Tiele, Tiele-Wincklerowie - Historia wersji

Praktykant o 20:36, 10 mar 2025

2025-03-10T20:36:36Z

← poprzednia wersja		Wersja z 22:36, 10 mar 2025
Linia 6:		Linia 6:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 12 (2025)\|TOM: 12 (2025)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 12 (2025)\|TOM: 12 (2025)]]
			[[Plik:Tiele-Winckler-Gr-Wappen.png\|mały\|Herb hrabiów von Tiele-Winckler, źródło: Alfred Freiherr von Krane, Wappen- und Handbuch des in Schlesien (einschliesslich der Oberlausitz) landgesessenen Adels. Goerlitz 1901-1904. (zbiory Biblioteki Śląskiej: https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/edition/11844)]]
	Tiele Wincklerowie to [[Górny Śląsk\|górnośląsko]]-meklemburski ród szlachecki i arystokratyczny wywodzący się z Kurlandii. Najstarszym udokumentowanym przedstawicielem rodu był Jan Chrystian, żyjący w XVIII wieku. W połowie XIX wieku ród podzielił się na dwie linie, różniące się zapisem nazwiska: von Tiele – jej założycielem był Waldemar (zm. 1903 r.) – i von Tiele-Winckler, której założycielem był starszy brat poprzedniego, [[Hubert von Tiele-Winckler\|Hubert]] (zm. 1893 r.).		Tiele Wincklerowie to [[Górny Śląsk\|górnośląsko]]-meklemburski ród szlachecki i arystokratyczny wywodzący się z Kurlandii. Najstarszym udokumentowanym przedstawicielem rodu był Jan Chrystian, żyjący w XVIII wieku. W połowie XIX wieku ród podzielił się na dwie linie, różniące się zapisem nazwiska: von Tiele – jej założycielem był Waldemar (zm. 1903 r.) – i von Tiele-Winckler, której założycielem był starszy brat poprzedniego, [[Hubert von Tiele-Winckler\|Hubert]] (zm. 1893 r.).

Linia 65:		Linia 65:

	== Baronowie von Tiele na Śląsku ==		== Baronowie von Tiele na Śląsku ==
			[[Plik:Tiele-St-Wappen.png\|mały\|Herb rodziny von Tiele, źródło: Wappen-Samlung, A. Weller's Verlag, 1900-1920 (https://www.heraldry-wiki.com/wiki/File:1594a.wsa.jpg)]]
	Założycielem tej linii rodu był Waldemar, młodszy brat Huberta von Tiele-Wincklera. Pod koniec XIX wieku mieszkał w Obornikach Śląskich<ref>''Jahrbuch des deutschen Adels'', Bd 3, Berlin 1899, s. 588.</ref>. Zmarł w 1903 roku. Dwa lata później jego potomkowie – podobnie jak kuzynowie z linii von Tiele-Winckler – otrzymali dziedziczne tytuły pruskich baronów. Mieszkali wówczas w Jeleniej Górze<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser'', Jg. 59, Gotha 1909, s. 852.</ref>.		Założycielem tej linii rodu był Waldemar, młodszy brat Huberta von Tiele-Wincklera. Pod koniec XIX wieku mieszkał w Obornikach Śląskich<ref>''Jahrbuch des deutschen Adels'', Bd 3, Berlin 1899, s. 588.</ref>. Zmarł w 1903 roku. Dwa lata później jego potomkowie – podobnie jak kuzynowie z linii von Tiele-Winckler – otrzymali dziedziczne tytuły pruskich baronów. Mieszkali wówczas w Jeleniej Górze<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser'', Jg. 59, Gotha 1909, s. 852.</ref>.

Praktykant: /* Przypisy */

2025-03-10T20:32:25Z

Przypisy

← poprzednia wersja		Wersja z 22:32, 10 mar 2025
Linia 93:		Linia 93:

	== Przypisy ==		== Przypisy ==
			<references/>

Praktykant: /* Herby */

2025-03-10T20:32:00Z

Herby

← poprzednia wersja		Wersja z 22:32, 10 mar 2025
Linia 72:		Linia 72:

	== Herby ==		== Herby ==
			W herbie rodowym rodziny von Tiele w tarczy w polu złotym znajdowało się zbrojne ramię między trzema czerwonymi różami. Nad tarczą i hełmem ze złoto-czerwonymi labrami w klejnocie były trzy – czerwone, złote, czerwone – pióra strusie.

			Wielki książę meklemburski Fryderyk Franciszek III ze Schwerinu 6 grudnia 1854 roku wystawił przywilej ze zgodą na połączenie herbów i nazwisk Waleski von Winckler i Huberta von Tiele. Małżonkowie i ich potomkowie odtąd nosili nazwisko von Tiele-Winckler, a w ich herbie w skwadrowanej tarczy w polu pierwszym i czwartym był herb rodowy von Tiele, a w polu drugim i trzecim herb von Winckler (w polu czerwonym złoty kątownik z sześcioramienną gwiazdą). Nad tarczą dwa hełmy z czerwono-złotymi labrami. Nad prawym hełmem trzy - czerwone, złote, czerwone - pióra strusie, a nad lewym czerwone, orle skrzydło ze złotymi narzędziami górniczymi na nim<ref>''Jahrbuch des deutschen Adels'', Bd 3, Berlin 1899, s. 583.</ref>.

