Wielkanocne procesje konne i krzyżoki - Historia wersji

Praktykant: /* Źródła on-line */

2024-12-07T08:53:30Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 10:53, 7 gru 2024
Linia 46:		Linia 46:

	[http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=1750 Wielkanocna procesja konna]		[http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=1750 Wielkanocna procesja konna]

			== Zobacz też ==
			[[Dziady Noworoczne]]

			[[Pastuszki – tradycja kolędnicza okresu Bożego Narodzenia]]

			[[Szlachcice - zwyczaj kolędniczy]]

Praktykant o 16:58, 19 sie 2024

2024-08-19T16:58:40Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:58, 19 sie 2024
Linia 15:		Linia 15:

	O wielkanocnych procesjach konnych wypowiadali się w minionym stuleciu i na początku XXI wieku głównie badacze niemieccy i regionaliści śląscy<ref>Lach K., ''Wierzenia, zwyczaje i obrzędy..,'' s. 173.</ref>. Spora część osób zajmujących się procesjami konnymi wywodzi ten zwyczaj od czasów przedchrześcijańskich, łącząc go z kultem słońca<ref>Tamże'','' s. 176.</ref>, doszukując się potwierdzenia teorii w przebiegu trasy, której większość odbywa się od wschodu ku zachodowi słońca. Niektórzy natomiast łączą go ze średniowieczem twierdząc, iż procesje były organizowane już za czasów Karola Wielkiego, inni natomiast doszukują się ich pierwowzoru w średniowiecznych objazdach pól, których celem było zaznaczenie granic własności ziemskiej. Zwolennikiem tej teorii był m.in. urodzony w Bieńkowicach ksiądz Franciszek Pawlar – wieloletni proboszcz w [[Krzanowice\|Krzanowicach]]. Jego zdaniem w dokumencie z 1313 roku, poświadczonym przez księcia raciborskiego [[Leszek Raciborski\|Leszka]], wymieniony jest symboliczny objazd pól (ujazd), dokonywany po przeprowadzeniu transakcji sprzedaży części Bieńkowic między Żegotą, synem Jana z Bieńkowic, a Swoyshonem. Dopiero po nim na nabywcę przechodziły wszystkie prawa, jakie po ojcu odziedziczył Żegota<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 199 oraz ''Śląski spichlerz. Tradycje kulturowe Ziemi Raciborskiej'', Racibórz 2010, s. 20-21.</ref>. Zdaniem niemieckich badaczy tradycja jest importem z Niemiec, a na Śląsku miała pojawić się wraz z kolonistami, zasiedlającymi ziemie nad górną [[Odra\|Odrą]] już w XIII wieku. W opinii Georga Hyckla plemiona germańskie zapożyczyły zwyczaj od Franków za czasów Karola Wielkiego<ref>''Śląski spichlerz'', s. 23 oraz Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 199.</ref>. Teorię niemieckiego pochodzenia zwyczaju przedstawia również Alfons Perlick, datując jego przybycie na Śląsk wraz z kolonistami z Niemiec na przełomie XI-XIV wieku<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku''”'', s. 199-200.</ref>. Najstarsza wzmianka o zwyczaju ''jazd krzyżowych'' na Śląsku pochodzi jednak z 1903 roku<ref>Smolińska T., ''Tradycyjne zwyczaje…'', s. 74.</ref>. Procesje konne znane były przed reformacją na Śląsku i na Łużycach. Popularne także w dobrach biskupów wrocławskich, jednakże na skutek reformacji w wielu miejscowościach zakazano ich urządzania, łącząc je z wiarą katolicką. Zakazy wydawane były przez władze świeckie i kościelne w XVII i XVIII wieku, a ich powodem było pijaństwo i nieobyczajne zachowanie jeźdźców podczas procesji. W XVIII i XIX w. procesje konne organizowano również w Radlinie i okolicy. W XVIII wieku odnotowywano je w Rozbarku pod [[Bytom\|Bytomiem]] oraz w [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]], zaś w XIX w. w okolicach Wodzisławia i Radlina. Do II wojny światowej objazdy znane były także we wsiach koło Olesna i Kluczborka: Boroszowie, Radłowie, Kościeliskach i Ligocie Oleskiej oraz w przemysłowej części Górnego Śląska w Wójtowej Wsi, Bojkowie, Kozłowie, Ostropie, Chechle i Brzezińce. W XX wieku w wielu miejscowościach zrezygnowano z ich organizowania. Spory wpływ na zaniechanie procesji miały obie wojny światowe, których skutkiem był deficyt mężczyzn i koni, a także urzędowe i kościelne zakazy. W znacznej mierze przyczyniły się do tego również mechanizacja i urbanizacja rolnictwa. Pod koniec XX w. sytuacja uległa zmianie. Na skutek zmiany stosunku państwa do kościoła, organy samorządowe zaczęły współorganizować te uroczystości, traktując je jako ważny i unikatowy produkt regionalny. Takie podejście oraz zainteresowanie lokalnej społeczności przyczyniły się do reaktywacji zwyczaju w niektórych miejscowościach. W Zawadzie Książęcej zwyczaj przywrócono z początkiem lat 80. XX wieku<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 200-202.</ref>,w Żędowicach w 1986 roku, w Żernicy w 2014 roku. W trakcie wielkanocnych procesji konnych gospodarze modlą się o dobre urodzaje, pogodę oraz ochronę swoich plonów. Trasy objazdu w poszczególnych miejscowościach mają najczęściej stały przebieg.		O wielkanocnych procesjach konnych wypowiadali się w minionym stuleciu i na początku XXI wieku głównie badacze niemieccy i regionaliści śląscy<ref>Lach K., ''Wierzenia, zwyczaje i obrzędy..,'' s. 173.</ref>. Spora część osób zajmujących się procesjami konnymi wywodzi ten zwyczaj od czasów przedchrześcijańskich, łącząc go z kultem słońca<ref>Tamże'','' s. 176.