https://ibrbs.pl/index.php?action=history&feed=atom&title=Zbiornik_Wis%C5%82a_CzarneZbiornik Wisła Czarne - Historia wersji2026-05-03T19:07:32ZHistoria wersji tej strony wikiMediaWiki 1.43.3https://ibrbs.pl/index.php?title=Zbiornik_Wis%C5%82a_Czarne&diff=10966&oldid=prevPraktykant: /* Znaczenie zbiornika */2023-06-07T13:44:09Z<p><span class="autocomment">Znaczenie zbiornika</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 15:44, 7 cze 2023</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l99">Linia 99:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 99:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Znaczenie zbiornika==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Znaczenie zbiornika==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Plik:Fot. 5. Dolina Wisły poniżej zapory zbiornika Wisłą-Czarne (fot. W. Pawełczyk).jpg||400px|thumb|right|Fot. 5. Dolina Wisły poniżej zapory zbiornika Wisła-Czarne (fot. W. Pawełczyk).]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zbiornik Wisła Czarne został wybudowany przez człowieka w dolinie rzecznej w ściśle określonych celach. Zazwyczaj tego typu zbiorniki są obiektami gospodarki wodnej spełniającymi jednocześnie kilka podstawowych funkcji, a także przypisuje się im mniej znaczące role. Przegrodzenie doliny zaporą, która wyposażona jest w specjalistyczny system urządzeń regulujących odpływ wody z misy jeziora, pozwala na sterowanie wielkością przepływów poniżej tamy. Oddziaływanie jeziora Wisła Czarne na stany rzeki uwidacznia się w dwojaki sposób. Zbiornik jest przede wszystkim obiektem, który ma spełniać funkcje przeciwpowodziowe. Jego znaczenie wzrasta w okresach, kiedy na okolicznych terenach pojawiają się bardzo intensywne lub równie niebezpieczne długotrwałe opady atmosferyczne. Warunki orograficzne sprawiają, że efekty deszczy w dosyć krótkim czasie uwidaczniają się w postaci wezbrań na potokach uchodzących do jeziora. Prawidłowo prowadzona gospodarka wodna na zbiorniku pozwala wymiernie zmniejszyć wygenerowaną falę powodziową, obniżając przepływy poniżej zapory do wartości, które nie zagrażają terenom zamieszkanym przez ludzi. W czasie blisko pięćdziesięcioletniego funkcjonowania, zbiornik wiele razy potwierdził swoje przeciwpowodziowe znaczenie m.in. w latach 1980, 1997 i 2010<ref> M. Madzia: Funkcje zbiornika retencyjnego Wisła-Czarne w redukcji fali powodziowej, [w:] „Inżynieria Ekologiczna,” 2015, vol. 41, s. 173-180.</ref>. Zasoby wodne zgromadzone w misie zbiornika w czasie powodzi mogą być wykorzystywane na podniesienie przepływów w okresach niedoboru wody w zlewni utożsamianych z niżówkami. Z tego typu sytuacjami od kilku- kilkunastu lat mamy do czynienia właściwie każdego roku. Niedostatek wody w rzekach szczególnie negatywnie wpływa na życie biologiczne. Dlatego, aby funkcjonowanie organizmów wodnych poniżej zapory było niezagrożone w czasie niedoborów wody, stale utrzymywany jest zrzut wody z jeziora w postaci tzw. przepływu biologicznego (przepływu nienaruszalnego). W przypadku zbiornika Wisła Czarne jest to przepływ rzędu 0,06 m<sup>3</sup>/s<ref> M. Kubok: Charakterystyka hydrograficzna zbiornika Wisła Czarne, Sosnowiec 2013, s. 74. </ref>. Jest to taka ilość wody, która pozwoli przetrwać faunie i florze wodnej do czasu wzrostu przepływów.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zbiornik Wisła Czarne został wybudowany przez człowieka w dolinie rzecznej w ściśle określonych celach. Zazwyczaj tego typu zbiorniki są obiektami gospodarki wodnej spełniającymi jednocześnie kilka podstawowych funkcji, a także przypisuje się im mniej znaczące role. Przegrodzenie doliny zaporą, która wyposażona jest w specjalistyczny system urządzeń regulujących odpływ wody z misy jeziora, pozwala na sterowanie wielkością przepływów poniżej tamy. Oddziaływanie jeziora Wisła Czarne na stany rzeki uwidacznia się w dwojaki sposób. Zbiornik jest przede wszystkim obiektem, który ma spełniać funkcje przeciwpowodziowe. Jego znaczenie wzrasta w okresach, kiedy na okolicznych terenach pojawiają się bardzo intensywne lub równie niebezpieczne długotrwałe opady atmosferyczne. Warunki orograficzne sprawiają, że efekty deszczy w dosyć krótkim czasie uwidaczniają się w postaci wezbrań na potokach uchodzących do jeziora. Prawidłowo prowadzona gospodarka wodna na zbiorniku pozwala wymiernie zmniejszyć wygenerowaną falę powodziową, obniżając przepływy poniżej zapory do wartości, które nie zagrażają terenom zamieszkanym przez ludzi. W czasie blisko pięćdziesięcioletniego funkcjonowania, zbiornik wiele razy potwierdził swoje przeciwpowodziowe znaczenie m.in. w latach 1980, 1997 i 2010<ref> M. Madzia: Funkcje zbiornika retencyjnego Wisła-Czarne w redukcji fali powodziowej, [w:] „Inżynieria Ekologiczna,” 2015, vol. 41, s. 173-180.