Uroczystości Bożego Ciała
Autor: dr Robert Garstka
- ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
- TOM: 13 (2026)
Boże Ciało, czyli uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, przypadająca w pierwszy czwartek po niedzieli Trójcy Przenajświętszej, jest jednym z dziesięciu najważniejszych świąt katolickich oraz świętem ruchomym, obchodzonym zawsze w czwartek po uroczystości Trójcy Świętej. Po raz pierwszy jego obchody odbyły się w 1246 roku, na terenie obecnej Belgii. W 1263 roku w Bolsenie (Włochy), odprawiający nabożeństwo kapłan zauważył kapiąca z hostii krew. Zdarzenie to, uznano za cud eucharystyczny, a papież Urban IV w 1264 roku ogłosił Boże Ciało świętem całego Kościoła. Od pierwszych lat jego obowiązywania, szczególnie zaś od XV wieku, obchodom Bożego Ciała towarzyszy uroczysta procesja.
W Polsce, po raz pierwszy jego obchody zostały wprowadzone w 1320 roku przez biskupa Nankiera w diecezji krakowskiej. Święto przyjęło się dość szybko, a szczególne znaczenie zyskały procesje teoforyczne, odprawiane na początku jedynie w większych miastach, z czasem jednak również w mniejszych miejscowościach oraz na terenach wiejskich. Zazwyczaj po mszy świętej, wierni wraz z kapłanem niosącym monstrancje z hostią – Najświętszym Sakramentem, wyruszają z kościoła w uroczystej procesji do czterech stacji – ołtarzy, ustawionych na jej trasie. Zebrani modlą się przy nich o dobre urodzaje, a także rozważają słowa ewangelii. Następnie celebrans udziela błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem, na cztery strony świata, po czym procesja rusza dalej. Ołtarze przygotowywane są najczęściej przez grupy mieszkańców, wcześnie rano przed procesją, natomiast po jej przejściu rozbierane. Z domów wynoszone są dywany lub chodniki, aby upiększyć schody i podstawę ołtarza, a także obrazy religijne, wazony i świece umieszczane na ołtarzu. Cała konstrukcja przystrajana jest kwiatami oraz zielonymi gałązkami np. brzozy, lipy, leszczyny lub bzu. Po zakończonej modlitwie, wierni obrywają gałązki, którymi przystrojony był kolejny ołtarz, przypisując im lecznicze i ochronne właściwości. Gałązki nadal wkłada się za „święte” obrazy z wiarą iż ochronią domostwo i rodzinę od wszelkiego nieszczęścia np. gwałtownej burzy, a także rogi lub skiby pola uprawnego, co ma zapewnić dobre plony i ochronić zasiewy od suszy i gradu.
