Zlewnia Rawy - Historia wersji

Praktykant: /* Użytkowanie wód */

2026-04-08T08:52:31Z

Użytkowanie wód

← poprzednia wersja		Wersja z 10:52, 8 kwi 2026
Linia 211:		Linia 211:
	Retencja zbiornikowa nadal wykorzystywana jest w celach przemysłowych przez zakłady, na terenie których się znajdują. Takie przeznaczenie posiadają m.in. osadniki wód dołowych, zbiorniki na terenie oczyszczalni, przeciwpożarowe, itp.		Retencja zbiornikowa nadal wykorzystywana jest w celach przemysłowych przez zakłady, na terenie których się znajdują. Takie przeznaczenie posiadają m.in. osadniki wód dołowych, zbiorniki na terenie oczyszczalni, przeciwpożarowe, itp.

	Wody powierzchniowe na terenie zlewni Rawy stanowią istotny element powłoki krajobrazowej. Na przestrzeni wielu lat zostały na stałe wkomponowane w krajobrazy miejsko-przemysłowe jako np. obiekt kompozycji nowo powstających osiedli mieszkaniowych. Same zbiorniki oraz ich najbliższe otoczenie ale także tereny podmokłe z płytko zlegającymi wodami podziemnymi stanowią o bioróżnorodoności. Często na drodze naturalnej sukcesji pojawiają się rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Tylko w samych Katowicach jest kilka cennych stref, np. zbiorniki na osiedlu 1000-lecia – siedlisko życia płazów i ptaków wodno-błotnych, zbiornik Grunfeld – dogodne miejsce lęgu ptaków wodno-błotnych i tarła ryb, Dolina Potoku Leśnego – liczne fragmenty roślinności naturalnej i półnaturalnej z miejscem rozrodu wielu gatunków płazów, kompleks zbiorników Szopienice-Borki – wyjątkowe bogactwo ptaków wodno-błotnych oraz innych chronionych gatunków fauny<ref>R. Kupka: Ekologiczny system obszarów chronionych i tereny o szczególnych wartościach przyrodniczych w Katowicach. informacja ogólna. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997, s. 5-11.</ref>.		Wody powierzchniowe na terenie zlewni Rawy stanowią istotny element powłoki krajobrazowej. Na przestrzeni wielu lat zostały na stałe wkomponowane w krajobrazy miejsko-przemysłowe jako np. obiekt kompozycji nowo powstających osiedli mieszkaniowych. Same zbiorniki oraz ich najbliższe otoczenie ale także tereny podmokłe z płytko zlegającymi wodami podziemnymi stanowią o bioróżnorodoności. Często na drodze naturalnej sukcesji pojawiają się rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Tylko w samych Katowicach jest kilka cennych stref, np. zbiorniki na osiedlu 1000-lecia – siedlisko życia płazów i ptaków wodno-błotnych, zbiornik Grunfeld – dogodne miejsce lęgu ptaków wodno-błotnych i tarła ryb, Dolina Potoku Leśnego – liczne fragmenty roślinności naturalnej i półnaturalnej z miejscem rozrodu wielu gatunków płazów, kompleks zbiorników Szopienice-Borki – wyjątkowe bogactwo ptaków wodno-błotnych oraz innych chronionych gatunków fauny<ref>R. Kupka: Ekologiczny system obszarów chronionych i tereny o szczególnych wartościach przyrodniczych w Katowicach. informacja ogólna. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997, s. 5-11.</ref>.<gallery mode="packed-overlay" widths="400" heights="400">
			Plik:Fot. 8. Staw Amelung w Chorzowie (fot. M. Rzętała).JPG\|Fot. 8. Staw Amelung w Chorzowie (fot. M. Rzętała).
			Plik:Fot. 9. Zbiornik w Parku Róż w Chorzowie (fot. M. Rzętała).JPG\|Fot. 9. Zbiornik w Parku Róż w Chorzowie (fot. M. Rzętała).
			Plik:Fot. 10. Zbiornik Stawiki w Sosnowcu (fot. M. Rzętała).jpg\|Fot. 10. Zbiornik Stawiki w Sosnowcu (fot. M. Rzętała).
			</gallery>

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

Praktykant: /* Stany wody i przepływy */

2026-04-08T08:51:31Z

Stany wody i przepływy

← poprzednia wersja		Wersja z 10:51, 8 kwi 2026
Linia 145:		Linia 145:
	Wymienionym stanom wody odpowiadały przepływy zmieniające się w latach hydrologicznych 1961-1990 w zakresie od 1,2 m<sup>3</sup>/s (najniższy przepływ z minimów rocznych) do 31,0 m<sup>3</sup>/s (najwyższy przepływ z maksimów rocznych). Przepływ średni we wspomnianym wieloleciu hydrologicznym wynosi 2,85 m<sup>3</sup>/s.		Wymienionym stanom wody odpowiadały przepływy zmieniające się w latach hydrologicznych 1961-1990 w zakresie od 1,2 m<sup>3</sup>/s (najniższy przepływ z minimów rocznych) do 31,0 m<sup>3</sup>/s (najwyższy przepływ z maksimów rocznych). Przepływ średni we wspomnianym wieloleciu hydrologicznym wynosi 2,85 m<sup>3</sup>/s.