</ref>. Zasoby wodne zgromadzone w misie zbiornika w czasie powodzi mogą być wykorzystywane na podniesienie przepływów w okresach niedoboru wody w zlewni utożsamianych z niżówkami. Z tego typu sytuacjami od kilku- kilkunastu lat mamy do czynienia właściwie każdego roku. Niedostatek wody w rzekach szczególnie negatywnie wpływa na życie biologiczne. Dlatego, aby funkcjonowanie organizmów wodnych poniżej zapory było niezagrożone w czasie niedoborów wody, stale utrzymywany jest zrzut wody z jeziora w postaci tzw. przepływu biologicznego (przepływu nienaruszalnego). W przypadku zbiornika Wisła Czarne jest to przepływ rzędu 0,06 m<sup>3</sup>/s<ref> M. Kubok: Charakterystyka hydrograficzna zbiornika Wisła Czarne, Sosnowiec 2013, s. 74. </ref>. Jest to taka ilość wody, która pozwoli przetrwać faunie i florze wodnej do czasu wzrostu przepływów.</div></td></tr>
</table>Praktykanthttps://ibrbs.pl/index.php?title=Zbiornik_Wis%C5%82a_Czarne&diff=10965&oldid=prevPraktykant: /* Procesy brzegowe i osady denne */2023-06-07T13:43:58Z<p><span class="autocomment">Procesy brzegowe i osady denne</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 15:43, 7 cze 2023</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l90">Linia 90:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 90:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Procesy brzegowe i osady denne==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Procesy brzegowe i osady denne==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Plik:Fot. 4. Przelew powierzchniowy zbiornika Wisła-Czarne (fot. M. Rzętała).jpg||400px|thumb|right|Fot. 4. Przelew powierzchniowy zbiornika Wisła-Czarne (fot. M. Rzętała).]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W momencie utworzenia budowli piętrzącej w obrębie doliny rzecznej następuje szereg zmian przebiegu procesów hydrologicznych i geomorfologicznych, zarówno powyżej, jak i poniżej zapory. Utworzenie sztucznego zbiornika powoduje zmiany zasięgu oddziaływania wód powyżej zapory, które w normalnych warunkach nigdy by się nie pojawiły. Przekształcanie brzegów sztucznych jezior jest złożonym procesem, na przebieg którego wpływa szereg uwarunkowań środowiskowych, ale także konkretne działania realizowane w ramach gospodarki wodnej prowadzonej na zbiorniku. Całokształt tych czynników powoduje transformację brzegów zbiornika. W czasie utrzymywania normalnego piętrzenia wody w zbiorniku Wisła czarne intensywność zmian w zasięgu oddziaływania falowania jest mocno ograniczona poprzez porastającą roślinność krzewiastą i drzewiastą. Ich rozbudowany system korzeniowy spaja podłoże, co wydatnie ogranicza przejawy niszczącej działalności wód zbiornikowych. Podczas obniżonego poziomu piętrzenia wody w jeziorze odsłaniają się powierzchnie dna, które mogą podlegać abrazyjnej działalności wód, tworząc strefy brzegu o charakterze klifowym. Tego typu odsłonięcia pojawiają się zwłaszcza we wschodniej, środkowej części brzegu jeziora. Stosunkowo mała powierzchnia zbiornika jest czynnikiem, który również ogranicza rozwój procesów brzegowych<ref> M.A. Rzętała: Wybrane przemiany geomorfologiczne mis zbiorników wodnych i ocena zanieczyszczeń osadów zbiornikowych w warunkach zróżnicowanej antropopresji (na przykładzie regionu górnośląsko-zagłębiowskiego), Katowice 2014, s. 7.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W momencie utworzenia budowli piętrzącej w obrębie doliny rzecznej następuje szereg zmian przebiegu procesów hydrologicznych i geomorfologicznych, zarówno powyżej, jak i poniżej zapory. Utworzenie sztucznego zbiornika powoduje zmiany zasięgu oddziaływania wód powyżej zapory, które w normalnych warunkach nigdy by się nie pojawiły. Przekształcanie brzegów sztucznych jezior jest złożonym procesem, na przebieg którego wpływa szereg uwarunkowań środowiskowych, ale także konkretne działania realizowane w ramach gospodarki wodnej prowadzonej na zbiorniku. Całokształt tych czynników powoduje transformację brzegów zbiornika. W czasie utrzymywania normalnego piętrzenia wody w zbiorniku Wisła czarne intensywność zmian w zasięgu oddziaływania falowania jest mocno ograniczona poprzez porastającą roślinność krzewiastą i drzewiastą. Ich rozbudowany system korzeniowy spaja podłoże, co wydatnie ogranicza przejawy niszczącej działalności wód zbiornikowych. Podczas obniżonego poziomu piętrzenia wody w jeziorze odsłaniają się powierzchnie dna, które mogą podlegać abrazyjnej działalności wód, tworząc strefy brzegu o charakterze klifowym. Tego typu odsłonięcia pojawiają się zwłaszcza we wschodniej, środkowej części brzegu jeziora. Stosunkowo mała powierzchnia zbiornika jest czynnikiem, który również ogranicza rozwój procesów brzegowych<ref> M.A. Rzętała: Wybrane przemiany geomorfologiczne mis zbiorników wodnych i ocena zanieczyszczeń osadów zbiornikowych w warunkach zróżnicowanej antropopresji (na przykładzie regionu górnośląsko-zagłębiowskiego), Katowice 2014, s. 7.