</ref>, doszukując się potwierdzenia teorii w przebiegu trasy, której większość odbywa się od wschodu ku zachodowi słońca. Niektórzy natomiast łączą go ze średniowieczem twierdząc, iż procesje były organizowane już za czasów Karola Wielkiego, inni natomiast doszukują się ich pierwowzoru w średniowiecznych objazdach pól, których celem było zaznaczenie granic własności ziemskiej. Zwolennikiem tej teorii był m.in. urodzony w Bieńkowicach ksiądz Franciszek Pawlar – wieloletni proboszcz w [[Krzanowice\|Krzanowicach]]. Jego zdaniem w dokumencie z 1313 roku, poświadczonym przez księcia raciborskiego [[Leszek Raciborski\|Leszka]], wymieniony jest symboliczny objazd pól (ujazd), dokonywany po przeprowadzeniu transakcji sprzedaży części Bieńkowic między Żegotą, synem Jana z Bieńkowic, a Swoyshonem. Dopiero po nim na nabywcę przechodziły wszystkie prawa, jakie po ojcu odziedziczył Żegota<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 199 oraz ''Śląski spichlerz. Tradycje kulturowe Ziemi Raciborskiej'', Racibórz 2010, s. 20-21.</ref>. Zdaniem niemieckich badaczy tradycja jest importem z Niemiec, a na Śląsku miała pojawić się wraz z kolonistami, zasiedlającymi ziemie nad górną [[Odra\|Odrą]] już w XIII wieku. W opinii Georga Hyckla plemiona germańskie zapożyczyły zwyczaj od Franków za czasów Karola Wielkiego<ref>''Śląski spichlerz'', s. 23 oraz Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 199.</ref>. Teorię niemieckiego pochodzenia zwyczaju przedstawia również Alfons Perlick, datując jego przybycie na Śląsk wraz z kolonistami z Niemiec na przełomie XI-XIV wieku<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku''”'', s. 199-200.</ref>. Najstarsza wzmianka o zwyczaju ''jazd krzyżowych'' na Śląsku pochodzi jednak z 1903 roku<ref>Smolińska T., ''Tradycyjne zwyczaje…'', s. 74.</ref>. Procesje konne znane były przed reformacją na Śląsku i na Łużycach. Popularne także w dobrach biskupów wrocławskich, jednakże na skutek reformacji w wielu miejscowościach zakazano ich urządzania, łącząc je z wiarą katolicką. Zakazy wydawane były przez władze świeckie i kościelne w XVII i XVIII wieku, a ich powodem było pijaństwo i nieobyczajne zachowanie jeźdźców podczas procesji. W XVIII i XIX w. procesje konne organizowano również w Radlinie i okolicy. W XVIII wieku odnotowywano je w Rozbarku pod [[Bytom\|Bytomiem]] oraz w [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]], zaś w XIX w. w okolicach Wodzisławia i Radlina. Do II wojny światowej objazdy znane były także we wsiach koło Olesna i Kluczborka: Boroszowie, Radłowie, Kościeliskach i Ligocie Oleskiej oraz w przemysłowej części Górnego Śląska w Wójtowej Wsi, Bojkowie, Kozłowie, Ostropie, Chechle i Brzezińce. W XX wieku w wielu miejscowościach zrezygnowano z ich organizowania. Spory wpływ na zaniechanie procesji miały obie wojny światowe, których skutkiem był deficyt mężczyzn i koni, a także urzędowe i kościelne zakazy. W znacznej mierze przyczyniły się do tego również mechanizacja i urbanizacja rolnictwa. Pod koniec XX w. sytuacja uległa zmianie. Na skutek zmiany stosunku państwa do kościoła, organy samorządowe zaczęły współorganizować te uroczystości, traktując je jako ważny i unikatowy produkt regionalny. Takie podejście oraz zainteresowanie lokalnej społeczności przyczyniły się do reaktywacji zwyczaju w niektórych miejscowościach. W Zawadzie Książęcej zwyczaj przywrócono z początkiem lat 80. XX wieku<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 200-202.</ref>,w Żędowicach w 1986 roku, w Żernicy w 2014 roku. W trakcie wielkanocnych procesji konnych gospodarze modlą się o dobre urodzaje, pogodę oraz ochronę swoich plonów. Trasy objazdu w poszczególnych miejscowościach mają najczęściej stały przebieg.
	[[Plik:Bieńkowice (2).jpg\|mały\|~~448x448px~~\|Bieńkowice.]]		[[Plik:Bieńkowice (2).jpg\|mały\|437x437px\|Bieńkowice.]]
	W Niedzielę Wielkanocną ''krzyżoki'' (określenie procesji konnej funkcjonujące w województwie opolskim) objeżdżają pola w Sternalicach, Kościeliskach, Wolęcinie, Ligocie Oleskiej i Kolonii Biskupskiej. Jeźdźcy spotykają się zazwyczaj przy kościele lub przydrożnym krzyżu (o różnych godzinach w każdej miejscowości), skąd po krótkiej modlitwie lub udziale w nabożeństwie ruszają na procesyjny objazd pól. Pierwotnie procesja w Sternalicach ruszała o 4:00, by zdążyć na sumę o 10:30. Z trudem jednak ''krzyżokom'' udawało się na nią dojechać, a i zmęczenie po objeździe dawało się we znaki, dlatego proboszcz parafii zadekretował, by objazd rozpoczynać o godzinie 13:00. W Sternalicach, Kościeliskach i Kolonii Biskupskiej przed wyjazdem ksiądz udziela ''krzyżokom'' błogosławieństwa. W drodze oraz przy przydrożnych krzyżach i kapliczkach uczestnicy śpiewają pieśni wielkanocne, odmawiają różaniec i litanię do Wszystkich Świętych. Jeźdźców z Kolonii Biskupskiej zdobią biało-żółte szarfy. Na czele procesji jadą mężczyźni trzymający krzyż lub figurę Chrystusa Zmartwychwstałego. Jeździec z Kościelisk posiada natomiast ręczny dzwonek, którym oznajmia początek i koniec procesji. Dzwoni nim także mijając większą grupę mieszkańców – widzów. Tu także oraz w Wolęcinie, jeźdźcom towarzyszą jadący na przyczepie muzycy, natomiast w Ligocie Oleskiej ''śpiewoki'', czyli