<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="pl">
	<id>https://ibrbs.pl/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny</id>
	<title>Wyżyna Śląsko-Krakowska – region fizycznogeograficzny - Historia wersji</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ibrbs.pl/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-03T18:02:53Z</updated>
	<subtitle>Historia wersji tej strony wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.3</generator>
	<entry>
		<id>https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=10039&amp;oldid=prev</id>
		<title>Garbaczm: /* Pagóry Jaworznickie */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=10039&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-03-17T07:34:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Pagóry Jaworznickie&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;pl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Wersja z 09:34, 17 mar 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l26&quot;&gt;Linia 26:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 26:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Pagóry Jaworznickie===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Pagóry Jaworznickie===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pagóry Jaworznickie(341.14) są mezoregionem Wyżyny Śląskiej (341.1) położonym w jej południowo-wschodniej części. Są to pojedyncze pagóry i garby zbudowane z wapieni i dolomitów triasowych, w których podłożu występują węglonośne skały karbońskie. Pod względem geologicznym są to zręby tektoniczne, między którymi występują kotlinowate obniżenia tektoniczne wypełnione osadami czwartorzędowymi, a w południowej części mezoregionu także utworami miocenu. W granicach województwa śląskiego, w rzeźbie Pagórów Jaworznickich najbardziej wyróżniają się Pagóry: Lędzińskie i Imielińskie. Ich wysokości sięgają 280 - 310 m n.p.m., czyli wznoszą się one 40 – 60 m ponad dna sąsiednich obniżeń, szczególnie ponad wewnętrznie położony Rów Chrzanowski. Przez Pagóry Jaworznickie przepływa centralnie rzeka Przemsza. Odcinek doliny Przemszy między Dziećkowicami a Jeleniem (Pagóry Imielińskie) uważany jest za przełom - na południe od niego utworzono duży zbiornik wodny Dziećkowice. Wschodnia część mezoregionu w podziale geomorfologicznym jest zaliczana do Niecki Wilkoszyńskiej. Jest to obszar o bardzo skomplikowanej budowie geologicznej. Wyróżnia się dwa monoklinalne garby – ciężkowicki i jaworznicki o wysokościach 330 – 350 m n.p.m., pomiędzy którymi rozciąga się piaszczysta równina rozcięta doliną Łużnika. Najwyższym wzniesieniem mezoregionu jest Góra Przygoń – 355 m n.p.m. położona w obrębie Garbu Ciężkowickiego. Pagóry Jaworznickie położone są na obszarze kilku miast – Imielina, Lędzin, południowej części Mysłowic i południowo-zachodniej części Jaworzna. Jest to obszar o zróżnicowanym zagospodarowaniu – tereny zurbanizowane i przemysłowe przeplatają się z terenami rolnymi i leśnymi. Na wielu wzgórzach znajdują się kamieniołomy dolomitów (np. Gródek na Garbie Ciężkowickim, Imielin Rek w Pagórach Imielińskich). W dużym kamieniołomie wapieni Sadowa Góra na Garbie Jaworznickim utworzono centrum edukacyjne GEOsfera. Na wielu wzgórzach znajdują się warpia po dawnej eksploatacji rud żelaza oraz cynku i ołowiu. Duży wpływ na ukształtowanie powierzchni miały osiadania powierzchni terenu spowodowane podziemnym górnictwem węgla kamiennego. Na północno-wschodnim skraju Pagórów Jaworznickich, w dzielnicy Jaworzna – Ciężkowicach, znajduje sie rezerwat torfowiskowy „Dolina Żabnika” (1996) chroniący biocenozy wodne oraz torfowiska przejściowe.