Zamek w Pszczynie - Historia wersji

Praktykant o 08:50, 16 sty 2019

2019-01-16T08:50:39Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:50, 16 sty 2019
Linia 3:		Linia 3:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]		[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
			(ang. Pszczyna Castle,niem. Schloss Pleß)



	Autor: [[Aleksandra Sobańska]]		Autor: [[Aleksandra Sobańska]]

Praktykant o 06:21, 23 maj 2017

2017-05-23T06:21:04Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:21, 23 maj 2017
Linia 1:		Linia 1:
	Autor: [[Aleksandra Sobańska]]		[[Kategoria:Geografia]]
			[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
			Autor: [[Aleksandra Sobańska]]

			::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
			:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 3 (2016)\|TOM: 3 (2016)]]

	Zamek w Pszczynie – współcześnie Muzeum Zamkowe, stanowiące jedno z najbardziej reprezentatywnych miejsc dla [[Powiat pszczyński\|powiatu pszczyńskiego]]. W ciągu ponad sześciuset lat rezydencja przeszła liczne przebudowy oraz przeobrażenia architektoniczne. Zmienił się również jej charakter: początkowo był obronny, później pełnił funkcję siedziby książęcych rodów, współcześnie znajduje się w nim muzeum. Przeprowadzone badania murów ceglanych, analiza i porównanie z wykopaliskami 1969 roku oraz prace Alojzego Obornego (1972 r.) pozwalają na określenie poszczególnych faz budowy<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta i regionu. Przewodnik po muzeum, Pszczyna 1974, s.39.</ref>.		Zamek w Pszczynie – współcześnie Muzeum Zamkowe, stanowiące jedno z najbardziej reprezentatywnych miejsc dla [[Powiat pszczyński\|powiatu pszczyńskiego]]. W ciągu ponad sześciuset lat rezydencja przeszła liczne przebudowy oraz przeobrażenia architektoniczne. Zmienił się również jej charakter: początkowo był obronny, później pełnił funkcję siedziby książęcych rodów, współcześnie znajduje się w nim muzeum. Przeprowadzone badania murów ceglanych, analiza i porównanie z wykopaliskami 1969 roku oraz prace Alojzego Obornego (1972 r.) pozwalają na określenie poszczególnych faz budowy<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta i regionu. Przewodnik po muzeum, Pszczyna 1974, s.39.</ref>.

Praktykant o 08:33, 22 maj 2017

2017-05-22T08:33:30Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:33, 22 maj 2017
Linia 15:		Linia 15:
	Rok później rozpoczął się trwający dziewięć lat proces naprawy – oprócz „parawanowego skrzydła północnego z wewnętrzną galerią kolumnową”<ref>Tamże, s. 43.</ref> powstały nowe zabudowania gospodarcze (końcem XVII stulecia zbudowano oficynę, która spełniała rolę mieszkań dla służby oraz stajni)<ref>Zob. Tamże, s. 23.</ref> – a Brama Wybrańców, będąca nową siedzibą zamkowej straży, zastąpiła budynek przed fosą. Prace wykonawcze dokonywane były pod nadzorem Consilusa (Conseliusa) Miliusa<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 22.</ref>.		Rok później rozpoczął się trwający dziewięć lat proces naprawy – oprócz „parawanowego skrzydła północnego z wewnętrzną galerią kolumnową”<ref>Tamże, s. 43.</ref> powstały nowe zabudowania gospodarcze (końcem XVII stulecia zbudowano oficynę, która spełniała rolę mieszkań dla służby oraz stajni)<ref>Zob. Tamże, s. 23.</ref> – a Brama Wybrańców, będąca nową siedzibą zamkowej straży, zastąpiła budynek przed fosą. Prace wykonawcze dokonywane były pod nadzorem Consilusa (Conseliusa) Miliusa<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 22.</ref>.

