Zbiornik Czaniec - Historia wersji

Praktykant o 12:07, 11 lut 2022

2022-02-11T12:07:46Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:07, 11 lut 2022
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 8 (2021)]]		[[Kategoria:Tom 8 (2021)]]
	Autorzy: [[Dr Robert Machowski]], [[Prof UŚ dr hab. Mariusz Rzętała]]		Autorzy: [[Dr Robert Machowski]], [[Prof. dr hab. Mariusz Rzętała]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 8 (2021)\|TOM: 8 (2021)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 8 (2021)\|TOM: 8 (2021)]]

Praktykant o 09:45, 9 lut 2022

2022-02-09T09:45:46Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:45, 9 lut 2022
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Geografia]]		[[Kategoria:Geografia]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 7 (~~2020~~)]]		[[Kategoria:Tom 8 (2021)]]
	Autorzy: [[Dr Robert Machowski]], [[Prof UŚ dr hab. Mariusz Rzętała]]		Autorzy: [[Dr Robert Machowski]], [[Prof UŚ dr hab. Mariusz Rzętała]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 7 (~~2020~~)\|TOM: 7 (~~2020~~)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 8 (2021)\|TOM: 8 (2021)]]

	[[Plik:Rys. 1 Czaniec.jpg\|300px\|thumb\|right\|Rys. 1. Lokalizacja zbiornika Czaniec: 1 – zbiorniki wodne, 2 – cieki powierzchniowe, 3 – zapory czołowe, 4 – zapory boczne, obwałowania, 5 – ważniejsze drogi, 6 – granice jednostek administracyjnych, 7 – hydroelektrownie, 8 – ważniejsze urządzenia hydrotechniczne – jazy, upusty, ujęcia wody.]]		[[Plik:Rys. 1 Czaniec.jpg\|300px\|thumb\|right\|Rys. 1. Lokalizacja zbiornika Czaniec: 1 – zbiorniki wodne, 2 – cieki powierzchniowe, 3 – zapory czołowe, 4 – zapory boczne, obwałowania, 5 – ważniejsze drogi, 6 – granice jednostek administracyjnych, 7 – hydroelektrownie, 8 – ważniejsze urządzenia hydrotechniczne – jazy, upusty, ujęcia wody.]]

Praktykant o 10:02, 8 lut 2022

2022-02-08T10:02:32Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:02, 8 lut 2022
Linia 6:		Linia 6:
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 7 (2020)\|TOM: 7 (2020)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 7 (2020)\|TOM: 7 (2020)]]