			Kiedy król pruski i cesarz niemiecki Wilhelm II Hohenzollern nadał w Kilonii 28 czerwca 1895 roku dziedziczny, na zasadzie primogenitury, pruski tytuł hrabiego Franciszkowi Hubertowi von Tiele-Wincklerowi, do rodzinnego herbu z 1854 roku oprócz hrabiowskiej korony rangowej z dziewięcioma pałkami dodano jako trzymacze złote lwy patrzące wstecz oraz dewizę rodową „''Fest und Getreu''” (pol. „trwale i wiernie”). Ta ostatnia została zapisana złotymi literami na czerwonej wstędze<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der gräflichen Häuser'', Jg. 69, Gotha 1896, s. 1177.</ref>.

			Cesarz Wilhelm II 5 maja 1905 roku w wystawionym w Urville przywileju z nadaniem dla wszystkich z rodziny z linii von Tiele i von Tiele-Winckler dziedzicznego tytułu pruskich baronów, dodawał do herbów obu linii siedmiopałkowe korony baronowskie oraz dewizę rodową „''Fest und Getreu''” - jak w herbie hrabiowskim – zapisaną złotymi literami na czerwonej wstędze<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser'', Jg. 59, Gotha 1909, s. 850, 852.</ref>.

			== Genealogia ==
			[[Plik:T-W 01.jpg\|brak\|mały\|1328x1328px]]
			[[Plik:T-W 02 N.jpg\|brak\|mały\|1326x1326px]]
			[[Plik:T-W 03.jpg\|brak\|mały\|1327x1327px]]

			== Bibliografia ==

			# ''Jahrbuch des deutschen Adels'', Bd 3, Berlin 1899, s. 583-589.
			# Kuzio-Podrucki A., ''Tiele-Wincklerowie. Arystokraci węgla i stali'', Tarnowskie Góry 2021.
			# Seemann-Majorek A., ''Matka Ewa z Miechowic. Życie i dzieło'', Łódź 2022.
			# von Tiele-Winckler W., ''Tradycje rodzinne. Familien Traditionen'', Katowice 2019.

			== Przypisy ==

Praktykant: /* Tiele-Wincklerowie w Meklemburgii */

2025-03-10T20:16:58Z

Tiele-Wincklerowie w Meklemburgii

← poprzednia wersja		Wersja z 22:16, 10 mar 2025
Linia 54:		Linia 54:

	== Tiele-Wincklerowie w Meklemburgii ==		== Tiele-Wincklerowie w Meklemburgii ==
	Osobno toczyły się dzieje rodu Tiele-Winckler w Meklemburgii. Po śmierci Huberta von Tiele-Wincklera jego młodsi synowie otrzymali podzielony na cztery części fideikomis w Meklemburgii: Walter – Blücher, Günther – Kirch-Grubenhagen i Vollrathsruhe, Hans-Wener – Rothenmoor, Raban – Schorssow~~[1]~~. W 1905 r. Róża von Tiele-Winckler, wdowa po Hubercie, a także wszyscy jej pasierbowie i syn zostali wyniesieni do stanu dziedzicznych pruskich baronów~~[2]~~. Baronowie Günther i Hans Werner byli kawalerami (ewang.) Zakonu Joannitów. Obaj otrzymali ponadto Odznaczenie za Służbę w Landwerze 2. klasy~~[3]~~.		Osobno toczyły się dzieje rodu Tiele-Winckler w Meklemburgii. Po śmierci Huberta von Tiele-Wincklera jego młodsi synowie otrzymali podzielony na cztery części fideikomis w Meklemburgii: Walter – Blücher, Günther – Kirch-Grubenhagen i Vollrathsruhe, [[Hans Werner von Tiele-Winckler\|Hans-Wener]] – Rothenmoor, Raban – Schorssow<ref>''Gothaisches Genealogisches Taschenbuch der Freiherrlichen Häuser,'' Jg 61, Gotha 1911 s. 954.</ref>. W 1905 roku Róża von Tiele-Winckler, wdowa po Hubercie, a także wszyscy jej pasierbowie i syn, zostali wyniesieni do stanu dziedzicznych pruskich baronów<ref>''Gothaisches Genealogisches Taschenbuch der Freiherrlichen Häuser,'' Jg 59, Gotha 1909 s. 850-852.</ref>. Baronowie Günther i Hans Werner byli kawalerami (ewang.) Zakonu Joannitów. Obaj otrzymali ponadto Odznaczenie za Służbę w Landwerze 2. klasy<ref>''Deutscher Ordens-Almanach'', Jg. 1908/09…, s. 1549.</ref>.

