Teatr Dzieci Zagłębia - Historia wersji

Praktykant o 12:21, 26 sty 2022

2022-01-26T12:21:04Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:21, 26 sty 2022
Linia 8:		Linia 8:
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 8 (2021)\|TOM: 8 (2021)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 8 (2021)\|TOM: 8 (2021)]]

	Teatr powstał z inicjatywy Jana Dormana w 1945 roku w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]]. Początkowo scena ta działała pod nazwą Międzyszkolnego Teatru Dziecka i jej pierwsza premiera <i>Malowane dzbanki</i> odbyła się 22 grudnia 1945 roku na scenie Teatru Miejskiego, dzisiejszego [[Teatr Zagłębia w Sosnowcu\|Teatru Zagłębia w Sosnowcu]]. W 1947 roku teatrzyk przekształcony został w Eksperymentalny Teatr Dzieci i do 1949 roku ~~jego~~ oficjalną siedzibą był dom Związku Zawodowego Górników przy ul. Żytniej w Sosnowcu. ~~Ówczesna jego~~ działalność miała charakter rekompensacyjny. Obok funkcji oświatowej, teatrzyk spełniał cele ludyczne. Przygotowywane wraz z dziećmi widowiska miały charakter artystycznej zabawy, w strukturze której znajdowały się elementy zasad zabaw dziecięcych. Z czasem w praktyce teatralnej Dormana dominującą pozycję uzyskała teza o podstawowej roli zabawy w kulturze pierwotnej człowieka, zaczerpnięta z teorii filozofa kultury Johana Huizingi oraz psychologii rozwojowej Stefana Szumana. [[Plik:Teatr Dzieci Zagłębia im.jpg\|400px\|thumb\|right\|Teatr Dzieci Zagłębia]]		Teatr powstał z inicjatywy Jana Dormana w 1945 roku w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]]. Początkowo scena działała pod nazwą Międzyszkolnego Teatru Dziecka i jej pierwsza premiera <i>Malowane dzbanki</i> odbyła się 22 grudnia 1945 roku na scenie Teatru Miejskiego, dzisiejszego [[Teatr Zagłębia w Sosnowcu\|Teatru Zagłębia w Sosnowcu]]. W 1947 roku teatrzyk przekształcony został w Eksperymentalny Teatr Dzieci i do 1949 roku. Jego oficjalną siedzibą był dom Związku Zawodowego Górników przy ul. Żytniej w Sosnowcu. Początkowo działalność miała charakter rekompensacyjny. Obok funkcji oświatowej, teatrzyk spełniał cele ludyczne. Przygotowywane wraz z dziećmi widowiska miały charakter artystycznej zabawy, w strukturze której znajdowały się elementy zasad zabaw dziecięcych. Z czasem w praktyce teatralnej Dormana dominującą pozycję uzyskała teza o podstawowej roli zabawy w kulturze pierwotnej człowieka, zaczerpnięta z teorii filozofa kultury Johana Huizingi oraz psychologii rozwojowej Stefana Szumana. [[Plik:Teatr Dzieci Zagłębia im.jpg\|400px\|thumb\|right\|Teatr Dzieci Zagłębia]]

	Trudne warunki lokalowe domu ZZG ~~ostatecznie~~ sprawiły, że z dniem 7 marca 1950 roku zespół do swej dyspozycji otrzymał w dzierżawę budynek Domu Katolickiego parafii św. Trójcy przy ul. Sobieskiego w [[Będzin\|Będzinie]] (obecnie ul. Teatralna 4). ~~W ślad za tym~~ 1 kwietnia 1951 roku do życia powołane zostało Stowarzyszenie Teatr Dzieci Zagłębia, a w ślad za tym pojawiła się ~~jego dotychczasowa~~ nazwa. Adaptacja nowych pomieszczeń dla potrzeb teatralnych według planów Jacka Dormana nastąpiła w latach 1960-1963, a 1 stycznia 1969 roku Teatr został upaństwowiony<ref> Współcześnie widownia jego liczy 268 miejsc.</ref>.		Trudne warunki lokalowe domu ZZG sprawiły, że z dniem 7 marca 1950 roku zespół do swej dyspozycji otrzymał w dzierżawę budynek Domu Katolickiego parafii św. Trójcy przy ul. Sobieskiego w [[Będzin\|Będzinie]] (obecnie ul. Teatralna 4). 1 kwietnia 1951 roku do życia powołane zostało Stowarzyszenie Teatr Dzieci Zagłębia, a w ślad za tym pojawiła się nowa nazwa - Teatr Dzieci Zagłębia. Adaptacja nowych pomieszczeń dla potrzeb teatralnych według planów Jacka Dormana nastąpiła w latach 1960-1963, a 1 stycznia 1969 roku Teatr został upaństwowiony<ref> Współcześnie widownia jego liczy 268 miejsc.</ref>.