	Zarówno stany wody, jak i przepływu Rawy pozostają pod wpływem silnej antropopresji. Aż do połowy XIX wieku wody powierzchniowe w zlewni Rawy podlegały niewielkiej antropopresji. W drugiej połowie XIX wieku, a zwłaszcza na przełomie wieków XIX i XX obserwuje się istotny wzrost udziału wód obcych biorących udział w zasilaniu rzeki. Z informacji zamieszczonych w monografii rzeki wynika, że około 1910 roku w profilu zamykającym zlewnię w Szopienicach wody naturalne stanowiły udział wynoszący nieco ponad 40%. Przy średnim przepływie szacowanym w tym czasie na około 1,500 l/s ścieki komunalne i przemysłowe stanowiły około 1140 l/s, co przekłada się na udział rzędu 60% całkowitego przepływu<ref>J. Psiuk (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006, s. 10.</ref>. Od tego czasu zarówno zabudowa terenu, jak i uprzemysłowienie uległy wyraźnemu zwiększeniu, zwłaszcza po 1960 roku, co nie pozostało bez wpływu na kształtowanie się odpływu. Świadczy o tym systematycznie rosnący przepływ rzeki w profilu Szopienice. W tym czasie średni roczny przepływ przekraczał 2,0 m<sup>3</sup>/s, a na przełomie lat 70. i 80. XX wieku był już dwukrotnie większy niż w pierwszej dekadzie i przekraczał 3,0 m<sup>3</sup>/s. Ocenia się, że w 1980 roku udział wód naturalnych w przepływie Rawy stanowił zaledwie 8% całkowitej ilości wody<ref>A.T. Jankowski: Wpływ przemysłu i urbanizacji na zmiany odpływu Rawy (próba oceny), w: I. Dynowska: Antropogeniczne uwarunkowania zmian odpływu i reżimu rzek w różnych regionach Polski. Dokumentacja geograficzna, z. 4, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988, s. 51-64.</ref>. Z badań przeprowadzonych na potrzeby opracowania pt. „Ekspertyza hydrologiczno-hydrograficzna rzeki Rawy ustalająca faktyczny udział wód powierzchniowych w przepływie, dla potrzeb ustalenia użytkownika cieku”, wynika, że pod koniec XX wieku, a zwłaszcza w pierwszych latach wieku XXI średni roczny przepływ rzeki wyraźnie zmalał i kształtował się na poziomie notowanym na początku XX wieku – 1,5 m<sup>3</sup>/s<ref>Ekspertyza hydrologiczno-hydrograficzna rzeki Rawy ustalająca faktyczny udział wód powierzchniowych w przepływie, dla potrzeb ustalenia użytkownika cieku. 2003. Hydroprojekt Warszawa sp. z o.o. Oddział Sosnowiec.</ref>. Zmniejszenie średnich rocznych przepływów Rawy koresponduje z innymi rzekami odwadniającymi najbardziej antropogenicznie przekształconą część województwa śląskiego, np. Bytomka, [[Kłodnica]], [[Potok Bielszowicki]], Brynica, Bobrek<ref>S. Czaja: Zmiany stosunków wodnych w warunkach silnej antropopresji (na przykładzie konurbacji katowickiej), Katowice 1999, s. 53.</ref>. Sytuacja ta wynika bezpośrednio m.in. z likwidacji części kopalni węgla kamiennego, zmian w strukturze przemysłu zwłaszcza tych wodochłonnych gałęzi, co spowodowało zmniejszenie zapotrzebowania na wodę przemysłową a tym samym zmniejszenie odprowadzania ścieków oraz nastąpiło ograniczenie wykorzystania wody w celach komunalnych.<gallery widths="400" heights="400">		Zarówno stany wody, jak i przepływu Rawy pozostają pod wpływem silnej antropopresji. Aż do połowy XIX wieku wody powierzchniowe w zlewni Rawy podlegały niewielkiej antropopresji. W drugiej połowie XIX wieku, a zwłaszcza na przełomie wieków XIX i XX obserwuje się istotny wzrost udziału wód obcych biorących udział w zasilaniu rzeki. Z informacji zamieszczonych w monografii rzeki wynika, że około 1910 roku w profilu zamykającym zlewnię w Szopienicach wody naturalne stanowiły udział wynoszący nieco ponad 40%. Przy średnim przepływie szacowanym w tym czasie na około 1,500 l/s ścieki komunalne i przemysłowe stanowiły około 1140 l/s, co przekłada się na udział rzędu 60% całkowitego przepływu<ref>J. Psiuk (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006, s. 10.</ref>. Od tego czasu zarówno zabudowa terenu, jak i uprzemysłowienie uległy wyraźnemu zwiększeniu, zwłaszcza po 1960 roku, co nie pozostało bez wpływu na kształtowanie się odpływu. Świadczy o tym systematycznie rosnący przepływ rzeki w profilu Szopienice. W tym czasie średni roczny przepływ przekraczał 2,0 m<sup>3</sup>/s, a na przełomie lat 70. i 80. XX wieku był już dwukrotnie większy niż w pierwszej dekadzie i przekraczał 3,0 m<sup>3</sup>/s. Ocenia się, że w 1980 roku udział wód naturalnych w przepływie Rawy stanowił zaledwie 8% całkowitej ilości wody<ref>A.T. Jankowski: Wpływ przemysłu i urbanizacji na zmiany odpływu Rawy (próba oceny), w: I. Dynowska: Antropogeniczne uwarunkowania zmian odpływu i reżimu rzek w różnych regionach Polski. Dokumentacja geograficzna, z. 4, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988, s. 51-64.</ref>. Z badań przeprowadzonych na potrzeby opracowania pt. „Ekspertyza hydrologiczno-hydrograficzna rzeki Rawy ustalająca faktyczny udział wód powierzchniowych w przepływie, dla potrzeb ustalenia użytkownika cieku”, wynika, że pod koniec XX wieku, a zwłaszcza w pierwszych latach wieku XXI średni roczny przepływ rzeki wyraźnie zmalał i kształtował się na poziomie notowanym na początku XX wieku – 1,5 m<sup>3</sup>/s<ref>Ekspertyza hydrologiczno-hydrograficzna rzeki Rawy ustalająca faktyczny udział wód powierzchniowych w przepływie, dla potrzeb ustalenia użytkownika cieku. 2003. Hydroprojekt Warszawa sp. z o.o. Oddział Sosnowiec.</ref>. Zmniejszenie średnich rocznych przepływów Rawy koresponduje z innymi rzekami odwadniającymi najbardziej antropogenicznie przekształconą część województwa śląskiego, np. Bytomka, [[Kłodnica]], [[Potok Bielszowicki]], Brynica, Bobrek<ref>S. Czaja: Zmiany stosunków wodnych w warunkach silnej antropopresji (na przykładzie konurbacji katowickiej), Katowice 1999, s. 53.</ref>. Sytuacja ta wynika bezpośrednio m.in. z likwidacji części kopalni węgla kamiennego, zmian w strukturze przemysłu zwłaszcza tych wodochłonnych gałęzi, co spowodowało zmniejszenie zapotrzebowania na wodę przemysłową a tym samym zmniejszenie odprowadzania ścieków oraz nastąpiło ograniczenie wykorzystania wody w celach komunalnych.<gallery widths="400" heights="400" mode="packed-overlay">
	Plik:Fot. 4. Rawa przy ul. Moniuszki w Katowicach (fot. R. Machowski).JPG\|Fot. 4. Rawa przy ul. Moniuszki w Katowicach (fot. R. Machowski).		Plik:Fot. 4. Rawa przy ul. Moniuszki w Katowicach (fot. R. Machowski).JPG\|Fot. 4. Rawa przy ul. Moniuszki w Katowicach (fot. R. Machowski).
	Plik:Fot. 5. Rawa na osiedlu Gwiazdy w Katowicach (fot. R. Machowski).JPG\|Fot. 5. Rawa na osiedlu Gwiazdy w Katowicach (fot. R. Machowski).		Plik:Fot. 5. Rawa na osiedlu Gwiazdy w Katowicach (fot. R. Machowski).JPG\|Fot. 5. Rawa na osiedlu Gwiazdy w Katowicach (fot. R. Machowski).

Praktykant: /* Układ sieci rzecznej */

2026-04-08T08:50:58Z

Układ sieci rzecznej

← poprzednia wersja		Wersja z 10:50, 8 kwi 2026
Linia 23:		Linia 23:
	Cechą charakterystyczną zlewni Rawy jest obecność izolowanych, bezodpływowych obniżeń, które współcześnie są wyłączone ze strefy zasilania rzeki. Dominują one w górnej części zlewni, zwłaszcza na terenie Świętochłowic oraz w Chorzowie. Powstałe niecki obniżeniowe związane są z podziemną eksploatacją węgla kamiennego, który w przeszłości eksploatowano w kopalniach metodą głębinową z zawałem stropu. Obszar bezodpływowy znajduje się również w dolnej części zlewni, gdzie obejmuje tereny międzyrzecza Brynicy i Rawy. Odpływ z tej strefy hamowany jest w głównej mierze przez sztuczne nasypy w postaci obwałowań przeciwpowodziowych.		Cechą charakterystyczną zlewni Rawy jest obecność izolowanych, bezodpływowych obniżeń, które współcześnie są wyłączone ze strefy zasilania rzeki. Dominują one w górnej części zlewni, zwłaszcza na terenie Świętochłowic oraz w Chorzowie. Powstałe niecki obniżeniowe związane są z podziemną eksploatacją węgla kamiennego, który w przeszłości eksploatowano w kopalniach metodą głębinową z zawałem stropu. Obszar bezodpływowy znajduje się również w dolnej części zlewni, gdzie obejmuje tereny międzyrzecza Brynicy i Rawy. Odpływ z tej strefy hamowany jest w głównej mierze przez sztuczne nasypy w postaci obwałowań przeciwpowodziowych.