	==Zamek ~~Barokowy~~==		==Zamek barokowy==

	Następną całościową przebudowę – która miała miejsce około 250 lat temu – poprzedziło zastąpienie łączącej obie części zamku galerii nowym fragmentem gmachu, dobudowanym w części środkowej, oraz wymianą wieży zegarowej (1734 r.) <ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 43.</ref>. Trzy lata później wybuchnął pożar, który pochłonął starszą i nowszą konstrukcję. Należało zatem zamek odbudować – proces renowacji trwał od 1738 do 1768 roku i nadzorował go nadworny architekt Promnitzów, Chrystian Jahnez Żarów k. Żagania<ref>Zob. Tamże, s. 44.</ref>. Intensyfikacja prac restauratorskich nastąpiła w drugiej połowie lat sześćdziesiątych XVIII wieku, gdy Wolnym Państwem zaczął władać [[Fryderyk Erdmann Anhalt-Cöthen\|Fryderyk Erdmann Anhalt-Kötthen]]. Za przebudowę odpowiadał wówczas Michał Clement ze Strzelnik<ref>Zob. Tamże, s. 44.</ref>.		Następną całościową przebudowę – która miała miejsce około 250 lat temu – poprzedziło zastąpienie łączącej obie części zamku galerii nowym fragmentem gmachu, dobudowanym w części środkowej, oraz wymianą wieży zegarowej (1734 r.) <ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 43.</ref>. Trzy lata później wybuchnął pożar, który pochłonął starszą i nowszą konstrukcję. Należało zatem zamek odbudować – proces renowacji trwał od 1738 do 1768 roku i nadzorował go nadworny architekt Promnitzów, Chrystian Jahnez Żarów k. Żagania<ref>Zob. Tamże, s. 44.</ref>. Intensyfikacja prac restauratorskich nastąpiła w drugiej połowie lat sześćdziesiątych XVIII wieku, gdy Wolnym Państwem zaczął władać [[Fryderyk Erdmann Anhalt-Cöthen\|Fryderyk Erdmann Anhalt-Kötthen]]. Za przebudowę odpowiadał wówczas Michał Clement ze Strzelnik<ref>Zob. Tamże, s. 44.</ref>.
Linia 41:		Linia 41:
	Dzięki Hochbergom na dworze gościły wybitne postacie sceny politycznej. Warto wspomnieć o planach przyjazdu Alfonsa XIII<ref>Zob. Lepiej przemilczeć: prywatne pamiętniki księżnej Daisy von Pless z lat 1895-1914, Wałbrzych 2013, s. 355.</ref> czy Winstona Churchilla<ref>Zob. A. Konieczny, Sekrety Białej Damy, Katowice 1989, s. 145.</ref>. Szczególny okres w historii pszczyńskiej rezydencji stanowił czas [[Pierwsza wojna światowa\|I wojny światowej]], bowiem jesienią w 1914 r. założono w mieście kwaterę główną wojsk niemieckich, w której na co dzień aż do lutego 1917 r. przebywał niemiecki cesarz [[Wilhelm II Hohenzollern\|Wilhelm II]] wraz z feldmarszałkiem Paulem Hindenburgiem<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 101.</ref>. Zamek wówczas gościł m.in. cesarzową, króla oraz następcę tronu Bułgarii, zwierzchnika tureckich wojsk Envera Paszę<ref>Zob. A. Konieczny, Sekrety Białej…, s. 89.</ref>, słynnych oficerów takich jak Max Immelmann, Oswald Boelcke i Mafred von Richthofen<ref>Zob. Z. Orlik, Pour le Mérite – najwyższe odznaczenia dla asów lotnictwa niemieckiego wręczane w Pszczynie, w: Opowieści ziemi pszczyńskiej. Ludzie, rzeczy, zdarzenia, Tychy 2009, s. 33.</ref>. Dzięki temu, że na zamku przebywali wybitni „głównodowodzący wojsk tureckich, monarchowie federacyjnego cesarstwa niemieckiego, politycy, dowódcy zgrupowań wojskowych i wyróżniający się oficerowie”<ref>Tamże.</ref> miasto zyskało tytuł „Mały Berlin”<ref>Z. Orlik, Gmach owiany wichrami historii, w: Opowieści ziemi pszczyńskiej. Ludzie, rzeczy, zdarzenia, Tychy 2009, s. 211.</ref>.		Dzięki Hochbergom na dworze gościły wybitne postacie sceny politycznej. Warto wspomnieć o planach przyjazdu Alfonsa XIII<ref>Zob. Lepiej przemilczeć: prywatne pamiętniki księżnej Daisy von Pless z lat 1895-1914, Wałbrzych 2013, s. 355.</ref> czy Winstona Churchilla<ref>Zob. A. Konieczny, Sekrety Białej Damy, Katowice 1989, s. 145.</ref>. Szczególny okres w historii pszczyńskiej rezydencji stanowił czas [[Pierwsza wojna światowa\|I wojny światowej]], bowiem jesienią w 1914 r. założono w mieście kwaterę główną wojsk niemieckich, w której na co dzień aż do lutego 1917 r. przebywał niemiecki cesarz [[Wilhelm II Hohenzollern\|Wilhelm II]] wraz z feldmarszałkiem Paulem Hindenburgiem<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 101.</ref>. Zamek wówczas gościł m.in. cesarzową, króla oraz następcę tronu Bułgarii, zwierzchnika tureckich wojsk Envera Paszę<ref>Zob. A. Konieczny, Sekrety Białej…, s. 89.</ref>, słynnych oficerów takich jak Max Immelmann, Oswald Boelcke i Mafred von Richthofen<ref>Zob. Z. Orlik, Pour le Mérite – najwyższe odznaczenia dla asów lotnictwa niemieckiego wręczane w Pszczynie, w: Opowieści ziemi pszczyńskiej. Ludzie, rzeczy, zdarzenia, Tychy 2009, s. 33.</ref>. Dzięki temu, że na zamku przebywali wybitni „głównodowodzący wojsk tureckich, monarchowie federacyjnego cesarstwa niemieckiego, politycy, dowódcy zgrupowań wojskowych i wyróżniający się oficerowie”<ref>Tamże.</ref> miasto zyskało tytuł „Mały Berlin”<ref>Z. Orlik, Gmach owiany wichrami historii, w: Opowieści ziemi pszczyńskiej. Ludzie, rzeczy, zdarzenia, Tychy 2009, s. 211.</ref>.

	==Dwudziestolecie międzywojenne i ~~dziejowa zawierucha~~==		==Dwudziestolecie międzywojenne i II wojna światowa==

	W latach trzydziestych dwudziestego wieku Hochbergowie musieli „podporządkować się decyzji Sądu Grodzkiego w Pszczynie, który 27 sierpnia ustanowił nad majątkami należącymi do pańskiej rodziny zarząd przymusowy”<ref>Zob. Tamże, s. 122.</ref>. W 1936 r. zbudowano w przyzamkowym parku nową nekropolię – w której spoczęli m.in. głowa rodu, książę Hans Heinrich XV<ref>Zob. Tamże, s. 138.</ref>, oraz hrabia Bolko<ref>Zob. R. Botor-Pławecka, Stąd w świat. Rozmowy ze sławnymi osobami z Pszczyny i okolic, Tychy 2013, s. 15-16. </ref>.Po wybuchu wojny członkowie rodziny Hochbergów kilka razy pojawiali się na zamku, pertraktowali z niemieckimi lokalnymi władzami, jednakże do Pszczyny nie wrócili<ref>Zob. A. Konieczny, Sekrety Białej…, s. 143-144.</ref>.		W latach trzydziestych dwudziestego wieku Hochbergowie musieli „podporządkować się decyzji Sądu Grodzkiego w Pszczynie, który 27 sierpnia ustanowił nad majątkami należącymi do pańskiej rodziny zarząd przymusowy”<ref>Zob. Tamże, s. 122.</ref>. W 1936 r. zbudowano w przyzamkowym parku nową nekropolię – w której spoczęli m.in. głowa rodu, książę Hans Heinrich XV<ref>Zob. Tamże, s. 138.</ref>, oraz hrabia Bolko<ref>Zob. R. Botor-Pławecka, Stąd w świat. Rozmowy ze sławnymi osobami z Pszczyny i okolic, Tychy 2013, s. 15-16. </ref>.Po wybuchu wojny członkowie rodziny Hochbergów kilka razy pojawiali się na zamku, pertraktowali z niemieckimi lokalnymi władzami, jednakże do Pszczyny nie wrócili<ref>Zob. A. Konieczny, Sekrety Białej…, s. 143-144.</ref>.

Praktykant o 08:32, 22 maj 2017

2017-05-22T08:32:00Z

Praktykant: /* Pod władaniem Turzonów i Promnitzów */

2017-01-27T09:53:23Z

Pod władaniem Turzonów i Promnitzów

← poprzednia wersja		Wersja z 11:53, 27 sty 2017
Linia 9:		Linia 9:
	==Pod władaniem Turzonów i Promnitzów==		==Pod władaniem Turzonów i Promnitzów==