	Zręby myśli estetycznej Dormana ewoluowały od zakwestionowania dominującej pozycji lalki, do jej ostatecznej detronizacji i likwidacji zasłaniającego aktorów parawanu. ~~Teatr~~ jego jako jeden z pierwszych stał się placówką żywego planu aktorskiego oraz różnorodnych rekwizytów, w tym i plastycznych znaków przestrzennych. Przykładem tego był już w 1958 roku, Kornela Makuszyńskiego <i>Krawiec pan Niteczka</i>, kiedy to pokazani na otwartej scenie aktorzy grali pozostającymi w ich rękach lalkami. One same utraciły swoją „funkcję przedstawiania postaci”<ref>H. Jurkowski: <i>Teatr Dzieci Zagłębia 1945-1974</i>. „Pamiętnik Teatralny” 1976, nr 3, s. 230.</ref>, stając się jedynie pretekstem do zabawy. Występujące od tego czasu w jego widowiskach elementy umowności, odnajdujemy także w klasycznych widowiskach dla dzieci i młodzieży, jakimi były m. in. Hansa Chrystiana Andersena <i>Krzesiwo</i> (1956), Kornela Makuszyńskiego <i>Koziołek Matołek</i> (1962) i Marii Kownackiej <i>Żaczek szkolaczek</i> w reżyserii Janiny Dormanowej (1963).		Zręby myśli estetycznej Dormana ewoluowały od zakwestionowania dominującej pozycji lalki, do jej ostatecznej detronizacji i likwidacji zasłaniającego aktorów parawanu. Jego teatr, jego jako jeden z pierwszych, stał się placówką żywego planu aktorskiego oraz różnorodnych rekwizytów, w tym i plastycznych znaków przestrzennych. Przykładem tego był już w 1958 roku, Kornela Makuszyńskiego <i>Krawiec pan Niteczka</i>, kiedy to pokazani na otwartej scenie aktorzy grali pozostającymi w ich rękach lalkami. One same utraciły swoją „funkcję przedstawiania postaci”<ref>H. Jurkowski: <i>Teatr Dzieci Zagłębia 1945-1974</i>. „Pamiętnik Teatralny” 1976, nr 3, s. 230.</ref>, stając się jedynie pretekstem do zabawy. Występujące od tego czasu w jego widowiskach elementy umowności, odnajdujemy także w klasycznych widowiskach dla dzieci i młodzieży, jakimi były m. in. Hansa Chrystiana Andersena <i>Krzesiwo</i> (1956), Kornela Makuszyńskiego <i>Koziołek Matołek</i> (1962) i Marii Kownackiej <i>Żaczek szkolaczek</i> w reżyserii Janiny Dormanowej (1963).