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Pagóry Jaworznickie(341.14) są mezoregionem Wyżyny Śląskiej (341.1) położonym w jej południowo-wschodniej części. Są to pojedyncze pagóry i garby zbudowane z wapieni i dolomitów triasowych, w których podłożu występują węglonośne skały karbońskie. Pod względem geologicznym są to zręby tektoniczne, między którymi występują kotlinowate obniżenia tektoniczne wypełnione osadami czwartorzędowymi, a w południowej części mezoregionu także utworami miocenu. W granicach województwa śląskiego, w rzeźbie Pagórów Jaworznickich najbardziej wyróżniają się Pagóry: Lędzińskie i Imielińskie. Ich wysokości sięgają 280 - 310 m n.p.m., czyli wznoszą się one 40 – 60 m ponad dna sąsiednich obniżeń, szczególnie ponad wewnętrznie położony Rów Chrzanowski. Przez Pagóry Jaworznickie przepływa centralnie rzeka Przemsza. Odcinek doliny Przemszy między &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Zbiornik Dziećkowice|&lt;/ins&gt;Dziećkowicami&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;a Jeleniem (Pagóry Imielińskie) uważany jest za przełom - na południe od niego utworzono duży zbiornik wodny Dziećkowice. Wschodnia część mezoregionu w podziale geomorfologicznym jest zaliczana do Niecki Wilkoszyńskiej. Jest to obszar o bardzo skomplikowanej budowie geologicznej. Wyróżnia się dwa monoklinalne garby – ciężkowicki i jaworznicki o wysokościach 330 – 350 m n.p.m., pomiędzy którymi rozciąga się piaszczysta równina rozcięta doliną Łużnika. Najwyższym wzniesieniem mezoregionu jest Góra Przygoń – 355 m n.p.m. położona w obrębie Garbu Ciężkowickiego. Pagóry Jaworznickie położone są na obszarze kilku miast – Imielina, Lędzin, południowej części Mysłowic i południowo-zachodniej części Jaworzna. Jest to obszar o zróżnicowanym zagospodarowaniu – tereny zurbanizowane i przemysłowe przeplatają się z terenami rolnymi i leśnymi. Na wielu wzgórzach znajdują się kamieniołomy dolomitów (np. Gródek na Garbie Ciężkowickim, Imielin Rek w Pagórach Imielińskich). W dużym kamieniołomie wapieni Sadowa Góra na Garbie Jaworznickim utworzono centrum edukacyjne GEOsfera. Na wielu wzgórzach znajdują się warpia po dawnej eksploatacji rud żelaza oraz cynku i ołowiu. Duży wpływ na ukształtowanie powierzchni miały osiadania powierzchni terenu spowodowane podziemnym górnictwem węgla kamiennego. Na północno-wschodnim skraju Pagórów Jaworznickich, w dzielnicy Jaworzna – Ciężkowicach, znajduje sie rezerwat torfowiskowy „Dolina Żabnika” (1996) chroniący biocenozy wodne oraz torfowiska przejściowe.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Płaskowyż Rybnicki===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Płaskowyż Rybnicki===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Garbaczm</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=9903&amp;oldid=prev</id>
		<title>Praktykant o 12:53, 8 sty 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=9903&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-01-08T12:53:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;pl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Wersja z 14:53, 8 sty 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l18&quot;&gt;Linia 18:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 18:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Garb Tarnogórski===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Garb Tarnogórski===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Plik:Kamieniołom.jpg|300px|thumb|right|Fot.1 Kamieniołom dolomitów w Dąbrowie Górniczej – Ząbkowicach na Garbie Tarnogórskim (fot. R. Dulias)]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Plik:Kamieniołom.jpg|300px|thumb|right|Fot.1 Kamieniołom dolomitów w Dąbrowie Górniczej – Ząbkowicach na Garbie Tarnogórskim (fot. R. Dulias)]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Garb Tarnogórski(341.12) jest najbardziej na północ wysuniętym mezoregionem Wyżyny Śląskiej (341.1), a do województwa śląskiego należy prawie w całości, z wyjątkiem niewielkiej południowo-wschodniej części. Garb Tarnogórski nazywany jest także Grzbietem Wapienia Muszlowego lub Progiem Środkowotriasowym. Ostatnia nazwa nawiązuje do budowy geologicznej regionu, której głównym elementem są wapienie i dolomity środkowego triasu. W północno-wschodniej części mezoregionu spoczywają na nich utwory jury – piaski, iły i piaskowce dolno- i środkowo jurajskie