	W 1517 roku pszczyńskie posiadłości zostały sprzedane możnowładcy węgierskiemu [[Aleksy Turzon\|Aleksemu Turzonowi]]<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in., Poznań 1959, s. 485.</ref>. Władzę przejęła rodzina Turzonów: utworzone zostało [[Wolne państwo stanowe\|Wolne Państwo Stanowe]] ze stolicą w [[~~Psczyna~~\|Pszczynie]]<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. W roku 1548 państwo przeszło pod władanie [[Baltazar Promnitz\|Baltazara Promnitza]], wrocławskiego biskupa<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in. …, s. 485.</ref> i pozostało w rękach [[Promnitzowie\|Promnitzów]] przez ponad sto następnych lat. Podczas ich panowania „nastąpiło przekształcenie gotyckiej budowli obronnej w reprezentatywną rezydencję renesansową. Prace zapewne zapoczątkował, tuż przed swą śmiercią w 1562, Baltazar Promnic, a kontynuowali [[Stanisław Promnitz\|Stanisław Promnic]] (1562-1568) i być może [[Karol Promnitz\|Karol Promnic]] (1568-1591)”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. Pierwsze wiadomości na temat renesansowej przebudowy można odszukać w (opracowanym na zamówienie [[Zygfryd II Promnitz\|Zygfryda II Młodszego Promnitza]]) w urbaniuszu pochodzącym z 1629 roku<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 63.</ref>. Na słynnej mapie Andreasa Hindenberga z 1636 roku znajduje się „pierwsze znane nam graficzne przedstawienie zamku w Pszczynie”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 64.</ref>. Informacje zamieszczone w obu dokumentach pozwalają na opisanie zamku po przebudowie renesansowej jako zachwycającej piętrowej budowli umieszczonej na planie nieregularnego czworoboku z trzema skrzydłami, w których rozmieszczonych było wiele pokoi (w tym wspaniała sala taneczna). Według wspomnianych źródeł, na zewnątrz znajdował się wewnętrzny dziedziniec z krużgankami, budynek przed zamkiem wraz z mostem; a pod zamkiem umieszczone były „murowana słodownia, browar i piekarnia, oraz kilka stajen […] mieszkania dla służby i młyn zamkowy, dom halterzy”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 41.</ref>.		W 1517 roku pszczyńskie posiadłości zostały sprzedane możnowładcy węgierskiemu [[Aleksy Turzon\|Aleksemu Turzonowi]]<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in., Poznań 1959, s. 485.</ref>. Władzę przejęła rodzina Turzonów: utworzone zostało [[Wolne państwo stanowe\|Wolne Państwo Stanowe]] ze stolicą w [[Pszczyna\|Pszczynie]]<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. W roku 1548 państwo przeszło pod władanie [[Baltazar Promnitz\|Baltazara Promnitza]], wrocławskiego biskupa<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in. …, s. 485.</ref> i pozostało w rękach [[Promnitzowie\|Promnitzów]] przez ponad sto następnych lat. Podczas ich panowania „nastąpiło przekształcenie gotyckiej budowli obronnej w reprezentatywną rezydencję renesansową. Prace zapewne zapoczątkował, tuż przed swą śmiercią w 1562, Baltazar Promnic, a kontynuowali [[Stanisław Promnitz\|Stanisław Promnic]] (1562-1568) i być może [[Karol Promnitz\|Karol Promnic]] (1568-1591)”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. Pierwsze wiadomości na temat renesansowej przebudowy można odszukać w (opracowanym na zamówienie [[Zygfryd II Promnitz\|Zygfryda II Młodszego Promnitza]]) w urbaniuszu pochodzącym z 1629 roku<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 63.</ref>. Na słynnej mapie Andreasa Hindenberga z 1636 roku znajduje się „pierwsze znane nam graficzne przedstawienie zamku w Pszczynie”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 64.</ref>. Informacje zamieszczone w obu dokumentach pozwalają na opisanie zamku po przebudowie renesansowej jako zachwycającej piętrowej budowli umieszczonej na planie nieregularnego czworoboku z trzema skrzydłami, w których rozmieszczonych było wiele pokoi (w tym wspaniała sala taneczna). Według wspomnianych źródeł, na zewnątrz znajdował się wewnętrzny dziedziniec z krużgankami, budynek przed zamkiem wraz z mostem; a pod zamkiem umieszczone były „murowana słodownia, browar i piekarnia, oraz kilka stajen […] mieszkania dla służby i młyn zamkowy, dom halterzy”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 41.</ref>.

	Niestety, rezydencja w formie renesansowego pałacu nie utrzymała się długo – nie oszczędziła jej bowiem [[Wojna trzydziestoletnia\|wojna trzydziestoletnia]], a końcem marca 1679 roku znaczna jej część została zniszczona podczas pożaru Pszczyny<ref>Zob. Tamże, s. 42.</ref>.		Niestety, rezydencja w formie renesansowego pałacu nie utrzymała się długo – nie oszczędziła jej bowiem [[Wojna trzydziestoletnia\|wojna trzydziestoletnia]], a końcem marca 1679 roku znaczna jej część została zniszczona podczas pożaru Pszczyny<ref>Zob. Tamże, s. 42.</ref>.

Praktykant: /* Pod władaniem Turzonów i Promnitzów */

2017-01-27T09:18:43Z

Pod władaniem Turzonów i Promnitzów

← poprzednia wersja		Wersja z 11:18, 27 sty 2017
Linia 9:		Linia 9:
	==Pod władaniem Turzonów i Promnitzów==		==Pod władaniem Turzonów i Promnitzów==

	W 1517 roku pszczyńskie ~~posiadłościzostały~~ sprzedane możnowładcy węgierskiemu [[Aleksy Turzon\|Aleksemu Turzonowi]]<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in., Poznań 1959, s. 485.</ref>. Władzę przejęła rodzina Turzonów: utworzone zostało [[Wolne państwo stanowe\|Wolne Państwo Stanowe]] ze stolicą w [[Psczyna\|Pszczynie]]<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. W roku 1548 państwo przeszło pod władanie [[Baltazar Promnitz\|Baltazara Promnitza]], wrocławskiego biskupa<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in. …, s. 485.</ref> i pozostało w rękach [[Promnitzowie\|Promnitzów]] przez ponad sto następnych lat. Podczas ich panowania „nastąpiło przekształcenie gotyckiej budowli obronnej w reprezentatywną rezydencję renesansową. Prace zapewne zapoczątkował, tuż przed swą śmiercią w 1562, Baltazar Promnic, a kontynuowali [[Stanisław Promnitz\|Stanisław Promnic]] (1562-1568) i być może [[Karol Promnitz\|Karol Promnic]] (1568-1591)”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. Pierwsze wiadomości na temat renesansowej przebudowy można odszukać w (opracowanym na zamówienie [[Zygfryd II Promnitz\|Zygfryda II Młodszego Promnitza]]) w urbaniuszu pochodzącym z 1629 roku<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 63.</ref>. Na słynnej mapie Andreasa Hindenberga z 1636 roku znajduje się „pierwsze znane nam graficzne przedstawienie zamku w Pszczynie”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 64.</ref>. Informacje zamieszczone w obu dokumentach pozwalają na opisanie zamku po przebudowie renesansowej jako zachwycającej piętrowej budowli umieszczonej na planie nieregularnego czworoboku z trzema skrzydłami, w których rozmieszczonych było wiele pokoi (w tym wspaniała sala taneczna). Według wspomnianych źródeł, na zewnątrz znajdował się wewnętrzny dziedziniec z krużgankami, budynek przed zamkiem wraz z mostem; a pod zamkiem umieszczone były „murowana słodownia, browar i piekarnia, oraz kilka stajen […] mieszkania dla służby i młyn zamkowy, dom halterzy”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 41.</ref>.		W 1517 roku pszczyńskie posiadłości zostały sprzedane możnowładcy węgierskiemu [[Aleksy Turzon\|Aleksemu Turzonowi]]<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in., Poznań 1959, s. 485.</ref>. Władzę przejęła rodzina Turzonów: utworzone zostało [[Wolne państwo stanowe\|Wolne Państwo Stanowe]] ze stolicą w [[Psczyna\|Pszczynie]]<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. W roku 1548 państwo przeszło pod władanie [[Baltazar Promnitz\|Baltazara Promnitza]], wrocławskiego biskupa<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in. …, s. 485.</ref> i pozostało w rękach [[Promnitzowie\|Promnitzów]] przez ponad sto następnych lat. Podczas ich panowania „nastąpiło przekształcenie gotyckiej budowli obronnej w reprezentatywną rezydencję renesansową. Prace zapewne zapoczątkował, tuż przed swą śmiercią w 1562, Baltazar Promnic, a kontynuowali [[Stanisław Promnitz\|Stanisław Promnic]] (1562-1568) i być może [[Karol Promnitz\|Karol Promnic]] (1568-1591)”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. Pierwsze wiadomości na temat renesansowej przebudowy można odszukać w (opracowanym na zamówienie [[Zygfryd II Promnitz\|Zygfryda II Młodszego Promnitza]]) w urbaniuszu pochodzącym z 1629 roku<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 63.</ref>. Na słynnej mapie Andreasa Hindenberga z 1636 roku znajduje się „pierwsze znane nam graficzne przedstawienie zamku w Pszczynie”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 64.</ref>. Informacje zamieszczone w obu dokumentach pozwalają na opisanie zamku po przebudowie renesansowej jako zachwycającej piętrowej budowli umieszczonej na planie nieregularnego czworoboku z trzema skrzydłami, w których rozmieszczonych było wiele pokoi (w tym wspaniała sala taneczna). Według wspomnianych źródeł, na zewnątrz znajdował się wewnętrzny dziedziniec z krużgankami, budynek przed zamkiem wraz z mostem; a pod zamkiem umieszczone były „murowana słodownia, browar i piekarnia, oraz kilka stajen […] mieszkania dla służby i młyn zamkowy, dom halterzy”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 41.</ref>.