	Kolejne ważne spektakle z lat 60. i 70. XX wieku, oparte na scenariuszach Dormana, odwoływały się do znanych tekstów literackich lub zaczerpniętych z nich pojedynczych scen. Ugruntowały one pozycję TDZ jako jednej z najciekawszych awangardowych scen polskich dla dzieci i młodzieży<ref>Por. H. Jurkowski: <i>Jan Dorman – nieustająco obecny. W: Jan Dorman i jego teatr</i>. Red. Marta Odziomek. Będzin 2013, ss. 86-95.</ref>. Był to równocześnie Teatr na wskroś współczesny, istniejący w abstrakcyjnej, uogólnionej przestrzeni geograficznej, rozgrywającej się tu, tam, wszędzie. Służyła temu m. in. scenografia jego widowisk, która nie odwoływała się do kompozycji naturalistycznych wzorów, ale była formą plastycznego collage, zbliżoną do obrazów z rzeczywistości przeszłej i teraźniejszej. Stąd próby sięgania do ilustracji gazetowych, ogłoszeń prasowych i panoramicznych zdjęć dużych miast. Ich symboliczna przestrzeń, abstrakcyjna i nieoznaczona, zdawała się prezentować świat wyłącznie współczesny i niezmienny<ref>W latach 1965–1973 Teatr był organizatorem Przeglądu Zespołów Obrzędowych „Herody”. Pochodzące z terenu Śląska i Beskidów zespoły ludowe, na ulicach Będzina i scenie teatru prezentowały swoje widowiska wystawiane z okazji świąt Bożego Narodzenia.</ref>. Zawarte w nich metafory i zagadki literackie miały swój sens poetycki, odwoływały się do parodii, parafrazy, pastiszu i happeningu. Przestrzeń sceniczna Teatru Dormana w powiązaniu z jednostką czasu teraźniejszego, zapewniała jego widowiskom pełnię scenicznego świata. Występujących w nich bohaterów łączyła, o ile nie liczyć elementów strukturalnych widowiska, jedynie wspólna zabawa. Tradycyjnie pojmowana akcja była bowiem nieobecna.		Kolejne ważne spektakle z lat 60. i 70. XX wieku, oparte na scenariuszach Dormana, odwoływały się do znanych tekstów literackich lub zaczerpniętych z nich pojedynczych scen. Ugruntowały one pozycję TDZ jako jednej z najciekawszych awangardowych scen polskich dla dzieci i młodzieży<ref>Por. H. Jurkowski: <i>Jan Dorman – nieustająco obecny. W: Jan Dorman i jego teatr</i>. Red. Marta Odziomek. Będzin 2013, ss. 86-95.</ref>. Był to równocześnie Teatr na wskroś współczesny, istniejący w abstrakcyjnej, uogólnionej przestrzeni geograficznej, rozgrywającej się tu, tam, wszędzie. Służyła temu m. in. scenografia jego widowisk, która nie odwoływała się do kompozycji naturalistycznych wzorów, ale była formą plastycznego collage, zbliżoną do obrazów z rzeczywistości przeszłej i teraźniejszej. Stąd próby sięgania do ilustracji gazetowych, ogłoszeń prasowych i panoramicznych zdjęć dużych miast. Ich symboliczna przestrzeń, abstrakcyjna i nieoznaczona, zdawała się prezentować świat wyłącznie współczesny i niezmienny<ref>W latach 1965–1973 Teatr był organizatorem Przeglądu Zespołów Obrzędowych „Herody”. Pochodzące z terenu Śląska i Beskidów zespoły ludowe, na ulicach Będzina i scenie teatru prezentowały swoje widowiska wystawiane z okazji świąt Bożego Narodzenia.</ref>. Zawarte w nich metafory i zagadki literackie miały swój sens poetycki, odwoływały się do parodii, parafrazy, pastiszu i happeningu. Przestrzeń sceniczna Teatru Dormana w powiązaniu z jednostką czasu teraźniejszego, zapewniała jego widowiskom pełnię scenicznego świata. Występujących w nich bohaterów łączyła, o ile nie liczyć elementów strukturalnych widowiska, jedynie wspólna zabawa. Tradycyjnie pojmowana akcja była bowiem nieobecna.

Praktykant o 07:40, 26 sty 2022

2022-01-26T07:40:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:40, 26 sty 2022
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Kultura i sztuka]]		[[Kategoria:Kultura i sztuka]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 5 (~~2018~~)]]		[[Kategoria:Tom 8 (2021)]]
	Autor: [[prof. dr hab. Andrzej Linert]]		Autor: [[prof. dr hab. Andrzej Linert]]

Praktykant o 17:11, 25 sty 2022

2022-01-25T17:11:20Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:11, 25 sty 2022
Linia 19:		Linia 19:

	Związek bohaterów sztuk Dormanowskich z otaczającym ich światem, uproszczony został do symbolicznej stylizacji ludzi zazwyczaj samotnych, zagubionych, nierzadko tragicznych i poszukujących szczęścia. Stąd w jego najgłośniejszych widowiskach brak zainteresowania psychologią odtwarzanych postaci i stała niemal obecność Pierrota, Arlekina i Kolombiny, obok postaci z dramatów klasyki europejskiej. Aktorzy prawdę kreowanych postaci zastępowali symbolami i tezami, prezentując zazwyczaj jedną dominującą właściwość charakteru. Pomijając psychologiczne motywacje, prezentowali postaci zredukowane do jednej nadrzędnej cechy. Ich bohaterowie nie byli więc przykładami postaci społecznego działania, które samodzielnie kreowały losy swoich bohaterów. Artysta wykorzystując nastrój osamotnienia, wywoływał uczucie wyobcowania i niepokoju, lęku i braku stabilizacji. W stanach ich apatii i zadumy, zakodowana została rzeczywistość polska lat 60. i 70., obraz świadomość nieuchronnej klęski w walce z nieprzyjaznym i wrogim światem zewnętrznym. Do dziecka widowiska te przemawiały strukturą zabawy, z kolei do dorosłych ich subiektywne i wieloznaczne przesłania, trafiały poprzez zakodowane w nich wielorakie kody literackie oraz czytelne motywy i postaci.		Związek bohaterów sztuk Dormanowskich z otaczającym ich światem, uproszczony został do symbolicznej stylizacji ludzi zazwyczaj samotnych, zagubionych, nierzadko tragicznych i poszukujących szczęścia. Stąd w jego najgłośniejszych widowiskach brak zainteresowania psychologią odtwarzanych postaci i stała niemal obecność Pierrota, Arlekina i Kolombiny, obok postaci z dramatów klasyki europejskiej. Aktorzy prawdę kreowanych postaci zastępowali symbolami i tezami, prezentując zazwyczaj jedną dominującą właściwość charakteru. Pomijając psychologiczne motywacje, prezentowali postaci zredukowane do jednej nadrzędnej cechy. Ich bohaterowie nie byli więc przykładami postaci społecznego działania, które samodzielnie kreowały losy swoich bohaterów. Artysta wykorzystując nastrój osamotnienia, wywoływał uczucie wyobcowania i niepokoju, lęku i braku stabilizacji. W stanach ich apatii i zadumy, zakodowana została rzeczywistość polska lat 60. i 70., obraz świadomość nieuchronnej klęski w walce z nieprzyjaznym i wrogim światem zewnętrznym. Do dziecka widowiska te przemawiały strukturą zabawy, z kolei do dorosłych ich subiektywne i wieloznaczne przesłania, trafiały poprzez zakodowane w nich wielorakie kody literackie oraz czytelne motywy i postaci.
			[[Plik:Jan Dorman.jpg\|400px\|thumb\|right\|Jan Dorman wśród lalek]]

