Zlewnia Pogorii

Autorzy: Dr Robert Machowski, Prof. dr hab. Mariusz Rzętała

ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

TOM: 13 (2026)

Rys. 1. Użytkowanie terenu w zlewni Pogorii: 1 – granica zlewni, 2 – cieki, 3 – zbiorniki wodne, 4 – tereny zurbanizowane i uprzemysłowione, 5 – lasy i zadrzewienia, 6 – obszary zagospodarowane rolniczo.

Rzeka Pogoria jest jednym z lewobrzeżnych dopływów Czarnej Przemszy, do której uchodzi na terenie Będzina, w 38 km biegu tej rzeki uznawanej za ciek źródłowy Przemszy. Całkowita długość Pogorii wynosi 10,4 km, a jej zlewnia osiąga powierzchnię około 43 km². Swój początek bierze ze źródeł zlokalizowanych w sąsiedztwie dawnej Huty Katowice (obecnie międzynarodowy koncern metalurgiczny ArcelorMittal), które zostały ujęte w kaskadowy system trzech niewielkich zbiorników wodnych. Lustro wody w zbiorniku najwyższym jest położone na wysokości 300 m n.p.m. Pogoria niemal w całym biegu płynie na terenie Dąbrowy Górniczej, jedynie jej dolny, przyujściowy odcinek o długości około 850 m znajduje się w granicach administracyjnych Będzina.

Rys. 2. Sieć hydrograficzna zlewni Pogorii: 1 – dział wodny trzeciego rzędu, 2 – dział wodny niepewny, 3 – cieki i kanały, 4 – zabudowa techniczna koryt cieków i kanałów, 5 – zbiorniki wodne.

W zlewni Pogorii dominują tereny zurbanizowane, które łącznie zajmują powierzchnię nieco ponad 21 km², co stanowi udział rzędu 48% (rys. 1). W źródłowej części zlewni są to przemysłowe tereny dawnej Huty Katowice oraz zamieszkały obszar Ząbkowic – jednej z dzielnic Dąbrowy Górniczej. Tego typu tereny dominują zwłaszcza w dolnej części zlewni, na południe od koryta Babiej Ławy, gdzie rozpościerają się największe dzielnice Dąbrowy Górniczej, m.in. Gołonóg, Reden, Centrum, czy Mydlice oraz zamieszkałe tereny Będzina.

Wysoki udział rzędu 33% (14,5 km²) w zlewni Pogorii przypada na lasy i zwarte zadrzewienia. Porastają one przede wszystkim najdalej na wschód wysuniętą część zlewni, sąsiadującą z przemysłowymi terenami dawnej Huty Katowice. Lasy porastają także środkową zlewnię, zwłaszcza w otoczeniu zbiorników Pogoria I i II. Mniejszy kompleks leśny obejmuje Park Zielona położony na południowy zachód od zbiornika Pogoria III.

Tereny wykorzystywane w celach rolniczych mają mozaikowy charakter, są fragmentarycznie rozmieszczone w całej zlewni. Łącznie stanowią udział niespełna 11,8% zajmując nieco ponad 5 km² powierzchni. Grunty orne właściwie występują jedynie w okolicy zbiornika Łosień, w najdalej na wschód wysuniętej części zlewni. Na pozostałym obszarze tereny te mają najczęściej charakter łąk.

Bardzo ważną rolę w użytkowaniu zlewni Pogorii odgrywają antropogeniczne zbiorniki wodne, które łącznie zajmują wprawdzie nieco ponad 3 km² powierzchni, jednak stanowi to aż 7% udział w zlewni, co jest niezwykle rzadko osiąganym wskaźnikiem. Największe znaczenie odgrywają zbiorniki Pogoria I, Pogoria II oraz Pogoria III, które tworzą kaskadę na przepływającej przez nie Pogorii (fot. 1). Poza wymienionymi w zlewni rzeki znajdują się zdecydowanie mniejsze sztuczne jeziora. Bardzo ważne miejsce w systemie wodno-gospodarczym dawnej Huty Katowice stanowi zbiornik Łosień, położony na wschodzie zlewni i stanowiący ogniwo w układzie zaopatrującym zakład w wodę, która przerzucana jest rurociągiem ze zbiornika Dziećkowice. Poza wymienionym, w dolnej części zlewni znajdują się niewielkie zbiorniki położone przy oczyszczalni ścieków PWiK „Centrum” oraz obiekty wchodzące w skład samej oczyszczalni.