	Niestety, rezydencja w formie renesansowego pałacu nie utrzymała się długo – nie oszczędziła jej bowiem [[Wojna trzydziestoletnia\|wojna trzydziestoletnia]], a końcem marca 1679 roku znaczna jej część została zniszczona podczas pożaru Pszczyny<ref>Zob. Tamże, s. 42.</ref>.		Niestety, rezydencja w formie renesansowego pałacu nie utrzymała się długo – nie oszczędziła jej bowiem [[Wojna trzydziestoletnia\|wojna trzydziestoletnia]], a końcem marca 1679 roku znaczna jej część została zniszczona podczas pożaru Pszczyny<ref>Zob. Tamże, s. 42.</ref>.

Praktykant: /* Współcześnie */

2017-01-26T10:45:13Z

Współcześnie

← poprzednia wersja		Wersja z 12:45, 26 sty 2017
Linia 48:		Linia 48:

	==Współcześnie==		==Współcześnie==
	[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (3).jpg\|400px\|thumb\|right\|Rzeźba lwa strzegącego wejścia do ~~Zamku~~]]		[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (3).jpg\|400px\|thumb\|right\|Rzeźba lwa strzegącego wejścia do zamku]]

	W ciągu ostatnich dekad wykonano drobne prace konserwatorskie oraz budowlane: w latach 1970-1971 przeprowadzona została przebudowa ujeżdżalni – w jej miejscu powstała hala sportowa<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 23.</ref>, w latach dziewięćdziesiątych zaczęto prowadzić działania na rzecz odtworzenia faktycznego wyglądu wnętrz z okresu panowania Hochbergów<ref>Zob. R. Ścierska i in., Pszczyna wczoraj …, s. 13.</ref>. Za wkład włożony w rekonstrukcję zamkowych komnat z tamtych czasów Muzeum w 1995 roku otrzymało nagrodę organizacji Europa Nostra, uzasadnioną na honorowym dyplomie słowami "Za pieczołowite odtworzenie wnętrz zamku z ich wyposażeniem, oparte na wnikliwych historycznych badaniach, które przywróciły blask początku XX wieku". Współcześnie około osiemdziesiąt procent przedmiotów znajdujących się w zamku pochodzi z końca XIX- stulecia.		W ciągu ostatnich dekad wykonano drobne prace konserwatorskie oraz budowlane: w latach 1970-1971 przeprowadzona została przebudowa ujeżdżalni – w jej miejscu powstała hala sportowa<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 23.</ref>, w latach dziewięćdziesiątych zaczęto prowadzić działania na rzecz odtworzenia faktycznego wyglądu wnętrz z okresu panowania Hochbergów<ref>Zob. R. Ścierska i in., Pszczyna wczoraj …, s. 13.</ref>. Za wkład włożony w rekonstrukcję zamkowych komnat z tamtych czasów Muzeum w 1995 roku otrzymało nagrodę organizacji Europa Nostra, uzasadnioną na honorowym dyplomie słowami "Za pieczołowite odtworzenie wnętrz zamku z ich wyposażeniem, oparte na wnikliwych historycznych badaniach, które przywróciły blask początku XX wieku". Współcześnie około osiemdziesiąt procent przedmiotów znajdujących się w zamku pochodzi z końca XIX- stulecia.

Praktykant: /* Współcześnie */

2017-01-26T10:03:54Z

Współcześnie

← poprzednia wersja		Wersja z 12:03, 26 sty 2017
Linia 48:		Linia 48:

	==Współcześnie==		==Współcześnie==
	[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (3).jpg\|400px\|thumb\|right\|~~Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego~~]]		[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (3).jpg\|400px\|thumb\|right\|Rzeźba lwa strzegącego wejścia do Zamku]]

	W ciągu ostatnich dekad wykonano drobne prace konserwatorskie oraz budowlane: w latach 1970-1971 przeprowadzona została przebudowa ujeżdżalni – w jej miejscu powstała hala sportowa<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 23.</ref>, w latach dziewięćdziesiątych zaczęto prowadzić działania na rzecz odtworzenia faktycznego wyglądu wnętrz z okresu panowania Hochbergów<ref>Zob. R. Ścierska i in., Pszczyna wczoraj …, s. 13.</ref>. Za wkład włożony w rekonstrukcję zamkowych komnat z tamtych czasów Muzeum w 1995 roku otrzymało nagrodę organizacji Europa Nostra, uzasadnioną na honorowym dyplomie słowami "Za pieczołowite odtworzenie wnętrz zamku z ich wyposażeniem, oparte na wnikliwych historycznych badaniach, które przywróciły blask początku XX wieku". Współcześnie około osiemdziesiąt procent przedmiotów znajdujących się w zamku pochodzi z końca XIX- stulecia.		W ciągu ostatnich dekad wykonano drobne prace konserwatorskie oraz budowlane: w latach 1970-1971 przeprowadzona została przebudowa ujeżdżalni – w jej miejscu powstała hala sportowa<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 23.</ref>, w latach dziewięćdziesiątych zaczęto prowadzić działania na rzecz odtworzenia faktycznego wyglądu wnętrz z okresu panowania Hochbergów<ref>Zob. R. Ścierska i in., Pszczyna wczoraj …, s. 13.</ref>. Za wkład włożony w rekonstrukcję zamkowych komnat z tamtych czasów Muzeum w 1995 roku otrzymało nagrodę organizacji Europa Nostra, uzasadnioną na honorowym dyplomie słowami "Za pieczołowite odtworzenie wnętrz zamku z ich wyposażeniem, oparte na wnikliwych historycznych badaniach, które przywróciły blask początku XX wieku". Współcześnie około osiemdziesiąt procent przedmiotów znajdujących się w zamku pochodzi z końca XIX- stulecia.