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l95">Linia 95:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 96:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Cechą charakterystyczną górskich sztucznych zbiorników wodnych jest stosunkowo duża intensywność wypełniania ich misy materiałem denudacyjnym, który niesiony jest przez dopływające do nich rzeki. Dotyczy to zwłaszcza strefy cofkowej, gdzie często powstają charakterystyczne delty. Zamulanie zbiorników wodnych najintensywniej zachodzi podczas krótkich epizodów wezbraniowych i powodziowych pojawiających się na rzekach. W tym czasie siła transportowa wody jest największa dzięki czemu przemieszczane są w dół rzeki duże ilości materiału rumowiskowego, który ostatecznie zostaje osadzony w misie sztucznego jeziora. Wśród osadów akumulowanych w zbiornikach najczęściej dominuje materiał unoszony, znacznie mniejszy udział przypada na większe okruchy, które są wleczone i toczone. Największe okruchy osadzane są najbliżej strefy ujściowej. Im dalej od miejsca kontaktu wód potamicznych z limnicznymi tym mniejszy ciężar właściwy, a tym samym rozmiary osadzanego rumoszu. Akumulacja osadów w zbiornikach powoduje ich wypłycanie skutkujące zmniejszaniem pojemności. Ograniczone możliwości retencyjne istotnie skracają czas żywotności sztucznych jezior<ref> A. Łajczak: Studium nad zamulaniem wybranych zbiorników zaporowych w dorzeczu Wisły. Monografie Komitetu Gospodarki Wodnej Polskiej Akademii Nauk. Zeszyt 8, Warszawa 1995.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Cechą charakterystyczną górskich sztucznych zbiorników wodnych jest stosunkowo duża intensywność wypełniania ich misy materiałem denudacyjnym, który niesiony jest przez dopływające do nich rzeki. Dotyczy to zwłaszcza strefy cofkowej, gdzie często powstają charakterystyczne delty. Zamulanie zbiorników wodnych najintensywniej zachodzi podczas krótkich epizodów wezbraniowych i powodziowych pojawiających się na rzekach. W tym czasie siła transportowa wody jest największa dzięki czemu przemieszczane są w dół rzeki duże ilości materiału rumowiskowego, który ostatecznie zostaje osadzony w misie sztucznego jeziora. Wśród osadów akumulowanych w zbiornikach najczęściej dominuje materiał unoszony, znacznie mniejszy udział przypada na większe okruchy, które są wleczone i toczone. Największe okruchy osadzane są najbliżej strefy ujściowej. Im dalej od miejsca kontaktu wód potamicznych z limnicznymi tym mniejszy ciężar właściwy, a tym samym rozmiary osadzanego rumoszu. Akumulacja osadów w zbiornikach powoduje ich wypłycanie skutkujące zmniejszaniem pojemności. Ograniczone możliwości retencyjne istotnie skracają czas żywotności sztucznych jezior<ref> A. Łajczak: Studium nad zamulaniem wybranych zbiorników zaporowych w dorzeczu Wisły. Monografie Komitetu Gospodarki Wodnej Polskiej Akademii Nauk. Zeszyt 8, Warszawa 1995.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Przeprowadzone w 2010 roku pomiary batymetryczne zbiornika Wisła Czarne, wykazały pewne zmiany odnośnie możliwości retencyjnych misy jeziora. W czasie wieloletniego funkcjonowania zbiornika systematycznie postępował proces jego stopniowego zamulania (wypełniania osadami). Obliczenia i pomiary wykazały zmniejszenie pierwotnej pojemności zbiornika po 37 latach jego użytkowania o około 419 tys. m<sup>3</sup>. Średnie roczne tempo akumulacji materiału oszacowano na 11 324 m<sup>3</sup>. Przekłada się to na zmniejszenie objętości zbiornika o 9,3% dla pojemności odnoszącej się do wartości osiąganej przy maksymalnym poziomie piętrzenia<ref> W. Leszczyński, J. Mroziński, A. Słota, T. Wilk: Zbiornik Wisła Czarne. Pomiary batymetryczne pojemności zbiornika, Warszawa 2010.</ref>. Dostawa rumoszu skalnego do zbiornika za pośrednictwem Czarnej i Białej Wisełki, nawet w okresach wezbraniowych, jest mocno ograniczana dzięki celowym zabiegom realizowanym przez człowieka. Na wspomnianych dopływach wybudowano specjalistyczne budowle hydrotechniczne, których głównym celem jest zmniejszenie siły wód w czasie wezbrań i powodzi. Największe znaczenie w tym zakresie przypisuje się zaporom przeciwrumowiskowym. Ich nadrzędnym celem jest zatrzymywanie rumowiska, głównie rumoszu o frakcji toczyn i wleczyn, a tym samym ochrona zbiornika przed nadmiernym jego zasypywaniem. Są to budowle poprzeczne przegradzające łożyska potoków, których wysokość w koronie jest zwykle wyższa od poziomu wielkich wód. Zapory przeciwrumowiskowe składają się zwykle z: muru czołowego z przelewem zwanym gardłem, niecki wypadowej ograniczonej ścianami bocznymi i progiem oraz przeciwprzegrody. Często budowane są także inne elementy w obrębie i sąsiedztwie zapór przeciwrumowiskowych takie jak: progi, stopnie, szykany i okienka osączające<ref> A. Jaguś, M. Rzętała: Szczawnica i okolice – niektóre możliwości kształcenia w zakresie geografii, Sosnowiec 2001, s. 100-103.