Województwo częstochowskie - Historia wersji

Garbaczm: UWAGA! Usunięcie treści (strona pozostała pusta)!

2016-07-18T10:14:04Z

UWAGA! Usunięcie treści (strona pozostała pusta)!

Garbaczm o 12:14, 9 mar 2016

2016-03-09T12:14:32Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:14, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Geografia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]
	Autor: [[prof. dr hab. Dariusz Złotkowski]]		Autor: [[prof. dr hab. Dariusz Złotkowski]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 11:45, 4 mar 2016

2016-03-04T11:45:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:45, 4 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:]]		[[Kategoria:Historia]]
	Autor: [[prof. dr hab. Dariusz Złotkowski]]		Autor: [[prof. dr hab. Dariusz Złotkowski]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Kaczmarekr o 10:36, 4 mar 2016

2016-03-04T10:36:44Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:36, 4 mar 2016
Linia 9:		Linia 9:
	==Dawne struktury administracyjne==		==Dawne struktury administracyjne==

	Jednostki administracyjne zawsze były skupione wokół swego centrum, a tym były miasta. Stąd szczególnie istotnym wydaje się przy kształtowaniu regionów historycznych właśnie rozwój miast. Na ziemiach polskich było to widoczne zwłaszcza w Polsce piastowskiej, a następnie w okresie nowożytnym, kiedy ośrodki miejskie odgrywały szczególnie dużą rolę. W rezultacie wojen XVII wieku jednak jedynie część dużych miast, takich jak Warszawa, Gdańsk, Kraków czy Wilno, zdołała ocalić częściowo swoje przywileje i znaczenie. Małe ~~miasteczko~~, jakim przez wieki była Częstochowa, do tej grupy nie należało. Historycznie przynależała wówczas do prowincji małopolskiej, a wchodziła w skład starostwa olsztyńskiego, sytuowanego w powiecie lelowskim (województwo krakowskie). <ref>D. Złotkowski, Rozwój urbanistyczny i przynależność administracyjna Częstochowy od schyłku XVIII wieku do końca I wojny światowej. w: Region częstochowski, red. K. Głębocki, Częstochowa 2006, s. 117-127.</ref>.		Jednostki administracyjne zawsze były skupione wokół swego centrum, a tym były miasta. Stąd szczególnie istotnym wydaje się przy kształtowaniu regionów historycznych właśnie rozwój miast. Na ziemiach polskich było to widoczne zwłaszcza w Polsce piastowskiej, a następnie w okresie nowożytnym, kiedy ośrodki miejskie odgrywały szczególnie dużą rolę. W rezultacie wojen XVII wieku jednak jedynie część dużych miast, takich jak Warszawa, Gdańsk, Kraków czy Wilno, zdołała ocalić częściowo swoje przywileje i znaczenie. Małe miasto, jakim przez wieki była Częstochowa, do tej grupy nie należało. Historycznie przynależała wówczas do prowincji małopolskiej, a wchodziła w skład starostwa olsztyńskiego, sytuowanego w powiecie lelowskim (województwo krakowskie). <ref>D. Złotkowski, Rozwój urbanistyczny i przynależność administracyjna Częstochowy od schyłku XVIII wieku do końca I wojny światowej. w: Region częstochowski, red. K. Głębocki, Częstochowa 2006, s. 117-127.</ref>.

	W dobie reform podjętych przez Sejm Wielki u schyłku XVIII w., którego finałem była Ustawa Rządowa z 3 Maja 1791 roku, wśród 141 miast, których delegaci włączyli się do dzieła reform, byli przedstawiciele Częstochowy. Pod aktem zjednoczenia miast — 27 listopada 1789 roku - figurują nazwiska mieszczan częstochowskich. Byli to: radca [[Kazimierz Tomaszewski]] oraz pisarz miejski [[Marcin Klaryński]]. Zdobycze ustrojowe mieszczan, tylko częściowo ich zadowalające, i tak były widocznym postępem.		W dobie reform podjętych przez Sejm Wielki u schyłku XVIII w., którego finałem była Ustawa Rządowa z 3 Maja 1791 roku, wśród 141 miast, których delegaci włączyli się do dzieła reform, byli przedstawiciele Częstochowy. Pod aktem zjednoczenia miast — 27 listopada 1789 roku - figurują nazwiska mieszczan częstochowskich. Byli to: radca [[Kazimierz Tomaszewski]] oraz pisarz miejski [[Marcin Klaryński]]. Zdobycze ustrojowe mieszczan, tylko częściowo ich zadowalające, i tak były widocznym postępem.