oraz wapienie jury górnej. Kompleks skał triasowo-jurajskich jest częścią monokliny śląsko-krakowskiej i zapada pod ogólnie niewielkim kątem w kierunku północno-wschodnim. Występujące w obrębie środkowotriasowych dolomitów kruszconośnych złoża rud srebra, cynku i ołowiu były przez stulecia przedmiotem eksploatacji i przeróbki, głównie w okolicach [[Tarnowskie Góry|Tarnowskich Górach]], [[Bytom|Bytomia]] i  [[Sławków|Sławkowa]]. Obecnie nie są już eksploatowane. Do historii przeszło także dawne górnictwo rud żelaza (jura środkowa) i węgla brunatnego (jura dolna). W krajobrazie liczne są nieczynne kamieniołomy wapieni i dolomitów (np. [[Bobrowniki]] – Blachówka, [[Wysoka]], [[Niegowonice]]), obecnie na znaczną skalę prowadzi się eksploatację dolomitów ze złoża Brudzowice w gminie [[Siewierz|Siewierz]] oraz ze złoża Ząbkowice Będzińskie w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]]. Garb Tarnogórski ma charakter kuesty – ku południowi, w stronę Wyżyny Katowickiej opada progiem tektoniczno-denudacyjnym o zróżnicowanej wysokości (40 – 100 m). Próg był intensywnie niszczony przez procesy erozyjno-denudacyjne, a śladem jego dawnego zasięgu są tzw. góry - świadki np. [[Góra Świętej Doroty|Góra Św. Doroty]] (382 m n.p.m.) czy [[Górka Gołonowska|Góra Gołonoska]]. W miejscu zniszczonego progu powstało obniżenie zwane Kotliną Przemszy, które w większości, razem z wymienionymi wyżej górami - świadkami, jest zaliczane do mezoregionu Wyżyna Katowicka (341.13). Garb Tarnogórski wznosi się przeciętnie na wysokość 340-380 m n.p.m., ale najwyższe wzniesienia znajdują się w jego północno-wschodniej, „jurajskiej” części – Góra Chełm – 446 m n.p.m. i Góra Stodólska – 435 m n.p.m. Są to góry – świadki Progu Górnojurajskiego, wystające ponad wyrównaną powierzchnię [[Kotlina Mitręgi|Kotliny Mitręgi]]. Wzniesienia te są jednocześnie najwyższymi punktami całej Wyżyny Śląskiej (Góra Św. Anny, której często przypisuje się górowanie nad Wyżyną Śląską wznosi się na 400 m n.p.m.). W granicach województwa śląskiego najwyższe wzniesienie w „triasowej” części Garbu Tarnogórskiego znajduje się pod Twardowicami - 398 m n.p.m. Garb Tarnogórski jest dzielony na mniejsze jednostki poprzez doliny rzek przecinające go w poprzek - są to, wymieniając od zachodu: Garb Laryszowski, Płaskowyż Tarnowicki, Kotlina Józefki, Płaskowyż Twardowicki i Garb Ząbkowicki. Do Garbu Tarnogórskiego, oprócz wymienionych garbów i płaskowyżów należą ponadto – na północnym-wschodzie rozległa Kotlina Mitręgi, a na północy dość duży fragment obniżenia wypreparowanego w ilastych utworach triasu górnego, które w podziale geomorfologicznym nazywane jest Doliną Małej Panwi. W plejstocenie Garb Tarnogórski stanowił w większości barierę dla lądolodu Odry, który oparł się o jego północny skłon pozostawiając tu ślad swego pobytu w postaci moren i teras kemowych. Występują one, między innymi, na Płaskowyżu Tarnowickim w okolicach Ptakowic, Rept, Zbrosławic i Opatowic. Wody wypływające z lądolodu Odry zasypały kotliny i stare doliny rzeczne piaskami i żwirami o miąższości kilkudziesięciu metrów. Po wycofaniu się lądolodu rzeki przepływające przez Garb Tarnogórski w kilku miejscach wykształciły przełomowe doliny epigenetyczne, przykładowo Czarna Przemsza koło Przeczyc czy Biała Przemsza w Okradzionowie. W okolicach tej ostatniej miejscowości występuje niewielki płat lessowy – ze względu na ponad 10 – metrową miąższość pokrywy lessu, jest ona rozczłonkowana charakterystycznymi wąwozami i parowami. We wschodniej części Garbu Tarnogórskiego, w Kotlinie Mitręgi jest położona Pustynia Błędowska. Do województwa śląskiego należy jej zachodnia, niewielka część. Początki pustyni sięgają średniowiecza, kiedy na potrzeby hutnictwa srebra i ołowiu zapoczątkowano intensywny wyręb lasów. Odsłonięte piaski były przewiewane przez kilka stuleci - obecnie „pustynia” stopniowo zarasta. Na Garbie Tarnogórskim położone są miasta - Tarnowskie Góry, Radzionków, Siewierz, Łazy oraz północne części miast – Bytomia, Piekar Śląskich i Sławkowa oraz wschodnia część Dąbrowy Górniczej. W granicach Garbu Tarnogórskiego znajdują się dwa rezerwaty przyrody - „Segiet”, powołany w 1953 roku dla ochrony ciepłolubnej buczyny storczykowej na terenie wyrobisk porudnych w szczytowych partiach Srebrnej Góry oraz rezerwat „Góra Chełm” (1957), także utworzony celem ochrony buczyn – ciepłolubnej storczykowej, sudeckiej i miejscami kwaśnej niżowej. Na Brynicy koło Świerklańca utworzono Zbiornik Kozłowa Góra, a na Czarnej Przemszy poniżej Siewierza - Zbiornik Przeczyce.