Teatr Amatorski "Reduta Śląska" w Chorzowie - Historia wersji

Praktykant o 11:57, 6 paź 2022

2022-10-06T11:57:33Z

@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 Równocześnie zmiana jaka nastąpiła w jej repertuarze, sprawiła, że na afiszach znalazły się teksty rodzimych dramaturgów współczesnych, które nie mieściły się w polu zainteresowań zawodowych teatrów repertuarowych, w tym m.in. krótkie sztuki pisane gwarą oraz teksty odwołujące się do historii i realiów życia codziennego regionu, takie m.in. jak: <i>Przycisk</i>, <i>Rajzetasza</i>, <i>Stary klamor w dziadkowym szranku</i>, <i>Blee</i> oraz adaptowane na potrzeby zespołu sztuki K. Krumłowskiego i M. Bałuckiego. Adresowane do mieszkańców Chorzowa i Górnego Śląska widowiska pozwoliły zespołowi odbudować utracony przed laty kontakt z widownią. Przykładem tego była m.in. premiera, przygotowana na jubileusz 85-lecia Teatru, zatytułowana <i>Ulice Wolności</i> wg scenariusza Piotra Zaczkowskiego. Widowiska te realizowane przez m.in. świadomych odmiennych funkcji teatru amatorskiego reżyserów: Iwonę Woźniak, Mirosława Neinerta i Roberta Talarczyka, zdają się od nowa trafiać w oczekiwania najbliższego środowiska, świadcząc o żywotności zespołu, jak i jego autentycznej wartości społeczno-artystycznej. Dodajmy, że w ostatnich latach do grona szczególnie zasłużonych i utalentowanych aktorów amatorów należeli zmarli w ostatnim czasie Bolesław Szkaradek, Klaudia Korpowska i Adam Wrocławczyk. Współcześnie natomiast trzon zespołu tworzą m.in. Barbara Michalik, Danuta Markiewicz, Tadeusz Michalak, Leszek Lubaszewski i Klaudiusz Keil.
 ==Przypisy==
 <references/>

Praktykant o 07:52, 30 wrz 2022

2022-09-30T07:52:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:52, 30 wrz 2022
Linia 25:		Linia 25:
	Stanisław Staśko w pierwszym wydanym przez teatr programie, powołując się na wzór teatru Osterwy, pisał: „<i>Jak przez mgłę przypominają się nam kresy wschodnie i teatr wileński i jego objazdy, i jego misja polszczenia kresów wschodnich, i jego działalność społeczna i jego próby wciągania mas do teatru, cała jego ideologia teatru – placówki</i><ref> S. Staśko: <i>Geneza „Reduty Śląskiej”</i>. W: Program nr 1 z grudnia 1933 r. Amatorski Teatr Ludowy w Królewskiej Hucie „Reduta Śląska”, s. 3.</ref>. Zespół „Reduty Śląskiej” chcąc zatem nawiązać do tej tradycji i ułatwić dostęp szerokim warstwom społeczeństwa do klasyki literatury narodowej, zaraz na wstępie wystawił 30 września 1933 roku jeszcze w sali Hotelu „Graf Reden” Juliusza Słowackiego <i>Balladynę</i><ref> Widowisku towarzyszyła oprawa muzyczna. Bilety w cenie od 50 gr do 1,50 zł rozprowadzała „Księgarnia Polska” przy ul. Wolności. Spektakl poprzedziła prelekcja dra Zdzisława Obrzuda.</ref>. Po premierze „Polska Zachodnia” pisała: „<i>Zebrana publiczność była świadkiem dobrej gry całego zespołu oraz świetnej reżyserii prof. S. Staśki. To też nic dziwnego, że bardzo często rzęsistymi oklaskami wyrażała swój zachwyt i zadowolenie</i>”<ref> „Polska Zachodnia” 1933, nr 277, s. 6.</ref>.		Stanisław Staśko w pierwszym wydanym przez teatr programie, powołując się na wzór teatru Osterwy, pisał: „<i>Jak przez mgłę przypominają się nam kresy wschodnie i teatr wileński i jego objazdy, i jego misja polszczenia kresów wschodnich, i jego działalność społeczna i jego próby wciągania mas do teatru, cała jego ideologia teatru – placówki</i><ref> S. Staśko: <i>Geneza „Reduty Śląskiej”</i>. W: Program nr 1 z grudnia 1933 r. Amatorski Teatr Ludowy w Królewskiej Hucie „Reduta Śląska”, s. 3.</ref>. Zespół „Reduty Śląskiej” chcąc zatem nawiązać do tej tradycji i ułatwić dostęp szerokim warstwom społeczeństwa do klasyki literatury narodowej, zaraz na wstępie wystawił 30 września 1933 roku jeszcze w sali Hotelu „Graf Reden” Juliusza Słowackiego <i>Balladynę</i><ref> Widowisku towarzyszyła oprawa muzyczna. Bilety w cenie od 50 gr do 1,50 zł rozprowadzała „Księgarnia Polska” przy ul. Wolności. Spektakl poprzedziła prelekcja dra Zdzisława Obrzuda.</ref>. Po premierze „Polska Zachodnia” pisała: „<i>Zebrana publiczność była świadkiem dobrej gry całego zespołu oraz świetnej reżyserii prof. S. Staśki. To też nic dziwnego, że bardzo często rzęsistymi oklaskami wyrażała swój zachwyt i zadowolenie</i>”<ref> „Polska Zachodnia” 1933, nr 277, s. 6.</ref>.

			[[Plik:Reduta3.jpg\|400px\|thumb\|right\|Karta tytułowa programu Zakładowego Zespołu Teatralnego Huty „Kościuszko” „Reduta Śląska”, wydanego z okazji premiery komedii A. Fredry <i>Damy i huzary</i>, w reż. J. Korcza, wystawionej z okazji 50-lecia działalności zespołu 17 października 1983 roku.]]
	Udany start zasłużonego z czasem zespołu teatralnego sprawił, że od początku swego istnienia pełnił on rolę nieobecnego na terenie miasta polskiego zespołu zawodowego. Ponadto adresatem jego sztuki od początku była nie tylko Królewska Huta, ale i okoliczne miasta, wsie i osady miejskie. W konsekwencji już 6 stycznia 1934 roku „Reduta” wystąpiła w sali Kokota w Łagiewnikach z <i>Krowoderskimi zuchami</i> S. Turskiego, a dzień później tę samą sztukę pokazała w sali Domu Polskiego w Królewskiej Hucie. Staśko, dysponując uzdolnionymi amatorami i wypracowanymi przez zespół skromnymi środkami finansowymi, w ten sposób definiował cele zespołu: „<i>Związek musi być samowystarczalny, w razie dochodu zyski przeznacza na cele społeczne, w razie deficytów dopłaca z własnej kieszeni. Powoduje jego działalnością zapewne i potrzeba wewnętrzna – przeżywania się w teatrze, ale i w pierwszym rzędzie pragnie on służyć w ten sposób ideom wyższym</i>”<ref>S. Staśko: <i>Geneza „Reduty Śląskiej”</i>..., op. cit., s. 3.</ref>.		Udany start zasłużonego z czasem zespołu teatralnego sprawił, że od początku swego istnienia pełnił on rolę nieobecnego na terenie miasta polskiego zespołu zawodowego. Ponadto adresatem jego sztuki od początku była nie tylko Królewska Huta, ale i okoliczne miasta, wsie i osady miejskie. W konsekwencji już 6 stycznia 1934 roku „Reduta” wystąpiła w sali Kokota w Łagiewnikach z <i>Krowoderskimi zuchami</i> S. Turskiego, a dzień później tę samą sztukę pokazała w sali Domu Polskiego w Królewskiej Hucie. Staśko, dysponując uzdolnionymi amatorami i wypracowanymi przez zespół skromnymi środkami finansowymi, w ten sposób definiował cele zespołu: „<i>Związek musi być samowystarczalny, w razie dochodu zyski przeznacza na cele społeczne, w razie deficytów dopłaca z własnej kieszeni. Powoduje jego działalnością zapewne i potrzeba wewnętrzna – przeżywania się w teatrze, ale i w pierwszym rzędzie pragnie on służyć w ten sposób ideom wyższym</i>”<ref>S. Staśko: <i>Geneza „Reduty Śląskiej”</i>..., op. cit., s. 3.</ref>.