	Artysta łącznie na scenie będzińskiej zrealizował 59 widowisk. Zrażony jednak brakiem zrozumienia 1 kwietnia 1978 roku postanowił przejść na emeryturę<ref>Od początku istnienia Teatru, ważnym elementem jego programu była działalność edukacyjna, czego przykładem było istnienie m. in. Klubu Studenckiego „Ethiopus”.</ref>. Do grona współpracujących z nim scenografów m. in. należeli Stanisław Byrski, Ali Bunsch, Jacek Dorman, Tadeusz Grabowski, Zofia Jarema, Adam Kilian, Andrzej Łabiniec i Alfred Ryl-Krystianowski. Wieloletnimi jego aktorami byli: Janina Dorman, Janina Rose, Lidia Wróbel, Iwona Żelaźnicka, Grzegorz Lewandowski i Stanisław Zagórzecki, a także Leokadia Ćwięk i Helena Pilch-Dąbrowiecka.		Artysta łącznie na scenie będzińskiej zrealizował 59 widowisk. Zrażony jednak brakiem zrozumienia 1 kwietnia 1978 roku postanowił przejść na emeryturę<ref>Od początku istnienia Teatru, ważnym elementem jego programu była działalność edukacyjna, czego przykładem było istnienie m. in. Klubu Studenckiego „Ethiopus”.</ref>. Do grona współpracujących z nim scenografów m. in. należeli Stanisław Byrski, Ali Bunsch, Jacek Dorman, Tadeusz Grabowski, Zofia Jarema, Adam Kilian, Andrzej Łabiniec i Alfred Ryl-Krystianowski. Wieloletnimi jego aktorami byli: Janina Dorman, Janina Rose, Lidia Wróbel, Iwona Żelaźnicka, Grzegorz Lewandowski i Stanisław Zagórzecki, a także Leokadia Ćwięk i Helena Pilch-Dąbrowiecka.

	Po odejściu Dormana, kolejni dyrektorzy sceny będzińskiej w mniej lub bardziej świadomy sposób nawiązywali do poetyki jego teatru, bądź też tworzyli w opozycji do niej własne programy artystyczne, przykładem tego na wstępie były dwie krańcowo odmienne dyrekcje Grzegorza Lewandowskiego (1978–1991)<ref>Obdarzony pasją pedagoga Lewandowski powołał do życia dwuletnie Studium Aktorskie Teatrów Lalkowych, które w latach 1982 -1985 i 1987-1989 wykształciło 51 aktorów-lalkarzy.</ref> i Waldemara Musioła (1991/1992), a z czasem także Małgorzaty Majewskiej (1992–1995), Michała Rosińskiego (1995–2001), Arkadiusza Klucznika (2001–2005), Dariusza Wiktorowicza (2005–2014), Gabriela Gietzky’ego (2014-2017)<ref>Status organizacyjny: teatr miejski w połowie finansowany przez miasto, w połowie starostwo.</ref> i w ostatnich latach Pawła Klica i Jakuba Kasprzaka (2017-2020).		Po odejściu Dormana, kolejni dyrektorzy sceny będzińskiej w mniej lub bardziej świadomy sposób nawiązywali do poetyki jego teatru, bądź też tworzyli w opozycji do niej własne programy artystyczne, przykładem tego na wstępie były dwie krańcowo odmienne dyrekcje Grzegorza Lewandowskiego (1978–1991)<ref>Obdarzony pasją pedagoga Lewandowski powołał do życia dwuletnie Studium Aktorskie Teatrów Lalkowych, które w latach 1982 -1985 i 1987-1989 wykształciło 51 aktorów-lalkarzy.</ref> i Waldemara Musioła (1991/1992), a z czasem także Małgorzaty Majewskiej (1992–1995), Michała Rosińskiego (1995–2001), Arkadiusza Klucznika (2001–2005), Dariusza Wiktorowicza (2005–2014), Gabriela Gietzky’ego (2014-2017)<ref>Status organizacyjny: teatr miejski w połowie finansowany przez miasto, w połowie starostwo.</ref> i w ostatnich latach Pawła Klica i Jakuba Kasprzaka (2017-2020).
	~~[[Plik:Jan Dorman.jpg\|400px\|thumb\|right\|Jan Dorman wśród lalek]]~~