Praktykant: /* XIX-wieczne przeobrażenia */

2017-01-26T10:00:51Z

XIX-wieczne przeobrażenia

← poprzednia wersja		Wersja z 12:00, 26 sty 2017
Linia 28:		Linia 28:

	==XIX-wieczne przeobrażenia==		==XIX-wieczne przeobrażenia==
			[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (2).jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego]]
	Ignacy Płazak podzielił przebudowę rezydencji w XIX wieku na trzy fazy. Pierwsza – w jej obręb wchodzą również prace wykonawcze z końca poprzedniego stulecia – obejmowała działania budowlane takie jak: wzniesienie na terenach podległych zamkowi wspomnianej Bażantarni oraz Ludwikówki, zbudowanie wozowni (1784 r.) i budynku teatru. We wnętrzu przeprowadzono czynności restauratorskie, np. podział sali teatralnej na mniejsze komnaty: „z tajnym przejściem, garderoba, salonik chiński, przedpokój i salon klasyczny”<ref>Tamże, s. 47.</ref>.		Ignacy Płazak podzielił przebudowę rezydencji w XIX wieku na trzy fazy. Pierwsza – w jej obręb wchodzą również prace wykonawcze z końca poprzedniego stulecia – obejmowała działania budowlane takie jak: wzniesienie na terenach podległych zamkowi wspomnianej Bażantarni oraz Ludwikówki, zbudowanie wozowni (1784 r.) i budynku teatru. We wnętrzu przeprowadzono czynności restauratorskie, np. podział sali teatralnej na mniejsze komnaty: „z tajnym przejściem, garderoba, salonik chiński, przedpokój i salon klasyczny”<ref>Tamże, s. 47.</ref>.

	Drugą fazę Płazak wydziela rok po przekazaniu pszczyńskich dóbr przedstawicielowi rodu Hochbergów – [[Jan Henryk X Hochberg\|Hansowi Heinrichowi X]], hrabiemu von Hochberg, a następnie jego potomkowi [[Jan Henryk XI Hochberg\|Hansowi Heinrichowi XI]] (1833-1907). Zainicjowano wówczas czynności mające na celu wzmocnienie murów oraz legarów, dobudowanotarasy oraz wykonano prace wewnętrzne takie jak malowanie czy tapetowanie<ref>Zob. Tamże, s. 47.</ref>.		Drugą fazę Płazak wydziela rok po przekazaniu pszczyńskich dóbr przedstawicielowi rodu Hochbergów – [[Jan Henryk X Hochberg\|Hansowi Heinrichowi X]], hrabiemu von Hochberg, a następnie jego potomkowi [[Jan Henryk XI Hochberg\|Hansowi Heinrichowi XI]] (1833-1907). Zainicjowano wówczas czynności mające na celu wzmocnienie murów oraz legarów, dobudowanotarasy oraz wykonano prace wewnętrzne takie jak malowanie czy tapetowanie<ref>Zob. Tamże, s. 47.</ref>.

	Ostatnia, trwająca pięć lat przebudowa miała miejsce w połowie lat 70-tych XIX stulecia. Została wykonana według projektu Aleksandra Hipolita Destauilleura<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 69.</ref> i „polegała ona na dobudowaniu do korpusu środkowego od strony południowej (pomiędzy skrzydłami bocznymi) monumentalnego dwupiętrowego westybulu mieszczącego reprezentacyjne schody oraz wielkiej dwukondygnacyjnej sali zwierciadlanej na piętrze, nakrytej pozornym sklepieniem”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 47.</ref>. Na wspaniałej Sali jadalnej mieściły się trzydzieści dwa krzesła oraz ogromny stół – ich odbicie można było dostrzec w dwóch lustrach (o powierzchni 14 m2)<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 86-87.</ref>. Zadbano również o wygląd zewnętrzny zamku: zmieniono elewację na cokołach znajdujących się od strony wejścia głównego, zamontowano dwie masywne figury lwów<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta i …, s. 47.</ref>.		Ostatnia, trwająca pięć lat przebudowa miała miejsce w połowie lat 70-tych XIX stulecia. Została wykonana według projektu Aleksandra Hipolita Destauilleura<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 69.</ref> i „polegała ona na dobudowaniu do korpusu środkowego od strony południowej (pomiędzy skrzydłami bocznymi) monumentalnego dwupiętrowego westybulu mieszczącego reprezentacyjne schody oraz wielkiej dwukondygnacyjnej sali zwierciadlanej na piętrze, nakrytej pozornym sklepieniem”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 47.</ref>. Na wspaniałej Sali jadalnej mieściły się trzydzieści dwa krzesła oraz ogromny stół – ich odbicie można było dostrzec w dwóch lustrach (o powierzchni 14 m2)<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 86-87.</ref>. Zadbano również o wygląd zewnętrzny zamku: zmieniono elewację na cokołach znajdujących się od strony wejścia głównego, zamontowano dwie masywne figury lwów<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta i …, s. 47.</ref>.

	==Zamek pod rządami Hochbergów==		==Zamek pod rządami Hochbergów==

Praktykant: /* Współcześnie */

2017-01-26T10:00:22Z

Współcześnie

← poprzednia wersja		Wersja z 12:00, 26 sty 2017
Linia 48:		Linia 48:

	==Współcześnie==		==Współcześnie==
	~~[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (2).jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego]]~~
	[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (3).jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego]]		[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (3).jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego]]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:32, 22 maj 2017
Linia 9:		Linia 9:
	==Pod władaniem Turzonów i Promnitzów==		==Pod władaniem Turzonów i Promnitzów==