Linia 34:		Linia 35:

	Korzystna zmiana sytuacji lokalowej, jaka nastąpiła po 4 marca 1934 roku, z chwilą otwarcia sali widowiskowej w pierwszym skrzydle Domu Ludowego sprawiła, że teatr znalazł siedzibę, co w konsekwencji znacznie ułatwiło sam proces realizacji kolejnych premier i ich prezentacji, w tym także sztuk z wielkiego repertuaru powszechnego, W. Shakespeare’a, M. Rostanda i B. Connersa. Zespół „Reduty” był w okresie międzywojennym obok obu Sekcji Dramatycznych Przyjaciół Teatru Polskiego w [[Bielsko\|Bielsku]] i [[Cieszyn\|Cieszynie]], jednym z najciekawszych i najbardziej zasłużonych amatorskich zespołów teatralnych nie tylko w Chorzowie, lecz i na terenie całego Górnego Śląska.		Korzystna zmiana sytuacji lokalowej, jaka nastąpiła po 4 marca 1934 roku, z chwilą otwarcia sali widowiskowej w pierwszym skrzydle Domu Ludowego sprawiła, że teatr znalazł siedzibę, co w konsekwencji znacznie ułatwiło sam proces realizacji kolejnych premier i ich prezentacji, w tym także sztuk z wielkiego repertuaru powszechnego, W. Shakespeare’a, M. Rostanda i B. Connersa. Zespół „Reduty” był w okresie międzywojennym obok obu Sekcji Dramatycznych Przyjaciół Teatru Polskiego w [[Bielsko\|Bielsku]] i [[Cieszyn\|Cieszynie]], jednym z najciekawszych i najbardziej zasłużonych amatorskich zespołów teatralnych nie tylko w Chorzowie, lecz i na terenie całego Górnego Śląska.
	[[Plik:Reduta3.jpg\|400px\|thumb\|right\|Karta tytułowa programu Zakładowego Zespołu Teatralnego Huty „Kościuszko” „Reduta Śląska”, wydanego z okazji premiery komedii A. Fredry <i>Damy i huzary</i>, w reż. J. Korcza, wystawionej z okazji 50-lecia działalności zespołu 17 października 1983 roku.]]

	Współcześni doceniali jego rolę i znaczenie w krajobrazie życia teatralnego miasta. Świadectwem tego był protektorat nad realizacją wybranych premier zarówno przez duchowieństwo, jak i władze miasta. Przykładowo nad premierą misterium <i>Ukrzyżuj go</i>, odegranego 21 marca 1934 roku, protektorat sprawowali księżą Jan Brandys i [[Jan Gajda]], a nad realizacją <i>Snu nocy letniej</i> Williama Shakespeare'a, wystawioną 3 marca 1935 roku, patronat objął prezydent miasta [[Karol Grzesik]].		Współcześni doceniali jego rolę i znaczenie w krajobrazie życia teatralnego miasta. Świadectwem tego był protektorat nad realizacją wybranych premier zarówno przez duchowieństwo, jak i władze miasta. Przykładowo nad premierą misterium <i>Ukrzyżuj go</i>, odegranego 21 marca 1934 roku, protektorat sprawowali księżą Jan Brandys i [[Jan Gajda]], a nad realizacją <i>Snu nocy letniej</i> Williama Shakespeare'a, wystawioną 3 marca 1935 roku, patronat objął prezydent miasta [[Karol Grzesik]].

Praktykant o 07:51, 30 wrz 2022

2022-09-30T07:51:16Z

Podgląd zmian

Praktykant o 10:49, 29 wrz 2022

2022-09-29T10:49:30Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:49, 29 wrz 2022
Linia 13:		Linia 13:
	Teatr do życia powołany został w [[Chorzów\|Chorzowie]] 3 września 1933 roku<ref>Teatr do życia powołany został jako Amatorski Teatr Ludowy „Reduta Śląska”. Taką nazwę znajdujemy na okładce pierwszego programu teatralnego „Reduty Śląskiej” z grudnia 1933 roku. W latach kolejnych nazwa ta ulegała modyfikacji. Zazwyczaj była ona spowodowana zmianą siedziby zespołu, jak i sprawowaną nad nim egidą.</ref>. Idea powstania tego amatorskiego zespołu zrodziła się w przeddzień otwarcia Domu Ludowego w Chorzowie i nawiązywała do wypracowanego na terenie większych miast europejskich modelu popularnego teatru ludowego, w tym działającego w latach 1901-1919 w Królewskiej Hucie w gmachu Hotelu „Graf Reden” niemieckiego objazdowego zespołu teatralnego „<i>Oberschlesisches Volkstheater</i>” (Górnośląskiego Teatru Ludowego), a z drugiej strony do tradycji gościnnych występów zespołu „Reduty” Juliusza Osterwy. Teatr powstał z inicjatywy miejscowego nauczyciela polonisty Stanisława Staśki i Emanuela Zdebika – jednych z najaktywniejszych na terenie miasta działaczy [[Amatorski ruch teatralny na Górnym Śląsku\|amatorskiego ruchu teatralnego]], „<i>przy czynnej współpracy dziesięciu innych entuzjastów</i>”<ref>Byli to: Erna Hajcik (Małgorzata Michalak) i Zenon Michalakowie, Irena Plewińska, Janina Prabucka, Irena Szmidt, dr Brudniak, Alfons Kopyciok, Gustaw Krauze, Edmund Kubiaczyk, Stefan Nowak, Gerard Szędzielorz i Konrad Zdebik. Por. M. Stankiewicz: <i>40-lecie 1933-1973 Amatorskiego Teatru Zakładowego Domu Kultury Huta „Kościuszko” „Reduta Śląska” w Chorzowie</i>. Chorzów 1993, s. 7.</ref>. Stanisław Staśko, inicjator i założyciel zespołu, był w owym czasie nauczycielem polonistą w Miejskim Gimnazjum Handlowym, a równocześnie w sezonie 1933/34 sekretarzem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych w Królewskiej Hucie. W swoim dorobku teatralnym miał już zrealizowanych kilka cieszących się dużą popularnością widowisk. Była to zatem postać na terenie miasta znana. Dla realizacji swojej idei zdołał skupić wokół siebie szereg doświadczonych i zaangażowanych ideowo aktorów amatorów, rekrutujących się w większości z kręgów inteligencji pracującej oraz środowisk rzemieślniczych i robotniczych.		Teatr do życia powołany został w [[Chorzów\|Chorzowie]] 3 września 1933 roku<ref>Teatr do życia powołany został jako Amatorski Teatr Ludowy „Reduta Śląska”. Taką nazwę znajdujemy na okładce pierwszego programu teatralnego „Reduty Śląskiej” z grudnia 1933 roku. W latach kolejnych nazwa ta ulegała modyfikacji. Zazwyczaj była ona spowodowana zmianą siedziby zespołu, jak i sprawowaną nad nim egidą.</ref>. Idea powstania tego amatorskiego zespołu zrodziła się w przeddzień otwarcia Domu Ludowego w Chorzowie i nawiązywała do wypracowanego na terenie większych miast europejskich modelu popularnego teatru ludowego, w tym działającego w latach 1901-1919 w Królewskiej Hucie w gmachu Hotelu „Graf Reden” niemieckiego objazdowego zespołu teatralnego „<i>Oberschlesisches Volkstheater</i>” (Górnośląskiego Teatru Ludowego), a z drugiej strony do tradycji gościnnych występów zespołu „Reduty” Juliusza Osterwy. Teatr powstał z inicjatywy miejscowego nauczyciela polonisty Stanisława Staśki i Emanuela Zdebika – jednych z najaktywniejszych na terenie miasta działaczy [[Amatorski ruch teatralny na Górnym Śląsku\|amatorskiego ruchu teatralnego]], „<i>przy czynnej współpracy dziesięciu innych entuzjastów</i>”<ref>Byli to: Erna Hajcik (Małgorzata Michalak) i Zenon Michalakowie, Irena Plewińska, Janina Prabucka, Irena Szmidt, dr Brudniak, Alfons Kopyciok, Gustaw Krauze, Edmund Kubiaczyk, Stefan Nowak, Gerard Szędzielorz i Konrad Zdebik. Por. M. Stankiewicz: <i>40-lecie 1933-1973 Amatorskiego Teatru Zakładowego Domu Kultury Huta „Kościuszko” „Reduta Śląska” w Chorzowie</i>. Chorzów 1993, s. 7.</ref>. Stanisław Staśko, inicjator i założyciel zespołu, był w owym czasie nauczycielem polonistą w Miejskim Gimnazjum Handlowym, a równocześnie w sezonie 1933/34 sekretarzem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych w Królewskiej Hucie. W swoim dorobku teatralnym miał już zrealizowanych kilka cieszących się dużą popularnością widowisk. Była to zatem postać na terenie miasta znana. Dla realizacji swojej idei zdołał skupić wokół siebie szereg doświadczonych i zaangażowanych ideowo aktorów amatorów, rekrutujących się w większości z kręgów inteligencji pracującej oraz środowisk rzemieślniczych i robotniczych.