	Walter modernizował swoje majątki, wprowadzając m.in. oświetlenie elektryczne. Rozwinął także uprawę buraków cukrowych. Od brata Günthera przejął stadninę koni, które potem konkurowały z powodzeniem na wyścigach~~[4]~~. Günther przekazał bezpłatnie na potrzebę budowy linii kolejowej z Rostocku do Berlina część swoich ziem, w zamian otrzymując przywilej specjalnego przystanku w przypadku potrzeby skorzystania z pociągu przez jego rodzinę~~[5]~~. Baronowie Walter (zm. 1909 r.) i Günther (zm. 1918 r.) nie pozostawili męskiego potomstwa. Ich majątki zgodnie z zasadami obowiązującymi fideikomisy zostały odziedziczone przez młodszych braci: Raban przejął Blücher (znane także jako Lebbin), a Hans-Werner Vollratsruhe~~[6]~~.		Walter modernizował swoje majątki, wprowadzając m.in. oświetlenie elektryczne. Rozwinął także uprawę buraków cukrowych. Od brata Günthera przejął stadninę koni, które potem konkurowały z powodzeniem na wyścigach<ref>W. von Blücher, ''Walther von Tiele-Winckler'', Garmisch-Partenkirchen 1962, s. 8-12.</ref>. Günther przekazał bezpłatnie na potrzebę budowy linii kolejowej z Rostocku do Berlina część swoich ziem, w zamian otrzymując przywilej specjalnego przystanku w przypadku potrzeby skorzystania z pociągu przez jego rodzinę<ref>A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 53.</ref>. Baronowie Walter (zm. 1909 r.) i Günther (zm. 1918 r.) nie pozostawili męskiego potomstwa. Ich majątki zgodnie z zasadami obowiązującymi fideikomisy zostały odziedziczone przez młodszych braci: Raban przejął Blücher (znane także jako Lebbin), a Hans-Werner Vollratsruhe<ref>A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 51, 53.</ref>.

	Młodsi z synów Huberta - Hans Werner i Raban – założyli dwie niewygasłe do dziś linie rodowe. Hans Werner zmarł w 1914 r.~~[7]~~ Miał trzech synów, z których dwóch zmarło wskutek działań wojennych. Najstarszy Hubert brał udział w walkach I wojny światowej, ranny latem 1917 r. zmarł na początku następnego roku w poczdamskim lazarecie~~[8]~~. Najmłodszy Oskar dostał się do rosyjskiej niewoli pod koniec II wojny światowej i zmarł w niej w grudniu 1945 r. Hans Werner „Młodszy” w 1938 r. odziedziczył górnośląskie majątki i stał się założycielem młodszej linii hrabiowskiej~~[9]~~.		Młodsi z synów Huberta - Hans Werner i Raban – założyli dwie niewygasłe do dziś linie rodowe. Hans Werner zmarł w 1914 roku<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser'', Jg. 65, Gotha 1915, s. 45, 990.</ref>. Miał trzech synów, z których dwóch zmarło wskutek działań wojennych. Najstarszy Hubert brał udział w walkach I wojny światowej, ranny latem 1917 roku zmarł na początku następnego roku w poczdamskim lazarecie<ref>''Ehren-Rangliste des ehemaligen Deutschen Heeres'', Berlin 1926, s. 392.</ref>. Najmłodszy Oskar dostał się do rosyjskiej niewoli pod koniec II wojny światowej i zmarł w niej w grudniu 1945 roku. Hans Werner „Młodszy” w 1938 roku odziedziczył górnośląskie majątki i stał się założycielem młodszej linii hrabiowskiej<ref>''Genealogisches Handbuch der Freiherrlichen Häuser B'', Bd 1, Limburg a. d. Lahn 1954, s. 43.</ref>.

	Raban, w momencie śmierci ojca zaledwie sześcioletni, wychowywał się pod opieką matki, baronowej Róży. Po podziałach majątku przypadły mu w udziale meklemburskie dobra Schorssow i Lebbin (wcześniej Blücher). W połowie lat 30. XX w. zdecydował się je sprzedać i przeniósł się do Tanganiki (uprzednio kolonii niemieckiej). Zmarł nagle podczas podróży z Afryki do Europy na statku na Kanale Sueskim w 1936 r. Jego syn i spadkobierca Raab-Hubertus z siostrą i matką zdecydowali się jednak osiąść na stałe w Afryce. Po wybuchu II wojny światowej został internowany przez Anglików~~. Udało~~ mu się jednak uciec z obozu i przedostać się do Portugalskiej Afryki Wschodniej (obecnie Mozambik). Do Europy wrócił dopiero w 1944 r. Został uwięziony w portugalskim więzieniu i do Niemiec dotarł dopiero po zakończeniu wojny. Raab-Hubertus większość swego życia pracował w branży hotelarskiej, zarządzając różnymi obiektami. W 1985 r. wraz z rodziną przyjechał na Śląsk zobaczyć dawne majątki rodowe. Była to pierwsza taka wizyta przedstawicieli rodu od czasów wojny~~[10]~~. Zmarł w 1994 r.~~[11]~~		Raban, w momencie śmierci ojca zaledwie sześcioletni, wychowywał się pod opieką matki, baronowej Róży. Po podziałach majątku przypadły mu w udziale meklemburskie dobra Schorssow i Lebbin (wcześniej Blücher). W połowie lat 30. XX wieku zdecydował się je sprzedać i przeniósł się do Tanganiki (uprzednio kolonii niemieckiej). Zmarł nagle podczas podróży z Afryki do Europy na statku na Kanale Sueskim w 1936 roku. Jego syn i spadkobierca Raab-Hubertus z siostrą i matką zdecydowali się jednak osiąść na stałe w Afryce. Po wybuchu II wojny światowej został internowany przez Anglików, udało mu się jednak uciec z obozu i przedostać się do Portugalskiej Afryki Wschodniej (obecnie Mozambik). Do Europy wrócił dopiero w 1944 roku. Został uwięziony w portugalskim więzieniu i do Niemiec dotarł dopiero po zakończeniu wojny. Raab-Hubertus większość swego życia pracował w branży hotelarskiej, zarządzając różnymi obiektami. W 1985 roku wraz z rodziną przyjechał na Śląsk zobaczyć dawne majątki rodowe. Była to pierwsza taka wizyta przedstawicieli rodu od czasów wojny<ref>A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 53, 68-70, 77.</ref>. Zmarł w 1994 roku<ref>''Genealogisches Handbuch der Freiherrlichen Häuser B'', Bd 1, Limburg a. d. Lahn 1954, s. 431.</ref>.