Wody powierzchniowe

Fot. 1. Środkowa część zlewni Pogorii z dawną Hutą Katowice i zbiornikami Pogoria I-III (fot. R. Machowski).

Układ sieci rzecznej

Granice zlewni Pogorii przebiegają po wzniesieniach terenu, lecz na wielu odcinkach są to działy wodne niepewne (rys. 2) – występują one zwłaszcza na terenach mało zróżnicowanych hipsometrycznie, podmokłych, a przede wszystkim zabudowy miejskiej i przemysłowej. Wiele komplikacji w przebiegu działów wodnych sprawia wielowiekowa działalność gospodarcza, która skutkowała zmianami przebiegu granic zlewni Pogorii, jak i poszczególnych jej dopływów. Powodowała ona pojawienie się oprócz istniejących źródeł, mniejszych cieków, zbiorników wodnych i terenów podmokłych, także nowych elementów powierzchniowej sieci hydrograficznej (rowów, kanałów, sztucznych zbiorników wodnych i antropogenicznych mokradeł, a nawet źródeł) oraz komplikowała sytuację hydrogeologiczną, np. jak już wspomniano wcześniej, Pogoria przepływa przez kompleks kaskadowo rozmieszczonych trzech zbiorników poeksploatacyjnych Pogoria i przepływa syfonem pod korytem Kanału Hutniczego. Poza uregulowaną Babią Ławą (fot. 2) dawniej o znikomym przepływie naturalnych wód, Pogoria nie posiada większych dopływów. Pogoria u ujścia do Czarnej Przemszy, tuż poza zachodnią granicą Dąbrowy Górniczej, ma szerokość 3-4 m.

Układ hydrograficzny Pogorii cechuje pewna specyfika, a mianowicie znaczna odległość źródeł rzeki od wschodnich granic zlewni. Odległość ta wynosi około 30% całkowitej długości zlewni. Dlatego też w tej części przeważa odpływ gruntowy. Obecnie Pogoria wypływa z niewielkiego zbiornika położonego na terenach dawnej Huty Katowice, który został utworzony w jej niszy źródliskowej. Odpływ następuje w kierunku zachodnim, poprzez dwa kolejne niewielkie zbiorniki. Po pokonaniu odległości około 1,6 km Pogoria uchodzi do pierwszego na swojej drodze zbiornika Pogoria I (fot. 3), gdzie utworzyła niewielkich rozmiarów piaszczystą deltę. Odpływ z tego jeziora zlokalizowany jest na zachodnim brzegu w jego północnej części. Po opuszczeniu zbiornika ciek Pogoria płynie w kierunku południowo-zachodnim, by po około 250 m pod kątem prostym zmienić kierunek na północno-zachodni. Po około kolejnych 300 m lekkim łukiem skręca na zachód i w północno-wschodnim sektorze uchodzi do zbiornika Pogoria II. Całkowita długość jaką pokonuje rzeka pomiędzy zbiornikami Pogoria I i II wynosi około 800 m, gdy w linii prostej są oddalone o nieco ponad 500 m. Mniej więcej w środkowej części zachodniego brzegu zbiornika Pogoria II usytuowano odpływ rzeki. Do jeziora Pogoria III rzeka płynie prostym, sztucznym, umocnionym korytem o długości około 320 m. Rzeka wypływa z ostatniego w kaskadzie zbiornika, w jego południowo-zachodnim sektorze i płynie na południe. Po około 750 m do Pogorii uchodzi jej największy dopływ, lewobrzeżna Babia Ława. Jej długość przekracza 4,5 km, a powierzchnia zlewni wynosi około 7 km². Dopływ ten odwadnia tereny zurbanizowane Dąbrowy Górniczej przyjmując wody pochodzące ze spływu powierzchniowego z kanalizacji deszczowej. W miejscu połączenia cieków Pogoria zmienia kierunek na zachodni, który utrzymuje aż do ujścia do Czarnej Przemszy (fot. 4), jedynie z niewielkim odchyleniem na południe w okolicy oczyszczalni ścieków. Tu też Pogoria zasilana jest oczyszczonymi wodami pochodzącymi z wspomnianej oczyszczalni.