	Jego istnienie i dokonania, jak i wypracowany model popularnego teatru dla ludu, w decydującym stopniu zdawały się po 1922 roku inspirować niemal wszystkie wcześniejsze próby powołania na terenie miasta do życia polskiego teatru zawodowego. To, że 3 września 1933 roku do życia powołany został repertuarowy teatr amatorski, było jedną z kolejnych prób w tym zakresie. Zespół początkowo przez 7 miesięcy nie miał stałego lokum. Zmiana sytuacji nastąpiła po otwarciu pierwszego skrzydła Domu Ludowego 4 marca 1934 roku. Do tego czasu niemal wszystkie występy [[Teatry dramatyczne na Górnym Śląsku\|teatrów dramatycznych]] i [[Teatry muzyczne na Górnym Śląsku\|muzycznych]] odbywały się w sali balowej Hotelu „Graf Reden”, dzisiejszego Teatru Rozrywki. Z pozostałych jedynie jeszcze widownia [[Dom Polski\|Domu Polskiego]], mieszczącego się przy ul. Wolności 47, dysponowała skromnym zapleczem technicznym, w minimalnym stopniu spełniającym wymagania wieloobsadowych widowisk. Pozostałe na terenie miasta sale w znakomitej większości były to, o ile nie liczyć pomieszczeń przyparafialnych i zakładowych, sale bankietowe, które niestety nie dysponowały scenicznym wyposażeniem i nie spełniały wymagań w miarę przestronnych sal widowiskowych. ~~Zmiana nastąpiła dopiero po otwarciu nowo powstałego pierwszego skrzydła~~ Domu Ludowego ~~przy ul. Sienkiewicza~~, ~~4 marca 1934 roku, gdzie znalazł~~ swoją siedzibę i do 1939 ~~roku prezentował~~ swoje premiery ~~zespół „Reduty”~~.		Jego istnienie i dokonania, jak i wypracowany model popularnego teatru dla ludu, w decydującym stopniu zdawały się po 1922 roku inspirować niemal wszystkie wcześniejsze próby powołania na terenie miasta do życia polskiego teatru zawodowego. To, że 3 września 1933 roku do życia powołany został repertuarowy teatr amatorski, było jedną z kolejnych prób w tym zakresie. Zespół początkowo przez 7 miesięcy nie miał stałego lokum. Zmiana sytuacji nastąpiła po otwarciu pierwszego skrzydła Domu Ludowego 4 marca 1934 roku. Do tego czasu niemal wszystkie występy [[Teatry dramatyczne na Górnym Śląsku\|teatrów dramatycznych]] i [[Teatry muzyczne na Górnym Śląsku\|muzycznych]] odbywały się w sali balowej Hotelu „Graf Reden”, dzisiejszego Teatru Rozrywki. Z pozostałych jedynie jeszcze widownia [[Dom Polski\|Domu Polskiego]], mieszczącego się przy ul. Wolności 47, dysponowała skromnym zapleczem technicznym, w minimalnym stopniu spełniającym wymagania wieloobsadowych widowisk. Pozostałe na terenie miasta sale w znakomitej większości były to, o ile nie liczyć pomieszczeń przyparafialnych i zakładowych, sale bankietowe, które niestety nie dysponowały scenicznym wyposażeniem i nie spełniały wymagań w miarę przestronnych sal widowiskowych. Otwarcie Domu Ludowego sprawiło, że „Reduta” znalazła w nim swoją siedzibę i do 1939 r. prezentowała w nim swoje premiery.

	W dziejach kultury teatralnej Chorzowa ~~jego~~ działalność była niezwykle ważna. Istniejący tuż za granicami miasta od 1901 roku w [[Bytom\|Bytomiu]] niemiecki „Landestheathers” od początku swojego istnienia prowadził ożywioną akcję popularyzacji sztuki niemieckiej na terenie początkowo Królewskiej Huty, a następnie Chorzowa. W trwającej na terenie [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] od końca XIX stulecia „<i>wojnie teatralnej</i>”, prowadził wraz licznymi [[Teatry niemieckojęzyczne na Górnym Śląsku\|teatrami niemieckimi]] wzmożoną działalność propagandową, trafiając szczególnie do środowisk o nieuregulowanej tożsamości<ref> Por. E. Peter: <i>Geschichte des Oberschlesischen Landestheaters und Landesorchesters in Beuthen OS</i>. Dortmund 1972.</ref>. Działacze polscy ze swej strony mieli jedynie liczne amatorskie zespoły, dlatego apelując o poparcie dla powstałej „Reduty Śląskiej” pisali: „<i>To poparcie jest obecnie tym konieczniejsze, że w ostatnich czasach Niemcy na terenie Królewskiej Huty i okolicy rozwinęli silną propagandę wśród szerokich mas mniej uświadomionych narodowo, a w szczególności wśród bezrobotnych na rzecz teatru niemieckiego, posługując się przy tym specjalnymi agitatorami i rozdawanymi gratisowo biletami</i>”<ref><i>Społeczeństwo polskie w Królewskiej Hucie winno poprzeć kulturalne wysiłki „Reduty Śląskiej”</i>. „Polska Zachodnia” 1934, nr 86, s. 3.</ref>. Po kilku miesiącach doprecyzowując cele i zadania pasjonaci powstałej grupy zwracali uwagę na konieczność „<i>krzewienia polskości na terenie Kresów Zachodnich</i>”<ref>„Polska Zachodnia” 1933, nr 266, s. 6.</ref>. Chodziło w tym wypadku przede wszystkim o pozyskanie dla sztuki teatru polskich środowisk robotniczych Górnego Śląska. Wzorem była tu działalność Juliusza Osterwy, który od 1919 roku z powodzeniem na terenie niemal całej Polski, w tym zwłaszcza województw kresowych, prowadził ożywioną działalność objazdową. Nie bez znaczenia był także fakt, że „Reduta” Osterwy w Królewskiej Hucie ze swoimi występami po raz pierwszy gościła już w lipcu 1927 roku. Ponadto Osterwa i jego teatr – „<i>otwierał</i>” w [[Katowice\|Katowicach]] 15 i 16 lipca 1922 roku pierwsze polskie sezony teatralne po zjednoczeniu Górnego Śląska z Polską.		W dziejach kultury teatralnej Chorzowa jej działalność była niezwykle ważna. Istniejący tuż za granicami miasta od 1901 roku w [[Bytom\|Bytomiu]] niemiecki „Landestheathers” od początku swojego istnienia prowadził ożywioną akcję popularyzacji sztuki niemieckiej na terenie początkowo Królewskiej Huty, a następnie Chorzowa. W trwającej na terenie [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] od końca XIX stulecia „<i>wojnie teatralnej</i>”, prowadził wraz licznymi [[Teatry niemieckojęzyczne na Górnym Śląsku\|teatrami niemieckimi]] wzmożoną działalność propagandową, trafiając szczególnie do środowisk o nieuregulowanej tożsamości<ref> Por. E. Peter: <i>Geschichte des Oberschlesischen Landestheaters und Landesorchesters in Beuthen OS</i>. Dortmund 1972.</ref>. Działacze polscy ze swej strony mieli jedynie liczne amatorskie zespoły, dlatego apelując o poparcie dla powstałej „Reduty Śląskiej” pisali: „<i>To poparcie jest obecnie tym konieczniejsze, że w ostatnich czasach Niemcy na terenie Królewskiej Huty i okolicy rozwinęli silną propagandę wśród szerokich mas mniej uświadomionych narodowo, a w szczególności wśród bezrobotnych na rzecz teatru niemieckiego, posługując się przy tym specjalnymi agitatorami i rozdawanymi gratisowo biletami</i>”<ref><i>Społeczeństwo polskie w Królewskiej Hucie winno poprzeć kulturalne wysiłki „Reduty Śląskiej”</i>. „Polska Zachodnia” 1934, nr 86, s. 3.</ref>. Po kilku miesiącach doprecyzowując cele i zadania pasjonaci powstałej grupy zwracali uwagę na konieczność „<i>krzewienia polskości na terenie Kresów Zachodnich</i>”<ref>„Polska Zachodnia” 1933, nr 266, s. 6.</ref>. Chodziło w tym wypadku przede wszystkim o pozyskanie dla sztuki teatru polskich środowisk robotniczych Górnego Śląska. Wzorem była tu działalność Juliusza Osterwy, który od 1919 roku z powodzeniem na terenie niemal całej Polski, w tym zwłaszcza województw kresowych, prowadził ożywioną działalność objazdową. Nie bez znaczenia był także fakt, że „Reduta” Osterwy w Królewskiej Hucie ze swoimi występami po raz pierwszy gościła już w lipcu 1927 roku. Ponadto Osterwa i jego teatr – „<i>otwierał</i>” w [[Katowice\|Katowicach]] 15 i 16 lipca 1922 roku pierwsze polskie sezony teatralne po zjednoczeniu Górnego Śląska z Polską.