	Najtrudniejszy czas w dziejach TDZ nastąpił w 2015 roku, w chwili gdy Starostwo Powiatowe w Będzinie obcięło o połowę dotację dla zespołu, a następnie uchwałą z 12 maja 2015 roku postanowiło zerwać zawartą z Urzędem Miasta umowę na prowadzenie i współfinansowanie działalności Teatru<ref>Wcześniej 1 lutego 1999 roku podpisano umowę o współfinansowaniu Teatru przez miasto Będzin w 55% i w 45% przez powiat będziński.</ref>. Na szczęście kryzys ten 10 czerwca 2015 roku udało się przezwyciężyć.		Najtrudniejszy czas w dziejach TDZ nastąpił w 2015 roku, w chwili gdy Starostwo Powiatowe w Będzinie obcięło o połowę dotację dla zespołu, a następnie uchwałą z 12 maja 2015 roku postanowiło zerwać zawartą z Urzędem Miasta umowę na prowadzenie i współfinansowanie działalności Teatru<ref>Wcześniej 1 lutego 1999 roku podpisano umowę o współfinansowaniu Teatru przez miasto Będzin w 55% i w 45% przez powiat będziński.</ref>. Na szczęście kryzys ten 10 czerwca 2015 roku udało się przezwyciężyć.

Praktykant o 17:10, 25 sty 2022

2022-01-25T17:10:51Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:10, 25 sty 2022
Linia 8:		Linia 8:
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 8 (2021)\|TOM: 8 (2021)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 8 (2021)\|TOM: 8 (2021)]]

	Teatr powstał z inicjatywy Jana Dormana w 1945 roku w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]]. Początkowo scena ta działała pod nazwą Międzyszkolnego Teatru Dziecka i jej pierwsza premiera <i>Malowane dzbanki</i> odbyła się 22 grudnia 1945 roku na scenie Teatru Miejskiego, dzisiejszego [[Teatr Zagłębia w Sosnowcu\|Teatru Zagłębia w Sosnowcu]]. W 1947 roku teatrzyk przekształcony został w Eksperymentalny Teatr Dzieci i do 1949 roku jego oficjalną siedzibą był dom Związku Zawodowego Górników przy ul. Żytniej w Sosnowcu. Ówczesna jego działalność miała charakter rekompensacyjny. Obok funkcji oświatowej, teatrzyk spełniał cele ludyczne. Przygotowywane wraz z dziećmi widowiska miały charakter artystycznej zabawy, w strukturze której znajdowały się elementy zasad zabaw dziecięcych. Z czasem w praktyce teatralnej Dormana dominującą pozycję uzyskała teza o podstawowej roli zabawy w kulturze pierwotnej człowieka, zaczerpnięta z teorii filozofa kultury Johana Huizingi oraz psychologii rozwojowej Stefana Szumana. [[Plik:Teatr Dzieci Zagłębia im.jpg\|400px\|thumb\|right\|Teatr Dzieci Zagłębia]].		Teatr powstał z inicjatywy Jana Dormana w 1945 roku w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]]. Początkowo scena ta działała pod nazwą Międzyszkolnego Teatru Dziecka i jej pierwsza premiera <i>Malowane dzbanki</i> odbyła się 22 grudnia 1945 roku na scenie Teatru Miejskiego, dzisiejszego [[Teatr Zagłębia w Sosnowcu\|Teatru Zagłębia w Sosnowcu]]. W 1947 roku teatrzyk przekształcony został w Eksperymentalny Teatr Dzieci i do 1949 roku jego oficjalną siedzibą był dom Związku Zawodowego Górników przy ul. Żytniej w Sosnowcu. Ówczesna jego działalność miała charakter rekompensacyjny. Obok funkcji oświatowej, teatrzyk spełniał cele ludyczne. Przygotowywane wraz z dziećmi widowiska miały charakter artystycznej zabawy, w strukturze której znajdowały się elementy zasad zabaw dziecięcych. Z czasem w praktyce teatralnej Dormana dominującą pozycję uzyskała teza o podstawowej roli zabawy w kulturze pierwotnej człowieka, zaczerpnięta z teorii filozofa kultury Johana Huizingi oraz psychologii rozwojowej Stefana Szumana. [[Plik:Teatr Dzieci Zagłębia im.jpg\|400px\|thumb\|right\|Teatr Dzieci Zagłębia]]