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Przeprowadzone w 2010 roku pomiary batymetryczne zbiornika Wisła Czarne, wykazały pewne zmiany odnośnie możliwości retencyjnych misy jeziora. W czasie wieloletniego funkcjonowania zbiornika systematycznie postępował proces jego stopniowego zamulania (wypełniania osadami). Obliczenia i pomiary wykazały zmniejszenie pierwotnej pojemności zbiornika po 37 latach jego użytkowania o około 419 tys. m<sup>3</sup>. Średnie roczne tempo akumulacji materiału oszacowano na 11 324 m<sup>3</sup>. Przekłada się to na zmniejszenie objętości zbiornika o 9,3% dla pojemności odnoszącej się do wartości osiąganej przy maksymalnym poziomie piętrzenia<ref> W. Leszczyński, J. Mroziński, A. Słota, T. Wilk: Zbiornik Wisła Czarne. Pomiary batymetryczne pojemności zbiornika, Warszawa 2010.</ref>. Dostawa rumoszu skalnego do zbiornika za pośrednictwem Czarnej i Białej Wisełki, nawet w okresach wezbraniowych, jest mocno ograniczana dzięki celowym zabiegom realizowanym przez człowieka. Na wspomnianych dopływach wybudowano specjalistyczne budowle hydrotechniczne, których głównym celem jest zmniejszenie siły wód w czasie wezbrań i powodzi. Największe znaczenie w tym zakresie przypisuje się zaporom przeciwrumowiskowym. Ich nadrzędnym celem jest zatrzymywanie rumowiska, głównie rumoszu o frakcji toczyn i wleczyn, a tym samym ochrona zbiornika przed nadmiernym jego zasypywaniem. Są to budowle poprzeczne przegradzające łożyska potoków, których wysokość w koronie jest zwykle wyższa od poziomu wielkich wód. Zapory przeciwrumowiskowe składają się zwykle z: muru czołowego z przelewem zwanym gardłem, niecki wypadowej ograniczonej ścianami bocznymi i progiem oraz przeciwprzegrody. Często budowane są także inne elementy w obrębie i sąsiedztwie zapór przeciwrumowiskowych takie jak: progi, stopnie, szykany i okienka osączające<ref> A. Jaguś, M. Rzętała: Szczawnica i okolice – niektóre możliwości kształcenia w zakresie geografii, Sosnowiec 2001, s. 100-103.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Znaczenie zbiornika==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Znaczenie zbiornika==</div></td></tr>
</table>Praktykanthttps://ibrbs.pl/index.php?title=Zbiornik_Wis%C5%82a_Czarne&diff=10964&oldid=prevPraktykant: /* Właściwości fizyko-chemiczne wody */2023-06-07T13:43:45Z<p><span class="autocomment">Właściwości fizyko-chemiczne wody</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 15:43, 7 cze 2023</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l81">Linia 81:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 81:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===Właściwości fizyko-chemiczne wody===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===Właściwości fizyko-chemiczne wody===</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Plik:Fot. 3. Zapora czołowa zbiornika Wisła-Czarne (fot. M. Rzętała).jpg||400px|thumb|right|Fot. 3. Zapora czołowa zbiornika Wisła-Czarne (fot. M. Rzętała).]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W początkowym okresie funkcjonowania zbiornika (lata 1974-1983) stwierdzono względną stałość składu chemicznego wody. Pojawiające się niewielkie różnice między średnimi rocznymi wartościami parametrów chemicznych wody były wynikiem zjawisk hydrologicznych. Szczegółowa analiza stopnia mineralizacji wód w poszczególnych latach badań wykazała, że średnia roczna wartość przewodności elektrycznej wód zbiornika zmieniała się w zakresie od 71,2 do 112,7 µS/cm ze średnią 91,6 µS/cm. Zawartość azotanów w pierwszych 5 latach istnienia zbiornika nieznacznie rosła z roku na rok. Od 1981 roku miała miejsce odwrotna sytuacja, by ostatecznie zmniejszyć się i osiągnąć taką samą wartość jak w pierwszym roku eksploatacji. Zmienność stężeń azotanów w tym czasie wynosiła 0,71-2,35 mg/dm<sup>3</sup> ze średnią 1,37 mg/dm<sup>3</sup>. Ilość fosforu ogólnego tylko w pierwszych dwóch latach była dwukrotnie wyższa niż w pozostałym okresie. W tym czasie nie zaobserwowano wyraźnej tendencji do wzrostu ani spadku zawartości tych jonów. Zakres zmienności był dosyć rozrzucony od 5 do 71 µg/dm<sup>3</sup>, a średnia wartość dla wymienionego dziesięciolecia wynosiła 28 µg/dm<sup>3</sup>. W tym czasie poziom stężeń: chlorków zmieniał się od 2,3 do 7,0 mg/dm<sup>3</sup> (średnia 3,8 mg Cl<sup>-</sup>/dm<sup>3</sup>), wapnia 7,6-13,6 mg/dm<sup>3</sup> (10,2 mg/dm<sup>3</sup>) i magnezu 2,0-8,2 mg/dm<sup>3</sup> (3,8 mg/dm<sup>3</sup>). Przezroczystość wody mierzona krążkiem Secchiego wykazała zmienność w zakresie od 1,5 m do 6,0 m ze średnią na poziomie 3,3 m<ref> H. Kasza: Hydrochemical characteristics of the Wisła-Czarne reservoir (Southern Poland) in the period 1975-1984, [w:] “Acta Hydrobiol” 1986, nr 28 (3/4), s. 293-306.