	W obrębie zlewni Rawy istotną rolę w kształtowaniu powierzchniowej sieci hydrograficznej odgrywają również wspomniane liczne sztuczne zbiorniki wodne, które także świadczą o antropogenizacji stosunków wodnych tych terenów. Występują jako pojedyncze obiekty (np. zbiornik Grunfeld lub Upadowy w Katowicach, zbiornik w Parku Róż lub staw Amelung w Chorzowie), jak również tworzą mniejsze i większe kompleksy np. w źródłowej części zlewni na terenie Świętochłowic (np. Marcin, Edward, Zacisze, Skałka, Foryśka), w dolinie Potoku Leśnego w Katowicach (np. Milicyjny, Kąpielisko, Kajakowy, Łąka) oraz w strefie przyujściowej (np. [[Zbiorniki: Hubertus, Morawa, Stawiki, Borki\|Borki, Stawiki, Hubertus, Morawa]]) (fot. 8-10).<gallery widths="400" heights="400">		W obrębie zlewni Rawy istotną rolę w kształtowaniu powierzchniowej sieci hydrograficznej odgrywają również wspomniane liczne sztuczne zbiorniki wodne, które także świadczą o antropogenizacji stosunków wodnych tych terenów. Występują jako pojedyncze obiekty (np. zbiornik Grunfeld lub Upadowy w Katowicach, zbiornik w Parku Róż lub staw Amelung w Chorzowie), jak również tworzą mniejsze i większe kompleksy np. w źródłowej części zlewni na terenie Świętochłowic (np. Marcin, Edward, Zacisze, Skałka, Foryśka), w dolinie Potoku Leśnego w Katowicach (np. Milicyjny, Kąpielisko, Kajakowy, Łąka) oraz w strefie przyujściowej (np. [[Zbiorniki: Hubertus, Morawa, Stawiki, Borki\|Borki, Stawiki, Hubertus, Morawa]]) (fot. 8-10).<gallery widths="400" heights="400" mode="packed-overlay">
	Plik:Fot. 1. Koryto Rawy i chorzowska część oczyszczalni ścieków Klimzowiec (fot. M. Rzętała).JPG\|Fot. 1. Koryto Rawy i chorzowska część oczyszczalni ścieków Klimzowiec (fot. M. Rzętała).		Plik:Fot. 1. Koryto Rawy i chorzowska część oczyszczalni ścieków Klimzowiec (fot. M. Rzętała).JPG\|Fot. 1. Koryto Rawy i chorzowska część oczyszczalni ścieków Klimzowiec (fot. M. Rzętała).
	Plik:Fot. 2. Wypływ wody z oczyszczalni ścieków Klimzowiec do Rawy (fot. R. Machowski).JPG\|Fot. 2. Wypływ wody z oczyszczalni ścieków Klimzowiec do Rawy (fot. R. Machowski).		Plik:Fot. 2. Wypływ wody z oczyszczalni ścieków Klimzowiec do Rawy (fot. R. Machowski).JPG\|Fot. 2. Wypływ wody z oczyszczalni ścieków Klimzowiec do Rawy (fot. R. Machowski).

Praktykant: /* Wody podziemne */

2026-04-08T08:50:27Z

Wody podziemne

← poprzednia wersja		Wersja z 10:50, 8 kwi 2026
Linia 199:		Linia 199:
	Główne poziomy wód podziemnych są utożsamiane z utworami karbonu górnego i czwartorzędu<ref>M. Rzętała: Wody powierzchniowe i podziemne, w: Hibszer A., Runge J., (red.): Monografia Chorzowa, Chorzów 2017, s. 127.</ref>. Wody podziemne w obrębie karbońskiego piętra wodonośnego zalegają w głównej mierze w obrębie skał wykształconych w postaci piaskowców, które tworzą szczelinowo-porowy ośrodek skalny. Poszczególne poziomy wodonośne związane z izolowanymi wkładkami piaskowców wśród iłowców i mułowców karbonu zasilane są na ich wychodniach lub poprzez osady czwartorzędowe, które zalegają bezpośrednio na skałach karbońskich. Każdy z poziomów wodonośnych charakteryzuje się własnym reżimem hydrogeologicznym. Jedynie w rejonie licznych stref uskokowych dochodzi do kontaktów hydraulicznych. Wody podziemne w osadach wieku karbońskiego zalegają na głębokościach od 100 do 150 m. Zwierciadło wód podziemnych jest generalnie swobodne, a tylko miejscami pod lekkim napięciem skał nadkładu. Miąższość warstwy wodonośnej zmienia się w szerokim zakresie 5-66 m. Pod względem chemicznym są to głównie wody wodorowęglanowo-siarczanowo-wapniowo-magnezowe. Wody podziemne w rejonach odwodnień kopalnianych spływają zgodnie z nachyleniem warstw, po czym są na ogół odpompowywane przez ujęcia kopalniane<ref>https://www.pgi.gov.pl/dokumenty-pig-pib-all/psh/zadania-psh/jcwpd/jcwpd-100-119/4545-karta-informacyjna-jcwpd-nr-111/file.html</ref>.		Główne poziomy wód podziemnych są utożsamiane z utworami karbonu górnego i czwartorzędu<ref>M. Rzętała: Wody powierzchniowe i podziemne, w: Hibszer A., Runge J., (red.): Monografia Chorzowa, Chorzów 2017, s. 127.</ref>. Wody podziemne w obrębie karbońskiego piętra wodonośnego zalegają w głównej mierze w obrębie skał wykształconych w postaci piaskowców, które tworzą szczelinowo-porowy ośrodek skalny. Poszczególne poziomy wodonośne związane z izolowanymi wkładkami piaskowców wśród iłowców i mułowców karbonu zasilane są na ich wychodniach lub poprzez osady czwartorzędowe, które zalegają bezpośrednio na skałach karbońskich. Każdy z poziomów wodonośnych charakteryzuje się własnym reżimem hydrogeologicznym. Jedynie w rejonie licznych stref uskokowych dochodzi do kontaktów hydraulicznych. Wody podziemne w osadach wieku karbońskiego zalegają na głębokościach od 100 do 150 m. Zwierciadło wód podziemnych jest generalnie swobodne, a tylko miejscami pod lekkim napięciem skał nadkładu. Miąższość warstwy wodonośnej zmienia się w szerokim zakresie 5-66 m. Pod względem chemicznym są to głównie wody wodorowęglanowo-siarczanowo-wapniowo-magnezowe. Wody podziemne w rejonach odwodnień kopalnianych spływają zgodnie z nachyleniem warstw, po czym są na ogół odpompowywane przez ujęcia kopalniane<ref>https://www.pgi.gov.pl/dokumenty-pig-pib-all/psh/zadania-psh/jcwpd/jcwpd-100-119/4545-karta-informacyjna-jcwpd-nr-111/file.html</ref>.

	Najpłycej pod powierzchnią terenu wody podziemne występują w piaszczysto-żwirowych osadach czwartorzędowych, są one jednocześnie najbardziej podatne na zanieczyszczenia. Z uwagi na wieloletnie odwodnienia górotworu na terenie zlewni Rawy doszło do wytworzenia tzw. leja depresji, przez co płytko zalegające wody podziemne uległy zanikowi, a miejscami pozostają w postaci tzw. wody zawieszonej. Na terenie Katowic w osadach holocenu stwierdzono obecność dwóch poziomów wodonośnych: główny, głębszy poziom o słabo napiętym zwierciadle w rejonie koryta rzeki oraz płytszy, gdzie zwierciadło wód jest swobodne lub słabo napięte<ref>J. Psiuk (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006, s. 27.</ref>.		Najpłycej pod powierzchnią terenu wody podziemne występują w piaszczysto-żwirowych osadach czwartorzędowych, są one jednocześnie najbardziej podatne na zanieczyszczenia. Z uwagi na wieloletnie odwodnienia górotworu na terenie zlewni Rawy doszło do wytworzenia tzw. leja depresji, przez co płytko zalegające wody podziemne uległy zanikowi, a miejscami pozostają w postaci tzw. wody zawieszonej. Na terenie Katowic w osadach holocenu stwierdzono obecność dwóch poziomów wodonośnych: główny, głębszy poziom o słabo napiętym zwierciadle w rejonie koryta rzeki oraz płytszy, gdzie zwierciadło wód jest swobodne lub słabo napięte<ref>J. Psiuk (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006, s. 27.</ref>.<gallery mode="packed-overlay" widths="400" heights="400">
			Plik:Fot. 6. Rawa w Katowicach Szopienicach (fot. M. Rzętała).jpg\|Fot. 6. Rawa w Katowicach Szopienicach (fot. M. Rzętała).
			Plik:Fot. 7. Ujście Rawy do Brynicy (fot. M. Rzętała).jpg\|Fot. 7. Ujście Rawy do Brynicy (fot. M. Rzętała).
			</gallery>

	== Użytkowanie wód ==		== Użytkowanie wód ==

Praktykant: /* Stany wody i przepływy */

2026-04-08T08:49:03Z

Stany wody i przepływy

← poprzednia wersja		Wersja z 10:49, 8 kwi 2026
Linia 145:		Linia 145:
	Wymienionym stanom wody odpowiadały przepływy zmieniające się w latach hydrologicznych 1961-1990 w zakresie od 1,2 m<sup>3</sup>/s (najniższy przepływ z minimów rocznych) do 31,0 m<sup>3</sup>/s (najwyższy przepływ z maksimów rocznych). Przepływ średni we wspomnianym wieloleciu hydrologicznym wynosi 2,85 m<sup>3</sup>/s.		Wymienionym stanom wody odpowiadały przepływy zmieniające się w latach hydrologicznych 1961-1990 w zakresie od 1,2 m<sup>3</sup>/s (najniższy przepływ z minimów rocznych) do 31,0 m<sup>3</sup>/s (najwyższy przepływ z maksimów rocznych). Przepływ średni we wspomnianym wieloleciu hydrologicznym wynosi 2,85 m<sup>3</sup>/s.