	Trudne warunki lokalowe domu ZZG ostatecznie sprawiły, że z dniem 7 marca 1950 roku zespół do swej dyspozycji otrzymał w dzierżawę budynek Domu Katolickiego parafii św. Trójcy przy ul. Sobieskiego w [[Będzin\|Będzinie]] (obecnie ul. Teatralna 4). W ślad za tym 1 kwietnia 1951 roku do życia powołane zostało Stowarzyszenie Teatr Dzieci Zagłębia, a w ślad za tym pojawiła się jego dotychczasowa nazwa. Adaptacja nowych pomieszczeń dla potrzeb teatralnych według planów Jacka Dormana nastąpiła w latach 1960-1963, a 1 stycznia 1969 roku Teatr został upaństwowiony<ref> Współcześnie widownia jego liczy 268 miejsc.</ref>.		Trudne warunki lokalowe domu ZZG ostatecznie sprawiły, że z dniem 7 marca 1950 roku zespół do swej dyspozycji otrzymał w dzierżawę budynek Domu Katolickiego parafii św. Trójcy przy ul. Sobieskiego w [[Będzin\|Będzinie]] (obecnie ul. Teatralna 4). W ślad za tym 1 kwietnia 1951 roku do życia powołane zostało Stowarzyszenie Teatr Dzieci Zagłębia, a w ślad za tym pojawiła się jego dotychczasowa nazwa. Adaptacja nowych pomieszczeń dla potrzeb teatralnych według planów Jacka Dormana nastąpiła w latach 1960-1963, a 1 stycznia 1969 roku Teatr został upaństwowiony<ref> Współcześnie widownia jego liczy 268 miejsc.</ref>.
Linia 18:		Linia 18:
	W gronie najciekawszych autorskich widowisk Dormana były m.in. Zbigniewa Wojciechowskiego <i>Która godzina?</i> (1964), <i>Sen nocy letniej</i> Williama Shakespeare’a (1965), Oskara Wilde’a <i>Szczęśliwy książę</i> (1967), Denisa Diderota <i>Kubuś Fatalista</i> (1972), a także Aleksandra Błoka <i>Buda jarmarczna. Dwunastu</i> oraz <i>Kaczka i Hamlet</i> - te dwie ostatnie z 1968 roku oraz <i>Młynek do kawy</i> Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (1974) i <i>Konik</i> (1975).		W gronie najciekawszych autorskich widowisk Dormana były m.in. Zbigniewa Wojciechowskiego <i>Która godzina?</i> (1964), <i>Sen nocy letniej</i> Williama Shakespeare’a (1965), Oskara Wilde’a <i>Szczęśliwy książę</i> (1967), Denisa Diderota <i>Kubuś Fatalista</i> (1972), a także Aleksandra Błoka <i>Buda jarmarczna. Dwunastu</i> oraz <i>Kaczka i Hamlet</i> - te dwie ostatnie z 1968 roku oraz <i>Młynek do kawy</i> Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (1974) i <i>Konik</i> (1975).