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Garb Tarnogórski(341.12) jest najbardziej na północ wysuniętym mezoregionem Wyżyny Śląskiej (341.1), a do województwa śląskiego należy prawie w całości, z wyjątkiem niewielkiej południowo-wschodniej części. Garb Tarnogórski nazywany jest także Grzbietem Wapienia Muszlowego lub Progiem Środkowotriasowym. Ostatnia nazwa nawiązuje do budowy geologicznej regionu, której głównym elementem są wapienie i dolomity środkowego triasu. W północno-wschodniej części mezoregionu spoczywają na nich utwory jury – piaski, iły i piaskowce dolno- i środkowo jurajskie oraz wapienie jury górnej. Kompleks skał triasowo-jurajskich jest częścią monokliny śląsko-krakowskiej i zapada pod ogólnie niewielkim kątem w kierunku północno-wschodnim. Występujące w obrębie środkowotriasowych dolomitów kruszconośnych złoża rud srebra, cynku i ołowiu były przez stulecia przedmiotem eksploatacji i przeróbki, głównie w okolicach [[Tarnowskie Góry|Tarnowskich Górach]], [[Bytom|Bytomia]] i  [[Sławków|Sławkowa]]. Obecnie nie są już eksploatowane. Do historii przeszło także dawne górnictwo rud żelaza (jura środkowa) i węgla brunatnego (jura dolna). W krajobrazie liczne są nieczynne kamieniołomy wapieni i dolomitów (np. [[Bobrowniki]] – Blachówka, [[Wysoka]], [[Niegowonice]]), obecnie na znaczną skalę prowadzi się eksploatację dolomitów ze złoża Brudzowice w gminie [[Siewierz|Siewierz]] oraz ze złoża Ząbkowice Będzińskie w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]]. Garb Tarnogórski ma charakter kuesty – ku południowi, w stronę Wyżyny Katowickiej opada progiem tektoniczno-denudacyjnym o zróżnicowanej wysokości (40 – 100 m). Próg był intensywnie niszczony przez procesy erozyjno-denudacyjne, a śladem jego dawnego zasięgu są tzw. góry - świadki np. [[Góra Świętej Doroty|Góra Św. Doroty]] (382 m n.p.m.) czy [[Górka Gołonowska|Góra Gołonoska]]. W miejscu zniszczonego progu powstało obniżenie zwane Kotliną Przemszy, które w większości, razem z wymienionymi wyżej górami - świadkami, jest zaliczane do mezoregionu Wyżyna Katowicka (341.13). Garb Tarnogórski wznosi się przeciętnie na wysokość 340-380 m n.p.m., ale najwyższe wzniesienia znajdują się w jego północno-wschodniej, „jurajskiej” części – Góra Chełm – 446 m n.p.m. i Góra Stodólska – 435 m n.p.m. Są to góry – świadki Progu Górnojurajskiego, wystające ponad wyrównaną powierzchnię [[Kotlina Mitręgi|Kotliny Mitręgi]]. Wzniesienia te są jednocześnie najwyższymi punktami całej Wyżyny Śląskiej (Góra Św. Anny, której często przypisuje się górowanie nad Wyżyną Śląską wznosi się na 400 m n.p.m.). W granicach województwa śląskiego najwyższe wzniesienie w „triasowej” części Garbu Tarnogórskiego znajduje się pod Twardowicami - 398 m n.p.m. Garb Tarnogórski jest dzielony na mniejsze jednostki poprzez doliny rzek przecinające go w poprzek - są to, wymieniając od zachodu: Garb Laryszowski, Płaskowyż Tarnowicki, Kotlina Józefki, Płaskowyż Twardowicki i Garb Ząbkowicki. Do Garbu Tarnogórskiego, oprócz wymienionych garbów i płaskowyżów należą ponadto – na północnym-wschodzie rozległa Kotlina Mitręgi, a na północy dość duży fragment obniżenia wypreparowanego w ilastych utworach triasu górnego, które w podziale geomorfologicznym nazywane jest Doliną Małej Panwi. W plejstocenie Garb Tarnogórski stanowił w większości barierę dla lądolodu Odry, który oparł się o jego północny skłon pozostawiając tu ślad swego pobytu w postaci moren i teras kemowych. Występują