	„Reduta Śląska” od początku kontynuowała te wszystkie wcześniejsze inicjatywy teatralne i zabiegi organizacyjne, które na terenie jeszcze Królewskiej Huty zmierzały do stworzenia własnego, na poły zawodowego zespołu teatralnego, którego repertuar i plebejski charakter spełniałby elementarne potrzeby środowiska robotniczego i ludowego. Sprawa miała charakter prestiżowy i była niezwykle pilna. Chodziło przede wszystkim o to, aby udowodnić sobie, a także wszystkim niezdecydowanym, że istniejąca na terenie miasta kultura polska jest równie prężna i dynamiczna, jak dotychczasowa kultura niemiecka. Pierwsze inicjatywy oddolne, zmierzające do stworzenia na terenie Królewskiej Huty zalążka przyszłego repertuarowego zespołu zawodowego, łączymy z istnieniem Kółka Dramatycznego „Damrot”, istniejącego w ramach Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego i Gimnastyczno-Sportowego przy Generalnej Dyrekcji Polskich Kopalń Skarbowych już w pierwszej połowie lat 20., następnie „Teatrem Ludowym” Mieczysława Pietrzyckiego z 1925 roki, „Teatrem Ludowym” Stefana Ślązaka z 1929 roku, jak i Teatrem Popularnym „Młoda Scena” im. Michała Bałuckiego, działającym pod egidą Państwowej Fabryki Związków Azotowych w latach 1927–1938. Nie bez znaczenia była także nazwa powstającego przy ul. Sienkiewicza Domu Ludowego. Tu podkreślmy, że nazwa „Dom Ludowy” była w istocie ze strony władz wojewódzkich formą kamuflażu, jako że władze stołeczne nie wyrażały zgody na budowę i otwarcie kolejnego gmachu teatru, jako siedziby zespołu zawodowego na terenie [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]]. Największa zatem w owym czasie, licząca ponad tysiąc miejsc widownia, budowana była pod szyldem Domu Ludowego.		„Reduta Śląska” od początku kontynuowała te wszystkie wcześniejsze inicjatywy teatralne i zabiegi organizacyjne, które na terenie jeszcze Królewskiej Huty zmierzały do stworzenia własnego, na poły zawodowego zespołu teatralnego, którego repertuar i plebejski charakter spełniałby elementarne potrzeby środowiska robotniczego i ludowego. Sprawa miała charakter prestiżowy i była niezwykle pilna. Chodziło przede wszystkim o to, aby udowodnić sobie, a także wszystkim niezdecydowanym, że istniejąca na terenie miasta kultura polska jest równie prężna i dynamiczna, jak dotychczasowa kultura niemiecka. Pierwsze inicjatywy oddolne, zmierzające do stworzenia na terenie Królewskiej Huty zalążka przyszłego repertuarowego zespołu zawodowego, łączymy z istnieniem Kółka Dramatycznego „Damrot”, istniejącego w ramach Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego i Gimnastyczno-Sportowego przy Generalnej Dyrekcji Polskich Kopalń Skarbowych już w pierwszej połowie lat 20., następnie „Teatrem Ludowym” Mieczysława Pietrzyckiego z 1925 roki, „Teatrem Ludowym” Stefana Ślązaka z 1929 roku, jak i Teatrem Popularnym „Młoda Scena” im. Michała Bałuckiego, działającym pod egidą Państwowej Fabryki Związków Azotowych w latach 1927–1938. Nie bez znaczenia była także nazwa powstającego przy ul. Sienkiewicza Domu Ludowego. Tu podkreślmy, że nazwa „Dom Ludowy” była w istocie ze strony władz wojewódzkich formą kamuflażu, jako że władze stołeczne nie wyrażały zgody na budowę i otwarcie kolejnego gmachu teatru, jako siedziby zespołu zawodowego na terenie [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]]. Największa zatem w owym czasie, licząca ponad tysiąc miejsc widownia, budowana była pod szyldem Domu Ludowego.

Praktykant o 06:27, 29 wrz 2022

2022-09-29T06:27:32Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:27, 29 wrz 2022
Linia 61:		Linia 61:
	Równocześnie zmiana jaka nastąpiła w jej repertuarze, sprawiła, że na afiszach znalazły się teksty rodzimych dramaturgów współczesnych, które nie mieściły się w polu zainteresowań zawodowych teatrów repertuarowych, w tym m.in. krótkie sztuki pisane gwarą oraz teksty odwołujące się do historii i realiów życia codziennego regionu, takie m.in. jak: <i>Przycisk</i>, <i>Rajzetasza</i>, <i>Stary klamor w dziadkowym szranku</i>, <i>Blee</i> oraz adaptowane na potrzeby zespołu sztuki K. Krumłowskiego i M. Bałuckiego. Adresowane do mieszkańców Chorzowa i Górnego Śląska widowiska pozwoliły zespołowi odbudować utracony przed laty kontakt z widownią. Przykładem tego była m.in. premiera, przygotowana na jubileusz 85-lecia Teatru, zatytułowana <i>Ulice Wolności</i> wg scenariusza Piotra Zaczkowskiego. Widowiska te realizowane przez m.in. świadomych odmiennych funkcji teatru amatorskiego reżyserów: Iwonę Woźniak, Mirosława Neinerta i Roberta Talarczyka, zdają się od nowa trafiać w oczekiwania najbliższego środowiska, świadcząc o żywotności zespołu, jak i jego autentycznej wartości społeczno-artystycznej. Dodajmy, że w ostatnich latach do grona szczególnie zasłużonych i utalentowanych aktorów amatorów należeli zmarli w ostatnim czasie Bolesław Szkaradek, Klaudia Korpowska i Adam Wrocławczyk. Współcześnie natomiast trzon zespołu tworzą m.in. Barbara Michalik, Danuta Markiewicz, Tadeusz Michalak, Leszek Lubaszewski i Klaudiusz Keil.		Równocześnie zmiana jaka nastąpiła w jej repertuarze, sprawiła, że na afiszach znalazły się teksty rodzimych dramaturgów współczesnych, które nie mieściły się w polu zainteresowań zawodowych teatrów repertuarowych, w tym m.in. krótkie sztuki pisane gwarą oraz teksty odwołujące się do historii i realiów życia codziennego regionu, takie m.in. jak: <i>Przycisk</i>, <i>Rajzetasza</i>, <i>Stary klamor w dziadkowym szranku</i>, <i>Blee</i> oraz adaptowane na potrzeby zespołu sztuki K. Krumłowskiego i M. Bałuckiego. Adresowane do mieszkańców Chorzowa i Górnego Śląska widowiska pozwoliły zespołowi odbudować utracony przed laty kontakt z widownią. Przykładem tego była m.in. premiera, przygotowana na jubileusz 85-lecia Teatru, zatytułowana <i>Ulice Wolności</i> wg scenariusza Piotra Zaczkowskiego. Widowiska te realizowane przez m.in. świadomych odmiennych funkcji teatru amatorskiego reżyserów: Iwonę Woźniak, Mirosława Neinerta i Roberta Talarczyka, zdają się od nowa trafiać w oczekiwania najbliższego środowiska, świadcząc o żywotności zespołu, jak i jego autentycznej wartości społeczno-artystycznej. Dodajmy, że w ostatnich latach do grona szczególnie zasłużonych i utalentowanych aktorów amatorów należeli zmarli w ostatnim czasie Bolesław Szkaradek, Klaudia Korpowska i Adam Wrocławczyk. Współcześnie natomiast trzon zespołu tworzą m.in. Barbara Michalik, Danuta Markiewicz, Tadeusz Michalak, Leszek Lubaszewski i Klaudiusz Keil.

			==Przypisy==
			<references/>

Praktykant: /* Upadek i reaktywacja */

2022-09-29T06:24:31Z

Upadek i reaktywacja

← poprzednia wersja		Wersja z 08:24, 29 wrz 2022
Linia 57:		Linia 57:
	==Upadek i reaktywacja==		==Upadek i reaktywacja==