	Zarówno stany wody, jak i przepływu Rawy pozostają pod wpływem silnej antropopresji. Aż do połowy XIX wieku wody powierzchniowe w zlewni Rawy podlegały niewielkiej antropopresji. W drugiej połowie XIX wieku, a zwłaszcza na przełomie wieków XIX i XX obserwuje się istotny wzrost udziału wód obcych biorących udział w zasilaniu rzeki. Z informacji zamieszczonych w monografii rzeki wynika, że około 1910 roku w profilu zamykającym zlewnię w Szopienicach wody naturalne stanowiły udział wynoszący nieco ponad 40%. Przy średnim przepływie szacowanym w tym czasie na około 1,500 l/s ścieki komunalne i przemysłowe stanowiły około 1140 l/s, co przekłada się na udział rzędu 60% całkowitego przepływu<ref>J. Psiuk (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006, s. 10.</ref>. Od tego czasu zarówno zabudowa terenu, jak i uprzemysłowienie uległy wyraźnemu zwiększeniu, zwłaszcza po 1960 roku, co nie pozostało bez wpływu na kształtowanie się odpływu. Świadczy o tym systematycznie rosnący przepływ rzeki w profilu Szopienice. W tym czasie średni roczny przepływ przekraczał 2,0 m<sup>3</sup>/s, a na przełomie lat 70. i 80. XX wieku był już dwukrotnie większy niż w pierwszej dekadzie i przekraczał 3,0 m<sup>3</sup>/s. Ocenia się, że w 1980 roku udział wód naturalnych w przepływie Rawy stanowił zaledwie 8% całkowitej ilości wody<ref>A.T. Jankowski: Wpływ przemysłu i urbanizacji na zmiany odpływu Rawy (próba oceny), w: I. Dynowska: Antropogeniczne uwarunkowania zmian odpływu i reżimu rzek w różnych regionach Polski. Dokumentacja geograficzna, z. 4, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988, s. 51-64.</ref>. Z badań przeprowadzonych na potrzeby opracowania pt. „Ekspertyza hydrologiczno-hydrograficzna rzeki Rawy ustalająca faktyczny udział wód powierzchniowych w przepływie, dla potrzeb ustalenia użytkownika cieku”, wynika, że pod koniec XX wieku, a zwłaszcza w pierwszych latach wieku XXI średni roczny przepływ rzeki wyraźnie zmalał i kształtował się na poziomie notowanym na początku XX wieku – 1,5 m<sup>3</sup>/s<ref>Ekspertyza hydrologiczno-hydrograficzna rzeki Rawy ustalająca faktyczny udział wód powierzchniowych w przepływie, dla potrzeb ustalenia użytkownika cieku. 2003. Hydroprojekt Warszawa sp. z o.o. Oddział Sosnowiec.</ref>. Zmniejszenie średnich rocznych przepływów Rawy koresponduje z innymi rzekami odwadniającymi najbardziej antropogenicznie przekształconą część województwa śląskiego, np. Bytomka, [[Kłodnica]], [[Potok Bielszowicki]], Brynica, Bobrek<ref>S. Czaja: Zmiany stosunków wodnych w warunkach silnej antropopresji (na przykładzie konurbacji katowickiej), Katowice 1999, s. 53.</ref>. Sytuacja ta wynika bezpośrednio m.in. z likwidacji części kopalni węgla kamiennego, zmian w strukturze przemysłu zwłaszcza tych wodochłonnych gałęzi, co spowodowało zmniejszenie zapotrzebowania na wodę przemysłową a tym samym zmniejszenie odprowadzania ścieków oraz nastąpiło ograniczenie wykorzystania wody w celach komunalnych.		Zarówno stany wody, jak i przepływu Rawy pozostają pod wpływem silnej antropopresji. Aż do połowy XIX wieku wody powierzchniowe w zlewni Rawy podlegały niewielkiej antropopresji. W drugiej połowie XIX wieku, a zwłaszcza na przełomie wieków XIX i XX obserwuje się istotny wzrost udziału wód obcych biorących udział w zasilaniu rzeki. Z informacji zamieszczonych w monografii rzeki wynika, że około 1910 roku w profilu zamykającym zlewnię w Szopienicach wody naturalne stanowiły udział wynoszący nieco ponad 40%. Przy średnim przepływie szacowanym w tym czasie na około 1,500 l/s ścieki komunalne i przemysłowe stanowiły około 1140 l/s, co przekłada się na udział rzędu 60% całkowitego przepływu<ref>J. Psiuk (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006, s. 10.</ref>. Od tego czasu zarówno zabudowa terenu, jak i uprzemysłowienie uległy wyraźnemu zwiększeniu, zwłaszcza po 1960 roku, co nie pozostało bez wpływu na kształtowanie się odpływu. Świadczy o tym systematycznie rosnący przepływ rzeki w profilu Szopienice. W tym czasie średni roczny przepływ przekraczał 2,0 m<sup>3</sup>/s, a na przełomie lat 70. i 80. XX wieku był już dwukrotnie większy niż w pierwszej dekadzie i przekraczał 3,0 m<sup>3</sup>/s. Ocenia się, że w 1980 roku udział wód naturalnych w przepływie Rawy stanowił zaledwie 8% całkowitej ilości wody<ref>A.T. Jankowski: Wpływ przemysłu i urbanizacji na zmiany odpływu Rawy (próba oceny), w: I. Dynowska: Antropogeniczne uwarunkowania zmian odpływu i reżimu rzek w różnych regionach Polski. Dokumentacja geograficzna, z. 4, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988, s. 51-64.</ref>. Z badań przeprowadzonych na potrzeby opracowania pt. „Ekspertyza hydrologiczno-hydrograficzna rzeki Rawy ustalająca faktyczny udział wód powierzchniowych w przepływie, dla potrzeb ustalenia użytkownika cieku”, wynika, że pod koniec XX wieku, a zwłaszcza w pierwszych latach wieku XXI średni roczny przepływ rzeki wyraźnie zmalał i kształtował się na poziomie notowanym na początku XX wieku – 1,5 m<sup>3</sup>/s<ref>Ekspertyza hydrologiczno-hydrograficzna rzeki Rawy ustalająca faktyczny udział wód powierzchniowych w przepływie, dla potrzeb ustalenia użytkownika cieku. 2003. Hydroprojekt Warszawa sp. z o.o. Oddział Sosnowiec.</ref>. Zmniejszenie średnich rocznych przepływów Rawy koresponduje z innymi rzekami odwadniającymi najbardziej antropogenicznie przekształconą część województwa śląskiego, np. Bytomka, [[Kłodnica]], [[Potok Bielszowicki]], Brynica, Bobrek<ref>S. Czaja: Zmiany stosunków wodnych w warunkach silnej antropopresji (na przykładzie konurbacji katowickiej), Katowice 1999, s. 53.</ref>. Sytuacja ta wynika bezpośrednio m.in. z likwidacji części kopalni węgla kamiennego, zmian w strukturze przemysłu zwłaszcza tych wodochłonnych gałęzi, co spowodowało zmniejszenie zapotrzebowania na wodę przemysłową a tym samym zmniejszenie odprowadzania ścieków oraz nastąpiło ograniczenie wykorzystania wody w celach komunalnych.<gallery widths="400" heights="400">
			Plik:Fot. 4. Rawa przy ul. Moniuszki w Katowicach (fot. R. Machowski).JPG\|Fot. 4. Rawa przy ul. Moniuszki w Katowicach (fot. R. Machowski).
			Plik:Fot. 5. Rawa na osiedlu Gwiazdy w Katowicach (fot. R. Machowski).JPG\|Fot. 5. Rawa na osiedlu Gwiazdy w Katowicach (fot. R. Machowski).
			</gallery>