one, między innymi, na Płaskowyżu Tarnowickim w okolicach Ptakowic, Rept, Zbrosławic i Opatowic. Wody wypływające z lądolodu Odry zasypały kotliny i stare doliny rzeczne piaskami i żwirami o miąższości kilkudziesięciu metrów. Po wycofaniu się lądolodu rzeki przepływające przez Garb Tarnogórski w kilku miejscach wykształciły przełomowe doliny epigenetyczne, przykładowo Czarna Przemsza koło Przeczyc czy Biała Przemsza w Okradzionowie. W okolicach tej ostatniej miejscowości występuje niewielki płat lessowy – ze względu na ponad 10 – metrową miąższość pokrywy lessu, jest ona rozczłonkowana charakterystycznymi wąwozami i parowami. We wschodniej części Garbu Tarnogórskiego, w Kotlinie Mitręgi jest położona Pustynia Błędowska. Do województwa śląskiego należy jej zachodnia, niewielka część. Początki pustyni sięgają średniowiecza, kiedy na potrzeby hutnictwa srebra i ołowiu zapoczątkowano intensywny wyręb lasów. Odsłonięte piaski były przewiewane przez kilka stuleci - obecnie „pustynia” stopniowo zarasta. Na Garbie Tarnogórskim położone są miasta - Tarnowskie Góry, Radzionków, Siewierz, Łazy oraz północne części miast – Bytomia, Piekar Śląskich i Sławkowa oraz wschodnia część Dąbrowy Górniczej. W granicach Garbu Tarnogórskiego znajdują się dwa rezerwaty przyrody - „Segiet”, powołany w 1953 roku dla ochrony ciepłolubnej buczyny storczykowej na terenie wyrobisk porudnych w szczytowych partiach Srebrnej Góry oraz rezerwat „Góra Chełm” (1957), także utworzony celem ochrony buczyn – ciepłolubnej storczykowej, sudeckiej i miejscami kwaśnej niżowej. Na Brynicy koło Świerklańca utworzono &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Zbiornik Kozłowa Góra&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, a na Czarnej Przemszy poniżej Siewierza - Zbiornik Przeczyce.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Wyżyna Katowicka===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Wyżyna Katowicka===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Praktykant</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=5709&amp;oldid=prev</id>
		<title>Garbaczm o 11:02, 25 sie 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=5709&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-08-25T11:02:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;pl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Wersja z 13:02, 25 sie 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l34&quot;&gt;Linia 34:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 34:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Wyżyna Woźnicko-Wieluńska==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Wyżyna Woźnicko-Wieluńska==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wyżyna Woźnicko-Wieluńska (341.2) jest makroregionem Wyżyny Śląsko-Krakowskiej (341) i zajmuje północno-zachodnią część województwa śląskiego. Obszar ten odznacza się budową monoklinalną - warstwy skalne o różnej odporności zapadają pod niewielkim kątem (kilku stopni) ku północo-wschodowi. Wyżyna jest zbudowana ze skał mezozoicznych - triasowych i jurajskich, wykształconych głównie jako wapienie, piaskowce, margle i iły. W wyniku długotrwałych procesów erozyjnych i denudacyjnych na wychodniach skał twardych, odpornych na niszczenie powstały progi (kuesty), a na wychodniach skał mało odpornych, a więc łatwiej i szybciej niszczonych - obniżenia. Występują tu trzy pasma wzniesień - progów: Wyżyna Wieluńska (341.21), Próg Woźnicki (341.23) i Próg Herbski (341.24) oraz trzy subsekwentne obniżenia między nimi: Obniżenie Liswarty - Prosny (341.22), Obniżenie Górnej Warty (341.25) oraz Obniżenie Krzepickie (341.26). W plejstocenie, głównie w okresie zlodowacenia Odry w obniżeniach tych, jak również na niższych garbach zostały złożone osady polodowcowe - piaski, żwiry i gliny morenowe o zróżnicowanej miąższości. Obszar Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej wznosi się od około 200 m n.p.m. w części północnej do około 380 m n.p.m. na południu. Większa część makroregionu jest położona w dorzeczu Odry. Głównymi rzekami są Warta i jej dopływ Liswarta. Znaczniejszym dopływem Warty jest także Stradomka z Konopką, natomiast do Liswarty uchodzą Biała i Czarna Oksza oraz Pankówka.