Fot. 2. Babia Ława – lewostronny dopływ cieku Pogoria (fot. M. Rzętała).

Pośród wszystkich obiektów wód stojących w zlewni Pogorii, największy odsetek powierzchni przypada na jeziora poeksploatacyjne. Z tymi akwenami utożsamia się największą w zlewni Pogorii wielkość retencji zbiornikowej, przy czym najwięcej wody zmagazynowane jest w zbiorniku Pogoria III, Pogoria I, Pogoria II. Zbiornik Pogoria III przy powierzchni maksymalnej 208 ha mieści 12 mln m³ wody. Zbiornik Pogoria I posiada powierzchnię maksymalną 75 ha i pojemność około 3,6 mln m³. Zbiornik Pogoria II o powierzchni maksymalnej 26 ha może pomieścić 0,5 mln m³ wody. Omawiane zbiorniki wodne, powstały w wyniku powierzchniowej eksploatacji surowców wykorzystywanych głównie w górnictwie węglowym jako materiał podsadzkowy. Taką genezę posiadają zbiorniki Pogoria I, III i II, użytkowane odpowiednio od: 1943 roku, 1975 roku i 1977 roku. Specyfika zbiorników poeksploatacyjnych polega na tym, że ich kształt, rozmiary i rozkład głębokości, nawiązują do zasięgu wyeksploatowanego złoża.

W związku z dużym stopniem uprzemysłowienia i urbanizacji w zlewni Pogorii dość powszechne są zbiorniki specjalnie wybudowane do realizacji określonych zadań. Są to akweny o misach betonowych lub specjalnie wykopane i ukształtowane baseny. Przykładem akwenu spełniającego takie kryterium jest zbiornik Łosień (fot. 5). Ten rezerwuar wody przemysłowej zasilany wodą przerzucaną rurociągami ze zbiornika Dziećkowice i awaryjnie ze zbiornika Pogoria III, maksymalnie może pomieścić około 0,3 mln m³ przy powierzchni około 8 ha. Do takich akwenów należą nazywane stawami Huty Bankowej, najstarsze dąbrowskie zbiorniki wodne wybudowane około 1840 roku wraz z tzw. Kanałem Hutniczym łączącym je z Czarną Przemszą. Inne przykłady dotyczą: osadników, zbiorników wód technologicznych, zbiorników przy oczyszczalni ścieków (fot. 6), basenów rekreacyjnych, etc.

Mokradła w zlewni Pogorii mają współcześnie charakter głównie antropogeniczny, w przeciwieństwie do okresu przedindustrialnego kiedy dość powszechnie występowały podmokłe ekosystemy bagienno-torfowiskowe, m.in. w części doliny zajmowanej obecnie przez zbiorniki Pogoria II i Pogoria III. Mokradła antropogeniczne wytworzyły się – zwykle jako niezamierzony efekt działalności eksploatacyjnej – w wielu miejscach na terenie zlewni Pogorii, ale za najbardziej spektakularne uważa się mokradła nad zbiornikami Pogoria I. Wschodnie wybrzeża zbiornika Pogoria I to strefa występowania młak, wysięków i wycieków, które posiadają drenujący charakter w stosunku do pierwszego poziomu wodonośnego identyfikowanego przede wszystkim z osadami czwartorzędowymi i zasilanego również wodami podziemnymi ze starszych wiekowo utworów.

Stany wody i przepływy

Fot. 3. Pogoria powyżej zbiornika Pogoria I (fot. M. Rzętała).

Stany i przepływy wody w cieku Pogoria są niewielkie ale zróżnicowane, co ma związek z ich naturalną zmiennością wzdłuż biegu od źródeł po ujście oraz przekształceniem reżimu odpływu na przeważającej części zlewni. Ostatnie z wymienionych uwarunkowań decyduje o bardzo dużej zmienności zwłaszcza maksymalnych stanów wody i przepływów w odcinku ujściowym. Najniższe stany wody i przepływy występują na odcinku źródłowym Pogorii i systematycznie wzrastają w kierunku ujścia do Czarnej Przemszy. Określenie stanów wody i przepływów wody z niemal całej zlewni Pogorii, możliwe jest na podstawie danych pochodzących z przekroju wodowskazowego IMGW, zlokalizowanego na rzece około 800 m od jej ujścia do Czarnej Przemszy (tabela 1). Rzędna zera wodowskazu została ustalona na wysokości 257,50 m n.p.m. (od tego poziomu wykonywano pomiary stanów wody określane w centymetrach).

