Wojny śląskie - Historia wersji

Praktykant o 08:18, 16 sty 2019

2019-01-16T08:18:03Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:18, 16 sty 2019
Linia 3:		Linia 3:
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]		[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]
			(ang. Silesian Wars,niem. Schlesische Kriege)

	Autor: [[Prof. dr hab. Dariusz Nawrot]]		Autor: [[Prof. dr hab. Dariusz Nawrot]]

Praktykant o 07:40, 12 paź 2018

2018-10-12T07:40:36Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:40, 12 paź 2018
Linia 4:		Linia 4:
	[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]		[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]

	Autor: [[~~prof UŚ~~ dr hab.Dariusz Nawrot]]		Autor: [[Prof. dr hab. Dariusz Nawrot]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]

Garbaczm o 07:50, 7 kwi 2017

2017-04-07T07:50:37Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:50, 7 kwi 2017
Linia 27:		Linia 27:
	==III wojna śląska 1756-1763==		==III wojna śląska 1756-1763==
	[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]		[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]
	[[Plik:Battle of Leuthen 2.jpg\|400px\|thumb\|right\|Bitwa pod Lutynią 5 grudnia ~~1957~~ r.]]		[[Plik:Battle of Leuthen 2.jpg\|400px\|thumb\|right\|Bitwa pod Lutynią 5 grudnia 1757 r.]]
	[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia ~~1957~~ r.]]		[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1757 r.]]
	[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]		[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]
	Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.		Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.

Praktykant o 06:23, 28 lut 2017

2017-02-28T06:23:13Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:23, 28 lut 2017
Linia 4:		Linia 4:
	[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]		[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]

	Autor: [[Dr hab. ~~prof. UŚ~~ Dariusz Nawrot]]		Autor: [[prof UŚ dr hab.Dariusz Nawrot]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]

Garbaczm o 12:16, 9 mar 2016

2016-03-09T12:16:16Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:16, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]		[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]

Garbaczm o 09:24, 1 mar 2016

2016-03-01T09:24:59Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:24, 1 mar 2016
Linia 2:		Linia 2:
	[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]		[[Plik:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg\|400px\|thumb\|right\|Cesarzowa Maria Teresa Austriaczka, obraz autorstwa Martina van Meytensa, obecnie w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu.]]

	Autor: [[prof. UŚ ~~dr hab.~~ Dariusz Nawrot]]		Autor: [[Dr hab. prof. UŚ Dariusz Nawrot]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]

Ania: /* Źródła on-line */

2015-09-17T07:14:10Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 09:14, 17 wrz 2015
Linia 54:		Linia 54:

	[http://gei-digital.gei.de/viewer/image/PPN65696488X/297/LOG_0042/#LOG_0042 Der siebenjährige Krieg (1756-1763), w: Geschichte des preußischen Vaterlandes, Berlin 1888.]		[http://gei-digital.gei.de/viewer/image/PPN65696488X/297/LOG_0042/#LOG_0042 Der siebenjährige Krieg (1756-1763), w: Geschichte des preußischen Vaterlandes, Berlin 1888.]

			[https://archive.org/details/bub_gb_HmkwAQAAMAAJ Friedrich Rudolf von Rothenburg, Die Schlachten der Preussen und ihrer Verbündeten von 1741 bis 1815. ]

	[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/doccontent?id=41844&from=FBC Die Schlachten der Preußen und ihrer Verbündeten von 1741 bis 1815]		[http://www.bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/doccontent?id=41844&from=FBC Die Schlachten der Preußen und ihrer Verbündeten von 1741 bis 1815]

Ania: /* III wojna śląska 1756-1763 */

2015-06-22T09:03:38Z

III wojna śląska 1756-1763

← poprzednia wersja		Wersja z 11:03, 22 cze 2015
Linia 25:		Linia 25:
	==III wojna śląska 1756-1763==		==III wojna śląska 1756-1763==
	[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]		[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]
			[[Plik:Battle of Leuthen 2.jpg\|400px\|thumb\|right\|Bitwa pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]
	[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]		[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]
	[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]		[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]

Ania o 08:41, 22 cze 2015

2015-06-22T08:41:45Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:41, 22 cze 2015
Linia 26:		Linia 26:
	[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]		[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]
	[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]		[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]
			[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]
	Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.		Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.