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wyżyna Woźnicko-Wieluńska (341.2) jest makroregionem Wyżyny Śląsko-Krakowskiej (341) i zajmuje północno-zachodnią część województwa śląskiego. Obszar ten odznacza się budową monoklinalną - warstwy skalne o różnej odporności zapadają pod niewielkim kątem (kilku stopni) ku północo-wschodowi. Wyżyna jest zbudowana ze skał mezozoicznych - triasowych i jurajskich, wykształconych głównie jako wapienie, piaskowce, margle i iły. W wyniku długotrwałych procesów erozyjnych i denudacyjnych na wychodniach skał twardych, odpornych na niszczenie powstały progi (kuesty), a na wychodniach skał mało odpornych, a więc łatwiej i szybciej niszczonych - obniżenia. Występują tu trzy pasma wzniesień - progów: Wyżyna Wieluńska (341.21), Próg Woźnicki (341.23) i Próg Herbski (341.24) oraz trzy subsekwentne obniżenia między nimi: Obniżenie Liswarty - Prosny (341.22), Obniżenie Górnej Warty (341.25) oraz Obniżenie Krzepickie (341.26). W plejstocenie, głównie w okresie zlodowacenia Odry w obniżeniach tych, jak również na niższych garbach zostały złożone osady polodowcowe - piaski, żwiry i gliny morenowe o zróżnicowanej miąższości. Obszar Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej wznosi się od około 200 m n.p.m. w części północnej do około 380 m n.p.m. na południu. Większa część makroregionu jest położona w dorzeczu Odry. Głównymi rzekami są &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Warta&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;i jej dopływ Liswarta. Znaczniejszym dopływem Warty jest także Stradomka z Konopką, natomiast do Liswarty uchodzą Biała i Czarna Oksza oraz Pankówka.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Wyżyna Wieluńska===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Wyżyna Wieluńska===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Garbaczm</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=5609&amp;oldid=prev</id>
		<title>Garbaczm o 11:52, 5 sie 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=5609&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-08-05T11:52:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;pl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Wersja z 13:52, 5 sie 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l10&quot;&gt;Linia 10:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 10:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Wyżyna Śląska==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Wyżyna Śląska==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wyżyna Śląska (341.1) w podziale fizycznogeograficznym jest makroregionem Wyżyny Śląsko-Krakowskiej (341) i zajmuje centralną część [[Województwo śląskie|województwa śląskiego]]. Pod względem geologicznym należy głównie do zapadliska górnośląskiego, dlatego jej fundament stanowią skały karbońskie ze złożami węgla kamiennego. Północna i północno-wschodnia część wchodzi w obręb monokliny śląsko-krakowskiej, którą tworzą utwory triasu ze złożami rud cynku i ołowiu oraz utwory jury ze złożami rud żelaza oraz węgla brunatnego. Południowo-zachodnia część starszego (paleozoicznego) podłoża znajduje się pod przykryciem mioceńskich utworów zapadliska przedkarpackiego ze złożami soli kamiennej i gipsów. W rzeźbie Wyżyny Śląskiej dominują formy endogeniczne – zręby, progi strukturalne i kotliny zapadliskowe. Są one rozczłonkowane dolinami rzek - [[Brynica|Brynicy]], [[Biała Przemsza|Białej]] i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] na wschodzie (dorzecze Wisły) oraz [[Kłodnica|Kłodnicy]], [[Bierawka|Bierawki]] i [[Ruda|Rudy]] na zachodzie (dorzecze Odry). Duże zasoby surowców mineralnych były podstawą rozwoju górnictwa i przemysłu, dlatego charakterystyczną cechą rzeźby makroregionu jest znaczny stopień antropogenicznego przekształcenia – w krajobrazie można dostrzec liczne zwałowiska, wyrobiska, nasypy komunikacyjne, a wielkie powierzchnie zniwelowano pod budownictwo miejskie i przemysłowe. Wyżynę Śląską dzieli się na pięć mezoregionów: Chełm (341.11), Garb Tarnogórski (341.12), Wyżynę Katowicką (341.13), Pagóry Jaworznickie (341.14) oraz Płaskowyż Rybnicki (341.15).