	=== Stan jakościowy wody ===		=== Stan jakościowy wody ===

Praktykant: /* Układ sieci rzecznej */

2026-04-08T08:42:52Z

Układ sieci rzecznej

← poprzednia wersja		Wersja z 10:42, 8 kwi 2026
Linia 23:		Linia 23:
	Cechą charakterystyczną zlewni Rawy jest obecność izolowanych, bezodpływowych obniżeń, które współcześnie są wyłączone ze strefy zasilania rzeki. Dominują one w górnej części zlewni, zwłaszcza na terenie Świętochłowic oraz w Chorzowie. Powstałe niecki obniżeniowe związane są z podziemną eksploatacją węgla kamiennego, który w przeszłości eksploatowano w kopalniach metodą głębinową z zawałem stropu. Obszar bezodpływowy znajduje się również w dolnej części zlewni, gdzie obejmuje tereny międzyrzecza Brynicy i Rawy. Odpływ z tej strefy hamowany jest w głównej mierze przez sztuczne nasypy w postaci obwałowań przeciwpowodziowych.		Cechą charakterystyczną zlewni Rawy jest obecność izolowanych, bezodpływowych obniżeń, które współcześnie są wyłączone ze strefy zasilania rzeki. Dominują one w górnej części zlewni, zwłaszcza na terenie Świętochłowic oraz w Chorzowie. Powstałe niecki obniżeniowe związane są z podziemną eksploatacją węgla kamiennego, który w przeszłości eksploatowano w kopalniach metodą głębinową z zawałem stropu. Obszar bezodpływowy znajduje się również w dolnej części zlewni, gdzie obejmuje tereny międzyrzecza Brynicy i Rawy. Odpływ z tej strefy hamowany jest w głównej mierze przez sztuczne nasypy w postaci obwałowań przeciwpowodziowych.

	W obrębie zlewni Rawy istotną rolę w kształtowaniu powierzchniowej sieci hydrograficznej odgrywają również wspomniane liczne sztuczne zbiorniki wodne, które także świadczą o antropogenizacji stosunków wodnych tych terenów. Występują jako pojedyncze obiekty (np. zbiornik Grunfeld lub Upadowy w Katowicach, zbiornik w Parku Róż lub staw Amelung w Chorzowie), jak również tworzą mniejsze i większe kompleksy np. w źródłowej części zlewni na terenie Świętochłowic (np. Marcin, Edward, Zacisze, Skałka, Foryśka), w dolinie Potoku Leśnego w Katowicach (np. Milicyjny, Kąpielisko, Kajakowy, Łąka) oraz w strefie przyujściowej (np. [[Zbiorniki: Hubertus, Morawa, Stawiki, Borki\|Borki, Stawiki, Hubertus, Morawa]]) (fot. 8-10).		W obrębie zlewni Rawy istotną rolę w kształtowaniu powierzchniowej sieci hydrograficznej odgrywają również wspomniane liczne sztuczne zbiorniki wodne, które także świadczą o antropogenizacji stosunków wodnych tych terenów. Występują jako pojedyncze obiekty (np. zbiornik Grunfeld lub Upadowy w Katowicach, zbiornik w Parku Róż lub staw Amelung w Chorzowie), jak również tworzą mniejsze i większe kompleksy np. w źródłowej części zlewni na terenie Świętochłowic (np. Marcin, Edward, Zacisze, Skałka, Foryśka), w dolinie Potoku Leśnego w Katowicach (np. Milicyjny, Kąpielisko, Kajakowy, Łąka) oraz w strefie przyujściowej (np. [[Zbiorniki: Hubertus, Morawa, Stawiki, Borki\|Borki, Stawiki, Hubertus, Morawa]]) (fot. 8-10).<gallery widths="400" heights="400">
			Plik:Fot. 1. Koryto Rawy i chorzowska część oczyszczalni ścieków Klimzowiec (fot. M. Rzętała).JPG\|Fot. 1. Koryto Rawy i chorzowska część oczyszczalni ścieków Klimzowiec (fot. M. Rzętała).
			Plik:Fot. 2. Wypływ wody z oczyszczalni ścieków Klimzowiec do Rawy (fot. R. Machowski).JPG\|Fot. 2. Wypływ wody z oczyszczalni ścieków Klimzowiec do Rawy (fot. R. Machowski).
			Plik:Fot. 3. Rawa poniżej oczyszczalni ścieków Klimzowiec (fot. M. Rzętała).JPG\|Fot. 3. Rawa poniżej oczyszczalni ścieków Klimzowiec (fot. M. Rzętała).
			</gallery>

	=== Stany wody i przepływy ===		=== Stany wody i przepływy ===

Praktykant o 08:34, 8 kwi 2026

2026-04-08T08:34:47Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:34, 8 kwi 2026
Linia 5:		Linia 5:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 13 (2026)\|TOM: 13 (2026)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 13 (2026)\|TOM: 13 (2026)]]
			[[Plik:Rys. 1Rawa.jpg\|mały\|499x499px\|Rys. 1. Użytkowanie terenu w zlewni Rawy: 1 – granica zlewni, 2 – cieki, 3 – zbiorniki wodne, 4 – tereny zurbanizowane i uprzemysłowione, 5 – lasy i zadrzewienia, 7 – obszary zagospodarowane rolniczo.]]
	[[Rawa]] jest największym prawobrzeżnym dopływem [[Brynica\|Brynicy]], do której uchodzi w 0,8 km biegu tej rzeki. Według danych zamieszczonych w Podziale hydrograficznym Polski<ref>Podział hydrograficzny Polski. IMGW, Warszawa 1983.</ref> jej długość wynosi 18,5 km, a powierzchnia zlewni osiąga 89,8 km<sup>2</sup>. Z uwagi na intensywną [[Urbanizacja\|urbanizację]] tych terenów, parametry te uległy zmianom. Obecnie Rawa wypływa kolektorem o średnicy 0,2 m ze sztucznego zbiornika Marcin<ref>J. Psiuk (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006, s. 10.</ref> położonego w [[Ruda Śląska\|Rudzie Śląskiej]], przy granicy ze [[Świętochłowice\|Świętochłowicami]]. Rzeka w swym biegu przepływa przez największe miasta środkowej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]], poza wspomnianymi są to także [[Chorzów]], [[Katowice]] i [[Mysłowice]].		[[Rawa]] jest największym prawobrzeżnym dopływem [[Brynica\|Brynicy]], do której uchodzi w 0,8 km biegu tej rzeki. Według danych zamieszczonych w Podziale hydrograficznym Polski<ref>Podział hydrograficzny Polski. IMGW, Warszawa 1983.</ref> jej długość wynosi 18,5 km, a powierzchnia zlewni osiąga 89,8 km<sup>2</sup>. Z uwagi na intensywną [[Urbanizacja\|urbanizację]] tych terenów, parametry te uległy zmianom. Obecnie Rawa wypływa kolektorem o średnicy 0,2 m ze sztucznego zbiornika Marcin<ref>J. Psiuk (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006, s. 10.</ref> położonego w [[Ruda Śląska\|Rudzie Śląskiej]], przy granicy ze [[Świętochłowice\|Świętochłowicami]]. Rzeka w swym biegu przepływa przez największe miasta środkowej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]], poza wspomnianymi są to także [[Chorzów]], [[Katowice]] i [[Mysłowice]].