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W początkowym okresie funkcjonowania zbiornika (lata 1974-1983) stwierdzono względną stałość składu chemicznego wody. Pojawiające się niewielkie różnice między średnimi rocznymi wartościami parametrów chemicznych wody były wynikiem zjawisk hydrologicznych. Szczegółowa analiza stopnia mineralizacji wód w poszczególnych latach badań wykazała, że średnia roczna wartość przewodności elektrycznej wód zbiornika zmieniała się w zakresie od 71,2 do 112,7 µS/cm ze średnią 91,6 µS/cm. Zawartość azotanów w pierwszych 5 latach istnienia zbiornika nieznacznie rosła z roku na rok. Od 1981 roku miała miejsce odwrotna sytuacja, by ostatecznie zmniejszyć się i osiągnąć taką samą wartość jak w pierwszym roku eksploatacji. Zmienność stężeń azotanów w tym czasie wynosiła 0,71-2,35 mg/dm<sup>3</sup> ze średnią 1,37 mg/dm<sup>3</sup>. Ilość fosforu ogólnego tylko w pierwszych dwóch latach była dwukrotnie wyższa niż w pozostałym okresie. W tym czasie nie zaobserwowano wyraźnej tendencji do wzrostu ani spadku zawartości tych jonów. Zakres zmienności był dosyć rozrzucony od 5 do 71 µg/dm<sup>3</sup>, a średnia wartość dla wymienionego dziesięciolecia wynosiła 28 µg/dm<sup>3</sup>. W tym czasie poziom stężeń: chlorków zmieniał się od 2,3 do 7,0 mg/dm<sup>3</sup> (średnia 3,8 mg Cl<sup>-</sup>/dm<sup>3</sup>), wapnia 7,6-13,6 mg/dm<sup>3</sup> (10,2 mg/dm<sup>3</sup>) i magnezu 2,0-8,2 mg/dm<sup>3</sup> (3,8 mg/dm<sup>3</sup>). Przezroczystość wody mierzona krążkiem Secchiego wykazała zmienność w zakresie od 1,5 m do 6,0 m ze średnią na poziomie 3,3 m<ref> H. Kasza: Hydrochemical characteristics of the Wisła-Czarne reservoir (Southern Poland) in the period 1975-1984, [w:] “Acta Hydrobiol” 1986, nr 28 (3/4), s. 293-306.</ref>.</div></td></tr>
</table>Praktykanthttps://ibrbs.pl/index.php?title=Zbiornik_Wis%C5%82a_Czarne&diff=10963&oldid=prevPraktykant: /* Cechy wód jeziornych */2023-06-07T13:43:14Z<p><span class="autocomment">Cechy wód jeziornych</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 15:43, 7 cze 2023</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l62">Linia 62:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 62:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cechy wód jeziornych==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cechy wód jeziornych==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Plik:Fot. 2. Historia budowy zbiornika Wisła-Czarne – tablice informacyjne (fot. M. Rzętała)..jpg||400px|thumb|right|Fot. 2. Historia budowy zbiornika </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Plik:Fot. 2. Historia budowy zbiornika Wisła-Czarne – tablice informacyjne (fot. M. Rzętała)..jpg||400px|thumb|right|Fot. 2. Historia budowy zbiornika <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Wisła-Czarne – tablice informacyjne (fot. M. Rzętała).]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===Wahania stanów wody i retencja jeziorna===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===Wahania stanów wody i retencja jeziorna===</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l86">Linia 86:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 86:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W późniejszym czasie zaobserwowano pogorszenie jakości wody w zbiorniku, przejawiające się przede wszystkim okresowym (podczas roztopów i po deszczach) wzrostem zakwaszenia, utlenialności i barwy wody, a latem zaczęły pojawiać się tzw. zakwity glonów. Zakwaszenie środowiska limnicznego powodowane było dopływem do jeziora zakwaszonych wód Czarnej Wisełki. W drugiej połowie 1993 roku podjęto próbę neutralizacji wody za pomocą dolomitu. W okresie od 4 września do 7 grudnia wsypywano kamienny dolomit do koryta Czarnej Wisełki. W jej środkowym biegu złożono 230 t, a przy ujściu potoku Płony – jednego z jej dopływów – kolejne 50 t. Jak się okazało, zastosowane metody neutralizacji dopływu zakwaszonych wód nie przyniosły pożądanych efektów<ref> S. Wróbel: Chemical composition of water in the Czarna Wisełka and Biała Wisełka streams and the Wisła-Czarne dam reservoir, [w:] S. Wróbel (red.): Environmental degradation of the Czarna Wisełka and Biała Wisełka catchments, Western Carpathians. “Studia Naturae” 1998, nr 44, s. 81-99.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W późniejszym czasie zaobserwowano pogorszenie jakości wody w zbiorniku, przejawiające się przede wszystkim okresowym (podczas roztopów i po deszczach) wzrostem zakwaszenia, utlenialności i barwy wody, a latem zaczęły pojawiać się tzw. zakwity glonów. Zakwaszenie środowiska limnicznego powodowane było dopływem do jeziora zakwaszonych wód Czarnej Wisełki. W drugiej połowie 1993 roku podjęto próbę neutralizacji wody za pomocą dolomitu. W okresie od 4 września do 7 grudnia wsypywano kamienny dolomit do koryta Czarnej Wisełki. W jej środkowym biegu złożono 230 t, a przy ujściu potoku Płony – jednego z jej dopływów – kolejne 50 t. Jak się okazało, zastosowane metody neutralizacji dopływu zakwaszonych wód nie przyniosły pożądanych efektów<ref> S. Wróbel: Chemical composition of water in the Czarna Wisełka and Biała Wisełka streams and the Wisła-Czarne dam reservoir, [w:] S. Wróbel (red.): Environmental degradation of the Czarna Wisełka and Biała Wisełka catchments, Western Carpathians. “Studia Naturae” 1998, nr 44, s. 81-99.