mężczyźni wykonujący pieśni religijne, jadą na wozie ciągniętym przez traktor. W czasie procesji ''krzyżoki'' odwiedzają niektórych gospodarzy, gdzie czeka na nich poczęstunek. W obu miejscowościach (Wolęcin, Ligota Oleska) objazd kończy się paradą – uroczystym przejazdem przez wieś z udziałem orkiestry. W Kościeliskach objazd kończy się przy kościele, który jeźdźcy procesyjnie obchodzą. ''Krzyżoki'' ze Sternalic przed wyruszeniem na objazd pól zatrzymują się przy miejscowym cmentarzu na krótką modlitwę za zmarłych. Następnie ruszają dalej. Jeźdźcy odwiedzają rodziny mieszkające na trasie przejazdu. W niektórych zapraszani są na poczęstunek. Natomiast mężczyzna wiozący figurę Chrystusa wchodzi do domów z pozdrowieniem „Chrystus Pan zmartwychwstał, cieszcie się i radujcie, Alleluja!”. ''Krzyżoki'' kilkukrotnie zatrzymują się na modlitwie obok przydrożnych krzyży i kapliczek, natomiast w wyznaczonych miejscach organizują wyścigi konne. Te odbywają się również w Kościeliskach i Kolonii Biskupskiej. Jeźdźcy z Kościeliska jeszcze w latach 70. XX w. podczas objazdu stawiali na polach (wkładali w ziemię) niewielkie krzyżyki wykonane z palmy wielkanocnej, co miało zapewnić ochronę zasiewów i dobre plony. Obecnie zwyczaj nie jest już praktykowany, jednakże okoliczni rolnicy nadal pielęgnują tradycję wychodząc z krzyżykami na pola. W miejscowościach województwa opolskiego, jak również w Gliwicach-Ostropie<ref>W procesji uczestniczą jedynie jeźdźcy.</ref> (woj. śląskie), podczas objazdu nie używa się bryczek, powozów itp., a jedynie przyczepy rolnicze ciągnięte przez traktory. Tu również liczba amazonek, biorących udział w procesji, jest znacznie mniejsza od tych w powiecie raciborskim. Oczywiście o przebiegu procesji za każdym razem decydują organizatorzy, dlatego też w kolejnym roku może ona różnić się pewnymi detalami, nie wpływającymi jednakże zasadniczo na jej przebieg.		W Niedzielę Wielkanocną ''krzyżoki'' (określenie procesji konnej funkcjonujące w województwie opolskim) objeżdżają pola w Sternalicach, Kościeliskach, Wolęcinie, Ligocie Oleskiej i Kolonii Biskupskiej. Jeźdźcy spotykają się zazwyczaj przy kościele lub przydrożnym krzyżu (o różnych godzinach w każdej miejscowości), skąd po krótkiej modlitwie lub udziale w nabożeństwie ruszają na procesyjny objazd pól. Pierwotnie procesja w Sternalicach ruszała o 4:00, by zdążyć na sumę o 10:30. Z trudem jednak ''krzyżokom'' udawało się na nią dojechać, a i zmęczenie po objeździe dawało się we znaki, dlatego proboszcz parafii zadekretował, by objazd rozpoczynać o godzinie 13:00. W Sternalicach, Kościeliskach i Kolonii Biskupskiej przed wyjazdem ksiądz udziela ''krzyżokom'' błogosławieństwa. W drodze oraz przy przydrożnych krzyżach i kapliczkach uczestnicy śpiewają pieśni wielkanocne, odmawiają różaniec i litanię do Wszystkich Świętych. Jeźdźców z Kolonii Biskupskiej zdobią biało-żółte szarfy. Na czele procesji jadą mężczyźni trzymający krzyż lub figurę Chrystusa Zmartwychwstałego. Jeździec z Kościelisk posiada natomiast ręczny dzwonek, którym oznajmia początek i koniec procesji. Dzwoni nim także mijając większą grupę mieszkańców – widzów. Tu także oraz w Wolęcinie, jeźdźcom towarzyszą jadący na przyczepie muzycy, natomiast w Ligocie Oleskiej ''śpiewoki'', czyli mężczyźni wykonujący pieśni religijne, jadą na wozie ciągniętym przez traktor. W czasie procesji ''krzyżoki'' odwiedzają niektórych gospodarzy, gdzie czeka na nich poczęstunek. W obu miejscowościach (Wolęcin, Ligota Oleska) objazd kończy się paradą – uroczystym przejazdem przez wieś z udziałem orkiestry. W Kościeliskach objazd kończy się przy kościele, który jeźdźcy procesyjnie obchodzą. ''Krzyżoki'' ze Sternalic przed wyruszeniem na objazd pól zatrzymują się przy miejscowym cmentarzu na krótką modlitwę za zmarłych. Następnie ruszają dalej. Jeźdźcy odwiedzają rodziny mieszkające na trasie przejazdu. W niektórych zapraszani są na poczęstunek. Natomiast mężczyzna wiozący figurę Chrystusa wchodzi do domów z pozdrowieniem „Chrystus Pan zmartwychwstał, cieszcie się i radujcie, Alleluja!”. ''Krzyżoki'' kilkukrotnie zatrzymują się na modlitwie obok przydrożnych krzyży i kapliczek, natomiast w wyznaczonych miejscach organizują wyścigi konne. Te odbywają się również w Kościeliskach i Kolonii Biskupskiej. Jeźdźcy z Kościeliska jeszcze w latach 70. XX w. podczas objazdu stawiali na polach (wkładali w ziemię) niewielkie krzyżyki wykonane z palmy wielkanocnej, co miało zapewnić ochronę zasiewów i dobre plony. Obecnie zwyczaj nie jest już praktykowany, jednakże okoliczni rolnicy nadal pielęgnują tradycję wychodząc z krzyżykami na pola. W miejscowościach województwa opolskiego, jak również w Gliwicach-Ostropie<ref>W procesji uczestniczą jedynie jeźdźcy.</ref> (woj. śląskie), podczas objazdu nie używa się bryczek, powozów itp., a jedynie przyczepy rolnicze ciągnięte przez traktory. Tu również liczba amazonek, biorących udział w procesji, jest znacznie mniejsza od tych w powiecie raciborskim. Oczywiście o przebiegu procesji za każdym razem decydują organizatorzy, dlatego też w kolejnym roku może ona różnić się pewnymi detalami, nie wpływającymi jednakże zasadniczo na jej przebieg.