Praktykant: /* Przypisy */

2026-04-08T08:27:39Z

Przypisy

← poprzednia wersja		Wersja z 10:27, 8 kwi 2026
Linia 220:		Linia 220:

	== Przypisy ==		== Przypisy ==
	~~<nowiki>~~<references/~~></nowiki~~>		<references/>

	== Źródła on-line ==		== Źródła on-line ==

Praktykant: /* Użytkowanie wód */

2026-04-08T08:27:09Z

Użytkowanie wód

← poprzednia wersja		Wersja z 10:27, 8 kwi 2026
Linia 202:		Linia 202:

	Wody powierzchniowe na terenie zlewni Rawy stanowią istotny element powłoki krajobrazowej. Na przestrzeni wielu lat zostały na stałe wkomponowane w krajobrazy miejsko-przemysłowe jako np. obiekt kompozycji nowo powstających osiedli mieszkaniowych. Same zbiorniki oraz ich najbliższe otoczenie ale także tereny podmokłe z płytko zlegającymi wodami podziemnymi stanowią o bioróżnorodoności. Często na drodze naturalnej sukcesji pojawiają się rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Tylko w samych Katowicach jest kilka cennych stref, np. zbiorniki na osiedlu 1000-lecia – siedlisko życia płazów i ptaków wodno-błotnych, zbiornik Grunfeld – dogodne miejsce lęgu ptaków wodno-błotnych i tarła ryb, Dolina Potoku Leśnego – liczne fragmenty roślinności naturalnej i półnaturalnej z miejscem rozrodu wielu gatunków płazów, kompleks zbiorników Szopienice-Borki – wyjątkowe bogactwo ptaków wodno-błotnych oraz innych chronionych gatunków fauny<ref>R. Kupka: Ekologiczny system obszarów chronionych i tereny o szczególnych wartościach przyrodniczych w Katowicach. informacja ogólna. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997, s. 5-11.</ref>.		Wody powierzchniowe na terenie zlewni Rawy stanowią istotny element powłoki krajobrazowej. Na przestrzeni wielu lat zostały na stałe wkomponowane w krajobrazy miejsko-przemysłowe jako np. obiekt kompozycji nowo powstających osiedli mieszkaniowych. Same zbiorniki oraz ich najbliższe otoczenie ale także tereny podmokłe z płytko zlegającymi wodami podziemnymi stanowią o bioróżnorodoności. Często na drodze naturalnej sukcesji pojawiają się rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Tylko w samych Katowicach jest kilka cennych stref, np. zbiorniki na osiedlu 1000-lecia – siedlisko życia płazów i ptaków wodno-błotnych, zbiornik Grunfeld – dogodne miejsce lęgu ptaków wodno-błotnych i tarła ryb, Dolina Potoku Leśnego – liczne fragmenty roślinności naturalnej i półnaturalnej z miejscem rozrodu wielu gatunków płazów, kompleks zbiorników Szopienice-Borki – wyjątkowe bogactwo ptaków wodno-błotnych oraz innych chronionych gatunków fauny<ref>R. Kupka: Ekologiczny system obszarów chronionych i tereny o szczególnych wartościach przyrodniczych w Katowicach. informacja ogólna. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997, s. 5-11.</ref>.

			== Bibliografia ==

			# Atlas hydrogeologiczny Polski, 1:500 000. B. Paczyński (red.), PIG, Warszawa 1995.
			# Burchard J., Hereźniak-Ciotowa U., Kaca W.: Metody badań i ocena jakości wód powierzchniowych i podziemnych, Łódź 1990.
			# Czaja S.: Antropogeniczne przeobrażenia powierzchniowej sieci hydrograficznej w zlewni Rawy w latach 1801-1994. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997.
			# Czaja S.: Zmiany stosunków wodnych w warunkach silnej antropopresji (na przykładzie konurbacji katowickiej), Katowice 1999.
			# Dojlido J.: Chemia wód powierzchniowych, Białystok 1995.
			# Ekspertyza hydrologiczno-hydrograficzna rzeki Rawy ustalająca faktyczny udział wód powierzchniowych w przepływie, dla potrzeb ustalenia użytkownika cieku. 2003. Hydroprojekt Warszawa sp. z o.o. Oddział Sosnowiec.
			# Jankowski A.T.: Wpływ przemysłu i urbanizacji na zmiany odpływu Rawy (próba oceny), w: I. Dynowska: Antropogeniczne uwarunkowania zmian odpływu i reżimu rzek w różnych regionach Polski. Dokumentacja geograficzna, z. 4, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988, s. 51-64.
			# Kowalczyk A., Sadzikowska L., Tomczok M., Tomczok P.: Antropocenna Rawa. Akwafilologia rzeki przemysłowej, w: „Teksty drugie” 2022/4, Akwapoetyka i inne krytyki antropocenu.
			# Kupka R.: Ekologiczny system obszarów chronionych i tereny o szczególnych wartościach przyrodniczych w Katowicach. informacja ogólna. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997, s. 5-11.
			# Nita M.E.: Początki przemysłu na terenie późniejszego miasta Królewskiej Huty i okolic do połowy XIX wieku, w: „Zeszyty Chorzowskie” 1998, t. 3, s. 37-66.
			# Podział hydrograficzny Polski. IMGW, Warszawa 1983.
			# Psiuk J. (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006.
			# Rzętała M.: Wody powierzchniowe i podziemne, w: Hibszer A., Runge J., (red.): Monografia Chorzowa, Chorzów 2017, s. 88-172.

			== Przypisy ==
			<nowiki><references/></nowiki>

			== Źródła on-line ==
			https://bazadata.pgi.gov.pl/data/hydro/mhp/ppw/wh/txt/mhpppwwh0942objasnienia.pdf

			https://danepubliczne.imgw.pl/data/dane_pomiarowo_obserwacyjne/dane_hydrologiczne/miesieczne/

			[[Zlewnia Przemszy\|Rzętała M.: Zlewnia Przemszy, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2016, t. 3.]]

			https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/367

			https://www.chspwik.pl/inwestycje/rawa

			https://www.pgi.gov.pl/dokumenty-pig-pib-all/psh/zadania-psh/jcwpd/jcwpd-100-119/4545-karta-informacyjna-jcwpd-nr-111/file.html

			== Zobacz też ==
			[[Dorzecze Wisły]]

			[[Wody podziemne]]

			[[Wody powierzchniowe]]

			[[Zbiorniki: Hubertus, Morawa, Stawiki, Borki]]

			[[Zlewnia Brynicy]]

			[[Zlewnia Przemszy]]

Praktykant: /* Stan jakościowy wody */

2026-04-08T08:24:09Z

Stan jakościowy wody

← poprzednia wersja		Wersja z 10:24, 8 kwi 2026
Linia 147:		Linia 147:

	Obecnie Rawa traktowana jako swego rodzaju kolektor ściekowy prowadzi w zdecydowanej większości wody obce. Z tych też powodów cechą charakterystyczną wód rzeki jest duża czasowa zmienność poszczególnych parametrów fizycznych i chemicznych, co prezentuje tabela 2. Bardzo dobrze zjawisko to obrazuje zmienność przewodności elektrycznej właściwej. Jest to jeden z podstawowych wskaźników, którym można posługiwać się przy ocenie stopnia zanieczyszczenia środowiska wodnego. Wykorzystywany jest również do oceny zasolenia, ale przede wszystkim obrazuje zawartość substancji rozpuszczonych w wodzie<ref>J. Dojlido: Chemia wód powierzchniowych, Białystok 1995, s. 60-62.</ref>. Naturalne wody powierzchniowe w Polsce osiągają wartość przewodności elektrolitycznej w granicach 200-600 μS/cm. Natomiast w wodach antropogenicznie zanieczyszczonych konduktywność wody znacznie wzrasta osiągając wartość rzędu kilku tysięcy μS/cm<ref>J. Burchard, U. Hereźniak-Ciotowa, W. Kaca: Metody badań i ocena jakości wód powierzchniowych i podziemnych, Łódź 1990, s. 250.</ref>. Taka sytuacja dotyczy wód Rawy, gdzie wartości te są wielokrotnie wyższe. Bardzo ważną rolę w tek kwestii odgrywa zrzut zasolonych wód dołowych pochodzących z odwadniania wyrobisk górniczych m.in. kopalni [[Wujek - kopalnia węgla kamiennego\|KWK „Wujek”]] oraz [[Kleofas - kopalnia węgla kamiennego\|KWK „Kleofas”]]<ref>[https://bazadata.pgi.gov.pl/data/hydro/mhp/ppw... https://bazadata.pgi.gov.pl/data/hydro/mhp/ppw...]</ref>. W 2024 roku minimalna wartość tego parametru w wodach Rawy na odcinku ujściowym wynosiła 1180 µS/cm przy maksimum 11190 µS/cm. Amplituda w tym czasie przekroczyła nieco ponad 10000 µS/cm. Z dużym prawdopodobieństwem należy przypuszczać, że zmienność ta jest jeszcze większa. Pomiary wykonywane przez Główny Instytut Ochrony Środowiska prowadzone są zaledwie raz w miesiącu, przez co sytuacje ekstremalne mogą nie zostać uchwycone. Dotyczy to także pozostałych wskaźników. Stosunkowo niewielka zmienność temperatury wody w ciągu roku także wskazuje na obecność zanieczyszczeń w Rawie. W tym przypadku są to specyficzne tzw. zanieczyszczenia termiczne, które powodują podwyższenie temperatury wody zwłaszcza w chłodnej porze roku.		Obecnie Rawa traktowana jako swego rodzaju kolektor ściekowy prowadzi w zdecydowanej większości wody obce. Z tych też powodów cechą charakterystyczną wód rzeki jest duża czasowa zmienność poszczególnych parametrów fizycznych i chemicznych, co prezentuje tabela 2. Bardzo dobrze zjawisko to obrazuje zmienność przewodności elektrycznej właściwej. Jest to jeden z podstawowych wskaźników, którym można posługiwać się przy ocenie stopnia zanieczyszczenia środowiska wodnego. Wykorzystywany jest również do oceny zasolenia, ale przede wszystkim obrazuje zawartość substancji rozpuszczonych w wodzie<ref>J. Dojlido: Chemia wód powierzchniowych, Białystok 1995, s. 60-62.</ref>. Naturalne wody powierzchniowe w Polsce osiągają wartość przewodności elektrolitycznej w granicach 200-600 μS/cm. Natomiast w wodach antropogenicznie zanieczyszczonych konduktywność wody znacznie wzrasta osiągając wartość rzędu kilku tysięcy μS/cm<ref>J. Burchard, U. Hereźniak-Ciotowa, W. Kaca: Metody badań i ocena jakości wód powierzchniowych i podziemnych, Łódź 1990, s. 250.</ref>. Taka sytuacja dotyczy wód Rawy, gdzie wartości te są wielokrotnie wyższe. Bardzo ważną rolę w tek kwestii odgrywa zrzut zasolonych wód dołowych pochodzących z odwadniania wyrobisk górniczych m.in. kopalni [[Wujek - kopalnia węgla kamiennego\|KWK „Wujek”]] oraz [[Kleofas - kopalnia węgla kamiennego\|KWK „Kleofas”]]<ref>[https://bazadata.pgi.gov.pl/data/hydro/mhp/ppw... https://bazadata.pgi.gov.pl/data/hydro/mhp/ppw...]</ref>. W 2024 roku minimalna wartość tego parametru w wodach Rawy na odcinku ujściowym wynosiła 1180 µS/cm przy maksimum 11190 µS/cm. Amplituda w tym czasie przekroczyła nieco ponad 10000 µS/cm. Z dużym prawdopodobieństwem należy przypuszczać, że zmienność ta jest jeszcze większa. Pomiary wykonywane przez Główny Instytut Ochrony Środowiska prowadzone są zaledwie raz w miesiącu, przez co sytuacje ekstremalne mogą nie zostać uchwycone. Dotyczy to także pozostałych wskaźników. Stosunkowo niewielka zmienność temperatury wody w ciągu roku także wskazuje na obecność zanieczyszczeń w Rawie. W tym przypadku są to specyficzne tzw. zanieczyszczenia termiczne, które powodują podwyższenie temperatury wody zwłaszcza w chłodnej porze roku.
			{\| class="wikitable"
			\|+'''Tabela 2.''' Wybrane parametry fizyko-chemiczne wód Rawy w 2024 roku w rejonie ujścia do Brynicy<ref>https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/367</ref>
			!Parametr
			!Jednostka
			!Minimum
			!Średnia
			!Maksimum
			\|-
			\|odczyn
			\|pH
			\|7,3
			\|7,5
			\|7,7
			\|-
			\|temperatura
			\|<sup>o</sup>C
			\|10,2
			\|15,4
			\|21,4
			\|-
			\|przewodność elektryczna właściwa
			\|µS/cm
			\|1180
			\|5191
			\|11190
			\|-
			\|tlen rozpuszczony
			\|mg/l
			\|2,4
			\|6,6
			\|8,8
			\|-
			\|twardość ogólna
			\|mg CaCO<sub>3</sub>/l
			\|258,1
			\|849,6
			\|1542,3
			\|}
			Poza standardowymi badaniami cech fizyko-chemicznych wód Rawy prowadzone są także specjalistyczne analizy, które wskazują na obecność specyficznych substancji. Liczby wskazują, jaka masa danej substancji płynie w ciągu doby: paracetamol – 692 tabletki po 500 mg; bactrim, zawierający 400 mg sulfametaksazolu i 80 mg trimetoprimu – 16 tabletek; netformina – 1993 tabletki; diclofenac 145 g – 1450 czopków po 0,1 g; kofeina – odpowiednik 9670 kubków kawy espresso<ref>A. Kowalczyk, L. Sadzikowska, M. Tomczok, P. Tomczok: Antropocenna Rawa. Akwafilologia rzeki przemysłowej, w: „Teksty drugie” 2022/4, Akwapoetyka i inne krytyki antropocenu, s. 37.</ref>.

			== Wody podziemne ==
			Zlewnia Rawy położona jest w zasięgu śląsko-krakowskiego regionu hydrogeologicznego, w obrębie którego wydzielono jednostkę górnośląską<ref>Atlas hydrogeologiczny Polski, 1:500 000. B. Paczyński (red.), PIG, Warszawa 1995.</ref>. Region górnośląski reprezentują wody szczelinowo-krasowe i porowe w utworach kenozoicznych, mezozoicznych i paleozoicznych.

			Główne poziomy wód podziemnych są utożsamiane z utworami karbonu górnego i czwartorzędu<ref>M. Rzętała: Wody powierzchniowe i podziemne, w: Hibszer A., Runge J., (red.): Monografia Chorzowa, Chorzów 2017, s. 127.</ref>. Wody podziemne w obrębie karbońskiego piętra wodonośnego zalegają w głównej mierze w obrębie skał wykształconych w postaci piaskowców, które tworzą szczelinowo-porowy ośrodek skalny. Poszczególne poziomy wodonośne związane z izolowanymi wkładkami piaskowców wśród iłowców i mułowców karbonu zasilane są na ich wychodniach lub poprzez osady czwartorzędowe, które zalegają bezpośrednio na skałach karbońskich. Każdy z poziomów wodonośnych charakteryzuje się własnym reżimem hydrogeologicznym. Jedynie w rejonie licznych stref uskokowych dochodzi do kontaktów hydraulicznych. Wody podziemne w osadach wieku karbońskiego zalegają na głębokościach od 100 do 150 m. Zwierciadło wód podziemnych jest generalnie swobodne, a tylko miejscami pod lekkim napięciem skał nadkładu. Miąższość warstwy wodonośnej zmienia się w szerokim zakresie 5-66 m. Pod względem chemicznym są to głównie wody wodorowęglanowo-siarczanowo-wapniowo-magnezowe. Wody podziemne w rejonach odwodnień kopalnianych spływają zgodnie z nachyleniem warstw, po czym są na ogół odpompowywane przez ujęcia kopalniane<ref>https://www.pgi.gov.pl/dokumenty-pig-pib-all/psh/zadania-psh/jcwpd/jcwpd-100-119/4545-karta-informacyjna-jcwpd-nr-111/file.html</ref>.