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oceny jakości wody zbiornika Wisła Czarne prowadzone są m.in. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach. Obejmują one kilkadziesiąt wskaźników ujętych w kilka grup parametrów takich jak: stan fizyczny, warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne, zasolenie, zakwaszenie, substancje biogenne, specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne, substancje priorytetowe, inne substancje zanieczyszczające, grupa wskaźników charakteryzujących występowanie innych substancji chemicznych, wskaźniki mikrobiologiczne oraz pozostałe badane wskaźniki. W 2016 roku – w ramach monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych chronionych ze względu na zaopatrzenie ludności w wodę do spożycia – w rejonie ujęcia wody stwierdzono m.in.: temperatura wody – 3,3-15,5°C, zawiesina – <4-10 mg/l, tlen rozpuszczony – 7,1-14,5 mg O<sub>2</sub>/l, nasycenie tlenem – 71,1-109%, BZT<sub>5</sub> – 0,5-2,2 mg O<sub>2</sub>/l, ChZT-Cr – 4,2-20,0 mg O<sub>2</sub>/l, przewodność w 20°C – 57-713 μS/cm, siarczany – 9,9-15,3 mg SO<sub>4</sub><sup>3-</sup>/l, chlorki – 2,1-7,6 mg Cl<sup>-</sup>/l, odczyn wody – 6,8-7,5 pH, azot Kjeldahla – <0,2-0,95 mg N/l, fosforany – <0,05-0,028 mg PO<sub>4</sub>/l, arsen – <0,01 mg As/l, bar – 0,031-0,042 mg Ba/l, Bor – <0,08 mg B/l, cynk – <0,01-0,039 mg Zn/l, miedź – <0,005-0,012 mg Cu/l, węglowodory ropopochodne - indeks olejowy - <0,05-0,0,62 mg/l, fluorki – <0,1-0,24 mg F/l, kadm i jego związki – <0,02-0,06 μg/l, ołów i jego związki – <0,5-1,6 μg/l, rtęć i jej związki – <0,015-0,075 μg/l, nikiel i jego związki – <1-2 μg/l, benzo(a)piren – <0,00017-0,0014 μg/l, DDT całkowity – <0,0075 μg/l, żelazo rozpuszczone 0,042-0,401 mg Fe/l, mangan – <0,02-0,24 mg Mn/l, substancje powierzchniowo czynnie anionowe – <0,05-0,095 mg/l, bakterie grupy Coli NPL (w 100 ml wody) – 42-2098, bakterie grupy Coli typu kałowego - NPL (w 100 ml wody) – <1-121, liczba paciorkowców typu kałowego (enterokoki) – 2-26, amoniak całkowity – <0,26-0,4 mg NH<sub>4</sub>/l<ref>[http://www.katowice.wios.gov.pl/monitoring/informacje/stan2016/wody_pow/zbiorniki.pdf Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach.]</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Oceny jakości wody zbiornika Wisła Czarne prowadzone są m.in. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach. Obejmują one kilkadziesiąt wskaźników ujętych w kilka grup parametrów takich jak: stan fizyczny, warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne, zasolenie, zakwaszenie, substancje biogenne, specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne, substancje priorytetowe, inne substancje zanieczyszczające, grupa wskaźników charakteryzujących występowanie innych substancji chemicznych, wskaźniki mikrobiologiczne oraz pozostałe badane wskaźniki. W 2016 roku – w ramach monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych chronionych ze względu na zaopatrzenie ludności w wodę do spożycia – w rejonie ujęcia wody stwierdzono m.in.: temperatura wody – 3,3-15,5°C, zawiesina – <4-10 mg/l, tlen rozpuszczony – 7,1-14,5 mg O<sub>2</sub>/l, nasycenie tlenem – 71,1-109%, BZT<sub>5</sub> – 0,5-2,2 mg O<sub>2</sub>/l, ChZT-Cr – 4,2-20,0 mg O<sub>2</sub>/l, przewodność w 20°C – 57-713 μS/cm, siarczany – 9,9-15,3 mg SO<sub>4</sub><sup>3-</sup>/l, chlorki – 2,1-7,6 mg Cl<sup>-</sup>/l, odczyn wody – 6,8-7,5 pH, azot Kjeldahla – <0,2-0,95 mg N/l, fosforany – <0,05-0,028 mg PO<sub>4</sub>/l, arsen – <0,01 mg As/l, bar – 0,031-0,042 mg Ba/l, Bor – <0,08 mg B/l, cynk – <0,01-0,039 mg Zn/l, miedź – <0,005-0,012 mg Cu/l, węglowodory ropopochodne - indeks olejowy - <0,05-0,0,62 mg/l, fluorki – <0,1-0,24 mg F/l, kadm i jego związki – <0,02-0,06 μg/l, ołów i jego związki – <0,5-1,6 μg/l, rtęć i jej związki – <0,015-0,075 μg/l, nikiel i jego związki – <1-2 μg/l, benzo(a)piren – <0,00017-0,0014 μg/l, DDT całkowity – <0,0075 μg/l, żelazo rozpuszczone 0,042-0,401 mg Fe/l, mangan – <0,02-0,24 mg Mn/l, substancje powierzchniowo czynnie anionowe – <0,05-0,095 mg/l, bakterie grupy Coli NPL (w 100 ml wody) – 42-2098, bakterie grupy Coli typu kałowego - NPL (w 100 ml wody) – <1-121, liczba paciorkowców typu kałowego (enterokoki) – 2-26, amoniak całkowity – <0,26-0,4 mg NH<sub>4</sub>/l<ref>[http://www.katowice.wios.gov.pl/monitoring/informacje/stan2016/wody_pow/zbiorniki.pdf Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach.]</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Procesy brzegowe i osady denne==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Procesy brzegowe i osady denne==</div></td></tr>