Tabela 1. Miesięczne charakterystyki stanów wody oraz przepływów Pogorii w profilu wodowskazowym IMiGW Pogoria w latach hydrologicznych 1998-2014

Miesiące	Stan wody [cm]			Przepływ [m3/s]
	minimalny	średni	maksymalny	minimalny	średni	maksymalny
XI	114	130	173	0,37	0,80	4,86
XII	118	130	154	0,38	0,78	2,92
I	113	130	162	0,34	0,82	3,74
II	117	131	154	0,35	0,83	2,84
III	120	132	178	0,21	0,87	5,56
IV	119	131	162	0,19	0,78	3,42
V	113	131	200	0,20	0,79	8,64
VI	110	131	215	0,24	0,79	11,4
VII	115	133	234	0,24	0,93	15,7
VIII	117	133	241	0,29	0,82	17,6
IX	99	131	176	0,27	0,71	5,32
X	117	130	175	0,31	1,05	5,20

Fot. 4. Ujście cieku Pogoria do Czarnej Przemszy (fot. R. Machowski).

Zakres wahań stanów wody w korycie Pogorii we wspomnianym profilu wodowskazowym w latach hydrologicznych 1998-2014 wahał się w zakresie od 99 cm (najniższy stan wody z minimów rocznych) do 241 cm (najwyższy stan wody z maksimów rocznych). Poziom wody w korycie Pogorii wykazywał istotne wahania w przebiegu rocznym praktycznie tylko w zakresie stanów maksymalnych, tj. od 125 cm do 241 cm. Znacznie mniejszą zmiennością w tych samych latach hydrologicznych charakteryzowały się stany wody minimalne roczne (99-131 cm) oraz stany średnie roczne (122-144 cm).

Wymienionym stanom wody  odpowiadały przepływy zmieniające się w latach hydrologicznych 1998-2014 w zakresie od 0,19 m³/s (najniższy przepływ z minimów rocznych) do 17,6 m³/s (najwyższy przepływ z maksimów rocznych). Przepływ średni we wspomnianym wieloleciu hydrologicznym wynosi 0,83 m³/s. Niewielki zakres zmian przepływów minimalnych świadczy o względnie stałym zasilaniu antropogenicznym, zwłaszcza w okresach posusznych. Podobny rozkład zmienności dotyczył przepływów, przy czym warto zwrócić na występowanie znacznych wartości przepływów maksymalnych w miesiącach od maja do sierpnia, będących częściowo pochodną spływów powierzchniowych z terenów zurbanizowanych.

Stan jakościowy wody

Fot. 5. Zbiornik Łosień (fot. M. Rzętała).

W zlewni Pogorii stosunki wodne, w tym stan jakościowy wód powierzchniowych, kształtowane są w głównej mierze przez cechy środowiska geograficznego, będącego pod wpływem gospodarczej działalności człowieka. Pomimo wyraźnych zmian stosunków wodnych wyrażających się zwłaszcza w morfologii uregulowanego koryta rzecznego oraz obecności antropogenicznych zbiorników wodnych, parametry fizyko-chemiczne wód świadczą o stosunkowo dobrym stanie środowiska wodnego. Potwierdzają to także wykonywane przez sanepid corocznie letnie pomiary wód kąpielisk znajdujących się w obrębie zbiorników Pogoria I i Pogoria III. W przypadkach stwierdzenia przekroczenia badanych wskaźników za każdym razem ogłaszany jest zakaz korzystania z kąpielisk. Sytuacje takie pojawiają się niezmiernie rzadko.

Odprowadzane do rzeki i zbiorników wody mają głównie charakter wód opadowych i roztopowych, które w większości przypadków poddawane są wstępnemu oczyszczeniu. O stanie jakościowym wód powierzchniowych w przeszłości w dużej mierze decydowała także dostawa zanieczyszczeń na drodze suchej i mokrej depozycji z atmosfery. Obserwowana poprawa warunków aerosanitarnych atmosfery w całym regionie, zwłaszcza w ostatnich kilkunastu latach, istotnie wpływa także na poprawę stanu jakościowego wód w zlewni. Wybrane parametry fizyko-chemiczne wód rzecznych w profilu zamykającym zlewnię zestawiono w tabeli 2. Podstawowym wskaźnikiem informującym o ilości rozpuszczonych substancji mineralnych w wodach jest przewodność elektrolityczna właściwa. Obserwowany w ostatnich kilku latach stosunkowo niewielki zakres zmienności tego parametru świadczy o mało zmiennym składzie chemicznym wód.