Kaczmarekr o 10:23, 4 mar 2016

2016-03-04T10:23:31Z

Podgląd zmian

Kaczmarekr o 09:12, 4 mar 2016

2016-03-04T09:12:33Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:12, 4 mar 2016
Linia 5:		Linia 5:


	Określenie jednostki administracyjnej państwa polskiego w latach 1975-1998, obejmującej w przeważającej części obszar tzw. [[Ziemia Częstochowska (region)\|ziemi częstochowskiej]]. Siedziby wojewódzkich organów władzy i administracji państwowej znajdowały się w tych latach w [[Częstochowa\|Częstochowie]].		Określenie jednostki administracyjnej państwa polskiego w latach 1975-1998, obejmującej w przeważającej części obszar tzw. [[Ziemia Częstochowska (region)\|ziemi częstochowskiej]]. Siedziby wojewódzkich organów władzy i administracji państwowej '''województwa''' znajdowały się w tych latach w [[Częstochowa\|Częstochowie]].

	==Dawne struktury administracyjne==		==Dawne struktury administracyjne==

Garbaczm o 10:44, 26 lut 2016

2016-02-26T10:44:47Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:44, 26 lut 2016
Linia 118:		Linia 118:
	==Reforma Administracyjna 1998 r.==		==Reforma Administracyjna 1998 r.==

			Kiedy wydawało się, że województwo częstochowskie jest już trwałym elementem polskiej rzeczywistości administracyjnej, decydenci polityczni III Rzeczypospolitej dokonali nowej reformy administracyjnej kraju. Zmiany ustawowo usankcjonowano w 1998 roku. Ostatecznie ustalono nowy, trójszczeblowy, podział administracyjny kraju powołując 16 województw samorządowych, 308 powiatów ziemskich, 65 grodzkich i około 2500 gmin<ref> Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa „Dziennik Ustaw”, nr 96, poz. 603.</ref>.
			Zasadnicze cele reformy zostały określone jako:
			- zwiększenie skuteczności i efektywności działania urzędów administracji publicznej,
			wykonywania usług publicznych oraz zarządzania finansami publicznym na poziomie
			lokalnym (powiatowym) i regionalnym (wojewódzkim),
			- tworzenie instytucji społeczeństwa obywatelskiego w wymiarze lokalnym i regionalnym.
			Jak napisała Halina Rozpondek „Cele reformy mogły zostać osiągnięte tylko poprzez zasadniczą zmianę organizacji terenowej administracji publicznej. Konieczne stało się uzupełnienie lokalnej władzy publicznej o struktury nowo utworzonych województw i powiatów. Wiązało się to oczywiście z likwidacją dotychczasowych 49 województw i powołaniem nowych 16 województw samorządowo-rządowych”<ref>H. Rozpondek, Częstochowa – od stolicy województwa do powiatu grodzkiego, w: Region częstochowski, red. K. Głębocki, Częstochowa 2006, s. 130.</ref>.
			Coraz bardziej realna groźba likwidacji województwa częstochowskiego, a zwłaszcza wprowadzenie reformy w życie zostało poprzedzone w Częstochowie licznymi protestami. Niepokój we wszystkich liczących się środowiskach nie przełożył się na skuteczne działanie. Przeprowadzone w Częstochowie zbieranie podpisów pod obywatelskim projektem ustawy wprowadzającej 14 województw, w tym województwo staropolskie - z Częstochową zakończyło się niepowodzeniem. Na konieczne 100 tys. podpisów zebrano zaledwie ok. 40 tys. Protesty i wnioski skierowane do najwyższych władz państwowych i parlamentarnych, w których przedstawiano argumenty merytoryczne, także nie znalazły zrozumienia. Fiasko tych starań, jak i opór decydentów szczebla centralnego sprawił, że województwo częstochowskie przeszło do historii. Region częstochowski wszedł w skład województwa śląskiego. Stało się to w rezultacie przyjętej przez Sejm 24 lipca 1998 roku ustawy o wprowadzeniu trójstopniowego podziału terytorialnego kraju.
			Województwo częstochowskie po 23 latach istnienia zniknęło z mapy administracyjnej kraju. Częstochowa i większość terytorium byłego województwa znalazła się w [[Województwo śląskie (III RP)\|województwie śląskim]], a reszta w województwie łódzkim. Niejako „na otarcie łez”, l stycznia 1999 roku Częstochowa stała się powiatem grodzkim<ref>Tamże. s. 131-132.</ref> .