Linia 21:		Linia 21:

	Współcześnie jest to także forma promocji danej miejscowości lub gminy, na co wpływ mają ogólnopolskie i regionalne media. Dzięki nim oraz publikacjom o charakterze popularno-naukowym, procesje stały się atrakcją turystyczną. Widać to zwłaszcza na przykładzie Pietrowic Wielkich, gdzie po zakończonym objeździe organizowany jest festyn, będący także okazją do zaprezentowania ważnych gości np. polityków. Posłowie, prezydent Raciborza, starosta, wójtowie, biskupi i księża przemierzają trasę procesji w bryczkach<ref>''Śląski spichlerz..'', s. 25.</ref>. Jedynie w Pietrowicach Wielkich jeźdźcy oraz pozostali wierni modlą się podczas nabożeństwa w kościółku pw. Świętego Krzyża, będącym miejscem odpoczynku po pierwszej części konnej procesji. Po nim ruszają dalej, a wśród nich ksiądz z miejscowej parafii w asyście dwóch zasłużonych rolników. Również w Ostropie od wielu lat kapłani biorą udział w objeździe, a od 2015 roku proboszcz parafii w Raciborzu-Sudole. Objazdy kończą się niekiedy efektownymi wyścigami konnymi (Pietrowice Wielkie, Racibórz-Sudół, Bieńkowice) oraz nabożeństwem. Po nim przychodzi czas na zabawę. W Pietrowicach Wielkich od 2003 roku organizowany jest od ''Konny Festyn Wielkanocny'', w Bieńkowicach zabawa taneczna, a w Zawadzie Książęcej poczęstunek w remizie OSP. W tym dniu również w Gliwicach-Ostropie, Żernicy (gm. [[Pilchowice]]) i Żędowicach (gm. Zawadzkie) jeźdźcy przemierzają pola w błagalnych procesjach. Ruszają spod kościoła, po otrzymanym od kapłana błogosławieństwie. Ponadto w Gliwicach-Ostropie, jeźdźcy przed opuszczeniem domu przyjmują je także od swych matek i żon. Jeźdźców z Gliwic-Ostropy zdobią wieńce wykonane z bukszpanu oraz białych i żółtych bibułowych kwiatów. Kawalerzy odznaczają się dwoma skrzyżowanymi na piersiach wieńcami. Współcześnie w objazdach (nie tylko w Ostropie) udział biorą również kobiety, które jeszcze w latach 70. XX w. w nich nie uczestniczyły. W latach przedwojennych w trakcie objazdu panny zarzucały na młodzieńców wieńce, co było wyrazem sympatii z ich strony. Procesja w Ostropie kończy się nabożeństwem, po którym jeźdźcy-kawalerowie (a obecnie również panny) rzucają wieńce na krzyż misyjny stojący nieopodal kościoła. Wedle lokalnej tradycji ten, którego wieniec zawiśnie na krzyżu jeszcze w tym samym roku lub w najbliższym czasie pozna wybrankę serca.		Współcześnie jest to także forma promocji danej miejscowości lub gminy, na co wpływ mają ogólnopolskie i regionalne media. Dzięki nim oraz publikacjom o charakterze popularno-naukowym, procesje stały się atrakcją turystyczną. Widać to zwłaszcza na przykładzie Pietrowic Wielkich, gdzie po zakończonym objeździe organizowany jest festyn, będący także okazją do zaprezentowania ważnych gości np. polityków. Posłowie, prezydent Raciborza, starosta, wójtowie, biskupi i księża przemierzają trasę procesji w bryczkach<ref>''Śląski spichlerz..'', s. 25.</ref>. Jedynie w Pietrowicach Wielkich jeźdźcy oraz pozostali wierni modlą się podczas nabożeństwa w kościółku pw. Świętego Krzyża, będącym miejscem odpoczynku po pierwszej części konnej procesji. Po nim ruszają dalej, a wśród nich ksiądz z miejscowej parafii w asyście dwóch zasłużonych rolników. Również w Ostropie od wielu lat kapłani biorą udział w objeździe, a od 2015 roku proboszcz parafii w Raciborzu-Sudole. Objazdy kończą się niekiedy efektownymi wyścigami konnymi (Pietrowice Wielkie, Racibórz-Sudół, Bieńkowice) oraz nabożeństwem. Po nim przychodzi czas na zabawę. W Pietrowicach Wielkich od 2003 roku organizowany jest od ''Konny Festyn Wielkanocny'', w Bieńkowicach zabawa taneczna, a w Zawadzie Książęcej poczęstunek w remizie OSP. W tym dniu również w Gliwicach-Ostropie, Żernicy (gm. [[Pilchowice]]) i Żędowicach (gm. Zawadzkie) jeźdźcy przemierzają pola w błagalnych procesjach. Ruszają spod kościoła, po otrzymanym od kapłana błogosławieństwie. Ponadto w Gliwicach-Ostropie, jeźdźcy przed opuszczeniem domu przyjmują je także od swych matek i żon. Jeźdźców z Gliwic-Ostropy zdobią wieńce wykonane z bukszpanu oraz białych i żółtych bibułowych kwiatów. Kawalerzy odznaczają się dwoma skrzyżowanymi na piersiach wieńcami. Współcześnie w objazdach (nie tylko w Ostropie) udział biorą również kobiety, które jeszcze w latach 70. XX w. w nich nie uczestniczyły. W latach przedwojennych w trakcie objazdu panny zarzucały na młodzieńców wieńce, co było wyrazem sympatii z ich strony. Procesja w Ostropie kończy się nabożeństwem, po którym jeźdźcy-kawalerowie (a obecnie również panny) rzucają wieńce na krzyż misyjny stojący nieopodal kościoła. Wedle lokalnej tradycji ten, którego wieniec zawiśnie na krzyżu jeszcze w tym samym roku lub w najbliższym czasie pozna wybrankę serca.
	[[Plik:Ostropa k Gliwic.jpg\|mały\|~~467x467px~~\|Ostropa k. Gliwic.]]		[[Plik:Ostropa k Gliwic.jpg\|mały\|437x437px\|Ostropa k. Gliwic.]]
	W pobliskiej Wójtowej Wsi, procesje odbywały się do II wojny światowej. Jeźdźców zdobiły bukszpanowe wieńce, natomiast wiezione w procesji kościelne chorągwie ozdabiano zielonymi wianuszkami. Chorągwie towarzyszyły także jeźdźcom z Gliwic-Ostropy. Na granicy obydwu wsi gospodarze wymieniali między sobą chorągwie kościelne i krzyże. Współcześnie w Ostropie, nie są one już używane, podobnie jak w Bieńkowicach, w których funkcjonowały do lat 90. XX wieku.		W pobliskiej Wójtowej Wsi, procesje odbywały się do II wojny światowej. Jeźdźców zdobiły bukszpanowe wieńce, natomiast wiezione w procesji kościelne chorągwie ozdabiano zielonymi wianuszkami. Chorągwie towarzyszyły także jeźdźcom z Gliwic-Ostropy. Na granicy obydwu wsi gospodarze wymieniali między sobą chorągwie kościelne i krzyże. Współcześnie w Ostropie, nie są one już używane, podobnie jak w Bieńkowicach, w których funkcjonowały do lat 90. XX wieku.

Praktykant o 16:58, 19 sie 2024

2024-08-19T16:58:10Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:58, 19 sie 2024
Linia 7:		Linia 7:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 11 (2024)\|TOM: 11 (2024)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 11 (2024)\|TOM: 11 (2024)]]
			[[Plik:Bieńkowice (1).jpg\|mały\|437x437px\|Bieńkowice.]]
	Wielkanocne procesje konne – dziękczynno-błagalne objazdy pól — są zwyczajem o charakterze agrarnym. Na terenie [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]], w granicach województw [[Województwo śląskie\|śląskiego]] i [[Województwo opolskie\|opolskiego]], tradycja praktykowana jest w Niedzielę i Poniedziałek Wielkanocny. W niedzielę jeźdźcy jadą w miejscowościach: Sternalice, Kościeliska, Ligota Oleska, Kolonia Biskupska i Wolęcin (woj. opolskie), w poniedziałek natomiast w [[Racibórz\|Raciborzu]]-Sudole, Bieńkowicach, [[Pietrowice Wielkie\|Pietrowicach Wielkich]], Zawadzie Książęcej, [[Gliwice\|Gliwicach]]-Ostropie i Żernicy (woj. śląskie) oraz Żędowicach (woj. opolskie)<ref>Garstka R., Lysko A., ''Czas niezwykły. Obrzędowość doroczna na Górnym Śląsku, Katowice 2022'', s. 200-211.</ref>.		Wielkanocne procesje konne – dziękczynno-błagalne objazdy pól — są zwyczajem o charakterze agrarnym. Na terenie [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]], w granicach województw [[Województwo śląskie\|śląskiego]] i [[Województwo opolskie\|opolskiego]], tradycja praktykowana jest w Niedzielę i Poniedziałek Wielkanocny. W niedzielę jeźdźcy jadą w miejscowościach: Sternalice, Kościeliska, Ligota Oleska, Kolonia Biskupska i Wolęcin (woj. opolskie), w poniedziałek natomiast w [[Racibórz\|Raciborzu]]-Sudole, Bieńkowicach, [[Pietrowice Wielkie\|Pietrowicach Wielkich]], Zawadzie Książęcej, [[Gliwice\|Gliwicach]]-Ostropie i Żernicy (woj. śląskie) oraz Żędowicach (woj. opolskie)<ref>Garstka R., Lysko A., ''Czas niezwykły. Obrzędowość doroczna na Górnym Śląsku, Katowice 2022'', s. 200-211.</ref>.