	Obecnie przedstawicielami baronowskiej linii rodu są dwaj synowie Raab-Hubertusa: Raban i Hubertus – oraz ich potomkowie. Żyją w Niemczech oraz Włoszech~~[12]~~.		Obecnie przedstawicielami baronowskiej linii rodu są dwaj synowie Raab-Hubertusa: Raban i Hubertus – oraz ich potomkowie. Żyją w Niemczech oraz we Włoszech<ref>A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 98.</ref>.
	-~~---[1]~~ ''~~Gothaisches Genealogisches Taschenbuch der Freiherrlichen Häuser,~~'' ~~Jg 61~~, ~~Gotha 1911~~ s. ~~954~~.

	~~[2]~~ ''Gothaisches ~~Genealogisches~~ Taschenbuch der ~~Freiherrlichen~~ Häuser,'' Jg 59, Gotha 1909 s. ~~850-~~852.		== Baronowie von Tiele na Śląsku ==
			Założycielem tej linii rodu był Waldemar, młodszy brat Huberta von Tiele-Wincklera. Pod koniec XIX wieku mieszkał w Obornikach Śląskich<ref>''Jahrbuch des deutschen Adels'', Bd 3, Berlin 1899, s. 588.</ref>. Zmarł w 1903 roku. Dwa lata później jego potomkowie – podobnie jak kuzynowie z linii von Tiele-Winckler – otrzymali dziedziczne tytuły pruskich baronów. Mieszkali wówczas w Jeleniej Górze<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser'', Jg. 59, Gotha 1909, s. 852.</ref>.

	~~[3]~~ ''~~Deutscher Ordens-Almanach~~'', Jg. ~~1908/09…~~, s. ~~1549~~.		Syn Waldemara, baron Günther, w czasie I wojny światowej dowodził grupą samolotów. Zginął w katastrofie lotniczej wiosną 1917 roku. Nie pozostawił potomstwa<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser'', Jg. 69, Gotha 1919, s. 45, 998.</ref>.

	~~[4] W~~. von ~~Blücher~~, ''~~Walther von Tiele-Winckler~~'', ~~Garmisch-Partenkirchen 1962~~, s. ~~8-12~~.		Najmłodszy z rodzeństwa, baron Helmut, w okresie międzywojennym dzierżawił majorat Bogusławki koło Barcina<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser'', Jg. 75, Gotha 1925, s. 620.</ref>. Syn Helmuta, Sylwester, zginął w czasie II wojny światowej w czasie walk na froncie włoskim koło Ortony, na początku 1944 roku. Helmut jako ostatni baron von Tiele zmarł w 1965 roku<ref>''Genealogisches Handbuch der freiherrlichen Häuser'', Bd 18, Limburg a. d. Lahn 1995, s. 515.</ref>. Jego córka Różamaria, żona Albrechta von Alvenslebena, zmarła w 1986 roku jako ostatnia z tej linii rodowej<ref>''Genealogisches Handbuch der Freiherrlichen Häuser B'', Bd 1, Limburg a. d. Lahn 1954, s. 431.</ref>.

	~~[5] A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 53~~		== Herby ==

	~~[6] A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 51, 53.~~

	~~[7] ''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser'', Jg. 65, Gotha 1915, s. 45, 990.~~

	~~[8] ''Ehren-Rangliste des ehemaligen Deutschen Heeres'', Berlin 1926, s. 392~~

	~~[9] ''Genealogisches Handbuch der Freiherrlichen Häuser B'', Bd 1, Limburg a. d. Lahn 1954, s. 43.~~

	~~[10] A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 53, 68-70, 77.~~

	~~[11] ''Genealogisches Handbuch der Freiherrlichen Häuser B'', Bd 1, Limburg a. d. Lahn 1954, s. 431.~~

	~~[12] A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 98.~~

Praktykant: /* Hrabiowie von Tiele-Winckler w XIX-XX wieku */

2025-03-10T20:05:13Z

Hrabiowie von Tiele-Winckler w XIX-XX wieku

← poprzednia wersja		Wersja z 22:05, 10 mar 2025
Linia 30:		Linia 30:

	== Hrabiowie von Tiele-Winckler w XIX-XX wieku ==		== Hrabiowie von Tiele-Winckler w XIX-XX wieku ==
			Spadkobiercą górnośląskiej części fortuny Huberta von Tiele-Wincklera był jego najstarszy syn Franciszek Hubert, który w 1895 roku otrzymał od króla Prus i cesarza niemieckiego [[Wilhelm II Hohenzollern\|Wilhelma II Hohenzollerna]] dziedziczny (na zasadzie primogenitury) tytuł pruskiego hrabiego<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der gräflichen Häuser'', Jg. 69, Gotha 1896, s. 1177.</ref>. W 1901 roku został dziedzicznym członkiem Izby Panów (wyższa izba pruskiego parlamentu)<ref>„Deutscher Reichs-Anzeiger und Königlich Preußischer Staats-Anzeiger”, Nr 15, z dn. 18 I 1901 r., pag. 1.</ref>. Został odznaczony pruskim Orderem Królewskiej Korony 2. Klasy (w 1905 roku)<ref>„Deutscher Reichs-Anzeiger und Königlich Preußischer Staats-Anzeiger”, Nr 43, z dn. 18 II 1905 r., pag. 1.</ref> i Orderem Orła Czerwonego 3. klasy. Otrzymał również Odznaczenie za Służbę w Landwerze 1. klasy oraz srebrny Medal Pamiątkowy z Okazji Srebrnego Jubileuszu Ślubu cesarskiej pary (1906 r.). Był kawalerem japońskiego Orderu Chryzantemy oraz tureckiego Orderu Medżydów 3 klasy. Był także Kawalerem Prawa (ewang.) Zakonu Joannitów<ref>''Deutscher Ordens-Almanach'', Jg. 1908/09, Berlin [1908], s. 1549.</ref>.

			Od 1901 roku Tiele-Wincklerowie przeprowadzili się z dotychczasowej siedziby, pałacu w Miechowicach, do przebudowanej po pożarze rezydencji w Mosznej<ref>J. Bonczol, ''Miechowice'', w: „Z dziejów dzielnic Bytomia” (Magazyn Bytomski t. 8), pod red/ J. Drabiny, Byt0om 1991, s. 163.</ref>. Ich majątek stale się powiększał. Franciszek Hubert około 1900 roku kupił majątek Gardawice w ówczesnym powiecie pszczyńskim oraz państwo Radzowice w powiecie oleśnickim, składające się z dóbr: Gołębice, Miłowice (Dolne i Górne) i Radzowice<ref>''Schlesisches Güter-Adreßbuch'', Breslau 1902, s. 126, 464.</ref>. Ponadto nabył przed 1909 roku dobra w [[Powiat głubczycki\|powiecie głubczyckim]] (Pomorzowice, Pomorzowiczki) oraz w powiecie prudnickim (Olszynka)<ref>''Schlesisches Güter-Adreßbuch'', Breslau 1909, s. 478-479, 502. W poprzednim wydaniu z 1905 roku jako właściciel wymieniony jest inna osoba.</ref>. W 1910 roku kupił do tego państwo „Malepartus” (znane także jako „Ottowald”)<ref>R. Martin, ''Jahrbuch des Vermögens und Einkommens der Milionäre in der Provinz Schlesien'', Berlin 1913, s. 110-111.</ref>, składające się z dóbr położonych w kilku miejscowościach w powiatach [[Powiat strzelecki\|strzeleckim]] i [[Powiat lubliniecki\|lublinieckim]]: Kokotek, Kośmidry, Lisowice, Łagiewniki Małe, Łaziska, Pludry, Solarnia, Staniszcze Wielkie, Wierchlesie, Żędowice<ref>''Schlesisches Güter-Adreßbuch'', Breslau 1912, s. 507, 577-578.</ref>. Przed 1921 rokiem hrabia pozbył się dóbr Pomorzowice, Pomorzowiczki oraz Olszynka (ich właścicielem został hrabia von Kanitz), a dobra Łagiewniki, Miechowice, Rokitnica w powiecie bytomskim oraz dobra zamkowe Katowice (tzw. Dwór Anny, Dwór Luizy i Dwór Marii) przeszły na własność Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa (niem. ''Kattowitzer Aktien-Geselschaft für Bergbau und Eisenhüttenbetrieb''). Hrabia nabył wtedy dobra [[Zabrzeg]] w powiecie pszczyńskim<ref>''Schlesisches Güter-Adreßbuch'', Breslau 1921, s. 492-493, 534, 546-547, 572, 591.</ref>.

			Wartość fortuny hrabiego von Tiele-Wincklera była szacowana w latach 1912-1913 na od 74 do 87 mln marek. Hrabia był dziewiątym najbogatszym człowiekiem w Prusach i czwartym na [[Śląsk\|Śląsku]]<ref>R. Martin, ''Jahrbuch des Vermögens und Einkommens der Milionäre in Preußen'', Berlin 1912, s. 1; tenże, ''Jahrbuch des Vermögens und Einkommens der Milionäre in der Provinz Schlesien'', Berlin 1913, s. 2, 110-111.</ref>. W 1921 roku Tiele-Wincklerowie sprzedali za 24 mln marek Friedrichowi Flickowi swoje udziały w Katowickiej Spółce Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa<ref>F. Biały, ''Katowicka Spółka Akcyjna dla Górnictwa i Hutnictwa'', w: ''Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku'' '', t. 2 (A-N''), Warszawa 1981, s. 305; J. Jaros, ''Tajemnice górnośląskich koncernów'', Katowice 1988, s. 122-123.</ref>.