			[[Plik:Rys. 1 Czaniec.jpg\|300px\|thumb\|right\|Rys. 1. Lokalizacja zbiornika Czaniec: 1 – zbiorniki wodne, 2 – cieki powierzchniowe, 3 – zapory czołowe, 4 – zapory boczne, obwałowania, 5 – ważniejsze drogi, 6 – granice jednostek administracyjnych, 7 – hydroelektrownie, 8 – ważniejsze urządzenia hydrotechniczne – jazy, upusty, ujęcia wody.]]
	Zbiornik Czaniec położony jest w południowej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]] (rys. 1). Został wybudowany w latach 1962-1967 poniżej [[Zbiornik Międzybrodzki\|zbiornika Międzybrodzkiego]] jako ostatni obiekt w kaskadzie [[Soła\|Soły]] (fot. 1). Zbiornik Czaniec, jak i pozostałe obiekty kaskady, znajduje się w środkowej części [[Zlewnia Soły\|zlewni Soły]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Soły R. Machowski, M. Rzętała: Zlewnia Soły, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2017, t. 4.]</ref>, rzeki uchodzącej do [[Wisła\|Wisły]] poniżej [[Oświęcim\|Oświęcimia]], już na terenie województwa małopolskiego<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Dorzecze_Wisły R. Machowski, M. Rzętała: Dorzecze Wisły, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2015, t. 2.]</ref>. Prace budowlane nad zbiornikiem prowadzone były równolegle z budową [[Zbiornik Tresna\|zbiornika Tresna]]. Obydwa zbiorniki oddano do użytkowania w tym samym czasie. Jezioro Czanieckie zostało zaprojektowane jako obiekt, którego głównym zadaniem miało być wyrównywanie dobowych przepływów Soły, poniżej kaskady zbiorników, co gwarantowało kompleksowe gospodarowanie zasobami wodnymi tej rzeki<ref> S. Bałus, D. Boros-Meinike, W. Drzyżdżyk, K. Fiedler, A. Olszewski, L. Osuch-Chacińska, R. Ryżak, K. Stanach-Bałus: Kaskada rzeki Soły – zbiorniki: Tresna, Porąbka, Czaniec. Monografia, Warszawa 2007, s. 167.</ref>.		Zbiornik Czaniec położony jest w południowej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]] (rys. 1). Został wybudowany w latach 1962-1967 poniżej [[Zbiornik Międzybrodzki\|zbiornika Międzybrodzkiego]] jako ostatni obiekt w kaskadzie [[Soła\|Soły]] (fot. 1). Zbiornik Czaniec, jak i pozostałe obiekty kaskady, znajduje się w środkowej części [[Zlewnia Soły\|zlewni Soły]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Soły R. Machowski, M. Rzętała: Zlewnia Soły, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2017, t. 4.]</ref>, rzeki uchodzącej do [[Wisła\|Wisły]] poniżej [[Oświęcim\|Oświęcimia]], już na terenie województwa małopolskiego<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Dorzecze_Wisły R. Machowski, M. Rzętała: Dorzecze Wisły, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2015, t. 2.]</ref>. Prace budowlane nad zbiornikiem prowadzone były równolegle z budową [[Zbiornik Tresna\|zbiornika Tresna]]. Obydwa zbiorniki oddano do użytkowania w tym samym czasie. Jezioro Czanieckie zostało zaprojektowane jako obiekt, którego głównym zadaniem miało być wyrównywanie dobowych przepływów Soły, poniżej kaskady zbiorników, co gwarantowało kompleksowe gospodarowanie zasobami wodnymi tej rzeki<ref> S. Bałus, D. Boros-Meinike, W. Drzyżdżyk, K. Fiedler, A. Olszewski, L. Osuch-Chacińska, R. Ryżak, K. Stanach-Bałus: Kaskada rzeki Soły – zbiorniki: Tresna, Porąbka, Czaniec. Monografia, Warszawa 2007, s. 167.</ref>.

Linia 14:		Linia 15:

	==Geneza, morfometria i zabudowa hydrotechniczna==		==Geneza, morfometria i zabudowa hydrotechniczna==
			[[Plik:Fot. 1. Zbiornik Czaniec - widok z góry Żar (fot. M. Rzętała).jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 1. Zbiornik Czaniec – widok z góry Żar (fot. M. Rzętała).]]