	==Bibliografia==		==Bibliografia==
Linia 125:		Linia 134:
	# Region częstochowski, red. K. Głębocki, Częstochowa 2006.		# Region częstochowski, red. K. Głębocki, Częstochowa 2006.
	# Województwo częstochowskie. Szkice monograficzne o rozwoju, „Ziemia Częstochowska” 1978, t. XII, s. 550.		# Województwo częstochowskie. Szkice monograficzne o rozwoju, „Ziemia Częstochowska” 1978, t. XII, s. 550.



	==Przypisy==		==Przypisy==

	<references/>		<references/>

Garbaczm o 10:38, 26 lut 2016

2016-02-26T10:38:23Z

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 |-'''
 |}
-Tabela 1.  Tabela 1. Ludność miast powiatu częstochowskiego (według spisu z 1808 roku)<ref>Źródło: H. Grossman, Struktura społeczna i gospodarce Księstwa Warszawskiego na podstawie spisów ludności 1808-1810, Warszawa 1925, s. 93.</ref>
+Tabela 1. Ludność miast powiatu częstochowskiego (według spisu z 1808 roku)<ref>Źródło: H. Grossman, Struktura społeczna i gospodarce Księstwa Warszawskiego na podstawie spisów ludności 1808-1810, Warszawa 1925, s. 93.</ref>
@@ Linia 101: / Linia 101: @@
 ==Gospodarka==
 ==Bibliografia==

Garbaczm: /* Gospodarka+ */

2016-02-25T13:38:14Z

Gospodarka+

← poprzednia wersja		Wersja z 15:38, 25 lut 2016
Linia 100:		Linia 100:
	* Cezary Marek Graj (1995-1998)		* Cezary Marek Graj (1995-1998)