			Franciszek Hubert von Tiele-Winckler zmarł w 1922 roku, a spadkobiercą górnośląskich dóbr został jego jedyny żyjący syn [[Klaus Hubert von Tiele-Winckler\|Claus Hubert]]<ref>''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der gräflichen Häuser'', Jg. 98, Gotha 1925, s. 501.</ref>. Hrabia Claus Hubert już przed 1926 rokiem kupił dobra Zawiść w ówczesnym powiecie pszczyńskim. W tym samym czasie sprzedał jednak część dóbr rodowych. Państwo Radzowice stało się własnością Śląskiego Ziemstwa Kredytowego (niem. Schlesische Landschaft) z Wrocławia<ref>''Schlesisches Güter-Adreßbuch'', Breslau 1926, s. 197, 760.</ref>. W latach 1930-1937 majątek „Malepartus” stał się własnością Spółki Akcyjnej Las Ruda (Leśnictwo Kośmidry)<ref>''Schlesisches Güter-Adreßbuch'', Breslau 1937, s. 728.</ref>.

			Hrabia Claus Hubert pomimo trzech ożenków nie doczekał się potomstwa. Aby zapobiec utracie majątków, postanowił adoptować swego kuzyna z młodszej linii rodu barona [[Hans Werner von Tiele-Winckler\|Hansa Wernera]] z Rothenmoor<ref>''Genealogisches Handbuch der freiherrlichen Häuser B'', Bd 1, Limburg a. d. Lahn 1954, s. 431.</ref>, który był ostatnim właścicielem górnośląskich majątków rodowych Tiele-Wincklerów. Do 1945 roku w jego posiadaniu pozostały m.in. nadania pól górniczych w: Wielkim Chełmie, Kosztowych, Dziećkowicach, Nowym Bieruniu, Solcu i Małym Chełmku<ref>''Zarządzenie Ministra Przemysłu z dnia 26 listopada 1946 r. o ogłoszeniu pierwszego wykazu nadań górniczych przechodzących na własność Państwa'', w: „Monitor Polski” nr 21 z dn. 19 II 1947, poz. 46, s. 8.</ref>.

			Po zakończeniu [[Druga wojna światowa\|II wojny światowej]] wszystkie majątki poniemieckie na Śląsku w granicach Polski zostały upaństwowione na podstawie dekretów i ustaw Krajowej Rady Narodowej<ref>„Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, nr 13 z 1946 r., poz. 87 – ''Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich''.</ref>, A ludność niemiecka na podstawie decyzji Konferencji Poczdamskiej została wysiedlona<ref>''Teheran – Jałta – Poczdam. Dokumenty konferencji szefów rządów trzech wielkich mocarstw'', Warszawa 1972, s. 480.</ref>. Hrabia Hans Werner po opuszczeniu Śląska przeniósł się do Kilonii i tam prowadził rodzinną firmę (założona w 1923 roku) Kieler Lagerhaus-Gesellschaft. Po śmierci hrabiego w 1957 roku firmę dalej prowadził jego syn Hubert, który przejął także tytuł hrabiego<ref>A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie. Arystokracja węgla i stali'', Tarnowskie Góry 2021, s. 73-74.</ref>. W 2006 roku hrabia Hubert wraz z młodszym bratem [[Klaus Peter von Tiele-Winckler\|Klausem Piotrem]] i jego żoną Fryderyką przyjechali na Górny Śląsk na zaproszenie ks. Tadeusza Szurmana, bpa katowickiej diecezji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Byli przyjmowani przez ówczesne władze Katowic i [[Bytom\|Bytomia]]. Odwiedzili Miechowice i Mosznę. Na uroczystym nabożeństwie biskup wręczył im Medal „Róża Lutra” za zasługi rodu Tiele-Wincklerów dla katowickich ewangelików<ref>J. Madej, ''Bez nich nie byłoby Katowic'', w: „Gazeta Wyborcza. Gazeta w Katowicach”, z dn. 16-17 IX 2006 r., s. 3; K. Piotrowiak, ''Tiele-Winckler: Nie boimy się już Śląska'', w: „Gazeta Wyborcza. Gazeta w Katowicach”, z dn. 22 IX 2006 r., s. 8-9.</ref>. Hrabia Hubert zmarł bezpotomnie w 2008 roku. Od śmierci jego młodszego brata Klausa Piotra w 2011 roku prawo do tytułu hrabiego ma jego z syn – urodzony w 1970 roku – Lotar<ref>A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s.80-82.</ref>.

			Obecnie rodzina zamieszkuje przede wszystkim w Niemczech oraz we Włoszech.

			== Matka Ewa ==
			Całkowicie inny życiorys na tle swoich krewnych miała baronówna (od 1905 roku) [[Ewa von Tiele-Winckler\|Ewa]], najmłodsza córka Waleski i Huberta von Tiele-Wincklerów. Choć ochrzczona w kościele rzymsko-katolickim, przeszła na wiarę ewangelicką. Jako nastolatka podjęła się działań o charakterze charytatywnym, np. pomagała w wydawaniu posiłków dla potrzebujących, którzy przychodzili po pomoc do miechowickiego pałacu. W Bielefeld poznała instytucję diakonatu oraz organizację instytucjonalnej pomocy dla potrzebujących i od tej pory poświęciła się działalności charytatywnej.