Linia 15:		Linia 15:

	O wielkanocnych procesjach konnych wypowiadali się w minionym stuleciu i na początku XXI wieku głównie badacze niemieccy i regionaliści śląscy<ref>Lach K., ''Wierzenia, zwyczaje i obrzędy..,'' s. 173.</ref>. Spora część osób zajmujących się procesjami konnymi wywodzi ten zwyczaj od czasów przedchrześcijańskich, łącząc go z kultem słońca<ref>Tamże'','' s. 176.</ref>, doszukując się potwierdzenia teorii w przebiegu trasy, której większość odbywa się od wschodu ku zachodowi słońca. Niektórzy natomiast łączą go ze średniowieczem twierdząc, iż procesje były organizowane już za czasów Karola Wielkiego, inni natomiast doszukują się ich pierwowzoru w średniowiecznych objazdach pól, których celem było zaznaczenie granic własności ziemskiej. Zwolennikiem tej teorii był m.in. urodzony w Bieńkowicach ksiądz Franciszek Pawlar – wieloletni proboszcz w [[Krzanowice\|Krzanowicach]]. Jego zdaniem w dokumencie z 1313 roku, poświadczonym przez księcia raciborskiego [[Leszek Raciborski\|Leszka]], wymieniony jest symboliczny objazd pól (ujazd), dokonywany po przeprowadzeniu transakcji sprzedaży części Bieńkowic między Żegotą, synem Jana z Bieńkowic, a Swoyshonem. Dopiero po nim na nabywcę przechodziły wszystkie prawa, jakie po ojcu odziedziczył Żegota<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 199 oraz ''Śląski spichlerz. Tradycje kulturowe Ziemi Raciborskiej'', Racibórz 2010, s. 20-21.</ref>. Zdaniem niemieckich badaczy tradycja jest importem z Niemiec, a na Śląsku miała pojawić się wraz z kolonistami, zasiedlającymi ziemie nad górną [[Odra\|Odrą]] już w XIII wieku. W opinii Georga Hyckla plemiona germańskie zapożyczyły zwyczaj od Franków za czasów Karola Wielkiego<ref>''Śląski spichlerz'', s. 23 oraz Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 199.</ref>. Teorię niemieckiego pochodzenia zwyczaju przedstawia również Alfons Perlick, datując jego przybycie na Śląsk wraz z kolonistami z Niemiec na przełomie XI-XIV wieku<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku''”'', s. 199-200.</ref>. Najstarsza wzmianka o zwyczaju ''jazd krzyżowych'' na Śląsku pochodzi jednak z 1903 roku<ref>Smolińska T., ''Tradycyjne zwyczaje…'', s. 74.</ref>. Procesje konne znane były przed reformacją na Śląsku i na Łużycach. Popularne także w dobrach biskupów wrocławskich, jednakże na skutek reformacji w wielu miejscowościach zakazano ich urządzania, łącząc je z wiarą katolicką. Zakazy wydawane były przez władze świeckie i kościelne w XVII i XVIII wieku, a ich powodem było pijaństwo i nieobyczajne zachowanie jeźdźców podczas procesji. W XVIII i XIX w. procesje konne organizowano również w Radlinie i okolicy. W XVIII wieku odnotowywano je w Rozbarku pod [[Bytom\|Bytomiem]] oraz w [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]], zaś w XIX w. w okolicach Wodzisławia i Radlina. Do II wojny światowej objazdy znane były także we wsiach koło Olesna i Kluczborka: Boroszowie, Radłowie, Kościeliskach i Ligocie Oleskiej oraz w przemysłowej części Górnego Śląska w Wójtowej Wsi, Bojkowie, Kozłowie, Ostropie, Chechle i Brzezińce. W XX wieku w wielu miejscowościach zrezygnowano z ich organizowania. Spory wpływ na zaniechanie procesji miały obie wojny światowe, których skutkiem był deficyt mężczyzn i koni, a także urzędowe i kościelne zakazy. W znacznej mierze przyczyniły się do tego również mechanizacja i urbanizacja rolnictwa. Pod koniec XX w. sytuacja uległa zmianie. Na skutek zmiany stosunku państwa do kościoła, organy samorządowe zaczęły współorganizować te uroczystości, traktując je jako ważny i unikatowy produkt regionalny. Takie podejście oraz zainteresowanie lokalnej społeczności przyczyniły się do reaktywacji zwyczaju w niektórych miejscowościach. W Zawadzie Książęcej zwyczaj przywrócono z początkiem lat 80. XX wieku<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 200-202.</ref>,w Żędowicach w 1986 roku, w Żernicy w 2014 roku. W trakcie wielkanocnych procesji konnych gospodarze modlą się o dobre urodzaje, pogodę oraz ochronę swoich plonów. Trasy objazdu w poszczególnych miejscowościach mają najczęściej stały przebieg.		O wielkanocnych procesjach konnych wypowiadali się w minionym stuleciu i na początku XXI wieku głównie badacze niemieccy i regionaliści śląscy<ref>Lach K., ''Wierzenia, zwyczaje i obrzędy..,'' s. 173.</ref>. Spora część osób zajmujących się procesjami konnymi wywodzi ten zwyczaj od czasów przedchrześcijańskich, łącząc go z kultem słońca<ref>Tamże'','' s. 176.</ref>, doszukując się potwierdzenia teorii w przebiegu trasy, której większość odbywa się od wschodu ku zachodowi słońca. Niektórzy natomiast łączą go ze średniowieczem twierdząc, iż procesje były organizowane już za czasów Karola Wielkiego, inni natomiast doszukują się ich pierwowzoru w średniowiecznych objazdach pól, których celem było zaznaczenie granic własności ziemskiej. Zwolennikiem tej teorii był m.in. urodzony w Bieńkowicach ksiądz Franciszek Pawlar – wieloletni proboszcz w [[Krzanowice\|Krzanowicach]]. Jego zdaniem w dokumencie z 1313 roku, poświadczonym przez księcia raciborskiego [[Leszek Raciborski\|Leszka]], wymieniony jest symboliczny objazd pól (ujazd), dokonywany po przeprowadzeniu transakcji sprzedaży części Bieńkowic między Żegotą, synem Jana z Bieńkowic, a Swoyshonem. Dopiero po nim na nabywcę przechodziły wszystkie prawa, jakie po ojcu odziedziczył Żegota<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 199 oraz ''Śląski spichlerz. Tradycje kulturowe Ziemi Raciborskiej'', Racibórz 2010, s. 20-21.</ref>. Zdaniem niemieckich badaczy tradycja jest importem z Niemiec, a na Śląsku miała pojawić się wraz z kolonistami, zasiedlającymi ziemie nad górną [[Odra\|Odrą]] już w XIII wieku. W opinii Georga Hyckla plemiona germańskie zapożyczyły zwyczaj od Franków za czasów Karola Wielkiego<ref>''Śląski spichlerz'', s. 23 oraz Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 199.</ref>. Teorię niemieckiego pochodzenia zwyczaju przedstawia również Alfons Perlick, datując jego przybycie na Śląsk wraz z kolonistami z Niemiec na przełomie XI-XIV wieku<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku''”'', s. 199-200.</ref>. Najstarsza wzmianka o zwyczaju ''jazd krzyżowych'' na Śląsku pochodzi jednak z 1903 roku<ref>Smolińska T., ''Tradycyjne zwyczaje…'', s. 74.</ref>. Procesje konne znane były przed reformacją na Śląsku i na Łużycach. Popularne także w dobrach biskupów wrocławskich, jednakże na skutek reformacji w wielu miejscowościach zakazano ich urządzania, łącząc je z wiarą katolicką. Zakazy wydawane były przez władze świeckie i kościelne w XVII i XVIII wieku, a ich powodem było pijaństwo i nieobyczajne zachowanie jeźdźców podczas procesji. W XVIII i XIX w. procesje konne organizowano również w Radlinie i okolicy. W XVIII wieku odnotowywano je w Rozbarku pod [[Bytom\|Bytomiem]] oraz w [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]], zaś w XIX w. w okolicach Wodzisławia i Radlina. Do II wojny światowej objazdy znane były także we wsiach koło Olesna i Kluczborka: Boroszowie, Radłowie, Kościeliskach i Ligocie Oleskiej oraz w przemysłowej części Górnego Śląska w Wójtowej Wsi, Bojkowie, Kozłowie, Ostropie, Chechle i Brzezińce. W XX wieku w wielu miejscowościach zrezygnowano z ich organizowania. Spory wpływ na zaniechanie procesji miały obie wojny światowe, których skutkiem był deficyt mężczyzn i koni, a także urzędowe i kościelne zakazy. W znacznej mierze przyczyniły się do tego również mechanizacja i urbanizacja rolnictwa. Pod koniec XX w. sytuacja uległa zmianie. Na skutek zmiany stosunku państwa do kościoła, organy samorządowe zaczęły współorganizować te uroczystości, traktując je jako ważny i unikatowy produkt regionalny. Takie podejście oraz zainteresowanie lokalnej społeczności przyczyniły się do reaktywacji zwyczaju w niektórych miejscowościach. W Zawadzie Książęcej zwyczaj przywrócono z początkiem lat 80. XX wieku<ref>Ćwikła J., „Wielkanocne procesje na Górnym Śląsku”, s. 200-202.</ref>,w Żędowicach w 1986 roku, w Żernicy w 2014 roku. W trakcie wielkanocnych procesji konnych gospodarze modlą się o dobre urodzaje, pogodę oraz ochronę swoich plonów. Trasy objazdu w poszczególnych miejscowościach mają najczęściej stały przebieg.