	==Gospodarka+==		==Gospodarka==



	==Bibliografia==		==Bibliografia==

Garbaczm o 13:37, 25 lut 2016

2016-02-25T13:37:59Z

@@ Linia 73: / Linia 73: @@
 W rezultacie [[Pierwsza wojna światowa|działań wojennych]], w 1914 roku, obszar powiatu częstochowskiego jak i samo miasto zostały już 3 sierpnia zajęte przez oddziały niemieckie. Wkrótce dokonano podziału ziem okupowanych pomiędzy Niemcy i Austro-Węgry. Linia demarkacyjna przecięła następujące powiaty: [[Powiat będziński|będziński]], częstochowski, wieluński, łaski, łódzki, rawski i puławski. W związku z tym w podziale na powiaty i ich rozgraniczeniu zaszły następujące zmiany: Z części powiatu będzińskiego, która przypadła Austrii, utworzono nowy powiat dąbrowski z siedzibą w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie]]. Powiat radomszczański został powiększony o włączone do strefy austriackiej części powiatów częstochowskiego i wieluńskiego. Na interesującym nas terenie linia rozgraniczenia przebiegała następująco: wzdłuż odcinka kolei od [[Zawiercie|Zawiercia]] do [[Poraj|Poraja]], następnie wiodła przez Olsztyn, Mstów, Wancerzów i dalej pomiędzy Rudnikami i Rędzinami, a następnie dalej w kierunku [[Bielsko-Biała|Białej]] do traktu Działoszyn-Częstochowa. Klasztor jasnogórski i najbliższe okolice zostały przekazane Austriakom. Konsekwencją był podział (po 31 marca 1917 r.) Generałgubernatorstwa Warszawskiego na 32 powiaty. Z jednostek tego szczebla do najbliższych należy zaliczyć powiaty: będziński, częstochowski, wieluński. Enklawa Jasna Góra została przyporządkowana do Generałgubernatorstwa Lubelskiego.
-Rozgraniczenie ziem polskich pomiędzy okupację niemiecką i austriacką było tworem egzystującym bardzo krótko. Po odzyskaniu niepodległości w listo¬padzie 1918 roku, ponownie utworzono powiat częstochowski. Obejmował on: „3 miasta, 21 gmin i 289 sołectw, czyli obejmo¬wał Częstochowę, Kłobuck i Krzepice oraz gminy wiejskie: Dźbów, Grabówkę, Kamienicę Polską, Kamyk, Kuźniczkę, Lipie, Miedźno, Mykanów, Olsztyn, Opatów, Panki, Poczesną, Popów, Potok Złoty, Przyrów, Przystajń, Rędziny, Rększowice, Wancerzów, Węglowice i Wrzosowę. Do dawniej już istniejących gmin w 1923 roku doszła Poczesna”<ref>M. Antoniewicz, Struktury administracyjne na ziemiach zespolonych w województwie częstochowskim (od X wieku do 1975 roku), w: 20 lat województwa częstochowskiego, Częstochowa 1995, s. 19.</ref>.
+Rozgraniczenie ziem polskich pomiędzy okupację niemiecką i austriacką było tworem egzystującym bardzo krótko. Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 roku, ponownie utworzono powiat częstochowski. Obejmował on: „3 miasta, 21 gmin i 289 sołectw, czyli obejmował Częstochowę, Kłobuck i Krzepice oraz gminy wiejskie: Dźbów, Grabówkę, Kamienicę Polską, Kamyk, Kuźniczkę, Lipie, Miedźno, Mykanów, Olsztyn, Opatów, Panki, Poczesną, Popów, Potok Złoty, Przyrów, Przystajń, Rędziny, Rększowice, Wancerzów, Węglowice i Wrzosowę. Do dawniej już istniejących gmin w 1923 roku doszła Poczesna”<ref>M. Antoniewicz, Struktury administracyjne na ziemiach zespolonych w województwie częstochowskim (od X wieku do 1975 roku), w: 20 lat województwa częstochowskiego, Częstochowa 1995, s. 19.</ref>.
-Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości powiat częstochowski znalazł się w granicach województwa kieleckiego. Aspiracje mieszkańców były jednak większe. Wystarczy przypomnieć, że Kielce liczyły wówczas 49 tys. mieszkańców, wobec 90 tys. Mieszkańców Częstochowy. Częstochowa w tym czasie była już starostwem grodzkim, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów. Znalazła się w jednym szeregu z Białymstokiem, Lublinem, Łodzią, Sosnowcem i Wilnem. W odróżnieniu od tych miast, starostą grodzkim został starosta ziemski, którym został mianowany Kazimierz Kuhn<ref> Projekt podziału terytorialnego Rzeczypospolitej. „Goniec Częstochowski” 1928, nr 210, s. 1. AP w Kielcach (APK), Urząd Wojewódzki Kielecki (UWK), sygn. 22 865 Akta osobowe Kazimierz Kuhn, s. 1-142. Zob. także: J. Sętowski, Kazimierz Jan Kuhn (1875-1957). Zarys biografii starosty powiatu częstochowskiego. "Ziemia Częstochowska" t. XXVII (2000), s. 157-166.</ref>.
+Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości powiat częstochowski znalazł się w granicach [[Województwo kieleckie (II RP)|województwa kieleckiego]]. Aspiracje mieszkańców były jednak większe. Wystarczy przypomnieć, że Kielce liczyły wówczas 49 tys. mieszkańców, wobec 90 tys. Mieszkańców Częstochowy. Częstochowa w tym czasie była już starostwem grodzkim, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów. Znalazła się w jednym szeregu z Białymstokiem, Lublinem, Łodzią, [[Sosnowiec|Sosnowcem]] i Wilnem. W odróżnieniu od tych miast, starostą grodzkim został starosta ziemski, którym został mianowany [[Kazimierz Kühn]]<ref> Projekt podziału terytorialnego Rzeczypospolitej. „Goniec Częstochowski” 1928, nr 210, s. 1. AP w Kielcach (APK), Urząd Wojewódzki Kielecki (UWK), sygn. 22 865 Akta osobowe Kazimierz Kühn, s. 1-142. Zob. także: J. Sętowski, Kazimierz Jan Kühn (1875-1957). Zarys biografii starosty powiatu częstochowskiego. "Ziemia Częstochowska" 2000, t. XXVII, s. 157-166.</ref>.