Tabela 2. Wybrane parametry fizyko-chemiczne wód Pogorii u ujścia do Czarnej Przemszy

Rok	temperatura [ºC]			przewodność [µS/cm]			Odczyn [pH]			Tlen rozpuszczony [mg/l]
	min.	śr.	maks.	min.	śr.	maks.	min.	śr.	maks.	min.	śr.	maks.
2016	6,2	13,0	19,9	592	789	943	7,4	7,5	7,7	2,8	7,7	9,7
2019	4,9	12,6	18,7	512	824	955	7,2	7,4	7,6	5,3	7,0	7,6
2022	4,8	13,1	22,4	702	823	929	6,9	7,2	7,5	5,5	8,7	13,9
2023	6,0	12,7	19,8	751	863	1016	7,0	7,5	8,0	5,5	7,6	9,9
2024	1,2	13,0	19,8	659	767	855	7,5	7,8	7,9	4,0	6,6	9,6

Uwzględniając wyniki badań stanu jakościowego wody w Pogorii u ujścia do Czarnej Przemszy wykonane przez Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska w Katowicach w latach 2019-2024 oraz wyniki przeprowadzonej na ich podstawie klasyfikacji i oceny stanu jednolitych części wód powierzchniowych w oparciu o „Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego oraz sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, a także środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych” należy stwierdzić, że w wydzielonej zlewni traktowanej jako jednolita część wód powierzchniowych, mamy do czynienia ze słabym stanem i potencjałem ekologicznym wód, ich dobrym stanem chemicznym oraz panującym złym stanem wód jako oceną ogólną. Jednak należy również dodać, że poszczególne grupy badanych parametrów w wydzielonej zlewni zmieniają się w dosyć szerokim zakresie. Występują przypadki badanych wskaźników notowanych w I klasie, ale także takie, które mieszczą się w znacznie niższych przedziałach, np. zaliczanych do IV klasy.

Wody podziemne

Fot. 6. Oczyszczalnia ścieków na prawym brzegu dolnego odcinka Pogorii (fot. R. Machowski).

Pod względem hydrogeologicznym zlewnia Pogorii znajduje się w zasięgu regionu śląsko-krakowskiego (XII). Zasadniczo wydziela się tu dwa użytkowe poziomy wodonośne obejmujące skały karbońskie oraz osady czwartorzędowe. Jedynie w najdalej na wschód wysuniętej części zlewni fragmentarycznie wydziela się poziom wodonośny w utworach triasowych, który w zlewni Pogorii nie ma większego znaczenia.

Pierwszy od powierzchni terenu poziom wodonośny o porowym charakterze obejmuje luźne osady zdeponowane w postaci czwartorzędowych piasków i żwirów. Zasilanie wód podziemnych odbywa się bezpośrednio na powierzchni terenu, na drodze infiltracji wód opadowych i roztopowych. Z uwagi na charakter osadów piętro wodonośne ma porowy charakter. Cechuje je duże rozprzestrzenienie w granicach zlewni. Zwierciadło wód podziemnych jest swobodne i zalega na głębokości od kilku do kilkunastu metrów pod powierzchnią terenu. Pod względem chemicznym są to wody naturalne o prostym składzie – typ wodorowęglanowo-wapniowy.

Kolejne od powierzchni terenu jest triasowe piętro wodonośne, które obejmuje jedynie niewielki, najdalej na wschód wysunięty fragment zlewni Pogorii. Jest to część większej jednostki hydrogeologicznej rangi Głównego Zbiornika Wód Podziemnych, która rozpościera się poza teren zlewni. Szczelinowo-krasowy ośrodek skalny GZWP Olkusz-Zawiercie budują głównie wapienie i dolomity pochodzące z dolnego i środkowego triasu. Na głębokości od 10 do 100 m występują swobodne a miejscami napięte wody pod względem chemicznym reprezentujące typ wodorowęglanowo-siarczanowoo-wapniowo-magnezowy. Do najważniejszych, negatywnych przejawów wpływu antropopresji zalicza się zarówno ilościowe zubożenie zasobów wód podziemnych, jak i pogarszający się stan ich jakości.