	Z chwilą przekazania w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych Zakładowego Domu Kultury Huty „Kościuszko” na potrzeby powstającego Music Hallu, a następnie oddanie go 1 stycznia 1985 roku „Państwowemu Teatrowi Rozrywki w Chorzowie”, „Reduta” zmuszona została przenieść premiery wystawianych bajek do sali teatralnej Szkoły Podstawowej nr 5 przy ul. Ryszki oraz na scenę Teatru Miejskiego. Równocześnie skazana została na ostrą konkurencję z systematycznie goszczącymi w mieście teatrami zawodowymi<ref>Pod koniec lat osiemdziesiątych decyzją architekta miejskiego salę widowiskową Teatru Miejskiego zamknięto na czas generalnego remontu. Niestety, z powodu braku środków finansowych, na początku lat dziewięćdziesiątych przebudowę Teatru przerwano. W holu budynku 20 marca 2000 roku otwarto jedynie Galerię Miejską „MM”. Natomiast w lewym skrzydle gmachu nadal funkcjonowała m.in. Księgarnia im. Karola Miarki i Biblioteka Publiczna. Ta niezręczna sytuacja sprawiła, że w sierpniu 2000 roku Rada Miejska podjęła uchwałę o remoncie budynku. Przebudowę i remont gmachu, dzięki środkom unijnym ukończono w 2007 roku, a w styczniu 2008 roku oficjalnie otwarto Chorzowskie Centrum Kultury, które jako instytucja samorządowa jest spadkobierczynią zapoczątkowanej w 1934 roku instytucjonalnej działalności społeczno-artystycznej ówczesnego Domu Ludowego.</ref> i powstałym „Teatrem Rozrywki”, Stopniowo zatracała więc swoją popularność. Praktyka sięgania po trudny repertuar dramatyczny sprawiała, że coraz wyraźniej widoczna stawała się różnica pomiędzy teatrem profesjonalnym i amatorskim<ref> W latach 70. corocznie na scenie przy ul. Sienkiewicza przeciętnie prezentowanych było około 180 spektakli, dla ponad 820 tys. widzów z terenu całego województwa. Dominowały widowiska Operetki Śląskiej, ale obecne były także zespoły operetkowe z Łodzi, Poznania i Lublina oraz teatry dramatyczne i operowe.</ref>. I to był z czasem podstawowy powód spadku atrakcyjności jej sztuki scenicznej. Konieczność uświadomienia sobie i zdefiniowania odmiennie pojmowanych celów i zadań scenicznej wypowiedzi teatrów amatorskich i zawodowych, była sprawą pilną i zasadniczą. Niestety wtedy tego zabrakło. W konsekwencji zespół „Reduty Śląskiej” w 1995 roku na kilkanaście lat zaprzestał działalności. Obrosła jednak legendą jej historia i dorobek artystyczny sprawiły, że w 2012 roku została reaktywowana jako sekcja Chorzowskiego Centrum Kultury pod nazwą Teatr Amatorski „Reduta Śląska”</ref> Nastąpiło to z inicjatywy prezydenta miasta Wiesława Ciężkowskiego oraz dyrektorki Chorzowskiego Centrum Kultury Jolanty Motyki i Barbary Michalik. Pierwszą premierą zespołu była bajka Mirosława Orzechowskiego <i>Tragedia prześlicznej Ulijanki i dojrzałego Edmunda</i> w reżyserii autora 23 lutego 2013 roku.</ref>.		Z chwilą przekazania w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych Zakładowego Domu Kultury Huty „Kościuszko” na potrzeby powstającego Music Hallu, a następnie oddanie go 1 stycznia 1985 roku „Państwowemu Teatrowi Rozrywki w Chorzowie”, „Reduta” zmuszona została przenieść premiery wystawianych bajek do sali teatralnej Szkoły Podstawowej nr 5 przy ul. Ryszki oraz na scenę Teatru Miejskiego. Równocześnie skazana została na ostrą konkurencję z systematycznie goszczącymi w mieście teatrami zawodowymi<ref>Pod koniec lat osiemdziesiątych decyzją architekta miejskiego salę widowiskową Teatru Miejskiego zamknięto na czas generalnego remontu. Niestety, z powodu braku środków finansowych, na początku lat dziewięćdziesiątych przebudowę Teatru przerwano. W holu budynku 20 marca 2000 roku otwarto jedynie Galerię Miejską „MM”. Natomiast w lewym skrzydle gmachu nadal funkcjonowała m.in. Księgarnia im. Karola Miarki i Biblioteka Publiczna. Ta niezręczna sytuacja sprawiła, że w sierpniu 2000 roku Rada Miejska podjęła uchwałę o remoncie budynku. Przebudowę i remont gmachu, dzięki środkom unijnym ukończono w 2007 roku, a w styczniu 2008 roku oficjalnie otwarto Chorzowskie Centrum Kultury, które jako instytucja samorządowa jest spadkobierczynią zapoczątkowanej w 1934 roku instytucjonalnej działalności społeczno-artystycznej ówczesnego Domu Ludowego.</ref> i powstałym „Teatrem Rozrywki”, Stopniowo zatracała więc swoją popularność. Praktyka sięgania po trudny repertuar dramatyczny sprawiała, że coraz wyraźniej widoczna stawała się różnica pomiędzy teatrem profesjonalnym i amatorskim<ref> W latach 70. corocznie na scenie przy ul. Sienkiewicza przeciętnie prezentowanych było około 180 spektakli, dla ponad 820 tys. widzów z terenu całego województwa. Dominowały widowiska Operetki Śląskiej, ale obecne były także zespoły operetkowe z Łodzi, Poznania i Lublina oraz teatry dramatyczne i operowe.</ref>. I to był z czasem podstawowy powód spadku atrakcyjności jej sztuki scenicznej. Konieczność uświadomienia sobie i zdefiniowania odmiennie pojmowanych celów i zadań scenicznej wypowiedzi teatrów amatorskich i zawodowych, była sprawą pilną i zasadniczą. Niestety wtedy tego zabrakło. W konsekwencji zespół „Reduty Śląskiej” w 1995 roku na kilkanaście lat zaprzestał działalności. Obrosła jednak legendą jej historia i dorobek artystyczny sprawiły, że w 2012 roku została reaktywowana jako sekcja Chorzowskiego Centrum Kultury pod nazwą Teatr Amatorski „Reduta Śląska”<ref> Nastąpiło to z inicjatywy prezydenta miasta Wiesława Ciężkowskiego oraz dyrektorki Chorzowskiego Centrum Kultury Jolanty Motyki i Barbary Michalik. Pierwszą premierą zespołu była bajka Mirosława Orzechowskiego <i>Tragedia prześlicznej Ulijanki i dojrzałego Edmunda</i> w reżyserii autora 23 lutego 2013 roku.</ref>.

	Równocześnie zmiana jaka nastąpiła w jej repertuarze, sprawiła, że na afiszach znalazły się teksty rodzimych dramaturgów współczesnych, które nie mieściły się w polu zainteresowań zawodowych teatrów repertuarowych, w tym m.in. krótkie sztuki pisane gwarą oraz teksty odwołujące się do historii i realiów życia codziennego regionu, takie m.in. jak: <i>Przycisk</i>, <i>Rajzetasza</i>, <i>Stary klamor w dziadkowym szranku</i>, <i>Blee</i> oraz adaptowane na potrzeby zespołu sztuki K. Krumłowskiego i M. Bałuckiego. Adresowane do mieszkańców Chorzowa i Górnego Śląska widowiska pozwoliły zespołowi odbudować utracony przed laty kontakt z widownią. Przykładem tego była m.in. premiera, przygotowana na jubileusz 85-lecia Teatru, zatytułowana <i>Ulice Wolności</i> wg scenariusza Piotra Zaczkowskiego. Widowiska te realizowane przez m.in. świadomych odmiennych funkcji teatru amatorskiego reżyserów: Iwonę Woźniak, Mirosława Neinerta i Roberta Talarczyka, zdają się od nowa trafiać w oczekiwania najbliższego środowiska, świadcząc o żywotności zespołu, jak i jego autentycznej wartości społeczno-artystycznej. Dodajmy, że w ostatnich latach do grona szczególnie zasłużonych i utalentowanych aktorów amatorów należeli zmarli w ostatnim czasie Bolesław Szkaradek, Klaudia Korpowska i Adam Wrocławczyk. Współcześnie natomiast trzon zespołu tworzą m.in. Barbara Michalik, Danuta Markiewicz, Tadeusz Michalak, Leszek Lubaszewski i Klaudiusz Keil.		Równocześnie zmiana jaka nastąpiła w jej repertuarze, sprawiła, że na afiszach znalazły się teksty rodzimych dramaturgów współczesnych, które nie mieściły się w polu zainteresowań zawodowych teatrów repertuarowych, w tym m.in. krótkie sztuki pisane gwarą oraz teksty odwołujące się do historii i realiów życia codziennego regionu, takie m.in. jak: <i>Przycisk</i>, <i>Rajzetasza</i>, <i>Stary klamor w dziadkowym szranku</i>, <i>Blee</i> oraz adaptowane na potrzeby zespołu sztuki K. Krumłowskiego i M. Bałuckiego. Adresowane do mieszkańców Chorzowa i Górnego Śląska widowiska pozwoliły zespołowi odbudować utracony przed laty kontakt z widownią. Przykładem tego była m.in. premiera, przygotowana na jubileusz 85-lecia Teatru, zatytułowana <i>Ulice Wolności</i> wg scenariusza Piotra Zaczkowskiego. Widowiska te realizowane przez m.in. świadomych odmiennych funkcji teatru amatorskiego reżyserów: Iwonę Woźniak, Mirosława Neinerta i Roberta Talarczyka, zdają się od nowa trafiać w oczekiwania najbliższego środowiska, świadcząc o żywotności zespołu, jak i jego autentycznej wartości społeczno-artystycznej. Dodajmy, że w ostatnich latach do grona szczególnie zasłużonych i utalentowanych aktorów amatorów należeli zmarli w ostatnim czasie Bolesław Szkaradek, Klaudia Korpowska i Adam Wrocławczyk. Współcześnie natomiast trzon zespołu tworzą m.in. Barbara Michalik, Danuta Markiewicz, Tadeusz Michalak, Leszek Lubaszewski i Klaudiusz Keil.

Praktykant: /* Upadek i reaktywacja */

2022-09-29T06:23:39Z

Upadek i reaktywacja

← poprzednia wersja		Wersja z 08:23, 29 wrz 2022
Linia 57:		Linia 57:
	==Upadek i reaktywacja==		==Upadek i reaktywacja==