</table>Praktykanthttps://ibrbs.pl/index.php?title=Zbiornik_Wis%C5%82a_Czarne&diff=10962&oldid=prevPraktykant o 13:42, 7 cze 20232023-06-07T13:42:42Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 15:42, 7 cze 2023</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">Linia 5:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 5:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 10 (2023)|TOM: 10 (2023)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 10 (2023)|TOM: 10 (2023)]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Plik:Ryssdsadsa. 1.jpg||400px|thumb|right|Rys. 1. Lokalizacja zbiornika Wisła-Czarne: 1 – zbiorniki wodne, 2 – cieki powierzchniowe, 3 – zapory, 4 – drogi, 5 – granice jednostek administracyjnych, 6 – urządzenia zrzutowe, urządzenia upustowe.]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zbiornik Wisła Czarne zlokalizowany jest w południowej części [[Województwo śląskie|województwa śląskiego]], w odległości kilku kilometrów od przebiegającej na zachód od niego granicy państwa z Republiką Czeską (rys. 1). Pod względem administracyjnym zbiornik znajduje się w granicach miasta [[Wisła]], na terenie jednostki pomocniczej (osiedla) Czarne, od której pochodzi nazwa jeziora (fot. 1). Samo miasto jest częścią [[Powiat cieszyński|powiatu cieszyńskiego]]. Zbiornik został zlokalizowany w dolinie rzecznej, w miejscu połączenia [[Biała|Białej]] i [[Czarna Wisełka|Czarnej Wisełki]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Wody_powierzchniowe R. Machowski, M. Rzętała: Wody powierzchniowe, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2014, t. 1.]</ref>. Sama zapora jeziora została posadowiona około 300 m poniżej miejsca dawnego połączenia cieków źródłowych Wisły. Obiekt przekazano do użytkowania pod koniec 1973 roku, po trwającej kilka lat budowie.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zbiornik Wisła Czarne zlokalizowany jest w południowej części [[Województwo śląskie|województwa śląskiego]], w odległości kilku kilometrów od przebiegającej na zachód od niego granicy państwa z Republiką Czeską (rys. 1). Pod względem administracyjnym zbiornik znajduje się w granicach miasta [[Wisła]], na terenie jednostki pomocniczej (osiedla) Czarne, od której pochodzi nazwa jeziora (fot. 1). Samo miasto jest częścią [[Powiat cieszyński|powiatu cieszyńskiego]]. Zbiornik został zlokalizowany w dolinie rzecznej, w miejscu połączenia [[Biała|Białej]] i [[Czarna Wisełka|Czarnej Wisełki]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Wody_powierzchniowe R. Machowski, M. Rzętała: Wody powierzchniowe, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2014, t. 1.]</ref>. Sama zapora jeziora została posadowiona około 300 m poniżej miejsca dawnego połączenia cieków źródłowych Wisły. Obiekt przekazano do użytkowania pod koniec 1973 roku, po trwającej kilka lat budowie.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">Linia 13:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 14:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Geneza, morfometria i zabudowa hydrotechniczna==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Geneza, morfometria i zabudowa hydrotechniczna==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Plik:Fot. 1. Zbiornik Wisła-Czarne – widok z zapory (fot. W. Pawełczyk).jpg||400px|thumb|right|Fot. 1. Zbiornik Wisła-Czarne – widok z zapory (fot. W. Pawełczyk).]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Budowa zbiornika Wisła Czarne została poprzedzona szeregiem prac koncepcyjnych, których celem było opracowanie najbardziej optymalnego projektu. Na tym etapie przeprowadzono wstępne rozpoznanie sytuacji geologicznej, które uwzględniało lokalizację zapory zbiornika w trzech wariantach – w odległości około 370 m, 800 m i 1200 m poniżej miejsca połączenia Białej i Czarnej Wisełki. Na podstawie uzyskanych wyników do realizacji została wybrana lokalizacja przewidująca budowę zapory w km 96 + 800 biegu Wisły (około 300 m od miejsca połączenia potoków), która charakteryzowała się najbardziej korzystnymi warunkami geologiczno-inżynierskimi. Pierwsze pomiary geodezyjne, których efektem był szczegółowy plan sytuacyjno-wysokościowy miejsca przyszłej inwestycji zostały wykonane w latach 1960-1961. Przeprowadzone kolejne późniejsze dokładne badania geologiczne wykazały dosyć skomplikowaną budowę geologiczną tych terenów, co wymiernie wpłynęło na opóźnienia w trakcie samej realizacji inwestycji. Działania przygotowawcze obejmujące już pierwsze prace ziemne rozpoczęły się z dwumiesięcznym opóźnieniem – w sierpniu 1967 roku. Na tym etapie wykonano m.in. zagospodarowanie placu budowy, przełożenie dróg i sieci uzbrojenia terenu oraz część prac przy upuście dennym oraz sekcjach galerii kontrolno-zastrzykowej wraz z uszczelnieniem podłoża<ref> Z. Olszamowski, L. Rożnowska: Monografia zbiornika wodnego Wisła-Czarne, Warszawa 1988, s. 44-87.