			[[Plik:Bieńkowice (2).jpg\|mały\|448x448px\|Bieńkowice.]]
	W Niedzielę Wielkanocną ''krzyżoki'' (określenie procesji konnej funkcjonujące w województwie opolskim) objeżdżają pola w Sternalicach, Kościeliskach, Wolęcinie, Ligocie Oleskiej i Kolonii Biskupskiej. Jeźdźcy spotykają się zazwyczaj przy kościele lub przydrożnym krzyżu (o różnych godzinach w każdej miejscowości), skąd po krótkiej modlitwie lub udziale w nabożeństwie ruszają na procesyjny objazd pól. Pierwotnie procesja w Sternalicach ruszała o 4:00, by zdążyć na sumę o 10:30. Z trudem jednak ''krzyżokom'' udawało się na nią dojechać, a i zmęczenie po objeździe dawało się we znaki, dlatego proboszcz parafii zadekretował, by objazd rozpoczynać o godzinie 13:00. W Sternalicach, Kościeliskach i Kolonii Biskupskiej przed wyjazdem ksiądz udziela ''krzyżokom'' błogosławieństwa. W drodze oraz przy przydrożnych krzyżach i kapliczkach uczestnicy śpiewają pieśni wielkanocne, odmawiają różaniec i litanię do Wszystkich Świętych. Jeźdźców z Kolonii Biskupskiej zdobią biało-żółte szarfy. Na czele procesji jadą mężczyźni trzymający krzyż lub figurę Chrystusa Zmartwychwstałego. Jeździec z Kościelisk posiada natomiast ręczny dzwonek, którym oznajmia początek i koniec procesji. Dzwoni nim także mijając większą grupę mieszkańców – widzów. Tu także oraz w Wolęcinie, jeźdźcom towarzyszą jadący na przyczepie muzycy, natomiast w Ligocie Oleskiej ''śpiewoki'', czyli mężczyźni wykonujący pieśni religijne, jadą na wozie ciągniętym przez traktor. W czasie procesji ''krzyżoki'' odwiedzają niektórych gospodarzy, gdzie czeka na nich poczęstunek. W obu miejscowościach (Wolęcin, Ligota Oleska) objazd kończy się paradą – uroczystym przejazdem przez wieś z udziałem orkiestry. W Kościeliskach objazd kończy się przy kościele, który jeźdźcy procesyjnie obchodzą. ''Krzyżoki'' ze Sternalic przed wyruszeniem na objazd pól zatrzymują się przy miejscowym cmentarzu na krótką modlitwę za zmarłych. Następnie ruszają dalej. Jeźdźcy odwiedzają rodziny mieszkające na trasie przejazdu. W niektórych zapraszani są na poczęstunek. Natomiast mężczyzna wiozący figurę Chrystusa wchodzi do domów z pozdrowieniem „Chrystus Pan zmartwychwstał, cieszcie się i radujcie, Alleluja!”. ''Krzyżoki'' kilkukrotnie zatrzymują się na modlitwie obok przydrożnych krzyży i kapliczek, natomiast w wyznaczonych miejscach organizują wyścigi konne. Te odbywają się również w Kościeliskach i Kolonii Biskupskiej. Jeźdźcy z Kościeliska jeszcze w latach 70. XX w. podczas objazdu stawiali na polach (wkładali w ziemię) niewielkie krzyżyki wykonane z palmy wielkanocnej, co miało zapewnić ochronę zasiewów i dobre plony. Obecnie zwyczaj nie jest już praktykowany, jednakże okoliczni rolnicy nadal pielęgnują tradycję wychodząc z krzyżykami na pola. W miejscowościach województwa opolskiego, jak również w Gliwicach-Ostropie<ref>W procesji uczestniczą jedynie jeźdźcy.</ref> (woj. śląskie), podczas objazdu nie używa się bryczek, powozów itp., a jedynie przyczepy rolnicze ciągnięte przez traktory. Tu również liczba amazonek, biorących udział w procesji, jest znacznie mniejsza od tych w powiecie raciborskim. Oczywiście o przebiegu procesji za każdym razem decydują organizatorzy, dlatego też w kolejnym roku może ona różnić się pewnymi detalami, nie wpływającymi jednakże zasadniczo na jej przebieg.		W Niedzielę Wielkanocną ''krzyżoki'' (określenie procesji konnej funkcjonujące w województwie opolskim) objeżdżają pola w Sternalicach, Kościeliskach, Wolęcinie, Ligocie Oleskiej i Kolonii Biskupskiej. Jeźdźcy spotykają się zazwyczaj przy kościele lub przydrożnym krzyżu (o różnych godzinach w każdej miejscowości), skąd po krótkiej modlitwie lub udziale w nabożeństwie ruszają na procesyjny objazd pól. Pierwotnie procesja w Sternalicach ruszała o 4:00, by zdążyć na sumę o 10:30. Z trudem jednak ''krzyżokom'' udawało się na nią dojechać, a i zmęczenie po objeździe dawało się we znaki, dlatego proboszcz parafii zadekretował, by objazd rozpoczynać o godzinie 13:00. W Sternalicach, Kościeliskach i Kolonii Biskupskiej przed wyjazdem ksiądz udziela ''krzyżokom'' błogosławieństwa. W drodze oraz przy przydrożnych krzyżach i kapliczkach uczestnicy śpiewają pieśni wielkanocne, odmawiają różaniec i litanię do Wszystkich Świętych. Jeźdźców z Kolonii Biskupskiej zdobią biało-żółte szarfy. Na czele procesji jadą mężczyźni trzymający krzyż lub figurę Chrystusa Zmartwychwstałego. Jeździec z Kościelisk posiada natomiast ręczny dzwonek, którym oznajmia początek i koniec procesji. Dzwoni nim także mijając większą grupę mieszkańców – widzów. Tu także oraz w Wolęcinie, jeźdźcom towarzyszą jadący na przyczepie muzycy, natomiast w Ligocie Oleskiej ''śpiewoki'', czyli mężczyźni wykonujący pieśni religijne, jadą na wozie ciągniętym przez traktor. W czasie procesji ''krzyżoki'' odwiedzają niektórych gospodarzy, gdzie czeka na nich poczęstunek. W obu miejscowościach (Wolęcin, Ligota Oleska) objazd kończy się paradą – uroczystym przejazdem przez wieś z udziałem orkiestry. W Kościeliskach objazd kończy się przy kościele, który jeźdźcy procesyjnie obchodzą. ''Krzyżoki'' ze Sternalic przed wyruszeniem na objazd pól zatrzymują się przy miejscowym cmentarzu na krótką modlitwę za zmarłych. Następnie ruszają dalej. Jeźdźcy odwiedzają rodziny mieszkające na trasie przejazdu. W niektórych zapraszani są na poczęstunek. Natomiast mężczyzna wiozący figurę Chrystusa wchodzi do domów z pozdrowieniem „Chrystus Pan zmartwychwstał, cieszcie się i radujcie, Alleluja!”. ''Krzyżoki'' kilkukrotnie zatrzymują się na modlitwie obok przydrożnych krzyży i kapliczek, natomiast w wyznaczonych miejscach organizują wyścigi konne. Te odbywają się również w Kościeliskach i Kolonii Biskupskiej. Jeźdźcy z Kościeliska jeszcze w latach 70. XX w. podczas objazdu stawiali na polach (wkładali w ziemię) niewielkie krzyżyki wykonane z palmy wielkanocnej, co miało zapewnić ochronę zasiewów i dobre plony. Obecnie zwyczaj nie jest już praktykowany, jednakże okoliczni rolnicy nadal pielęgnują tradycję wychodząc z krzyżykami na pola. W miejscowościach województwa opolskiego, jak również w Gliwicach-Ostropie<ref>W procesji uczestniczą jedynie jeźdźcy.</ref> (woj. śląskie), podczas objazdu nie używa się bryczek, powozów itp., a jedynie przyczepy rolnicze ciągnięte przez traktory. Tu również liczba amazonek, biorących udział w procesji, jest znacznie mniejsza od tych w powiecie raciborskim. Oczywiście o przebiegu procesji za każdym razem decydują organizatorzy, dlatego też w kolejnym roku może ona różnić się pewnymi detalami, nie wpływającymi jednakże zasadniczo na jej przebieg.