	Z chwilą przekazania w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych Zakładowego Domu Kultury Huty „Kościuszko” na potrzeby powstającego Music Hallu, a następnie oddanie go 1 stycznia 1985 roku „Państwowemu Teatrowi Rozrywki w Chorzowie”, „Reduta” zmuszona została przenieść premiery wystawianych bajek do sali teatralnej Szkoły Podstawowej nr 5 przy ul. Ryszki oraz na scenę Teatru Miejskiego. Równocześnie skazana została na ostrą konkurencję z systematycznie goszczącymi w mieście teatrami zawodowymi<ref>Pod koniec lat osiemdziesiątych decyzją architekta miejskiego salę widowiskową Teatru Miejskiego zamknięto na czas generalnego remontu. Niestety, z powodu braku środków finansowych, na początku lat dziewięćdziesiątych przebudowę Teatru przerwano. W holu budynku 20 marca 2000 roku otwarto jedynie Galerię Miejską „MM”. Natomiast w lewym skrzydle gmachu nadal funkcjonowała m.in. Księgarnia im. Karola Miarki i Biblioteka Publiczna. Ta niezręczna sytuacja sprawiła, że w sierpniu 2000 roku Rada Miejska podjęła uchwałę o remoncie budynku. Przebudowę i remont gmachu, dzięki środkom unijnym ukończono w 2007 roku, a w styczniu 2008 roku oficjalnie otwarto Chorzowskie Centrum Kultury, które jako instytucja samorządowa jest spadkobierczynią zapoczątkowanej w 1934 roku instytucjonalnej działalności społeczno-artystycznej ówczesnego Domu Ludowego.</ref> i powstałym „Teatrem Rozrywki”, Stopniowo zatracała więc swoją popularność. Praktyka sięgania po trudny repertuar dramatyczny sprawiała, że coraz wyraźniej widoczna stawała się różnica pomiędzy teatrem profesjonalnym i amatorskim<ref> W latach 70. corocznie na scenie przy ul. Sienkiewicza przeciętnie prezentowanych było około 180 spektakli, dla ponad 820 tys. widzów z terenu całego województwa. Dominowały widowiska Operetki Śląskiej, ale obecne były także zespoły operetkowe z Łodzi, Poznania i Lublina oraz teatry dramatyczne i operowe.</ref>. I to był z czasem podstawowy powód spadku atrakcyjności jej sztuki scenicznej. Konieczność uświadomienia sobie i zdefiniowania odmiennie pojmowanych celów i zadań scenicznej wypowiedzi teatrów amatorskich i zawodowych, była sprawą pilną i zasadniczą. Niestety wtedy tego zabrakło. W konsekwencji zespół „Reduty Śląskiej” w 1995 roku na kilkanaście lat zaprzestał działalności. Obrosła jednak legendą jej historia i dorobek artystyczny sprawiły, że w 2012 roku została reaktywowana jako sekcja Chorzowskiego Centrum Kultury pod nazwą Teatr Amatorski „Reduta Śląska”<ref> Nastąpiło to z inicjatywy prezydenta miasta Wiesława Ciężkowskiego oraz dyrektorki Chorzowskiego Centrum Kultury Jolanty Motyki i Barbary Michalik. Pierwszą premierą zespołu była bajka Mirosława Orzechowskiego <i>Tragedia prześlicznej Ulijanki i dojrzałego Edmunda</i> w reżyserii autora 23 lutego 2013 roku.</ref>.		Z chwilą przekazania w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych Zakładowego Domu Kultury Huty „Kościuszko” na potrzeby powstającego Music Hallu, a następnie oddanie go 1 stycznia 1985 roku „Państwowemu Teatrowi Rozrywki w Chorzowie”, „Reduta” zmuszona została przenieść premiery wystawianych bajek do sali teatralnej Szkoły Podstawowej nr 5 przy ul. Ryszki oraz na scenę Teatru Miejskiego. Równocześnie skazana została na ostrą konkurencję z systematycznie goszczącymi w mieście teatrami zawodowymi<ref>Pod koniec lat osiemdziesiątych decyzją architekta miejskiego salę widowiskową Teatru Miejskiego zamknięto na czas generalnego remontu. Niestety, z powodu braku środków finansowych, na początku lat dziewięćdziesiątych przebudowę Teatru przerwano. W holu budynku 20 marca 2000 roku otwarto jedynie Galerię Miejską „MM”. Natomiast w lewym skrzydle gmachu nadal funkcjonowała m.in. Księgarnia im. Karola Miarki i Biblioteka Publiczna. Ta niezręczna sytuacja sprawiła, że w sierpniu 2000 roku Rada Miejska podjęła uchwałę o remoncie budynku. Przebudowę i remont gmachu, dzięki środkom unijnym ukończono w 2007 roku, a w styczniu 2008 roku oficjalnie otwarto Chorzowskie Centrum Kultury, które jako instytucja samorządowa jest spadkobierczynią zapoczątkowanej w 1934 roku instytucjonalnej działalności społeczno-artystycznej ówczesnego Domu Ludowego.</ref> i powstałym „Teatrem Rozrywki”, Stopniowo zatracała więc swoją popularność. Praktyka sięgania po trudny repertuar dramatyczny sprawiała, że coraz wyraźniej widoczna stawała się różnica pomiędzy teatrem profesjonalnym i amatorskim<ref> W latach 70. corocznie na scenie przy ul. Sienkiewicza przeciętnie prezentowanych było około 180 spektakli, dla ponad 820 tys. widzów z terenu całego województwa. Dominowały widowiska Operetki Śląskiej, ale obecne były także zespoły operetkowe z Łodzi, Poznania i Lublina oraz teatry dramatyczne i operowe.</ref>. I to był z czasem podstawowy powód spadku atrakcyjności jej sztuki scenicznej. Konieczność uświadomienia sobie i zdefiniowania odmiennie pojmowanych celów i zadań scenicznej wypowiedzi teatrów amatorskich i zawodowych, była sprawą pilną i zasadniczą. Niestety wtedy tego zabrakło. W konsekwencji zespół „Reduty Śląskiej” w 1995 roku na kilkanaście lat zaprzestał działalności. Obrosła jednak legendą jej historia i dorobek artystyczny sprawiły, że w 2012 roku została reaktywowana jako sekcja Chorzowskiego Centrum Kultury pod nazwą Teatr Amatorski „Reduta Śląska”</ref> Nastąpiło to z inicjatywy prezydenta miasta Wiesława Ciężkowskiego oraz dyrektorki Chorzowskiego Centrum Kultury Jolanty Motyki i Barbary Michalik. Pierwszą premierą zespołu była bajka Mirosława Orzechowskiego <i>Tragedia prześlicznej Ulijanki i dojrzałego Edmunda</i> w reżyserii autora 23 lutego 2013 roku.</ref>.

	Równocześnie zmiana jaka nastąpiła w jej repertuarze, sprawiła, że na afiszach znalazły się teksty rodzimych dramaturgów współczesnych, które nie mieściły się w polu zainteresowań zawodowych teatrów repertuarowych, w tym m.in. krótkie sztuki pisane gwarą oraz teksty odwołujące się do historii i realiów życia codziennego regionu, takie m.in. jak: <i>Przycisk</i>, <i>Rajzetasza</i>, <i>Stary klamor w dziadkowym szranku</i>, <i>Blee</i> oraz adaptowane na potrzeby zespołu sztuki K. Krumłowskiego i M. Bałuckiego. Adresowane do mieszkańców Chorzowa i Górnego Śląska widowiska pozwoliły zespołowi odbudować utracony przed laty kontakt z widownią. Przykładem tego była m.in. premiera, przygotowana na jubileusz 85-lecia Teatru, zatytułowana <i>Ulice Wolności</i> wg scenariusza Piotra Zaczkowskiego. Widowiska te realizowane przez m.in. świadomych odmiennych funkcji teatru amatorskiego reżyserów: Iwonę Woźniak, Mirosława Neinerta i Roberta Talarczyka, zdają się od nowa trafiać w oczekiwania najbliższego środowiska, świadcząc o żywotności zespołu, jak i jego autentycznej wartości społeczno-artystycznej. Dodajmy, że w ostatnich latach do grona szczególnie zasłużonych i utalentowanych aktorów amatorów należeli zmarli w ostatnim czasie Bolesław Szkaradek, Klaudia Korpowska i Adam Wrocławczyk. Współcześnie natomiast trzon zespołu tworzą m.in. Barbara Michalik, Danuta Markiewicz, Tadeusz Michalak, Leszek Lubaszewski i Klaudiusz Keil.		Równocześnie zmiana jaka nastąpiła w jej repertuarze, sprawiła, że na afiszach znalazły się teksty rodzimych dramaturgów współczesnych, które nie mieściły się w polu zainteresowań zawodowych teatrów repertuarowych, w tym m.in. krótkie sztuki pisane gwarą oraz teksty odwołujące się do historii i realiów życia codziennego regionu, takie m.in. jak: <i>Przycisk</i>, <i>Rajzetasza</i>, <i>Stary klamor w dziadkowym szranku</i>, <i>Blee</i> oraz adaptowane na potrzeby zespołu sztuki K. Krumłowskiego i M. Bałuckiego. Adresowane do mieszkańców Chorzowa i Górnego Śląska widowiska pozwoliły zespołowi odbudować utracony przed laty kontakt z widownią. Przykładem tego była m.in. premiera, przygotowana na jubileusz 85-lecia Teatru, zatytułowana <i>Ulice Wolności</i> wg scenariusza Piotra Zaczkowskiego. Widowiska te realizowane przez m.in. świadomych odmiennych funkcji teatru amatorskiego reżyserów: Iwonę Woźniak, Mirosława Neinerta i Roberta Talarczyka, zdają się od nowa trafiać w oczekiwania najbliższego środowiska, świadcząc o żywotności zespołu, jak i jego autentycznej wartości społeczno-artystycznej. Dodajmy, że w ostatnich latach do grona szczególnie zasłużonych i utalentowanych aktorów amatorów należeli zmarli w ostatnim czasie Bolesław Szkaradek, Klaudia Korpowska i Adam Wrocławczyk. Współcześnie natomiast trzon zespołu tworzą m.in. Barbara Michalik, Danuta Markiewicz, Tadeusz Michalak, Leszek Lubaszewski i Klaudiusz Keil.

Praktykant o 06:22, 29 wrz 2022

2022-09-29T06:22:47Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:22, 29 wrz 2022
Linia 1:		Linia 1:
	~~Teatr Amatorski "Reduta Śląska" w Chorzowie~~
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
	[[Kategoria:Kultura i sztuka]]		[[Kategoria:Kultura i sztuka]]

Praktykant: Utworzono nową stronę "Teatr Amatorski "Reduta Śląska" w Chorzowie Kategoria:Historia Kategoria:Kultura i sztuka Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 9 (2022..."