	W 1517 roku pszczyńskie posiadłości zostały sprzedane możnowładcy węgierskiemu [[Aleksy Turzon\|Aleksemu Turzonowi]]<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in., Poznań 1959, s. 485.</ref>. Władzę przejęła rodzina Turzonów: utworzone zostało [[Wolne państwo stanowe\|Wolne Państwo Stanowe]] ze stolicą w [[Pszczyna\|Pszczynie]]<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. W roku 1548 państwo przeszło pod władanie [[Baltazar Promnitz\|Baltazara Promnitza]], wrocławskiego biskupa<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in. …, s. 485.</ref> i pozostało w rękach [[Promnitzowie\|Promnitzów]] przez ponad sto następnych lat. Podczas ich panowania „nastąpiło przekształcenie gotyckiej budowli obronnej w reprezentatywną rezydencję renesansową. Prace zapewne zapoczątkował, tuż przed swą śmiercią w 1562, Baltazar Promnic, a kontynuowali [[Stanisław Promnitz\|Stanisław Promnic]] (1562-1568) i być może [[Karol Promnitz\|Karol Promnic]] (1568-1591)”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. Pierwsze wiadomości na temat renesansowej przebudowy można odszukać w (opracowanym na zamówienie [[Zygfryd II Promnitz\|Zygfryda II Młodszego Promnitza]]) w ~~urbaniuszu~~ pochodzącym z 1629 roku<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 63.</ref>. Na słynnej mapie Andreasa Hindenberga z 1636 roku znajduje się „pierwsze znane nam graficzne przedstawienie zamku w Pszczynie”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 64.</ref>. Informacje zamieszczone w obu dokumentach pozwalają na opisanie zamku po przebudowie renesansowej jako zachwycającej piętrowej budowli umieszczonej na planie nieregularnego czworoboku z trzema skrzydłami, w których rozmieszczonych było wiele pokoi (w tym wspaniała sala taneczna). Według wspomnianych źródeł, na zewnątrz znajdował się wewnętrzny dziedziniec z krużgankami, budynek przed zamkiem wraz z mostem; a pod zamkiem umieszczone były „murowana słodownia, browar i piekarnia, oraz kilka stajen […] mieszkania dla służby i młyn zamkowy, dom halterzy”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 41.</ref>.		W 1517 roku pszczyńskie posiadłości zostały sprzedane możnowładcy węgierskiemu [[Aleksy Turzon\|Aleksemu Turzonowi]]<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in., Poznań 1959, s. 485.</ref>. Władzę przejęła rodzina Turzonów: utworzone zostało [[Wolne państwo stanowe\|Wolne Państwo Stanowe]] ze stolicą w [[Pszczyna\|Pszczynie]]<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. W roku 1548 państwo przeszło pod władanie [[Baltazar Promnitz\|Baltazara Promnitza]], wrocławskiego biskupa<ref>Zob. Górny Śląsk, red. K. Popiołek i in. …, s. 485.</ref> i pozostało w rękach [[Promnitzowie\|Promnitzów]] przez ponad sto następnych lat. Podczas ich panowania „nastąpiło przekształcenie gotyckiej budowli obronnej w reprezentatywną rezydencję renesansową. Prace zapewne zapoczątkował, tuż przed swą śmiercią w 1562, Baltazar Promnic, a kontynuowali [[Stanisław Promnitz\|Stanisław Promnic]] (1562-1568) i być może [[Karol Promnitz\|Karol Promnic]] (1568-1591)”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 62.</ref>. Pierwsze wiadomości na temat renesansowej przebudowy można odszukać w (opracowanym na zamówienie [[Zygfryd II Promnitz\|Zygfryda II Młodszego Promnitza]]) w urbariuszu pochodzącym z 1629 roku<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 63.</ref>. Na słynnej mapie Andreasa Hindenberga z 1636 roku znajduje się „pierwsze znane nam graficzne przedstawienie zamku w Pszczynie”<ref>M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 64.</ref>. Informacje zamieszczone w obu dokumentach pozwalają na opisanie zamku po przebudowie renesansowej jako zachwycającej piętrowej budowli umieszczonej na planie nieregularnego czworoboku z trzema skrzydłami, w których rozmieszczonych było wiele pokoi (w tym wspaniała sala taneczna). Według wspomnianych źródeł, na zewnątrz znajdował się wewnętrzny dziedziniec z krużgankami, budynek przed zamkiem wraz z mostem; a pod zamkiem umieszczone były „murowana słodownia, browar i piekarnia, oraz kilka stajen […] mieszkania dla służby i młyn zamkowy, dom halterzy”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 41.</ref>.

	Niestety, rezydencja w formie renesansowego pałacu nie utrzymała się długo – nie oszczędziła jej bowiem [[Wojna trzydziestoletnia\|wojna trzydziestoletnia]], a końcem marca 1679 roku znaczna jej część została zniszczona podczas pożaru Pszczyny<ref>Zob. Tamże, s. 42.</ref>.		Niestety, rezydencja w formie renesansowego pałacu nie utrzymała się długo – nie oszczędziła jej bowiem [[Wojna trzydziestoletnia\|wojna trzydziestoletnia]], a końcem marca 1679 roku znaczna jej część została zniszczona podczas pożaru Pszczyny<ref>Zob. Tamże, s. 42.</ref>.
Linia 25:		Linia 25:
	Warto dodać, że pałacowym wnętrzom elegancji dodawały ozdobne, rokokowe dekoracje, w tym: opaski z motywem klucza, ozdobne ornamenty, wykwintne porcelany tudzież marmurowe kominki oraz schody czy też żyrandole z kryształami<ref>Zob. Tamże, s. 45.</ref>.		Warto dodać, że pałacowym wnętrzom elegancji dodawały ozdobne, rokokowe dekoracje, w tym: opaski z motywem klucza, ozdobne ornamenty, wykwintne porcelany tudzież marmurowe kominki oraz schody czy też żyrandole z kryształami<ref>Zob. Tamże, s. 45.</ref>.

	Na podstawie projektu Karla Langhansa w 1792 r. w [[Poręba\|Porębie]] powstała Bażantarnia, wzniesiono również (zaprojektowaną przez nadwornego architekta rodu Wilhelma Puscha) klasycystyczną Ludwikówkę. Wykonano również mniej znaczące prace: w drugiej połowie XIX wieku przekształcono zamkową oficynę<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 23.</ref>, zbudowano stajnie książęce oraz powozownię (utrzymaną w neoromańskim stylu)<ref>Zob. Tamże.</ref>, przy trzech stronach zamku powstały tarasy<ref>Zob. Tamże, s. 25.</ref>. Rozbudowano ogród według założeń stylu francuskiego i projektu z Andrele Notre’a<ref>Zob. Tamże.</ref>.		Na podstawie projektu Karla Langhansa w 1792 r. w [[Poręba\|Porębie]] powstała Bażantarnia, wzniesiono również (zaprojektowaną przez nadwornego architekta rodu Wilhelma Puscha) jeszcze inną reprezentacyjną budowlę - klasycystyczną Ludwikówkę. Wykonano również mniej znaczące prace: w drugiej połowie XIX wieku: przekształcono zamkową oficynę<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 23.</ref>, zbudowano stajnie książęce oraz powozownię (utrzymaną w neoromańskim stylu)<ref>Zob. Tamże.</ref>, przy trzech stronach zamku powstały tarasy<ref>Zob. Tamże, s. 25.</ref>. Rozbudowano ogród według założeń stylu francuskiego i projektu z Andrele Notre’a<ref>Zob. Tamże.</ref>.