Ania: /* III wojna śląska 1756-1763 */

2015-06-22T08:24:59Z

III wojna śląska 1756-1763

← poprzednia wersja		Wersja z 10:24, 22 cze 2015
Linia 24:		Linia 24:

	==III wojna śląska 1756-1763==		==III wojna śląska 1756-1763==
			[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]
	[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]		[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]

	Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.		Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.

← poprzednia wersja		Wersja z 09:50, 7 kwi 2017
Linia 27:		Linia 27:
	==III wojna śląska 1756-1763==		==III wojna śląska 1756-1763==
	[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]		[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]
	[[Plik:Battle of Leuthen 2.jpg\|400px\|thumb\|right\|Bitwa pod Lutynią 5 grudnia ~~1957~~ r.]]		[[Plik:Battle of Leuthen 2.jpg\|400px\|thumb\|right\|Bitwa pod Lutynią 5 grudnia 1757 r.]]
	[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia ~~1957~~ r.]]		[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1757 r.]]
	[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]		[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]
	Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.		Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.

← poprzednia wersja		Wersja z 11:03, 22 cze 2015
Linia 25:		Linia 25:
	==III wojna śląska 1756-1763==		==III wojna śląska 1756-1763==
	[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]		[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]
			[[Plik:Battle of Leuthen 2.jpg\|400px\|thumb\|right\|Bitwa pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]
	[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]		[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]
	[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]		[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:41, 22 cze 2015
Linia 26:		Linia 26:
	[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]		[[Plik:Bitwa pod Zgorzelcem 1757.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich i austriackich pod Moys (Zgorzelec), 7 sierpnia 1757 r.]]
	[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]		[[Plik:Plan bitwy pod Lutynią.png\|400px\|thumb\|right\|Plan bitwy wojsk pruskich pod Lutynią 5 grudnia 1957 r.]]
			[[Plik:Stammbuch Johann Gottfried Rüde Illustration Breslau 1760.jpg\|400px\|thumb\|right\|Oblężenie Wrocławia 1760 r.]]
	Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.		Konflikt ten był fragmentem wojny siedmioletniej, czyli wielkiego starcia między państwami europejskimi: Wielką Brytanią, Hanowerem i Prusami, a Francją, Austrią, Rosją, Szwecja i Saksonią. Konflikt sprowokowało tzw. odwrócenie sojuszy, czyli przymierze austriacko-francuskie zmieniające układ sił w Europie po pokoju akwizgrańskim oraz rywalizacja między Francją i Wielką Brytanię o hegemonię, przejawiająca się konfliktami o kolonie w Ameryce Północnej i o posiadłości w Indiach. Wojna miedzy tymi krajami wybuchła 18 maja 1756 roku, jednak bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia działań wojennych w Europie był 29 sierpnia atak Fryderyka II na Saksonię. Była to odpowiedź na politykę [[Wenzel Anton von Kaunitz\|Antona von Kaunitza]], którego zasadniczym celem było odzyskanie straconej prowincji śląskiej i rozbicie Prus. Sojusznikiem Austrii w tym zamiarze została skonfliktowana z Fryderykiem II, między innymi na obszarze Rzeczypospolitej, Rosja pod władzą [[Elżbieta Piotrowna