2022-09-29T06:22:32Z

Utworzono nową stronę "Teatr Amatorski "Reduta Śląska" w Chorzowie Kategoria:Historia Kategoria:Kultura i sztuka Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 9 (2022..."

Podgląd zmian

← poprzednia wersja		Wersja z 12:49, 29 wrz 2022
Linia 13:		Linia 13:
	Teatr do życia powołany został w [[Chorzów\|Chorzowie]] 3 września 1933 roku<ref>Teatr do życia powołany został jako Amatorski Teatr Ludowy „Reduta Śląska”. Taką nazwę znajdujemy na okładce pierwszego programu teatralnego „Reduty Śląskiej” z grudnia 1933 roku. W latach kolejnych nazwa ta ulegała modyfikacji. Zazwyczaj była ona spowodowana zmianą siedziby zespołu, jak i sprawowaną nad nim egidą.</ref>. Idea powstania tego amatorskiego zespołu zrodziła się w przeddzień otwarcia Domu Ludowego w Chorzowie i nawiązywała do wypracowanego na terenie większych miast europejskich modelu popularnego teatru ludowego, w tym działającego w latach 1901-1919 w Królewskiej Hucie w gmachu Hotelu „Graf Reden” niemieckiego objazdowego zespołu teatralnego „<i>Oberschlesisches Volkstheater</i>” (Górnośląskiego Teatru Ludowego), a z drugiej strony do tradycji gościnnych występów zespołu „Reduty” Juliusza Osterwy. Teatr powstał z inicjatywy miejscowego nauczyciela polonisty Stanisława Staśki i Emanuela Zdebika – jednych z najaktywniejszych na terenie miasta działaczy [[Amatorski ruch teatralny na Górnym Śląsku\|amatorskiego ruchu teatralnego]], „<i>przy czynnej współpracy dziesięciu innych entuzjastów</i>”<ref>Byli to: Erna Hajcik (Małgorzata Michalak) i Zenon Michalakowie, Irena Plewińska, Janina Prabucka, Irena Szmidt, dr Brudniak, Alfons Kopyciok, Gustaw Krauze, Edmund Kubiaczyk, Stefan Nowak, Gerard Szędzielorz i Konrad Zdebik. Por. M. Stankiewicz: <i>40-lecie 1933-1973 Amatorskiego Teatru Zakładowego Domu Kultury Huta „Kościuszko” „Reduta Śląska” w Chorzowie</i>. Chorzów 1993, s. 7.</ref>. Stanisław Staśko, inicjator i założyciel zespołu, był w owym czasie nauczycielem polonistą w Miejskim Gimnazjum Handlowym, a równocześnie w sezonie 1933/34 sekretarzem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych w Królewskiej Hucie. W swoim dorobku teatralnym miał już zrealizowanych kilka cieszących się dużą popularnością widowisk. Była to zatem postać na terenie miasta znana. Dla realizacji swojej idei zdołał skupić wokół siebie szereg doświadczonych i zaangażowanych ideowo aktorów amatorów, rekrutujących się w większości z kręgów inteligencji pracującej oraz środowisk rzemieślniczych i robotniczych.		Teatr do życia powołany został w [[Chorzów\|Chorzowie]] 3 września 1933 roku<ref>Teatr do życia powołany został jako Amatorski Teatr Ludowy „Reduta Śląska”. Taką nazwę znajdujemy na okładce pierwszego programu teatralnego „Reduty Śląskiej” z grudnia 1933 roku. W latach kolejnych nazwa ta ulegała modyfikacji. Zazwyczaj była ona spowodowana zmianą siedziby zespołu, jak i sprawowaną nad nim egidą.</ref>. Idea powstania tego amatorskiego zespołu zrodziła się w przeddzień otwarcia Domu Ludowego w Chorzowie i nawiązywała do wypracowanego na terenie większych miast europejskich modelu popularnego teatru ludowego, w tym działającego w latach 1901-1919 w Królewskiej Hucie w gmachu Hotelu „Graf Reden” niemieckiego objazdowego zespołu teatralnego „<i>Oberschlesisches Volkstheater</i>” (Górnośląskiego Teatru Ludowego), a z drugiej strony do tradycji gościnnych występów zespołu „Reduty” Juliusza Osterwy. Teatr powstał z inicjatywy miejscowego nauczyciela polonisty Stanisława Staśki i Emanuela Zdebika – jednych z najaktywniejszych na terenie miasta działaczy [[Amatorski ruch teatralny na Górnym Śląsku\|amatorskiego ruchu teatralnego]], „<i>przy czynnej współpracy dziesięciu innych entuzjastów</i>”<ref>Byli to: Erna Hajcik (Małgorzata Michalak) i Zenon Michalakowie, Irena Plewińska, Janina Prabucka, Irena Szmidt, dr Brudniak, Alfons Kopyciok, Gustaw Krauze, Edmund Kubiaczyk, Stefan Nowak, Gerard Szędzielorz i Konrad Zdebik. Por. M. Stankiewicz: <i>40-lecie 1933-1973 Amatorskiego Teatru Zakładowego Domu Kultury Huta „Kościuszko” „Reduta Śląska” w Chorzowie</i>. Chorzów 1993, s. 7.</ref>. Stanisław Staśko, inicjator i założyciel zespołu, był w owym czasie nauczycielem polonistą w Miejskim Gimnazjum Handlowym, a równocześnie w sezonie 1933/34 sekretarzem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych w Królewskiej Hucie. W swoim dorobku teatralnym miał już zrealizowanych kilka cieszących się dużą popularnością widowisk. Była to zatem postać na terenie miasta znana. Dla realizacji swojej idei zdołał skupić wokół siebie szereg doświadczonych i zaangażowanych ideowo aktorów amatorów, rekrutujących się w większości z kręgów inteligencji pracującej oraz środowisk rzemieślniczych i robotniczych.

	Jego istnienie i dokonania, jak i wypracowany model popularnego teatru dla ludu, w decydującym stopniu zdawały się po 1922 roku inspirować niemal wszystkie wcześniejsze próby powołania na terenie miasta do życia polskiego teatru zawodowego. To, że 3 września 1933 roku do życia powołany został repertuarowy teatr amatorski, było jedną z kolejnych prób w tym zakresie. Zespół początkowo przez 7 miesięcy nie miał stałego lokum. Zmiana sytuacji nastąpiła po otwarciu pierwszego skrzydła Domu Ludowego 4 marca 1934 roku. Do tego czasu niemal wszystkie występy [[Teatry dramatyczne na Górnym Śląsku\|teatrów dramatycznych]] i [[Teatry muzyczne na Górnym Śląsku\|muzycznych]] odbywały się w sali balowej Hotelu „Graf Reden”, dzisiejszego Teatru Rozrywki. Z pozostałych jedynie jeszcze widownia [[Dom Polski\|Domu Polskiego]], mieszczącego się przy ul. Wolności 47, dysponowała skromnym zapleczem technicznym, w minimalnym stopniu spełniającym wymagania wieloobsadowych widowisk. Pozostałe na terenie miasta sale w znakomitej większości były to, o ile nie liczyć pomieszczeń przyparafialnych i zakładowych, sale bankietowe, które niestety nie dysponowały scenicznym wyposażeniem i nie spełniały wymagań w miarę przestronnych sal widowiskowych. ~~Zmiana nastąpiła dopiero po otwarciu nowo powstałego pierwszego skrzydła~~ Domu Ludowego ~~przy ul. Sienkiewicza~~, ~~4 marca 1934 roku, gdzie znalazł~~ swoją siedzibę i do 1939 ~~roku prezentował~~ swoje premiery ~~zespół „Reduty”~~.		Jego istnienie i dokonania, jak i wypracowany model popularnego teatru dla ludu, w decydującym stopniu zdawały się po 1922 roku inspirować niemal wszystkie wcześniejsze próby powołania na terenie miasta do życia polskiego teatru zawodowego. To, że 3 września 1933 roku do życia powołany został repertuarowy teatr amatorski, było jedną z kolejnych prób w tym zakresie. Zespół początkowo przez 7 miesięcy nie miał stałego lokum. Zmiana sytuacji nastąpiła po otwarciu pierwszego skrzydła Domu Ludowego 4 marca 1934 roku. Do tego czasu niemal wszystkie występy [[Teatry dramatyczne na Górnym Śląsku\|teatrów dramatycznych]] i [[Teatry muzyczne na Górnym Śląsku\|muzycznych]] odbywały się w sali balowej Hotelu „Graf Reden”, dzisiejszego Teatru Rozrywki. Z pozostałych jedynie jeszcze widownia [[Dom Polski\|Domu Polskiego]], mieszczącego się przy ul. Wolności 47, dysponowała skromnym zapleczem technicznym, w minimalnym stopniu spełniającym wymagania wieloobsadowych widowisk. Pozostałe na terenie miasta sale w znakomitej większości były to, o ile nie liczyć pomieszczeń przyparafialnych i zakładowych, sale bankietowe, które niestety nie dysponowały scenicznym wyposażeniem i nie spełniały wymagań w miarę przestronnych sal widowiskowych. Otwarcie Domu Ludowego sprawiło, że „Reduta” znalazła w nim swoją siedzibę i do 1939 r. prezentowała w nim swoje premiery.