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wyżyna Śląska (341.1) w podziale fizycznogeograficznym jest makroregionem Wyżyny Śląsko-Krakowskiej (341) i zajmuje centralną część [[Województwo śląskie|województwa śląskiego]]. Pod względem geologicznym należy głównie do zapadliska górnośląskiego, dlatego jej fundament stanowią skały karbońskie ze złożami węgla kamiennego. Północna i północno-wschodnia część wchodzi w obręb monokliny śląsko-krakowskiej, którą tworzą utwory triasu ze złożami rud cynku i ołowiu oraz utwory jury ze złożami rud żelaza oraz węgla brunatnego. Południowo-zachodnia część starszego (paleozoicznego) podłoża znajduje się pod przykryciem mioceńskich utworów zapadliska przedkarpackiego ze złożami soli kamiennej i gipsów. W rzeźbie Wyżyny Śląskiej dominują formy endogeniczne – zręby, progi strukturalne i kotliny zapadliskowe. Są one rozczłonkowane dolinami rzek - [[Brynica|Brynicy]], [[Biała Przemsza|Białej]] i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] na wschodzie (dorzecze Wisły) oraz [[Kłodnica|Kłodnicy]], [[Bierawka|Bierawki]] i [[Ruda|Rudy]] na zachodzie (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Dorzecze Odry|&lt;/ins&gt;dorzecze Odry&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;). Duże zasoby surowców mineralnych były podstawą rozwoju górnictwa i przemysłu, dlatego charakterystyczną cechą rzeźby makroregionu jest znaczny stopień antropogenicznego przekształcenia – w krajobrazie można dostrzec liczne zwałowiska, wyrobiska, nasypy komunikacyjne, a wielkie powierzchnie zniwelowano pod budownictwo miejskie i przemysłowe. Wyżynę Śląską dzieli się na pięć mezoregionów: Chełm (341.11), Garb Tarnogórski (341.12), Wyżynę Katowicką (341.13), Pagóry Jaworznickie (341.14) oraz Płaskowyż Rybnicki (341.15).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Chełm===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Chełm===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Garbaczm</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=5039&amp;oldid=prev</id>
		<title>Garbaczm o 14:00, 9 mar 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=5039&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-03-09T14:00:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;pl&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Wersja z 16:00, 9 mar 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l10&quot;&gt;Linia 10:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 10:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Wyżyna Śląska==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Wyżyna Śląska==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wyżyna Śląska (341.1) w podziale fizycznogeograficznym jest makroregionem Wyżyny Śląsko-Krakowskiej (341) i zajmuje centralną część [[Województwo śląskie &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(III RP)&lt;/del&gt;|województwa śląskiego]]. Pod względem geologicznym należy głównie do zapadliska górnośląskiego, dlatego jej fundament stanowią skały karbońskie ze złożami węgla kamiennego. Północna i północno-wschodnia część wchodzi w obręb monokliny śląsko-krakowskiej, którą tworzą utwory triasu ze złożami rud cynku i ołowiu oraz utwory jury ze złożami rud żelaza oraz węgla brunatnego. Południowo-zachodnia część starszego (paleozoicznego) podłoża znajduje się pod przykryciem mioceńskich utworów zapadliska przedkarpackiego ze złożami soli kamiennej i gipsów. W rzeźbie Wyżyny Śląskiej dominują formy endogeniczne – zręby, progi strukturalne i kotliny zapadliskowe. Są one rozczłonkowane dolinami rzek - [[Brynica|Brynicy]], [[Biała Przemsza|Białej]] i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] na