	==XIX-wieczne przeobrażenia==		==XIX-wieczne przeobrażenia==
Linia 31:		Linia 31:
	Ignacy Płazak podzielił przebudowę rezydencji w XIX wieku na trzy fazy. Pierwsza – w jej obręb wchodzą również prace wykonawcze z końca poprzedniego stulecia – obejmowała działania budowlane takie jak: wzniesienie na terenach podległych zamkowi wspomnianej Bażantarni oraz Ludwikówki, zbudowanie wozowni (1784 r.) i budynku teatru. We wnętrzu przeprowadzono czynności restauratorskie, np. podział sali teatralnej na mniejsze komnaty: „z tajnym przejściem, garderoba, salonik chiński, przedpokój i salon klasyczny”<ref>Tamże, s. 47.</ref>.		Ignacy Płazak podzielił przebudowę rezydencji w XIX wieku na trzy fazy. Pierwsza – w jej obręb wchodzą również prace wykonawcze z końca poprzedniego stulecia – obejmowała działania budowlane takie jak: wzniesienie na terenach podległych zamkowi wspomnianej Bażantarni oraz Ludwikówki, zbudowanie wozowni (1784 r.) i budynku teatru. We wnętrzu przeprowadzono czynności restauratorskie, np. podział sali teatralnej na mniejsze komnaty: „z tajnym przejściem, garderoba, salonik chiński, przedpokój i salon klasyczny”<ref>Tamże, s. 47.</ref>.

	Drugą fazę Płazak wydziela rok po przekazaniu pszczyńskich dóbr przedstawicielowi rodu Hochbergów – [[Jan Henryk X Hochberg\|Hansowi Heinrichowi X]], hrabiemu von Hochberg, a następnie jego potomkowi [[Jan Henryk XI Hochberg\|Hansowi Heinrichowi XI]] (1833-1907). Zainicjowano wówczas czynności mające na celu wzmocnienie murów oraz legarów, ~~dobudowanotarasy~~ oraz wykonano prace wewnętrzne takie jak malowanie czy tapetowanie<ref>Zob. Tamże, s. 47.</ref>.		Drugą fazę Płazak wydziela rok po przekazaniu pszczyńskich dóbr przedstawicielowi rodu Hochbergów – [[Jan Henryk X Hochberg\|Hansowi Heinrichowi X]], hrabiemu von Hochberg, a następnie jego potomkowi [[Jan Henryk XI Hochberg\|Hansowi Heinrichowi XI]] (1833-1907). Zainicjowano wówczas czynności mające na celu wzmocnienie murów oraz legarów, dobudowano tarasy oraz wykonano prace wewnętrzne takie jak malowanie czy tapetowanie<ref>Zob. Tamże, s. 47.</ref>.

	Ostatnia, trwająca pięć lat przebudowa miała miejsce w połowie lat 70~~-tych~~ XIX stulecia. Została wykonana według projektu Aleksandra Hipolita Destauilleura<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 69.</ref> i „polegała ona na dobudowaniu do korpusu środkowego od strony południowej (pomiędzy skrzydłami bocznymi) monumentalnego dwupiętrowego westybulu mieszczącego reprezentacyjne schody oraz wielkiej dwukondygnacyjnej sali zwierciadlanej na piętrze, nakrytej pozornym sklepieniem”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 47.</ref>. Na wspaniałej Sali jadalnej mieściły się trzydzieści dwa krzesła oraz ogromny stół – ich odbicie można było dostrzec w dwóch lustrach (o powierzchni 14 m2)<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 86-87.</ref>. Zadbano również o wygląd zewnętrzny zamku: zmieniono elewację na cokołach znajdujących się od strony wejścia głównego, zamontowano dwie masywne figury lwów<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta i …, s. 47.</ref>.		Ostatnia, trwająca pięć lat przebudowa miała miejsce w połowie lat 70. XIX stulecia. Została wykonana według projektu Aleksandra Hipolita Destauilleura<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 69.</ref> i „polegała ona na dobudowaniu do korpusu środkowego od strony południowej (pomiędzy skrzydłami bocznymi) monumentalnego dwupiętrowego westybulu mieszczącego reprezentacyjne schody oraz wielkiej dwukondygnacyjnej sali zwierciadlanej na piętrze, nakrytej pozornym sklepieniem”<ref>I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 47.</ref>. Na wspaniałej Sali jadalnej mieściły się trzydzieści dwa krzesła oraz ogromny stół – ich odbicie można było dostrzec w dwóch lustrach (o powierzchni 14 m2)<ref>Zob. M. Kluss, Od zamku do muzeum, w: Pszczyna - monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka, t. 2, s. 86-87.</ref>. Zadbano również o wygląd zewnętrzny zamku: zmieniono elewację na cokołach znajdujących się od strony wejścia głównego, zamontowano dwie masywne figury lwów<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta i …, s. 47.</ref>.

	==Zamek pod rządami Hochbergów==		==Zamek pod rządami Hochbergów==
Linia 43:		Linia 43:
	==Dwudziestolecie międzywojenne i dziejowa zawierucha==		==Dwudziestolecie międzywojenne i dziejowa zawierucha==

	W latach trzydziestych dwudziestego wieku Hochbergowie musieli „podporządkować się decyzji Sądu Grodzkiego w Pszczynie, który 27 sierpnia ustanowił nad majątkami należącymi do pańskiej rodziny zarząd przymusowy”<ref>Zob. Tamże, s. 122.</ref>. W 1936 r. zbudowano w przyzamkowym parku nową nekropolię – w której spoczęli m.in. głowa rodu, książę Hans Heinrich XV<ref>Zob. Tamże, s. 138.</ref>, oraz hrabia Bolko<ref>Zob. R. Botor-Pławecka, Stąd w świat. Rozmowy ze sławnymi osobami z Pszczyny i okolic, Tychy 2013, s. 15-16. </ref>.Po wybuchu wojny członkowie rodziny Hochbergów kilka razy ~~pojawiają~~ się na zamku, ~~pertraktują~~ z niemieckimi lokalnymi władzami, jednakże nie ~~pozostają w nim~~<ref>Zob. A. Konieczny, Sekrety Białej…, s. 143-144.</ref>.		W latach trzydziestych dwudziestego wieku Hochbergowie musieli „podporządkować się decyzji Sądu Grodzkiego w Pszczynie, który 27 sierpnia ustanowił nad majątkami należącymi do pańskiej rodziny zarząd przymusowy”<ref>Zob. Tamże, s. 122.</ref>. W 1936 r. zbudowano w przyzamkowym parku nową nekropolię – w której spoczęli m.in. głowa rodu, książę Hans Heinrich XV<ref>Zob. Tamże, s. 138.</ref>, oraz hrabia Bolko<ref>Zob. R. Botor-Pławecka, Stąd w świat. Rozmowy ze sławnymi osobami z Pszczyny i okolic, Tychy 2013, s. 15-16. </ref>.Po wybuchu wojny członkowie rodziny Hochbergów kilka razy pojawiali się na zamku, pertraktowali z niemieckimi lokalnymi władzami, jednakże do Pszczyny nie wrócili<ref>Zob. A. Konieczny, Sekrety Białej…, s. 143-144.</ref>.