	Koncepcja budowy zbiornika w Czańcu została przedstawiona w dwóch wersjach w 1958 r. Ostatecznie zdecydowano się na realizację wariantu z możliwością dobowego wyrównywania przepływu pochodzącego ze zbiornika Porąbka. W zaporze nie uwzględniono zainstalowania elektrowni wodnej. Nadzór nad budową zbiornika Czaniec objął Zarząd Inwestycji Budowy Zbiornika Wodnego w Tresnej, który został powołany w tym celu 1 stycznia 1959 r. W późniejszych latach nazwa instytucji nadzorczej ulegała zmianom. Pomimo stosunkowo niewielkiej powierzchni planowanego jeziora, przed przystąpieniem do realizacji inwestycji konieczne okazało się wywłaszczenie mieszkańców jednego gospodarstwa oraz nabycie gruntów będących w prywatnym posiadaniu. Działania te przeprowadzono w 1962 r. i już w czerwcu rozpoczęły się prace przy budowie zapory czołowej oraz obwałowań bocznych. Początkowe działania miały charakter prac ziemnych, które polegały na odpowiednim przygotowaniu podłoża. Pozyskany w ten sposób materiał został wykorzystany do usypania korpusu obwałowań. Wysokość budowli piętrzącej wynosi 6,5 m. Nieprzepuszczalny rdzeń wykonano z glin. Latem 1963 r. rozpoczęto układanie żelbetonowych płyt, które następnie łączono za pomocą betonowej spoiny. W następnych latach realizowano kolejne obiekty wchodzące w skład zabudowy hydrotechnicznej. W tym czasie wybudowano m.in. jaz wraz z zamykającymi go ruchomymi klapami, przepławkę dla ryb, a także ujęcia wód. W czasie prac nad poszczególnymi obiektami inwestycji w dolinie Soły kilkukrotnie pojawiły się wezbrania o charakterze powodziowym, które spowodowały istotne uszkodzenia na terenie budowy. Usuwanie skutków wezbrań wyraźnie spowolniło tempo prac. Końcowe odbiory techniczne odbyły się w 1967 r., jednak już rok wcześniej rozpoczęła się wstępna eksploatacja zbiornika Czaniec<ref> S. Bałus, D. Boros-Meinike, W. Drzyżdżyk, K. Fiedler, A. Olszewski, L. Osuch-Chacińska, R. Ryżak, K. Stanach-Bałus: Kaskada rzeki Soły – zbiorniki: Tresna, Porąbka, Czaniec. Monografia, Warszawa 2007, s. 167.</ref>.		Koncepcja budowy zbiornika w Czańcu została przedstawiona w dwóch wersjach w 1958 r. Ostatecznie zdecydowano się na realizację wariantu z możliwością dobowego wyrównywania przepływu pochodzącego ze zbiornika Porąbka. W zaporze nie uwzględniono zainstalowania elektrowni wodnej. Nadzór nad budową zbiornika Czaniec objął Zarząd Inwestycji Budowy Zbiornika Wodnego w Tresnej, który został powołany w tym celu 1 stycznia 1959 r. W późniejszych latach nazwa instytucji nadzorczej ulegała zmianom. Pomimo stosunkowo niewielkiej powierzchni planowanego jeziora, przed przystąpieniem do realizacji inwestycji konieczne okazało się wywłaszczenie mieszkańców jednego gospodarstwa oraz nabycie gruntów będących w prywatnym posiadaniu. Działania te przeprowadzono w 1962 r. i już w czerwcu rozpoczęły się prace przy budowie zapory czołowej oraz obwałowań bocznych. Początkowe działania miały charakter prac ziemnych, które polegały na odpowiednim przygotowaniu podłoża. Pozyskany w ten sposób materiał został wykorzystany do usypania korpusu obwałowań. Wysokość budowli piętrzącej wynosi 6,5 m. Nieprzepuszczalny rdzeń wykonano z glin. Latem 1963 r. rozpoczęto układanie żelbetonowych płyt, które następnie łączono za pomocą betonowej spoiny. W następnych latach realizowano kolejne obiekty wchodzące w skład zabudowy hydrotechnicznej. W tym czasie wybudowano m.in. jaz wraz z zamykającymi go ruchomymi klapami, przepławkę dla ryb, a także ujęcia wód. W czasie prac nad poszczególnymi obiektami inwestycji w dolinie Soły kilkukrotnie pojawiły się wezbrania o charakterze powodziowym, które spowodowały istotne uszkodzenia na terenie budowy. Usuwanie skutków wezbrań wyraźnie spowolniło tempo prac. Końcowe odbiory techniczne odbyły się w 1967 r., jednak już rok wcześniej rozpoczęła się wstępna eksploatacja zbiornika Czaniec<ref> S. Bałus, D. Boros-Meinike, W. Drzyżdżyk, K. Fiedler, A. Olszewski, L. Osuch-Chacińska, R. Ryżak, K. Stanach-Bałus: Kaskada rzeki Soły – zbiorniki: Tresna, Porąbka, Czaniec. Monografia, Warszawa 2007, s. 167.</ref>.
Linia 53:		Linia 55:
	\|}		\|}
	<b>Tabela 1. Parametry morfometryczne zbiornika Czaniec w 2006 roku</b><ref> Tamże; A. Jaguś: Kaskada Soły jako źródło wody wodociągowej, w: „Acta Geographica Silesiana” 2017, nr 11/3 (27), s. 25-30.</ref>.		<b>Tabela 1. Parametry morfometryczne zbiornika Czaniec w 2006 roku</b><ref> Tamże; A. Jaguś: Kaskada Soły jako źródło wody wodociągowej, w: „Acta Geographica Silesiana” 2017, nr 11/3 (27), s. 25-30.</ref>.
			[[Plik:Fot. 2. Strefa cofkowa zbiornika Czaniec - widok z mostu w Porąbce (fot. M. Rzętała).jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 2. Strefa cofkowa zbiornika Czaniec - widok z mostu w Porąbce (fot. M. Rzętała).]]