			Po uzyskaniu wsparcia od ojca utworzyła Diakonat „Ostoja Pokoju”. Pierwszy budynek, w którym diakonat rozpoczął swoją działalność, otwarto w 1890 roku. Kolejne domy dla bezdomnych działały (w różnych latach) w 72 miejscowościach. Z Diakonatem związało swe losy prawie 200 diakonis. W 1918 roku pod ich opieką było prawie 1250 dzieci. Diakonisy prowadziły działalność charytatywną wśród więźniów, samotnych kobiet i matek, a także tzw. trudnej młodzieży. W czasie [[Pierwsza wojna światowa\|I wojny światowej]] służyły pomocą pielęgniarską w lazaretach. Swojej działalności nie ograniczały tylko do Śląska. Z misjami wyruszały do innych krajów, zarówno w Europie (Holandia, Norwegia), jak i Azji (Chiny, Indie, Persja, Syria, Liban), Ameryki Środkowej (Gwatemala), Afryki (Egipt, Uganda, Namibia) oraz na wyspach Pacyfiku (Nowa Gwinea, Wyspy Salomona)<ref>A. Seemann-Majorek, ''Matka Ewa z Miechowic. Życie i dzieło'', Łódź 2022, s. 79-80, 102, 113-122, 125, 246-267, 270-275, 359-361, 376.</ref>.

			Działalność „Matki Ewy” – bo tak nazywano Ewę von Tiele Winckler – została dostrzeżona na dworze Hohenzollernów. Król pruski i cesarz niemiecki Wilhelm II uhonorował ją w 1897 roku<ref>„Deutscher Reichs-Anzeiger und Königlich Preußischer Staats-Anzeiger”, Berlin 22 II 1897 r., nr 69.</ref>, ustanowionym ledwie rok wcześniej, Orderem Wilhelma. Było to trzecie najważniejsze rangą odznaczenie w cesarstwie niemieckim, po Orderze Orła Czarnego i Orderze Pour le Mérite<ref>„Handbuch über den Königlich Preussischen Hof und Staat für Jahr 1911”, Berlin 1910, s. 41, 43-44.</ref>.

			„Matka Ewa” była także autorką wielu dzieł o charakterze religijnym oraz literackim. Zmarła w Miechowicach w 1930 roku i została pochowana obok ewangelickiego kościoła na terenie diakonatu „Ostoja Pokoju”<ref>A. Seemann-Majorek, ''Matka Ewa''…, s. 161-163, 240-244.</ref>.

			== Tiele-Wincklerowie w Meklemburgii ==
			Osobno toczyły się dzieje rodu Tiele-Winckler w Meklemburgii. Po śmierci Huberta von Tiele-Wincklera jego młodsi synowie otrzymali podzielony na cztery części fideikomis w Meklemburgii: Walter – Blücher, Günther – Kirch-Grubenhagen i Vollrathsruhe, Hans-Wener – Rothenmoor, Raban – Schorssow[1]. W 1905 r. Róża von Tiele-Winckler, wdowa po Hubercie, a także wszyscy jej pasierbowie i syn zostali wyniesieni do stanu dziedzicznych pruskich baronów[2]. Baronowie Günther i Hans Werner byli kawalerami (ewang.) Zakonu Joannitów. Obaj otrzymali ponadto Odznaczenie za Służbę w Landwerze 2. klasy[3].

			Walter modernizował swoje majątki, wprowadzając m.in. oświetlenie elektryczne. Rozwinął także uprawę buraków cukrowych. Od brata Günthera przejął stadninę koni, które potem konkurowały z powodzeniem na wyścigach[4]. Günther przekazał bezpłatnie na potrzebę budowy linii kolejowej z Rostocku do Berlina część swoich ziem, w zamian otrzymując przywilej specjalnego przystanku w przypadku potrzeby skorzystania z pociągu przez jego rodzinę[5]. Baronowie Walter (zm. 1909 r.) i Günther (zm. 1918 r.) nie pozostawili męskiego potomstwa. Ich majątki zgodnie z zasadami obowiązującymi fideikomisy zostały odziedziczone przez młodszych braci: Raban przejął Blücher (znane także jako Lebbin), a Hans-Werner Vollratsruhe[6].

			Młodsi z synów Huberta - Hans Werner i Raban – założyli dwie niewygasłe do dziś linie rodowe. Hans Werner zmarł w 1914 r.[7] Miał trzech synów, z których dwóch zmarło wskutek działań wojennych. Najstarszy Hubert brał udział w walkach I wojny światowej, ranny latem 1917 r. zmarł na początku następnego roku w poczdamskim lazarecie[8]. Najmłodszy Oskar dostał się do rosyjskiej niewoli pod koniec II wojny światowej i zmarł w niej w grudniu 1945 r. Hans Werner „Młodszy” w 1938 r. odziedziczył górnośląskie majątki i stał się założycielem młodszej linii hrabiowskiej[9].