</ref>. Z danych zamieszczonych na tablicy informacyjnej umieszczonej przy zbiorniku wynika, że w związku z jego budową: zaszła konieczność wywłaszczenia ok 50 ha gruntów, wykarczowano lasy na powierzchni 19,7 ha, usunięto 12 gospodarstw wraz z zabudowaniami oraz budynek szkoły, dokonano zmiany układu komunikacyjnego z przełożeniem drogi Wisła – Kubalonka na odcinku ponad 1836 m oraz drogi lokalnej do doliny [[Biała Wisełka|Białej Wisełki]] (fot. 2). Najbardziej czasochłonna w budowie okazała się zapora czołowa, której wznoszenie trwało nieco ponad 5 lat. W 1973 roku po przeprowadzeniu prac wykończeniowych 15 grudnia nastąpił odbiór końcowy. Napełnianie zbiornika rozpoczęto już 26 października, w czasie kiedy z formalnego punktu widzenia zbiornik nie był jeszcze ukończony<ref> Tamże.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Budowa zbiornika Wisła Czarne została poprzedzona szeregiem prac koncepcyjnych, których celem było opracowanie najbardziej optymalnego projektu. Na tym etapie przeprowadzono wstępne rozpoznanie sytuacji geologicznej, które uwzględniało lokalizację zapory zbiornika w trzech wariantach – w odległości około 370 m, 800 m i 1200 m poniżej miejsca połączenia Białej i Czarnej Wisełki. Na podstawie uzyskanych wyników do realizacji została wybrana lokalizacja przewidująca budowę zapory w km 96 + 800 biegu Wisły (około 300 m od miejsca połączenia potoków), która charakteryzowała się najbardziej korzystnymi warunkami geologiczno-inżynierskimi. Pierwsze pomiary geodezyjne, których efektem był szczegółowy plan sytuacyjno-wysokościowy miejsca przyszłej inwestycji zostały wykonane w latach 1960-1961. Przeprowadzone kolejne późniejsze dokładne badania geologiczne wykazały dosyć skomplikowaną budowę geologiczną tych terenów, co wymiernie wpłynęło na opóźnienia w trakcie samej realizacji inwestycji. Działania przygotowawcze obejmujące już pierwsze prace ziemne rozpoczęły się z dwumiesięcznym opóźnieniem – w sierpniu 1967 roku. Na tym etapie wykonano m.in. zagospodarowanie placu budowy, przełożenie dróg i sieci uzbrojenia terenu oraz część prac przy upuście dennym oraz sekcjach galerii kontrolno-zastrzykowej wraz z uszczelnieniem podłoża<ref> Z. Olszamowski, L. Rożnowska: Monografia zbiornika wodnego Wisła-Czarne, Warszawa 1988, s. 44-87.</ref>. Z danych zamieszczonych na tablicy informacyjnej umieszczonej przy zbiorniku wynika, że w związku z jego budową: zaszła konieczność wywłaszczenia ok 50 ha gruntów, wykarczowano lasy na powierzchni 19,7 ha, usunięto 12 gospodarstw wraz z zabudowaniami oraz budynek szkoły, dokonano zmiany układu komunikacyjnego z przełożeniem drogi Wisła – Kubalonka na odcinku ponad 1836 m oraz drogi lokalnej do doliny [[Biała Wisełka|Białej Wisełki]] (fot. 2). Najbardziej czasochłonna w budowie okazała się zapora czołowa, której wznoszenie trwało nieco ponad 5 lat. W 1973 roku po przeprowadzeniu prac wykończeniowych 15 grudnia nastąpił odbiór końcowy. Napełnianie zbiornika rozpoczęto już 26 października, w czasie kiedy z formalnego punktu widzenia zbiornik nie był jeszcze ukończony<ref> Tamże.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l60">Linia 60:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 62:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cechy wód jeziornych==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Cechy wód jeziornych==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Plik:Fot. 2. Historia budowy zbiornika Wisła-Czarne – tablice informacyjne (fot. M. Rzętała)..jpg||400px|thumb|right|Fot. 2. Historia budowy zbiornika </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===Wahania stanów wody i retencja jeziorna===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===Wahania stanów wody i retencja jeziorna===</div></td></tr>
</table>Praktykanthttps://ibrbs.pl/index.php?title=Zbiornik_Wis%C5%82a_Czarne&diff=10955&oldid=prevPraktykant: Utworzono nową stronę "Kategoria:Geografia Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 10 (2023) Autorzy: Dr Robert Machowski, Prof. dr hab. Mariusz Rzętała ::..."2023-06-07T13:36:17Z<p>Utworzono nową stronę "<a href="/index.php/Kategoria:Geografia" title="Kategoria:Geografia">Kategoria:Geografia</a> <a href="/index.php/Kategoria:Indeks_hase%C5%82_%E2%80%93_alfabetyczny" title="Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny">Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny</a> <a href="/index.php/Kategoria:Tom_10_(2023)" title="Kategoria:Tom 10 (2023)">Kategoria:Tom 10 (2023)</a> Autorzy: <a href="/index.php/Dr_Robert_Machowski" title="Dr Robert Machowski">Dr Robert Machowski</a>, <a href="/index.php/Prof._dr_hab._Mariusz_Rz%C4%99ta%C5%82a" title="Prof. dr hab. Mariusz Rzętała">Prof. dr hab. Mariusz Rzętała</a> ::..."</p>
<a href="https://ibrbs.pl/index.php?title=Zbiornik_Wis%C5%82a_Czarne&diff=10955">Podgląd zmian</a>Praktykant