	Oś zapory czołowej zbiornika Czaniec została zlokalizowana w km 28+750 biegu Soły. Zapora została podzielona jazem na część prawą i lewą. Z uwagi na płaski charakter doliny Soły konieczne było wykonanie bocznych obwałowań, po obydwu stronach koryta rzeki. Cześć zapory czołowej znajdująca się na prawo od jazu obejmuje odcinek do km 0+300, który następnie został przedłużony do km 1+588 zaporą boczną. Na lewo od jazu całkowita długość obwałowań ciągnie się do km 1+418. Korona zapory czołowej została ustalona na rzędnej 299,5 m n.p.m. Szerokość budowli piętrzącej na jej szczycie wynosi 7 m, przy czym na prawo od przyczółka jazu szerokość została zwiększona do 12 m tak aby uzyskać miejsce dla manewrujących pojazdów dowożących elementy wyposażenia zabudowy hydrotechnicznej zapory. Skarpa odwodna o nachyleniu 1:2,5 na całej długości została wyłożona płytami żelbetowymi o grubości 12 cm. Dylatacje pomiędzy nimi zostały odpowiednio zabezpieczone przed niepożądanym oddziaływaniem wód. Powyżej płyt skarpa została zabezpieczona darnina, która porasta koronę wału wąskim pasem o szerokości 30 cm. Powierzchnia zapory od strony odpowietrznej o nachyleniu 1:2 została zabezpieczona poprzez jej zadarnienie dzięki wysianiu różnych gatunków traw. Zapory boczne zbiornika w koronie posiadają szerokość 4 m i na większości swojej długości posiadają taką samą rzędną jak zapora czołowa. Na odcinku obejmującym strefę cofkową rzędna korony obwałowań systematycznie zwiększa się, nawiązując do spadków w obrębie doliny. Zarówno wzdłuż zapory czołowej, jak i bocznych obwałowań wykonano system drenażu, który zbiera i odprowadza wody przesiąkowe<ref> Tamże.</ref>.		Oś zapory czołowej zbiornika Czaniec została zlokalizowana w km 28+750 biegu Soły. Zapora została podzielona jazem na część prawą i lewą. Z uwagi na płaski charakter doliny Soły konieczne było wykonanie bocznych obwałowań, po obydwu stronach koryta rzeki. Cześć zapory czołowej znajdująca się na prawo od jazu obejmuje odcinek do km 0+300, który następnie został przedłużony do km 1+588 zaporą boczną. Na lewo od jazu całkowita długość obwałowań ciągnie się do km 1+418. Korona zapory czołowej została ustalona na rzędnej 299,5 m n.p.m. Szerokość budowli piętrzącej na jej szczycie wynosi 7 m, przy czym na prawo od przyczółka jazu szerokość została zwiększona do 12 m tak aby uzyskać miejsce dla manewrujących pojazdów dowożących elementy wyposażenia zabudowy hydrotechnicznej zapory. Skarpa odwodna o nachyleniu 1:2,5 na całej długości została wyłożona płytami żelbetowymi o grubości 12 cm. Dylatacje pomiędzy nimi zostały odpowiednio zabezpieczone przed niepożądanym oddziaływaniem wód. Powyżej płyt skarpa została zabezpieczona darnina, która porasta koronę wału wąskim pasem o szerokości 30 cm. Powierzchnia zapory od strony odpowietrznej o nachyleniu 1:2 została zabezpieczona poprzez jej zadarnienie dzięki wysianiu różnych gatunków traw. Zapory boczne zbiornika w koronie posiadają szerokość 4 m i na większości swojej długości posiadają taką samą rzędną jak zapora czołowa. Na odcinku obejmującym strefę cofkową rzędna korony obwałowań systematycznie zwiększa się, nawiązując do spadków w obrębie doliny. Zarówno wzdłuż zapory czołowej, jak i bocznych obwałowań wykonano system drenażu, który zbiera i odprowadza wody przesiąkowe<ref> Tamże.</ref>.
Linia 65:		Linia 68:

	==Cechy wód jeziornych==		==Cechy wód jeziornych==
			[[Plik:Fot. 3. Północny sektor zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 3. Północny sektor zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).]]

	===Wahania stanów wody i retencja jeziorna===		===Wahania stanów wody i retencja jeziorna===
Linia 79:		Linia 83:

	===Właściwości fizyko-chemiczne wody===		===Właściwości fizyko-chemiczne wody===
			[[Plik:Fot. 4. Odwodna strona zapory czołowej zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 4. Odwodna strona zapory czołowej zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).]]