	Związek bohaterów sztuk Dormanowskich z otaczającym ich światem, uproszczony został do symbolicznej stylizacji ludzi zazwyczaj samotnych, zagubionych, nierzadko tragicznych i poszukujących szczęścia. Stąd w jego najgłośniejszych widowiskach brak zainteresowania psychologią odtwarzanych postaci i stała niemal obecność Pierrota, Arlekina i Kolombiny, obok postaci z dramatów klasyki europejskiej. Aktorzy prawdę kreowanych postaci zastępowali symbolami i tezami, prezentując zazwyczaj jedną dominującą właściwość charakteru. Pomijając psychologiczne motywacje, prezentowali postaci zredukowane do jednej nadrzędnej cechy. Ich bohaterowie nie byli więc przykładami postaci społecznego działania, które samodzielnie kreowały losy swoich bohaterów. Artysta wykorzystując nastrój osamotnienia, wywoływał uczucie wyobcowania i niepokoju, lęku i braku stabilizacji. W stanach ich apatii i zadumy, ~~zakodowany~~ została rzeczywistość polska lat 60. i 70., obraz świadomość nieuchronnej klęski w walce z nieprzyjaznym i wrogim światem zewnętrznym. Do dziecka widowiska te przemawiały strukturą zabawy, z kolei do dorosłych ich subiektywne i wieloznaczne przesłania, trafiały poprzez zakodowane w nich wielorakie kody literackie oraz czytelne motywy i postaci.		Związek bohaterów sztuk Dormanowskich z otaczającym ich światem, uproszczony został do symbolicznej stylizacji ludzi zazwyczaj samotnych, zagubionych, nierzadko tragicznych i poszukujących szczęścia. Stąd w jego najgłośniejszych widowiskach brak zainteresowania psychologią odtwarzanych postaci i stała niemal obecność Pierrota, Arlekina i Kolombiny, obok postaci z dramatów klasyki europejskiej. Aktorzy prawdę kreowanych postaci zastępowali symbolami i tezami, prezentując zazwyczaj jedną dominującą właściwość charakteru. Pomijając psychologiczne motywacje, prezentowali postaci zredukowane do jednej nadrzędnej cechy. Ich bohaterowie nie byli więc przykładami postaci społecznego działania, które samodzielnie kreowały losy swoich bohaterów. Artysta wykorzystując nastrój osamotnienia, wywoływał uczucie wyobcowania i niepokoju, lęku i braku stabilizacji. W stanach ich apatii i zadumy, zakodowana została rzeczywistość polska lat 60. i 70., obraz świadomość nieuchronnej klęski w walce z nieprzyjaznym i wrogim światem zewnętrznym. Do dziecka widowiska te przemawiały strukturą zabawy, z kolei do dorosłych ich subiektywne i wieloznaczne przesłania, trafiały poprzez zakodowane w nich wielorakie kody literackie oraz czytelne motywy i postaci.

	Artysta łącznie na scenie będzińskiej zrealizował 59 widowisk. Zrażony jednak brakiem zrozumienia 1 kwietnia 1978 roku postanowił przejść na emeryturę<ref>Od początku istnienia Teatru, ważnym elementem jego programu była działalność edukacyjna, czego przykładem było istnienie m. in. Klubu Studenckiego „Ethiopus”.</ref>. Do grona współpracujących z nim scenografów m. in. należeli Stanisław Byrski, Ali Bunsch, Jacek Dorman, Tadeusz Grabowski, Zofia Jarema, Adam Kilian, Andrzej Łabiniec i Alfred Ryl-Krystianowski. Wieloletnimi jego aktorami byli: Janina Dorman, Janina Rose, Lidia Wróbel, Iwona Żelaźnicka, Grzegorz Lewandowski i Stanisław Zagórzecki, a także Leokadia Ćwięk i Helena Pilch-Dąbrowiecka.		Artysta łącznie na scenie będzińskiej zrealizował 59 widowisk. Zrażony jednak brakiem zrozumienia 1 kwietnia 1978 roku postanowił przejść na emeryturę<ref>Od początku istnienia Teatru, ważnym elementem jego programu była działalność edukacyjna, czego przykładem było istnienie m. in. Klubu Studenckiego „Ethiopus”.</ref>. Do grona współpracujących z nim scenografów m. in. należeli Stanisław Byrski, Ali Bunsch, Jacek Dorman, Tadeusz Grabowski, Zofia Jarema, Adam Kilian, Andrzej Łabiniec i Alfred Ryl-Krystianowski. Wieloletnimi jego aktorami byli: Janina Dorman, Janina Rose, Lidia Wróbel, Iwona Żelaźnicka, Grzegorz Lewandowski i Stanisław Zagórzecki, a także Leokadia Ćwięk i Helena Pilch-Dąbrowiecka.

	Po odejściu Dormana, kolejni dyrektorzy sceny będzińskiej w mniej lub bardziej świadomy sposób nawiązywali do poetyki jego teatru, bądź też tworzyli w opozycji do niej własne programy artystyczne, przykładem tego na wstępie były dwie krańcowo odmienne dyrekcje Grzegorza Lewandowskiego (1978–1991)<ref>Obdarzony pasją pedagoga Lewandowski powołał do życia dwuletnie Studium Aktorskie Teatrów Lalkowych, które w latach 1982 -1985 i 1987-1989 wykształciło 51 aktorów-lalkarzy.</ref> i Waldemara Musioła (1991/1992), a z czasem także Małgorzaty Majewskiej (1992–1995), Michała Rosińskiego (1995–2001), Arkadiusza Klucznika (2001–2005), Dariusza Wiktorowicza (2005–2014), Gabriela Gietzky’ego (2014-2017)<ref>Status organizacyjny: teatr miejski w połowie finansowany przez miasto, w połowie starostwo.</ref> i w ostatnich latach Pawła Klica i Jakuba Kasprzaka (2017-2020).		Po odejściu Dormana, kolejni dyrektorzy sceny będzińskiej w mniej lub bardziej świadomy sposób nawiązywali do poetyki jego teatru, bądź też tworzyli w opozycji do niej własne programy artystyczne, przykładem tego na wstępie były dwie krańcowo odmienne dyrekcje Grzegorza Lewandowskiego (1978–1991)<ref>Obdarzony pasją pedagoga Lewandowski powołał do życia dwuletnie Studium Aktorskie Teatrów Lalkowych, które w latach 1982 -1985 i 1987-1989 wykształciło 51 aktorów-lalkarzy.</ref> i Waldemara Musioła (1991/1992), a z czasem także Małgorzaty Majewskiej (1992–1995), Michała Rosińskiego (1995–2001), Arkadiusza Klucznika (2001–2005), Dariusza Wiktorowicza (2005–2014), Gabriela Gietzky’ego (2014-2017)<ref>Status organizacyjny: teatr miejski w połowie finansowany przez miasto, w połowie starostwo.</ref> i w ostatnich latach Pawła Klica i Jakuba Kasprzaka (2017-2020).
			[[Plik:Jan Dorman.jpg\|400px\|thumb\|right\|Jan Dorman wśród lalek]]