Romanowa\|Elżbiety Piotrownej]] oraz – co było największym sukcesem austriackiego polityka – Francja, dotychczas traktująca Prusy, jako sprzymierzeńca i przeciwwagę dla wpływów Habsburgów. Dwór wersalski zmienił politykę po zbliżeniu Fryderyka II do Wielkiej Brytanii tzw. konwencja westminsterska. Atak króla Prus na Saksonię był też realizacją planów ekspansji, które dzięki podbojowi elektoratu oraz szwedzkiego Pomorza i polskich Prus Królewskich, z państwa pruskiego miały stworzyć mocarstwo europejskie. Bez wypowiedzenie wojny w błyskawicznym ataku wojska pruskie zajęły Drezno i okrążyły [[August III Wettyn\|Augusta III]] wraz z armią saską w twierdzy Pirna. Austria i Rosja niegotowe do działań zbrojnych nie mogły przyjść z realną pomocą Augustowi III. Próby odsieczy austriackiej zakończyły się klęską pod Lowosicami 1 października, co zmusiło armię saską do kapitulacji 15 października<ref>R. B. Asprey, Frederick the Great: The Magnificent Enigma, New York 1986, s. 427.</ref>. Pokonany August III wyjechał do Warszawy, a jego żołnierze wcieleni zostali w szeregi pruskie. Bezwzględna eksploatacja Saksonii zwiększyła militarny potencjał Prus, ale wywołała reakcję na arenie europejskiej. W styczniu 1757 roku na sejmie Rzeszy, za sprawą Austrii oficjalnie potępiono działania Fryderyka II i ogłoszono wystawienie Reichsarmee. 1 maja Francja podpisała przymierze zaczepne z Austrią oraz udzieliła subsydiów wojennych Austrii i Rosji. Do sojuszu dołączyła też Szwecja. Celem koalicji miał być rozbiór Prus, w wyniku którego Habsburgowie mieli odzyskać Śląsk.Ponad 400 000 armii swych wrogów Fryderyk II mógł przeciwstawić 180 000 żołnierzy, co było wielkim osiągnięciem Prus. Przyczyniły się do tego także subsydia angielskie. Wprawdzie agresja na Saksonię zaszokowała Wielką Brytanię, ale obawy wynikające z nowego układu sił w Europie, nakazały Londynowi udzielić wsparcia Królestwu Prus. Pozwoliło to Fryderykowi II kampanię 1757 roku rozpocząć od ataku na Czechy i pobicia wojsk austriackich Karola Lotaryńskiego pod Pragą 6 maja. Sukces ten jednak został zaprzepaszczony przegraną w starciu z armią rezerwową feldmarszałka [[Leopold Joseph von Daun\|Leopolda von Dauna]] pod Kolinem 18 czerwca. Królowi Prus nie udało się powtórzyć sukcesu spod Pragi i dzięki manewrowi zrolować skrzydło austriackie, co przyniosło klęskę. Siły austriackie wkroczyły na Śląsk bijąc wojska pruskie między innymi pod Zgorzelcem-Ujazd. W dodatku Rosjanie pod dowództwem [[Stiepan Fiodorowicz Apraksin\|Stiepana Apraksina]] rozpoczęli ofensywę na obszarze Prus Wschodnich pokonując siły pruskie pod Grossjägersdorf 30 sierpnia. W tym czasie Szwedzi wkroczyli na Pomorze, a odbiciem zajętej Saksonii zagrozili Francuzi. Fryderyk II nie poddał się przeciwnością i jeszcze raz zmobilizował swoje siły. Ruszył naprzeciw armii francuskiej rozbijając oddziały marszałka [[Charles de Rohan-Soubise\|Charlesa de Soubise`a]] pod Rossbach 5 listopada. Po tym zwycięstwie natychmiast przerzucił oddziały na Śląsk, na którym Austriacy bili jego dowódców, zajmując ostatecznie Wrocław. Pod miastem Fryderyk II natrafił na dwukrotnie silniejszą armię nieprzyjaciela. Jednak w dniu decydującego starcia dzięki manewrowi na skrzydło i zastosowaniu szyku skośnego odniósł jedno ze swych najświetniejszych zwycięstw w bitwie pod Lutynią 5 grudnia. Po bitwie skapitulował austriacki garnizon Wrocławia. Fryderyk odzyskał Śląsk, a armia Karola Lotaryńskiego musiała wycofać się do Czech. Prusy uratowała fatalna koordynacja działań koalicji.