	Parametry fizyczne i chemiczne wód limnicznych zbiornika Czaniec kształtowane są przede wszystkim wodami dopływów – w pierwszej kolejności Soły, a w mniejszym stopniu potoku Wielka Puszcza. Pewne znaczenie w tym zakresie należy przypisać kaskadowemu przepływowi wody. Tego typu uwarunkowania wpływają na poprawę jakości wód, która na poszczególnych etapach przepływu zazwyczaj podlega procesom samooczyszczania<ref> M. Rzętała: Funkcjonowanie zbiorników wodnych oraz przebieg procesów limnicznych w warunkach zróżnicowanej antropopresji na przykładzie regionu górnośląskiego, Katowice 2008, s. 99.</ref>.		Parametry fizyczne i chemiczne wód limnicznych zbiornika Czaniec kształtowane są przede wszystkim wodami dopływów – w pierwszej kolejności Soły, a w mniejszym stopniu potoku Wielka Puszcza. Pewne znaczenie w tym zakresie należy przypisać kaskadowemu przepływowi wody. Tego typu uwarunkowania wpływają na poprawę jakości wód, która na poszczególnych etapach przepływu zazwyczaj podlega procesom samooczyszczania<ref> M. Rzętała: Funkcjonowanie zbiorników wodnych oraz przebieg procesów limnicznych w warunkach zróżnicowanej antropopresji na przykładzie regionu górnośląskiego, Katowice 2008, s. 99.</ref>.
Linia 87:		Linia 92:

	==Procesy brzegowe i osady denne==		==Procesy brzegowe i osady denne==
			[[Plik:Fot. 5. Południowa część zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 5. Południowa część zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).]]

	Przebieg procesów brzegowych oraz ich dynamika w zbiorniku Czaniec na skutek intensywnej zabudowy hydrotechnicznej, zostały znacząco ograniczone. Brzegi zbiornika w głównej mierze mają charakter wybetonowanych nasypów ziemnych w postaci zapory czołowej oraz bocznych obwałowań. Jedynie w strefie cofkowej, w rejonie gdzie znajduje się ujęcie wód GPW, można dostrzec przejawy wskazujące na biogeniczne urozmaicanie linii brzegowej. Pas roślinności szuwarowej znajduje się zarówno przy prawym, jak i lewym obwałowaniu, a zasięg jej występowania wskazuje na maksymalny stan wody w jeziorze. W czasie powodzi, które wielokrotnie pojawiały się na Sole, obserwowano w obrębie zbiornika niekorzystne skutki oddziaływania wód wezbraniowych. Powodzie, które wystąpiły w latach 1970-1972 spowodowały uszkodzenia w zabezpieczeniach dolnego stanowiska jazu. W korpusie przewału awaryjnego stwierdzono rozluźnienie gruntu. W okresie 1973-1975 wykonano konieczne naprawy, m.in. podnosząc krawędź progu przewału o 0,5 m do rzędnej 296,0 m n.p.m. W okresie funkcjonowania zbiornika, kilkakrotnie stwierdzono pojawianie się intensywnych przecieków w obwałowaniach. Dotyczyło to zwłaszcza strefy w rejonie przepławki, gdzie w połowie lat 70. XX w. w dnie zbiornika pojawił się lej, którym następowała ucieczka wód. Ich wypływ pojawił się na skarpie odpowietrznej zapory czołowej. Pomimo wykonania niezbędnych uszczelnień w kolejnych latach nadal występowały przesiąki, pojawiając się w nowych miejscach. Znaczne pogorszenie stanu obwałowań związane było z powodziami z lat 1996-1997, które wystąpiły na Sole. Specjalistyczne oględziny wykazały konieczność przeprowadzenia niezbędnych napraw w postaci uszczelnienia dna oraz obwałowań zbiornika<ref> S. Bałus, D. Boros-Meinike, W. Drzyżdżyk, K. Fiedler, A. Olszewski, L. Osuch-Chacińska, R. Ryżak, K. Stanach-Bałus: Kaskada rzeki Soły – zbiorniki: Tresna, Porąbka, Czaniec. Monografia, Warszawa 2007, s. 167.</ref>.		Przebieg procesów brzegowych oraz ich dynamika w zbiorniku Czaniec na skutek intensywnej zabudowy hydrotechnicznej, zostały znacząco ograniczone. Brzegi zbiornika w głównej mierze mają charakter wybetonowanych nasypów ziemnych w postaci zapory czołowej oraz bocznych obwałowań. Jedynie w strefie cofkowej, w rejonie gdzie znajduje się ujęcie wód GPW, można dostrzec przejawy wskazujące na biogeniczne urozmaicanie linii brzegowej. Pas roślinności szuwarowej znajduje się zarówno przy prawym, jak i lewym obwałowaniu, a zasięg jej występowania wskazuje na maksymalny stan wody w jeziorze. W czasie powodzi, które wielokrotnie pojawiały się na Sole, obserwowano w obrębie zbiornika niekorzystne skutki oddziaływania wód wezbraniowych. Powodzie, które wystąpiły w latach 1970-1972 spowodowały uszkodzenia w zabezpieczeniach dolnego stanowiska jazu. W korpusie przewału awaryjnego stwierdzono rozluźnienie gruntu. W okresie 1973-1975 wykonano konieczne naprawy, m.in. podnosząc krawędź progu przewału o 0,5 m do rzędnej 296,0 m n.p.m. W okresie funkcjonowania zbiornika, kilkakrotnie stwierdzono pojawianie się intensywnych przecieków w obwałowaniach. Dotyczyło to zwłaszcza strefy w rejonie przepławki, gdzie w połowie lat 70. XX w. w dnie zbiornika pojawił się lej, którym następowała ucieczka wód. Ich wypływ pojawił się na skarpie odpowietrznej zapory czołowej. Pomimo wykonania niezbędnych uszczelnień w kolejnych latach nadal występowały przesiąki, pojawiając się w nowych miejscach. Znaczne pogorszenie stanu obwałowań związane było z powodziami z lat 1996-1997, które wystąpiły na Sole. Specjalistyczne oględziny wykazały konieczność przeprowadzenia niezbędnych napraw w postaci uszczelnienia dna oraz obwałowań zbiornika<ref> S. Bałus, D. Boros-Meinike, W. Drzyżdżyk, K. Fiedler, A. Olszewski, L. Osuch-Chacińska, R. Ryżak, K. Stanach-Bałus: Kaskada rzeki Soły – zbiorniki: Tresna, Porąbka, Czaniec. Monografia, Warszawa 2007, s. 167.</ref>.
Linia 93:		Linia 99:

	==Znaczenie zbiornika==		==Znaczenie zbiornika==
			[[Plik:Fot. 6. Ujęcie wody w górnej cześci zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 6. Ujęcie wody w górnej części zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).]]

	Zbiornik Czaniec jest ostatnim ogniwem w kaskadzie Soły i niejako pośrednio spełnia większość zadań (w założeniach głównie społeczno-gospodarczych), które przypisano całemu systemowi. Niezwykle trudne okazało się pogodzenie tych wszystkich funkcji np. produkcji energii elektrycznej, przeciwpowodziowego oddziaływania, zaopatrzenia w wodę, turystyczno-rekreacyjnego użytkowania akwenów. Z tych też powodów podjęto decyzję o budowie właśnie zbiornika Czaniec, przez co udało się pogodzić potrzeby komunalnych i przemysłowych odbiorców wód z funkcjonowaniem elektrowni szczytowej w Porąbce. Podstawowymi przesłankami przesądzającymi o budowie zbiornika w tym miejscu była przede wszystkim współpraca z położonym wyżej zbiornikiem Porąbka i możliwość wyrównywania przepływów w systemie dobowym. Pozwoliło to na kompleksowe gospodarowanie zasobami wodnymi Soły<ref> Ł. Chudy: Hydrowęzeł beskidzki (Cz. I), w: „Gazeta Obserwatora IMGW” 2005, nr 3, s. 15-20. </ref>.		Zbiornik Czaniec jest ostatnim ogniwem w kaskadzie Soły i niejako pośrednio spełnia większość zadań (w założeniach głównie społeczno-gospodarczych), które przypisano całemu systemowi. Niezwykle trudne okazało się pogodzenie tych wszystkich funkcji np. produkcji energii elektrycznej, przeciwpowodziowego oddziaływania, zaopatrzenia w wodę, turystyczno-rekreacyjnego użytkowania akwenów. Z tych też powodów podjęto decyzję o budowie właśnie zbiornika Czaniec, przez co udało się pogodzić potrzeby komunalnych i przemysłowych odbiorców wód z funkcjonowaniem elektrowni szczytowej w Porąbce. Podstawowymi przesłankami przesądzającymi o budowie zbiornika w tym miejscu była przede wszystkim współpraca z położonym wyżej zbiornikiem Porąbka i możliwość wyrównywania przepływów w systemie dobowym. Pozwoliło to na kompleksowe gospodarowanie zasobami wodnymi Soły<ref> Ł. Chudy: Hydrowęzeł beskidzki (Cz. I), w: „Gazeta Obserwatora IMGW” 2005, nr 3, s. 15-20. </ref>.
Linia 139:		Linia 146:

	[[Zlewnia Soły]]		[[Zlewnia Soły]]

	~~CZĘŚĆ INFORMACYJNA DO EDYCJI~~
	~~- materiał ikonograficzny:~~

	~~Rys. 1. Lokalizacja zbiornika Czaniec:~~
	1 – zbiorniki wodne, 2 – cieki powierzchniowe, 3 – zapory czołowe, 4 – zapory boczne, obwałowania, 5 – ważniejsze drogi, 6 – granice jednostek administracyjnych, 7 – hydroelektrownie, 8 – ważniejsze urządzenia hydrotechniczne – jazy, upusty, ujęcia wody.

	~~Fot. 1. Zbiornik Czaniec – widok z góry Żar (fot. M. Rzętała).~~
	~~Fot. 2. Strefa cofkowa zbiornika Czaniec - widok z mostu w Porąbce (fot. M. Rzętała).~~
	~~Fot. 3. Północny sektor zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).~~
	~~Fot. 4. Odwodna strona zapory czołowej zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).~~
	~~Fot. 5. Południowa część zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).~~
	~~Fot. 6. Ujęcie wody w górnej części zbiornika Czaniec (fot. M. Rzętała).~~

Praktykant: /* Źródła on-line */

2022-02-07T06:47:39Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 08:47, 7 lut 2022
Linia 120:		Linia 120:
	==Źródła on-line==		==Źródła on-line==
	[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Dorzecze_Wisły Machowski R., Rzętała M.: Dorzecze Wisły, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2015, t. 2.]		[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Dorzecze_Wisły Machowski R., Rzętała M.: Dorzecze Wisły, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2015, t. 2.]

	[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Międzybrodzki Machowski R., Rzętała M.: Zbiornik Międzybrodzki, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2021, t. 8.]		[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Międzybrodzki Machowski R., Rzętała M.: Zbiornik Międzybrodzki, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2021, t. 8.]

	[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Soły Machowski R., Rzętała M.: Zlewnia Soły, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2017, t. 4.]		[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Soły Machowski R., Rzętała M.: Zlewnia Soły, w „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2017, t. 4.]

	[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Tresna Machowski R., Rzętała M., Rzęteała M.A.: Zbiornik Tresna, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2020, t. 7.]		[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Tresna Machowski R., Rzętała M., Rzęteała M.A.: Zbiornik Tresna, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2020, t. 7.]

Praktykant: /* Zobacz też */

2022-02-07T06:47:20Z

Zobacz też

← poprzednia wersja		Wersja z 08:47, 7 lut 2022
Linia 126:		Linia 126:
	==Zobacz też==		==Zobacz też==
	[[Dorzecze Wisły]]		[[Dorzecze Wisły]]

	[[Wody podziemne]]		[[Wody podziemne]]

	[[Wody powierzchniowe]]		[[Wody powierzchniowe]]

	[[Zbiornik Międzybrodzki]]		[[Zbiornik Międzybrodzki]]

	[[Zbiornik Tresna]]		[[Zbiornik Tresna]]

	[[Zlewnia Soły]]		[[Zlewnia Soły]]

Praktykant: Utworzono nową stronę "Kategoria:Geografia Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 7 (2020) Autorzy: Dr Robert Machowski, Prof UŚ dr hab. Mariusz Rzętała..."

2022-02-07T06:46:41Z

Utworzono nową stronę "Kategoria:Geografia Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 7 (2020) Autorzy: Dr Robert Machowski, Prof UŚ dr hab. Mariusz Rzętała..."

Podgląd zmian