	Najtrudniejszy czas w dziejach TDZ nastąpił w 2015 roku, w chwili gdy Starostwo Powiatowe w Będzinie obcięło o połowę dotację dla zespołu, a następnie uchwałą z 12 maja 2015 roku postanowiło zerwać zawartą z Urzędem Miasta umowę na prowadzenie i współfinansowanie działalności Teatru<ref>Wcześniej 1 lutego 1999 roku podpisano umowę o współfinansowaniu Teatru przez miasto Będzin w 55% i w 45% przez powiat będziński.</ref>. Na szczęście kryzys ten 10 czerwca 2015 roku udało się przezwyciężyć.		Najtrudniejszy czas w dziejach TDZ nastąpił w 2015 roku, w chwili gdy Starostwo Powiatowe w Będzinie obcięło o połowę dotację dla zespołu, a następnie uchwałą z 12 maja 2015 roku postanowiło zerwać zawartą z Urzędem Miasta umowę na prowadzenie i współfinansowanie działalności Teatru<ref>Wcześniej 1 lutego 1999 roku podpisano umowę o współfinansowaniu Teatru przez miasto Będzin w 55% i w 45% przez powiat będziński.</ref>. Na szczęście kryzys ten 10 czerwca 2015 roku udało się przezwyciężyć.

Praktykant: /* Źródła online */

2022-01-20T09:01:37Z

Źródła online

← poprzednia wersja		Wersja z 11:01, 20 sty 2022
Linia 71:		Linia 71:

	==Źródła online==		==Źródła online==
	[Encyklopedia Teatru Polskiego [http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman]		Encyklopedia Teatru Polskiego [http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman]

Praktykant: /* Źródła online */

2022-01-20T09:01:25Z

Źródła online

← poprzednia wersja		Wersja z 11:01, 20 sty 2022
Linia 71:		Linia 71:

	==Źródła online==		==Źródła online==
	[[Encyklopedia Teatru Polskiego~~-Jan Dorman\|~~http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman]].		[Encyklopedia Teatru Polskiego [http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman]

Praktykant: /* Źródła online */

2022-01-20T09:01:02Z

Źródła online

← poprzednia wersja		Wersja z 11:01, 20 sty 2022
Linia 71:		Linia 71:

	==Źródła online==		==Źródła online==
	[Encyklopedia Teatru Polskiego-Jan Dorman\|http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman].		[[Encyklopedia Teatru Polskiego-Jan Dorman\|http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman]].

Praktykant: /* Źródła online */

2022-01-20T09:00:45Z

Źródła online

← poprzednia wersja		Wersja z 11:00, 20 sty 2022
Linia 71:		Linia 71:

	==Źródła online==		==Źródła online==
	[Encyklopedia Teatru Polskiego-Jan Dorman][http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman].		[Encyklopedia Teatru Polskiego-Jan Dorman\|http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman].

Praktykant: /* Źródła online */

2022-01-20T09:00:14Z

Źródła online

← poprzednia wersja		Wersja z 11:00, 20 sty 2022
Linia 71:		Linia 71:

	==Źródła online==		==Źródła online==
	Encyklopedia Teatru Polskiego-Jan Dorman[http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman].		[Encyklopedia Teatru Polskiego-Jan Dorman][http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman].

Praktykant: /* Źródła online */

2022-01-20T09:00:00Z

Źródła online

← poprzednia wersja		Wersja z 11:00, 20 sty 2022
Linia 71:		Linia 71:

	==Źródła online==		==Źródła online==
	Encyklopedia Teatru Polskiego - Jan Dorman[http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman].		Encyklopedia Teatru Polskiego-Jan Dorman[http://www.encyklopediateatru.pl/autorzy/4567/jan-dorman].