Najstarsze piętro wodonośne wydzielono w piaskowcach i zlepieńcach powstałych w górnym i środkowym karbonie. Wody podziemne zalegają w porowo-szczelinowym ośrodku skalnym, zasadniczo o napiętym a jedynie lokalnie swobodnym zwierciadle wód podziemnych. W niezmienionych przez człowieka warunkach głębokość występowania warstw wodonośnych poziomu wynosi od 0 do 100 m. Natomiast z uwagi na oddziaływanie górnictwa wgłębnego na górotwór lokalnie ulega obniżeniu do głębokości 300 m. Negatywne wpływy antropopresji sprawiły, że oprócz naturalnych wód reprezentowanych przez typ wodorowęglanowo- wapniowo-magnezowy dominują wody odbiegające od naturalnych takie jak wodorowęglanowo-chlorkowo-wapniowo-magnezowe oraz wody siarczanowo-wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowe.

Użytkowanie wód

Fot. 7. Kanał Hutniczy w rejonie Parku Zielona (fot. M. Rzętała).

Ekosystemy wodne w granicach zlewni Pogorii pod względem użytkowym mają w większości charakter wielofunkcyjny. Wraz z najbliższym otoczeniem spełniają one ważne funkcje przyrodnicze i krajobrazowe np. miejsca lęgu i gniazdowania ptaków, kształtowanie klimatu lokalnego, samooczyszczanie wody. Ekosystemy wodne są elementem ukształtowanej przestrzeni o walorach wypoczynkowych, edukacyjnych i estetycznych. Niektóre są objęte formami ochrony przyrody (np. użytki ekologiczne „Młaki nad Pogorią I”, „Pogoria I”, „Pogoria II”). Wody na terenie zlewni mają też typowe znaczenie społeczno-gospodarcze.

O ile źródła i mokradła na terenie zlewni Pogorii nie mają większego znaczenia gospodarczego, o tyle wody powierzchniowe płynące i wody zbiorników wodnych w różnym stopniu były wykorzystywane pod tym względem już w XIX wieku np. doprowadzano wodę Kanałem Hutniczym z Czarnej Przemszy do Huty Bankowej (fot. 7). Współcześnie cieki powierzchniowe w zlewni Pogorii mają podrzędne znaczenie dla zaopatrzenia w wodę, ponieważ wiele podmiotów posiada własne ujęcia wód podziemnych, bądź korzysta z sieci wodociągowej bazującej na tych ujęciach lub doprowadzającej wodę spoza zlewni. Jeden z bardziej spektakularnych przerzutów wody w regionie dostarcza do zlewni Pogorii wodę na potrzeby głównie przemysłowe za pośrednictwem zbiornika Dziećkowice, aż z Soły  – karpackiego dopływu Wisły, a elementem tego systemu jest zbiornik Łosień jako ogniwo przerzutu wody i zbiornik Pogoria III o statusie rezerwowego źródła zaopatrzenia w ten suro-wiec, które jeszcze w latach 80. i 90. XX wieku mogło być rurociągiem uzupełniane także z Czarnej Przemszy, a obecnie jest połączone raczej niewykorzystywanym przerzutem ze zbiornikiem Kuźnica Warężyńska położonym poza granicami zlewni Pogorii.