			Raban, w momencie śmierci ojca zaledwie sześcioletni, wychowywał się pod opieką matki, baronowej Róży. Po podziałach majątku przypadły mu w udziale meklemburskie dobra Schorssow i Lebbin (wcześniej Blücher). W połowie lat 30. XX w. zdecydował się je sprzedać i przeniósł się do Tanganiki (uprzednio kolonii niemieckiej). Zmarł nagle podczas podróży z Afryki do Europy na statku na Kanale Sueskim w 1936 r. Jego syn i spadkobierca Raab-Hubertus z siostrą i matką zdecydowali się jednak osiąść na stałe w Afryce. Po wybuchu II wojny światowej został internowany przez Anglików. Udało mu się jednak uciec z obozu i przedostać się do Portugalskiej Afryki Wschodniej (obecnie Mozambik). Do Europy wrócił dopiero w 1944 r. Został uwięziony w portugalskim więzieniu i do Niemiec dotarł dopiero po zakończeniu wojny. Raab-Hubertus większość swego życia pracował w branży hotelarskiej, zarządzając różnymi obiektami. W 1985 r. wraz z rodziną przyjechał na Śląsk zobaczyć dawne majątki rodowe. Była to pierwsza taka wizyta przedstawicieli rodu od czasów wojny[10]. Zmarł w 1994 r.[11]

			Obecnie przedstawicielami baronowskiej linii rodu są dwaj synowie Raab-Hubertusa: Raban i Hubertus – oraz ich potomkowie. Żyją w Niemczech oraz Włoszech[12].
			----[1] ''Gothaisches Genealogisches Taschenbuch der Freiherrlichen Häuser,'' Jg 61, Gotha 1911 s. 954.

			[2] ''Gothaisches Genealogisches Taschenbuch der Freiherrlichen Häuser,'' Jg 59, Gotha 1909 s. 850-852.

			[3] ''Deutscher Ordens-Almanach'', Jg. 1908/09…, s. 1549.

			[4] W. von Blücher, ''Walther von Tiele-Winckler'', Garmisch-Partenkirchen 1962, s. 8-12.

			[5] A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 53

			[6] A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 51, 53.

			[7] ''Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser'', Jg. 65, Gotha 1915, s. 45, 990.

			[8] ''Ehren-Rangliste des ehemaligen Deutschen Heeres'', Berlin 1926, s. 392

			[9] ''Genealogisches Handbuch der Freiherrlichen Häuser B'', Bd 1, Limburg a. d. Lahn 1954, s. 43.

			[10] A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 53, 68-70, 77.

			[11] ''Genealogisches Handbuch der Freiherrlichen Häuser B'', Bd 1, Limburg a. d. Lahn 1954, s. 431.

			[12] A. Kuzio-Podrucki, ''Tiele-Wincklerowie''…, s. 98.

Praktykant o 19:39, 10 mar 2025

2025-03-10T19:39:06Z

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 [[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
 [[Kategoria:Tom 12 (2025)]]
-Autor: [[Prof.zw.dr hab.Ryszard Kaczmarek|prof. zw. dr hab. Ryszard Kaczmarek]]
+Autor: [[dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki]]
 ::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
 :::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 12 (2025)|TOM: 12 (2025)]]
-Wyższy Urząd Górniczy w Wrocławiu (''Oberbergamt zu Breslau'') został utworzony w 1769 roku jako pruski urząd administracji rządowej, którego zadaniem był nadzór nad zakładami górniczymi, hutami i salinami na [[Śląsk|Śląsku]] oraz w Hrabstwie Kłodzkim (''Grafschaft Glatz'').
+Tiele Wincklerowie to [[Górny Śląsk|górnośląsko]]-meklemburski ród szlachecki i arystokratyczny wywodzący się z Kurlandii. Najstarszym udokumentowanym przedstawicielem rodu był Jan Chrystian, żyjący w XVIII wieku. W połowie XIX wieku ród podzielił się na dwie linie, różniące się zapisem nazwiska: von Tiele – jej założycielem był Waldemar (zm. 1903 r.) – i von Tiele-Winckler, której założycielem był starszy brat poprzedniego, [[Hubert von Tiele-Winckler|Hubert]] (zm. 1893 r.).

Praktykant: Utworzono nową stronę "Kategoria:Historia Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 12 (2025) Autor: prof. zw. dr hab. Ryszard Kaczmarek ::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO :::::::::::::::::::::::::TOM: 12 (2025) Wyższy Urząd Górniczy w Wrocławiu (''Oberbergamt zu Breslau'') został utworzony w 1769 roku jako pruski urząd administracji r…"

2025-03-10T19:05:59Z

Utworzono nową stronę "Kategoria:Historia Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 12 (2025) Autor: prof. zw. dr hab. Ryszard Kaczmarek ::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO :::::::::::::::::::::::::TOM: 12 (2025) Wyższy Urząd Górniczy w Wrocławiu (''Oberbergamt zu Breslau'') został utworzony w 1769 roku jako pruski urząd administracji r…"

Nowa strona

[[Kategoria:Historia]]
[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
[[Kategoria:Tom 12 (2025)]]
Autor: [[Prof.zw.dr hab.Ryszard Kaczmarek|prof. zw. dr hab. Ryszard Kaczmarek]]

::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 12 (2025)|TOM: 12 (2025)]]

Wyższy Urząd Górniczy w Wrocławiu (''Oberbergamt zu Breslau'') został utworzony w 1769 roku jako pruski urząd administracji rządowej, którego zadaniem był nadzór nad zakładami górniczymi, hutami i salinami na [[Śląsk|Śląsku]] oraz w Hrabstwie Kłodzkim (''Grafschaft Glatz'').