	W dziejach kultury teatralnej Chorzowa ~~jego~~ działalność była niezwykle ważna. Istniejący tuż za granicami miasta od 1901 roku w [[Bytom\|Bytomiu]] niemiecki „Landestheathers” od początku swojego istnienia prowadził ożywioną akcję popularyzacji sztuki niemieckiej na terenie początkowo Królewskiej Huty, a następnie Chorzowa. W trwającej na terenie [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] od końca XIX stulecia „<i>wojnie teatralnej</i>”, prowadził wraz licznymi [[Teatry niemieckojęzyczne na Górnym Śląsku\|teatrami niemieckimi]] wzmożoną działalność propagandową, trafiając szczególnie do środowisk o nieuregulowanej tożsamości<ref> Por. E. Peter: <i>Geschichte des Oberschlesischen Landestheaters und Landesorchesters in Beuthen OS</i>. Dortmund 1972.</ref>. Działacze polscy ze swej strony mieli jedynie liczne amatorskie zespoły, dlatego apelując o poparcie dla powstałej „Reduty Śląskiej” pisali: „<i>To poparcie jest obecnie tym konieczniejsze, że w ostatnich czasach Niemcy na terenie Królewskiej Huty i okolicy rozwinęli silną propagandę wśród szerokich mas mniej uświadomionych narodowo, a w szczególności wśród bezrobotnych na rzecz teatru niemieckiego, posługując się przy tym specjalnymi agitatorami i rozdawanymi gratisowo biletami</i>”<ref><i>Społeczeństwo polskie w Królewskiej Hucie winno poprzeć kulturalne wysiłki „Reduty Śląskiej”</i>. „Polska Zachodnia” 1934, nr 86, s. 3.</ref>. Po kilku miesiącach doprecyzowując cele i zadania pasjonaci powstałej grupy zwracali uwagę na konieczność „<i>krzewienia polskości na terenie Kresów Zachodnich</i>”<ref>„Polska Zachodnia” 1933, nr 266, s. 6.</ref>. Chodziło w tym wypadku przede wszystkim o pozyskanie dla sztuki teatru polskich środowisk robotniczych Górnego Śląska. Wzorem była tu działalność Juliusza Osterwy, który od 1919 roku z powodzeniem na terenie niemal całej Polski, w tym zwłaszcza województw kresowych, prowadził ożywioną działalność objazdową. Nie bez znaczenia był także fakt, że „Reduta” Osterwy w Królewskiej Hucie ze swoimi występami po raz pierwszy gościła już w lipcu 1927 roku. Ponadto Osterwa i jego teatr – „<i>otwierał</i>” w [[Katowice\|Katowicach]] 15 i 16 lipca 1922 roku pierwsze polskie sezony teatralne po zjednoczeniu Górnego Śląska z Polską.		W dziejach kultury teatralnej Chorzowa jej działalność była niezwykle ważna. Istniejący tuż za granicami miasta od 1901 roku w [[Bytom\|Bytomiu]] niemiecki „Landestheathers” od początku swojego istnienia prowadził ożywioną akcję popularyzacji sztuki niemieckiej na terenie początkowo Królewskiej Huty, a następnie Chorzowa. W trwającej na terenie [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] od końca XIX stulecia „<i>wojnie teatralnej</i>”, prowadził wraz licznymi [[Teatry niemieckojęzyczne na Górnym Śląsku\|teatrami niemieckimi]] wzmożoną działalność propagandową, trafiając szczególnie do środowisk o nieuregulowanej tożsamości<ref> Por. E. Peter: <i>Geschichte des Oberschlesischen Landestheaters und Landesorchesters in Beuthen OS</i>. Dortmund 1972.</ref>. Działacze polscy ze swej strony mieli jedynie liczne amatorskie zespoły, dlatego apelując o poparcie dla powstałej „Reduty Śląskiej” pisali: „<i>To poparcie jest obecnie tym konieczniejsze, że w ostatnich czasach Niemcy na terenie Królewskiej Huty i okolicy rozwinęli silną propagandę wśród szerokich mas mniej uświadomionych narodowo, a w szczególności wśród bezrobotnych na rzecz teatru niemieckiego, posługując się przy tym specjalnymi agitatorami i rozdawanymi gratisowo biletami</i>”<ref><i>Społeczeństwo polskie w Królewskiej Hucie winno poprzeć kulturalne wysiłki „Reduty Śląskiej”</i>. „Polska Zachodnia” 1934, nr 86, s. 3.</ref>. Po kilku miesiącach doprecyzowując cele i zadania pasjonaci powstałej grupy zwracali uwagę na konieczność „<i>krzewienia polskości na terenie Kresów Zachodnich</i>”<ref>„Polska Zachodnia” 1933, nr 266, s. 6.</ref>. Chodziło w tym wypadku przede wszystkim o pozyskanie dla sztuki teatru polskich środowisk robotniczych Górnego Śląska. Wzorem była tu działalność Juliusza Osterwy, który od 1919 roku z powodzeniem na terenie niemal całej Polski, w tym zwłaszcza województw kresowych, prowadził ożywioną działalność objazdową. Nie bez znaczenia był także fakt, że „Reduta” Osterwy w Królewskiej Hucie ze swoimi występami po raz pierwszy gościła już w lipcu 1927 roku. Ponadto Osterwa i jego teatr – „<i>otwierał</i>” w [[Katowice\|Katowicach]] 15 i 16 lipca 1922 roku pierwsze polskie sezony teatralne po zjednoczeniu Górnego Śląska z Polską.

	„Reduta Śląska” od początku kontynuowała te wszystkie wcześniejsze inicjatywy teatralne i zabiegi organizacyjne, które na terenie jeszcze Królewskiej Huty zmierzały do stworzenia własnego, na poły zawodowego zespołu teatralnego, którego repertuar i plebejski charakter spełniałby elementarne potrzeby środowiska robotniczego i ludowego. Sprawa miała charakter prestiżowy i była niezwykle pilna. Chodziło przede wszystkim o to, aby udowodnić sobie, a także wszystkim niezdecydowanym, że istniejąca na terenie miasta kultura polska jest równie prężna i dynamiczna, jak dotychczasowa kultura niemiecka. Pierwsze inicjatywy oddolne, zmierzające do stworzenia na terenie Królewskiej Huty zalążka przyszłego repertuarowego zespołu zawodowego, łączymy z istnieniem Kółka Dramatycznego „Damrot”, istniejącego w ramach Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego i Gimnastyczno-Sportowego przy Generalnej Dyrekcji Polskich Kopalń Skarbowych już w pierwszej połowie lat 20., następnie „Teatrem Ludowym” Mieczysława Pietrzyckiego z 1925 roki, „Teatrem Ludowym” Stefana Ślązaka z 1929 roku, jak i Teatrem Popularnym „Młoda Scena” im. Michała Bałuckiego, działającym pod egidą Państwowej Fabryki Związków Azotowych w latach 1927–1938. Nie bez znaczenia była także nazwa powstającego przy ul. Sienkiewicza Domu Ludowego. Tu podkreślmy, że nazwa „Dom Ludowy” była w istocie ze strony władz wojewódzkich formą kamuflażu, jako że władze stołeczne nie wyrażały zgody na budowę i otwarcie kolejnego gmachu teatru, jako siedziby zespołu zawodowego na terenie [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]]. Największa zatem w owym czasie, licząca ponad tysiąc miejsc widownia, budowana była pod szyldem Domu Ludowego.		„Reduta Śląska” od początku kontynuowała te wszystkie wcześniejsze inicjatywy teatralne i zabiegi organizacyjne, które na terenie jeszcze Królewskiej Huty zmierzały do stworzenia własnego, na poły zawodowego zespołu teatralnego, którego repertuar i plebejski charakter spełniałby elementarne potrzeby środowiska robotniczego i ludowego. Sprawa miała charakter prestiżowy i była niezwykle pilna. Chodziło przede wszystkim o to, aby udowodnić sobie, a także wszystkim niezdecydowanym, że istniejąca na terenie miasta kultura polska jest równie prężna i dynamiczna, jak dotychczasowa kultura niemiecka. Pierwsze inicjatywy oddolne, zmierzające do stworzenia na terenie Królewskiej Huty zalążka przyszłego repertuarowego zespołu zawodowego, łączymy z istnieniem Kółka Dramatycznego „Damrot”, istniejącego w ramach Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego i Gimnastyczno-Sportowego przy Generalnej Dyrekcji Polskich Kopalń Skarbowych już w pierwszej połowie lat 20., następnie „Teatrem Ludowym” Mieczysława Pietrzyckiego z 1925 roki, „Teatrem Ludowym” Stefana Ślązaka z 1929 roku, jak i Teatrem Popularnym „Młoda Scena” im. Michała Bałuckiego, działającym pod egidą Państwowej Fabryki Związków Azotowych w latach 1927–1938. Nie bez znaczenia była także nazwa powstającego przy ul. Sienkiewicza Domu Ludowego. Tu podkreślmy, że nazwa „Dom Ludowy” była w istocie ze strony władz wojewódzkich formą kamuflażu, jako że władze stołeczne nie wyrażały zgody na budowę i otwarcie kolejnego gmachu teatru, jako siedziby zespołu zawodowego na terenie [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]]. Największa zatem w owym czasie, licząca ponad tysiąc miejsc widownia, budowana była pod szyldem Domu Ludowego.