Linia 21:		Linia 21:

	Współcześnie jest to także forma promocji danej miejscowości lub gminy, na co wpływ mają ogólnopolskie i regionalne media. Dzięki nim oraz publikacjom o charakterze popularno-naukowym, procesje stały się atrakcją turystyczną. Widać to zwłaszcza na przykładzie Pietrowic Wielkich, gdzie po zakończonym objeździe organizowany jest festyn, będący także okazją do zaprezentowania ważnych gości np. polityków. Posłowie, prezydent Raciborza, starosta, wójtowie, biskupi i księża przemierzają trasę procesji w bryczkach<ref>''Śląski spichlerz..'', s. 25.</ref>. Jedynie w Pietrowicach Wielkich jeźdźcy oraz pozostali wierni modlą się podczas nabożeństwa w kościółku pw. Świętego Krzyża, będącym miejscem odpoczynku po pierwszej części konnej procesji. Po nim ruszają dalej, a wśród nich ksiądz z miejscowej parafii w asyście dwóch zasłużonych rolników. Również w Ostropie od wielu lat kapłani biorą udział w objeździe, a od 2015 roku proboszcz parafii w Raciborzu-Sudole. Objazdy kończą się niekiedy efektownymi wyścigami konnymi (Pietrowice Wielkie, Racibórz-Sudół, Bieńkowice) oraz nabożeństwem. Po nim przychodzi czas na zabawę. W Pietrowicach Wielkich od 2003 roku organizowany jest od ''Konny Festyn Wielkanocny'', w Bieńkowicach zabawa taneczna, a w Zawadzie Książęcej poczęstunek w remizie OSP. W tym dniu również w Gliwicach-Ostropie, Żernicy (gm. [[Pilchowice]]) i Żędowicach (gm. Zawadzkie) jeźdźcy przemierzają pola w błagalnych procesjach. Ruszają spod kościoła, po otrzymanym od kapłana błogosławieństwie. Ponadto w Gliwicach-Ostropie, jeźdźcy przed opuszczeniem domu przyjmują je także od swych matek i żon. Jeźdźców z Gliwic-Ostropy zdobią wieńce wykonane z bukszpanu oraz białych i żółtych bibułowych kwiatów. Kawalerzy odznaczają się dwoma skrzyżowanymi na piersiach wieńcami. Współcześnie w objazdach (nie tylko w Ostropie) udział biorą również kobiety, które jeszcze w latach 70. XX w. w nich nie uczestniczyły. W latach przedwojennych w trakcie objazdu panny zarzucały na młodzieńców wieńce, co było wyrazem sympatii z ich strony. Procesja w Ostropie kończy się nabożeństwem, po którym jeźdźcy-kawalerowie (a obecnie również panny) rzucają wieńce na krzyż misyjny stojący nieopodal kościoła. Wedle lokalnej tradycji ten, którego wieniec zawiśnie na krzyżu jeszcze w tym samym roku lub w najbliższym czasie pozna wybrankę serca.		Współcześnie jest to także forma promocji danej miejscowości lub gminy, na co wpływ mają ogólnopolskie i regionalne media. Dzięki nim oraz publikacjom o charakterze popularno-naukowym, procesje stały się atrakcją turystyczną. Widać to zwłaszcza na przykładzie Pietrowic Wielkich, gdzie po zakończonym objeździe organizowany jest festyn, będący także okazją do zaprezentowania ważnych gości np. polityków. Posłowie, prezydent Raciborza, starosta, wójtowie, biskupi i księża przemierzają trasę procesji w bryczkach<ref>''Śląski spichlerz..'', s. 25.</ref>. Jedynie w Pietrowicach Wielkich jeźdźcy oraz pozostali wierni modlą się podczas nabożeństwa w kościółku pw. Świętego Krzyża, będącym miejscem odpoczynku po pierwszej części konnej procesji. Po nim ruszają dalej, a wśród nich ksiądz z miejscowej parafii w asyście dwóch zasłużonych rolników. Również w Ostropie od wielu lat kapłani biorą udział w objeździe, a od 2015 roku proboszcz parafii w Raciborzu-Sudole. Objazdy kończą się niekiedy efektownymi wyścigami konnymi (Pietrowice Wielkie, Racibórz-Sudół, Bieńkowice) oraz nabożeństwem. Po nim przychodzi czas na zabawę. W Pietrowicach Wielkich od 2003 roku organizowany jest od ''Konny Festyn Wielkanocny'', w Bieńkowicach zabawa taneczna, a w Zawadzie Książęcej poczęstunek w remizie OSP. W tym dniu również w Gliwicach-Ostropie, Żernicy (gm. [[Pilchowice]]) i Żędowicach (gm. Zawadzkie) jeźdźcy przemierzają pola w błagalnych procesjach. Ruszają spod kościoła, po otrzymanym od kapłana błogosławieństwie. Ponadto w Gliwicach-Ostropie, jeźdźcy przed opuszczeniem domu przyjmują je także od swych matek i żon. Jeźdźców z Gliwic-Ostropy zdobią wieńce wykonane z bukszpanu oraz białych i żółtych bibułowych kwiatów. Kawalerzy odznaczają się dwoma skrzyżowanymi na piersiach wieńcami. Współcześnie w objazdach (nie tylko w Ostropie) udział biorą również kobiety, które jeszcze w latach 70. XX w. w nich nie uczestniczyły. W latach przedwojennych w trakcie objazdu panny zarzucały na młodzieńców wieńce, co było wyrazem sympatii z ich strony. Procesja w Ostropie kończy się nabożeństwem, po którym jeźdźcy-kawalerowie (a obecnie również panny) rzucają wieńce na krzyż misyjny stojący nieopodal kościoła. Wedle lokalnej tradycji ten, którego wieniec zawiśnie na krzyżu jeszcze w tym samym roku lub w najbliższym czasie pozna wybrankę serca.
			[[Plik:Ostropa k Gliwic.jpg\|mały\|467x467px\|Ostropa k. Gliwic.]]
	W pobliskiej Wójtowej Wsi, procesje odbywały się do II wojny światowej. Jeźdźców zdobiły bukszpanowe wieńce, natomiast wiezione w procesji kościelne chorągwie ozdabiano zielonymi wianuszkami. Chorągwie towarzyszyły także jeźdźcom z Gliwic-Ostropy. Na granicy obydwu wsi gospodarze wymieniali między sobą chorągwie kościelne i krzyże. Współcześnie w Ostropie, nie są one już używane, podobnie jak w Bieńkowicach, w których funkcjonowały do lat 90. XX wieku.		W pobliskiej Wójtowej Wsi, procesje odbywały się do II wojny światowej. Jeźdźców zdobiły bukszpanowe wieńce, natomiast wiezione w procesji kościelne chorągwie ozdabiano zielonymi wianuszkami. Chorągwie towarzyszyły także jeźdźcom z Gliwic-Ostropy. Na granicy obydwu wsi gospodarze wymieniali między sobą chorągwie kościelne i krzyże. Współcześnie w Ostropie, nie są one już używane, podobnie jak w Bieńkowicach, w których funkcjonowały do lat 90. XX wieku.