wschodzie (dorzecze Wisły) oraz [[Kłodnica|Kłodnicy]], [[Bierawka|Bierawki]] i [[Ruda|Rudy]] na zachodzie (dorzecze Odry). Duże zasoby surowców mineralnych były podstawą rozwoju górnictwa i przemysłu, dlatego charakterystyczną cechą rzeźby makroregionu jest znaczny stopień antropogenicznego przekształcenia – w krajobrazie można dostrzec liczne zwałowiska, wyrobiska, nasypy komunikacyjne, a wielkie powierzchnie zniwelowano pod budownictwo miejskie i przemysłowe. Wyżynę Śląską dzieli się na pięć mezoregionów: Chełm (341.11), Garb Tarnogórski (341.12), Wyżynę Katowicką (341.13), Pagóry Jaworznickie (341.14) oraz Płaskowyż Rybnicki (341.15).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wyżyna Śląska (341.1) w podziale fizycznogeograficznym jest makroregionem Wyżyny Śląsko-Krakowskiej (341) i zajmuje centralną część [[Województwo śląskie|województwa śląskiego]]. Pod względem geologicznym należy głównie do zapadliska górnośląskiego, dlatego jej fundament stanowią skały karbońskie ze złożami węgla kamiennego. Północna i północno-wschodnia część wchodzi w obręb monokliny śląsko-krakowskiej, którą tworzą utwory triasu ze złożami rud cynku i ołowiu oraz utwory jury ze złożami rud żelaza oraz węgla brunatnego. Południowo-zachodnia część starszego (paleozoicznego) podłoża znajduje się pod przykryciem mioceńskich utworów zapadliska przedkarpackiego ze złożami soli kamiennej i gipsów. W rzeźbie Wyżyny Śląskiej dominują formy endogeniczne – zręby, progi strukturalne i kotliny zapadliskowe. Są one rozczłonkowane dolinami rzek - [[Brynica|Brynicy]], [[Biała Przemsza|Białej]] i [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]] na wschodzie (dorzecze Wisły) oraz [[Kłodnica|Kłodnicy]], [[Bierawka|Bierawki]] i [[Ruda|Rudy]] na zachodzie (dorzecze Odry). Duże zasoby surowców mineralnych były podstawą rozwoju górnictwa i przemysłu, dlatego charakterystyczną cechą rzeźby makroregionu jest znaczny stopień antropogenicznego przekształcenia – w krajobrazie można dostrzec liczne zwałowiska, wyrobiska, nasypy komunikacyjne, a wielkie powierzchnie zniwelowano pod budownictwo miejskie i przemysłowe. Wyżynę Śląską dzieli się na pięć mezoregionów: Chełm (341.11), Garb Tarnogórski (341.12), Wyżynę Katowicką (341.13), Pagóry Jaworznickie (341.14) oraz Płaskowyż Rybnicki (341.15).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Chełm===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Chełm===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Garbaczm</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=4986&amp;oldid=prev</id>
		<title>Garbaczm: Utworzono nową stronę &quot;Kategoria:Geografia Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 1 (2014) Autor: dr hab. Renata Dulias ::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA W...&quot;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;diff=4986&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-03-09T13:16:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Utworzono nową stronę &amp;quot;&lt;a href=&quot;/index.php/Kategoria:Geografia&quot; title=&quot;Kategoria:Geografia&quot;&gt;Kategoria:Geografia&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;/index.php/Kategoria:Indeks_hase%C5%82_%E2%80%93_alfabetyczny&quot; title=&quot;Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny&quot;&gt;Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;/index.php/Kategoria:Tom_1_(2014)&quot; title=&quot;Kategoria:Tom 1 (2014)&quot;&gt;Kategoria:Tom 1 (2014)&lt;/a&gt; Autor: &lt;a href=&quot;/index.php/Dr_hab._Renata_Dulias&quot; title=&quot;Dr hab. Renata Dulias&quot;&gt;dr hab. Renata Dulias&lt;/a&gt; ::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA W...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;a href=&quot;https://ibrbs.pl/index.php?title=Wy%C5%BCyna_%C5%9Al%C4%85sko-Krakowska_%E2%80%93_region_fizycznogeograficzny&amp;amp;diff=4986&quot;&gt;Podgląd zmian&lt;/a&gt;</summary>
		<author><name>Garbaczm</name></author>
	</entry>
</feed>