	W 1945 roku w momencie wkroczenia Armii Czerwonej zamek pozostał, jak zapisano w raporcie kapitana Stanisława Mrowczyka, „nie uszkodzony, zdemolowany jedynie przez żołnierzy. Na razie nie zajęty. Stawiam wniosek, aby zamek wraz z parkiem zająć na muzeum i nie pozwalam kwaterować w nim oddziałom wojskowym”<ref>Z. Orlik, Pierwsze miesiące w Pszczynie po wkroczeniu Armii Czerwonej, w: Opowieści ziemi pszczyńskiej. Ludzie, rzeczy, zdarzenia, Tychy 2009, s. 275.</ref>. Rezydencję tymczasowo przekształcono na szpital, natomiast 9 maja 1946 roku otworzono w nim – początkowo dość ubogie, zajmujące jedynie piętro – muzeum. Warto dodać, że bezpośrednio po wojnie, gdy w zastanawiano się nad miejscem, do którego należy przewieźć słynną Panoramę Racławicką, projekt umieszczenia jej na terenie pszczyńskiej posiadłości był jedną z ciekawszych propozycji – „Wstępnie ustalono, że rotundę wzniesie się w parku pałacowym”<ref>Z. Orlik, Jak Pszczyniacy zabiegali o Panoramę Racławicką, w: Opowieści ziemi pszczyńskiej. Ludzie, rzeczy, zdarzenia, Tychy 2009, s. 301.</ref>. Jego realizacja nie doszła jednak do skutku.		W 1945 roku, w momencie wkroczenia Armii Czerwonej zamek pozostał, jak zapisano w raporcie kapitana Stanisława Mrowczyka, „nie uszkodzony, zdemolowany jedynie przez żołnierzy. Na razie nie zajęty. Stawiam wniosek, aby zamek wraz z parkiem zająć na muzeum i nie pozwalam kwaterować w nim oddziałom wojskowym”<ref>Z. Orlik, Pierwsze miesiące w Pszczynie po wkroczeniu Armii Czerwonej, w: Opowieści ziemi pszczyńskiej. Ludzie, rzeczy, zdarzenia, Tychy 2009, s. 275.</ref>. Rezydencję tymczasowo przekształcono na szpital, natomiast 9 maja 1946 roku otworzono w nim – początkowo dość ubogie, zajmujące jedynie piętro – muzeum. Warto dodać, że bezpośrednio po wojnie, gdy w zastanawiano się nad miejscem, do którego należy przewieźć słynną Panoramę Racławicką, projekt umieszczenia jej na terenie pszczyńskiej posiadłości był jedną z ciekawszych propozycji – „Wstępnie ustalono, że rotundę wzniesie się w parku pałacowym”<ref>Z. Orlik, Jak Pszczyniacy zabiegali o Panoramę Racławicką, w: Opowieści ziemi pszczyńskiej. Ludzie, rzeczy, zdarzenia, Tychy 2009, s. 301.</ref>. Jego realizacja nie doszła jednak do skutku.

	==Współcześnie==		==Współcześnie==
	[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (3).jpg\|400px\|thumb\|right\|Rzeźba lwa strzegącego wejścia do zamku]]		[[Plik:Zamek w Pszczynie od strony parku zamkowego (3).jpg\|400px\|thumb\|right\|Rzeźba lwa strzegącego wejścia do zamku]]

	W ciągu ostatnich dekad wykonano drobne prace konserwatorskie oraz budowlane: w latach 1970-1971 przeprowadzona została przebudowa ujeżdżalni – w jej miejscu powstała hala sportowa<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 23.</ref>, w latach dziewięćdziesiątych zaczęto prowadzić działania na rzecz odtworzenia faktycznego wyglądu wnętrz z okresu panowania Hochbergów<ref>Zob. R. Ścierska i in., Pszczyna wczoraj …, s. 13.</ref>. Za wkład włożony w rekonstrukcję zamkowych komnat z tamtych czasów Muzeum w 1995 roku otrzymało nagrodę organizacji Europa Nostra, uzasadnioną na honorowym dyplomie słowami "Za pieczołowite odtworzenie wnętrz zamku z ich wyposażeniem, oparte na wnikliwych historycznych badaniach, które przywróciły blask początku XX wieku". Współcześnie około osiemdziesiąt procent przedmiotów znajdujących się w zamku pochodzi z końca XIX- stulecia.		W ciągu ostatnich dekad XX wieku wykonano drobne prace konserwatorskie oraz budowlane: w latach 1970-1971 przeprowadzona została przebudowa ujeżdżalni – w jej miejscu powstała hala sportowa<ref>Zob. I. Płazak, Pszczyna. Zabytki miasta …, s. 23.</ref>, w latach dziewięćdziesiątych zaczęto prowadzić działania na rzecz odtworzenia faktycznego wyglądu wnętrz z okresu panowania Hochbergów<ref>Zob. R. Ścierska i in., Pszczyna wczoraj …, s. 13.</ref>. Za wkład włożony w rekonstrukcję zamkowych komnat z tamtych czasów Muzeum w 1995 roku otrzymało nagrodę organizacji Europa Nostra, uzasadnioną na honorowym dyplomie słowami "Za pieczołowite odtworzenie wnętrz zamku z ich wyposażeniem, oparte na wnikliwych historycznych badaniach, które przywróciły blask początku XX wieku". Współcześnie około osiemdziesiąt procent przedmiotów znajdujących się w zamku pochodzi z końca XIX- stulecia.

	Należy podkreślić rolę pracowników i dyrekcji Muzeum Zamkowego, dbających o popularyzację wiedzy o pszczyńskiej rezydencji tudzież jej niegdysiejszych szlachetnych mieszkańcach – w 2000 roku w Bramie Wybrańców otwarto Biuro Informacji Turystycznej<ref>Zob. Pszczyna monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka…, s. 657.</ref>, od dwudziestu sześciu lat w zamku co roku odbywają się koncerty pod nazwą „Wieczory u Telemanna”<ref>Zob. H. Nocoń, K. Pławecka, Z. Szołdra, Dziedzictwo historyczno – …, s. 30.</ref>, przeprowadzane są rozmaite działania promujące pszczyńskie dziedzictwo, np. włączenie się w ogólnopolską akcje Noc Muzeum.		Należy podkreślić rolę pracowników i dyrekcji Muzeum Zamkowego, dbających o popularyzację wiedzy o pszczyńskiej rezydencji tudzież jej niegdysiejszych szlachetnych mieszkańcach – w 2000 roku w Bramie Wybrańców otwarto Biuro Informacji Turystycznej<ref>Zob. Pszczyna monografia historyczna, red. R. Kaczmarek, J. Sperka…, s. 657.</ref>, od dwudziestu sześciu lat w zamku co roku odbywają się koncerty pod nazwą „Wieczory u Telemanna”<ref>Zob. H. Nocoń, K. Pławecka, Z. Szołdra, Dziedzictwo historyczno – …, s. 30.</ref>, przeprowadzane są rozmaite działania promujące pszczyńskie dziedzictwo, np. włączenie się w ogólnopolską akcje Noc Muzeum.