Praktykant: /* Zobacz też */

2024-08-19T16:54:48Z

Zobacz też

← poprzednia wersja		Wersja z 18:54, 19 sie 2024
Linia 46:		Linia 46:

	[http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=1750 Wielkanocna procesja konna]		[http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=1750 Wielkanocna procesja konna]

	~~==Zobacz też==~~
	~~[[Tradycyjna obrzędowość doroczna Górnego Śląska w okresie wielkanocnym]]~~

Praktykant: /* Zobacz też */

2024-08-19T16:54:12Z

Zobacz też

← poprzednia wersja		Wersja z 18:54, 19 sie 2024
Linia 48:		Linia 48:

	==Zobacz też==		==Zobacz też==
			[[Tradycyjna obrzędowość doroczna Górnego Śląska w okresie wielkanocnym]]

Praktykant o 16:53, 19 sie 2024

2024-08-19T16:53:34Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:53, 19 sie 2024
Linia 46:		Linia 46:

	[http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=1750 Wielkanocna procesja konna]		[http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=1750 Wielkanocna procesja konna]

			==Zobacz też==

Praktykant o 16:52, 19 sie 2024

2024-08-19T16:52:58Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:52, 19 sie 2024
Linia 40:		Linia 40:
	==Przypisy==		==Przypisy==
	<references/>		<references/>

			==Źródła on-line==

			Kuringowa T. Obyczaje serbołużyckie w ciągu roku (pdf dostępny w sieci)

			[http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=1750 Wielkanocna procesja konna]

Praktykant o 16:52, 19 sie 2024

2024-08-19T16:52:11Z

Podgląd zmian

Praktykant o 16:30, 19 sie 2024

2024-08-19T16:30:48Z

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 :::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 11 (2024)|TOM: 11 (2024)]]
-Wielkanocne procesje konne – dziękczynno — błagalne objazdy pól — są zwyczajem o charakterze agrarnym. Na terenie Górnego Śląska w granicach województw śląskiego i opolskiego tradycja praktykowana jest w Niedzielę i Poniedziałek Wielkanocny. W niedzielę jeźdźcy jadą w miejscowościach: Sternalice, Kościeliska, Ligota Oleska, Kolonia Biskupska i Wolęcin (woj. opolskie), w poniedziałek natomiast w Raciborzu-Sudole, Bieńkowicach, Pietrowicach Wielkich, Zawadzie Książęcej, Gliwicach – Ostropie i Żernicy (woj. śląskie) oraz Żędowicach
+Wielkanocne procesje konne – dziękczynno-błagalne objazdy pól — są zwyczajem o charakterze agrarnym. Na terenie [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]], w granicach województw [[Województwo śląskie|śląskiego]] i [[Województwo opolskie|opolskiego]], tradycja praktykowana jest w Niedzielę i Poniedziałek Wielkanocny. W niedzielę jeźdźcy jadą w miejscowościach: Sternalice, Kościeliska, Ligota Oleska, Kolonia Biskupska i Wolęcin (woj. opolskie), w poniedziałek natomiast w [[Racibórz|Raciborzu]]-Sudole, Bieńkowicach, [[Pietrowice Wielkie|Pietrowicach Wielkich]], Zawadzie Książęcej, [[Gliwice|Gliwicach]]-Ostropie i Żernicy (woj. śląskie) oraz Żędowicach (woj. opolskie)<ref>Garstka R., Lysko A., ''Czas niezwykły. Obrzędowość doroczna na Górnym Śląsku, Katowice 2022'', s. 200-211.</ref>.
 ==Bibliografia==

Praktykant o 16:05, 19 sie 2024

2024-08-19T16:05:48Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:05, 19 sie 2024
Linia 7:		Linia 7:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 11 (2024)\|TOM: 11 (2024)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 11 (2024)\|TOM: 11 (2024)]]

			Wielkanocne procesje konne – dziękczynno — błagalne objazdy pól — są zwyczajem o charakterze agrarnym. Na terenie Górnego Śląska w granicach województw śląskiego i opolskiego tradycja praktykowana jest w Niedzielę i Poniedziałek Wielkanocny. W niedzielę jeźdźcy jadą w miejscowościach: Sternalice, Kościeliska, Ligota Oleska, Kolonia Biskupska i Wolęcin (woj. opolskie), w poniedziałek natomiast w Raciborzu-Sudole, Bieńkowicach, Pietrowicach Wielkich, Zawadzie Książęcej, Gliwicach – Ostropie i Żernicy (woj. śląskie) oraz Żędowicach

			==Bibliografia==

			==Przypisy==
			<references/>