Na pierwszy plan użytkowego znaczenia wód w zlewni Pogorii wysuwa się współcześnie ich rola w organizowaniu wypoczynku, rekreacji i turystyki. Takie zadania spełniają zwłaszcza zbiorniki Pogoria I i Pogoria III. Jednym z powszechniejszych sposobów wykorzystania turystyczno-rekreacyjnego akwenów Pogoria I i Pogoria III jest ich użytkowanie jako kąpielisk i miejsc spontanicznie wykorzystywanych do kąpieli. Równie częstym sposobem jest żeglarskie użytkowanie akwenów, które uprawia się na sprzęcie o różnego typu napędzie żaglowym (jachting, żeglarstwo deskowe – wind-surfing, żeglarstwo lodowe – bojery). Zbiorniki te służą rozwojowi kajakarstwa. Wędkarstwo jako amatorskie łowienie ryb w sposób zgodny z przepisami prawnymi oraz zasadami obowiązującymi w środowisku, to często spotykana forma spędzania wolnego czasu i czynnego wypoczynku nad powierzchnią wodną zbiorników w zlewni Pogorii. Wędkarstwo uprawiane jest zarówno latem, kiedy popularne jest wędkowanie z brzegu lub z wykorzystaniem łodzi, jak i zimą – wędkarstwo podlodowe (zimowe). W obrębie zbiorników wodnych istnieje prawny zakaz używania jednostek o napędzie spalinowym. Wędkarskie wykorzystanie akwenów odbywa się pod nadzorem organizacji wędkarskich. Przykładowo, w obrębie zbiornika Łosień funkcjonuje łowisko specjalne nr 112 „Łosień” Koła PZW nr 16 ArcelorMittal w Dąbrowie Górniczej. W zbiorniku występuje duża populacja takich ryb jak płoć, jaź, okoń, karaś srebrzysty, karp, lin i leszcz a także kleń i jelec. Obecne są także ryby drapieżne takie jak szczupak, sum i sandacz. Uogólniając można stwierdzić, ze w celach rekreacyjnych i wypoczynkowych największe zbiorniki wodne w zlewni Pogorii są wykorzystywane powszechnie, a sama rzeka odgrywa w tym zakresie jedynie marginalne znaczenie. Dotyczy to zwłaszcza akwenów włączonych wraz z obrzeżami do tak zwanych stref ciszy.

Bibliografia

1. Atlas hydrogeologiczny Polski, 1:500 000. B. Paczyński (red.), Warszawa 1995.
2. Jaguś A., Rzętała M.: Znaczenie zbiorników wodnych w kształtowaniu krajobrazu (na przykładzie kaskady jezior Pogorii), Bielsko-Biała – Sosnowiec 2008.
3. Machowski R., Staszkiewicz K.: Wpływ zespołu antropogenicznych zbiorników wodnych na transformacje zasolenia wód potoku Pogoria, w: Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych. T. 34, Katowice – Sosnowiec 2003, s. 24-32.
4. Podział hydrograficzny Polski. IMGW, Warszawa 1983.
5. Rzętała M.: Wody powierzchniowe i podziemne. [w:] Dąbrowa Górnicza. Monografia. Tom I, Środowisko przyrodniczo-geograficzne (red.: A. J. Wójcik, W. Krawczyński), Dabrowa Górnicza 2016, s. 207-229.
6. Rzętała M.A.: Wybrane przemiany geomorfologiczne mis zbiorników wodnych i ocena zanieczyszczeń osadów zbiornikowych w warunkach zróżnicowanej antropopresji (na przykładzie regionu górnośląsko-zagłębiowskiego), Katowice 2014.

Źródła on-line

https://danepubliczne.imgw.pl/data/dane_pomiarowo_obserwacyjne/dane_hydrologiczne/miesieczne/

R. Machnowski, M. Rzętała: Zbiornik Dziećkowice w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2020, t. 7.

R. Machnowski, M. Rzętała: Zbiornik Pogoria I w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2021, t. 8.

R. Machnowski, M. Rzętała: Zbiornik Pogoria III w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2020, t. 7.

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210001475

https://sk.gis.gov.pl/profil/198/Profil_wody_Pogoria_I.pdf

https://sk.gis.gov.pl/profil/199/Profil_Wody_K%C4%85pielisko_Pogoria_III.pdf

https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/367

https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/568

https://www.pgi.gov.pl/dokumenty-pig-pib-all/psh/zadania-psh/jcwpd/jcwpd-100-119/4545-karta-informacyjna-jcwpd-nr-111/file.html

https://www.pgi.gov.pl/dokumenty-pig-pib-all/psh/zadania-psh/jcwpd/jcwpd-100-119/4546-karta-informacyjna-jcwpd-nr-112/file.html

https://www.pgi.gov.pl/dokumenty-pig-pib-all/psh/zadania-psh/jcwpd/jcwpd-100-119/4545-karta-informacyjna-jcwpd-nr-111/file.html

Zobacz też

Dorzecze Wisły

Wody powierzchniowe

Zbiornik Pogoria I

Zbiornik Pogoria III

Zlewnia Przemszy