			Najpłycej pod powierzchnią terenu wody podziemne występują w piaszczysto-żwirowych osadach czwartorzędowych, są one jednocześnie najbardziej podatne na zanieczyszczenia. Z uwagi na wieloletnie odwodnienia górotworu na terenie zlewni Rawy doszło do wytworzenia tzw. leja depresji, przez co płytko zalegające wody podziemne uległy zanikowi, a miejscami pozostają w postaci tzw. wody zawieszonej. Na terenie Katowic w osadach holocenu stwierdzono obecność dwóch poziomów wodonośnych: główny, głębszy poziom o słabo napiętym zwierciadle w rejonie koryta rzeki oraz płytszy, gdzie zwierciadło wód jest swobodne lub słabo napięte<ref>J. Psiuk (red.): Monografia rzeki Rawy, Katowice 2006, s. 27.</ref>.

			== Użytkowanie wód ==
			Wody w zlewni Rawy posiadają znaczenie przyrodnicze i krajobrazowe oraz typowo społeczno-gospodarcze. W ciągu ostatnich kilkuset lat znaczenie to podlegało dosyć istotnym zmianom, jak i sama powierzchniowa sieć hydrograficzna. Od końca XIX wieku, aż do czasów współczesnych obserwuje się skracanie długości sieci rzecznej i zmianę charakteru ich koryt, głównie w wyniku zanikania źródłowych odcinków cieków na skutek obniżania zwierciadła wód gruntowych oraz regulacji i kanalizacji rzek na zurbanizowanych i uprzemysławianych obszarach. Na skutek tych procesów długość sieci rzecznej, która na początku XIX wieku wynosiła prawie 80 km uległa skróceniu do nieco ponad 32 km pod koniec wieku XX<ref>S. Czaja: Antropogeniczne przeobrażenia powierzchniowej sieci hydrograficznej w zlewni Rawy w latach 1801-1994. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997, s. 14.</ref>. Istotnie zmieniała się także liczba, zajmowana powierzchnia oraz funkcje antropogenicznych zbiorników, które znajdowały się w granicach zlewni. W 1801 roku było 46 zaporowych zbiorników utworzonych na Rawie i jej dopływach. Łącznie w tym czasie zajmowały powierzchnię 3,21 km<sup>2</sup>. Do 1994 roku liczba sztucznych jezior zwiększyła się do 145, a ich łączna powierzchnia zmniejszyła do 1,64 km<sup>2</sup>, przy czym żaden z wymienionych zbiorników zaporowych nie przetrwał do czasów współczesnych. Obecnie na terenie zlewni znajdują się wyłącznie zbiorniki w nieckach z osiadania, w wyrobiskach i tzw. przemysłowe<ref>S. Czaja: Antropogeniczne przeobrażenia powierzchniowej sieci hydrograficznej w zlewni Rawy w latach 1801-1994. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997, s. 17.</ref>.

			Współcześnie sama Rawa, głównie ze względu na nieodpowiednie parametry fizyko-chemiczne wód oraz odory, które unoszą się nad rzeką pełni właściwie rolę kolektora ścieków. W przeszłości wprawdzie podejmowano działania zmierzające do przywrócenia rzeki miastu, m.in. poprzez budowę bulwarów nad Rawą w Katowicach, to jednak prace te nie osiągnęły zamierzonych celów. Natomiast w przeszłości, kiedy rzeka prowadziła czystą wodę, na terenach tych prowadzona była intensywna gospodarka rybacka w zbiornikach budowanych na te właśnie potrzeby. Spiętrzone wody wykorzystywano również do poruszania kół wodnych służących do napędzania urządzeń w młynach, kuźniach i tartakach<ref>S. Czaja: Antropogeniczne przeobrażenia powierzchniowej sieci hydrograficznej w zlewni Rawy w latach 1801-1994. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997, s. 15.</ref>. Obecnie pewne cechy gospodarki rybackiej można przypisać niektórym zbiornikom na terenie zlewni Rawy. Wprawdzie nie są to klasyczne stawy hodowlane to jednak wykorzystywane są do pozyskiwania ryb w ramach amatorskiego wędkarstwa. Zbiorniki te są systematycznie zarybiane przez koła wędkarskie funkcjonujące w ramach Polskiego Związku Wędkarskiego. Są to m.in. zbiorniki w dolinie Potoku Leśnego np. Milicyjny, Kajakowy, Łąka oraz w strefie międzywala Rawy i Brynicy np. Borki, Stawiki, Hubertus, Morawa, a także kilka zlokalizowanych na terenie Świętochłowic. W celach wędkarskich wykorzystywane są również pozostałe obiekty limniczne znajdujące się w granicach zlewni, przy czym rybostan w tych zbiornikach jest zdecydowanie mniej urozmaicony a łowione ryby nie osiągają dużych rozmiarów. Do innych przejawów rekreacyjnego wykorzystania wód zalicza się np. kajakarstwo, które uprawiane jest na zbiorniku Kajakowy w Katowicach. Pływanie łódkami dozwolone jest np. na zbiornikach znajdujących się na terenie Parku Śląskiego w Chorzowie. Zbiornik Stawiki w Sosnowcu służy rekreacji i uprawianiu sportów wodnych m.in. wakeboardingu<ref>wakeboarding – forma sportu i rekreacji wodnej łącząca elementy surfingu i narciarstwa wodnego, uprawiana na specjalnej desce sterowanej przez osobę trzymającą linę połączoną z wyciągiem linowym na specjalnych podporach.</ref> i narciarstwa wodnego. W obrębie zbiornika Hubertus funkcjonuje wyciąg z pochylnią przystosowaną do skoków na nartach wodnych. Tylko nieliczne zbiorniki pozwalają na bezpieczne plażowanie, np. wspomniany zbiornik Hubertus. Natomiast wiele zbiorników, a właściwie ich najbliższe otoczenie wykorzystywane jest do szeroko pojętej rekreacji, wypoczynku, „kąpieli” słonecznych, grillowania, zwłaszcza w okresie wakacyjnym.

			Retencja zbiornikowa nadal wykorzystywana jest w celach przemysłowych przez zakłady, na terenie których się znajdują. Takie przeznaczenie posiadają m.in. osadniki wód dołowych, zbiorniki na terenie oczyszczalni, przeciwpożarowe, itp.

			Wody powierzchniowe na terenie zlewni Rawy stanowią istotny element powłoki krajobrazowej. Na przestrzeni wielu lat zostały na stałe wkomponowane w krajobrazy miejsko-przemysłowe jako np. obiekt kompozycji nowo powstających osiedli mieszkaniowych. Same zbiorniki oraz ich najbliższe otoczenie ale także tereny podmokłe z płytko zlegającymi wodami podziemnymi stanowią o bioróżnorodoności. Często na drodze naturalnej sukcesji pojawiają się rzadkie gatunki roślin i zwierząt. Tylko w samych Katowicach jest kilka cennych stref, np. zbiorniki na osiedlu 1000-lecia – siedlisko życia płazów i ptaków wodno-błotnych, zbiornik Grunfeld – dogodne miejsce lęgu ptaków wodno-błotnych i tarła ryb, Dolina Potoku Leśnego – liczne fragmenty roślinności naturalnej i półnaturalnej z miejscem rozrodu wielu gatunków płazów, kompleks zbiorników Szopienice-Borki – wyjątkowe bogactwo ptaków wodno-błotnych oraz innych chronionych gatunków fauny<ref>R. Kupka: Ekologiczny system obszarów chronionych i tereny o szczególnych wartościach przyrodniczych w Katowicach. informacja ogólna. Kształtowanie środowiska geograficznego i ochrona przyrody na obszarach uprzemysłowionych i zurbanizowanych, t. 24. Katowice-Sosnowiec 1997, s. 5-11.</ref>.