Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach - Historia wersji

Praktykant: /* Okres międzywojenny i lata okupacji */

2020-06-02T09:14:39Z

Okres międzywojenny i lata okupacji

← poprzednia wersja		Wersja z 11:14, 2 cze 2020
Linia 10:		Linia 10:

	==Okres międzywojenny i lata okupacji==		==Okres międzywojenny i lata okupacji==
	[[Plik:Śląski1.png\|500px\|thumb\|right\|A. Fredro: ''Zemsta''. Od lewej: N. Karasińska (Klara), J. Morska (Podstolina), R. Zawistowski (Wacław). ~~Rez~~. W. Horzyca, scen. J. Kosiński, prem. 2 IV 1945 r.]]		[[Plik:Śląski1.png\|500px\|thumb\|right\|A. Fredro: ''Zemsta''. Od lewej: N. Karasińska (Klara), J. Morska (Podstolina), R. Zawistowski (Wacław). Reż. W. Horzyca, scen. J. Kosiński, prem. 2 IV 1945 r.]]

	Gmach teatru wzniesiony został w centrum miasta wg planów Carla Moritza w latach 1905–1907, w duchu panującego modernizmu. Swoim kształtem i prostotą odbiegał od powstałych wcześniej obiektów publicznych. Na jego fasadzie znajdowały się dwie płaskorzeźby, ukazujące motywy z pieśni o Nibelungach. Równocześnie w tympanonie umieszczono napis ''Deutschem Wort, Deutcher Art''. Początkowo istniał jako „Stadttheater in Kattowitz” i do 1924 r. był siedzibą zespołów niemieckich. Jego otwarcie nastąpiło 2 X 1907 r. inscenizacją dramatu Fryderyka Schillera ''Wilhelm Tell''<ref>W repertuarze jego obok klasyki dramaturgii niemieckiej i europejskiej, znajdowały się utwory komediowe oraz opery i operetki. Pierwszymi dyrektorami byli: Emanuel Raul, Hugo Lischka i Rosa Lischka-Raul, Paul Barnay, Paul Werner i Wilhelm Lichtenberg.</ref>.		Gmach teatru wzniesiony został w centrum miasta wg planów Carla Moritza w latach 1905–1907, w duchu panującego modernizmu. Swoim kształtem i prostotą odbiegał od powstałych wcześniej obiektów publicznych. Na jego fasadzie znajdowały się dwie płaskorzeźby, ukazujące motywy z pieśni o Nibelungach. Równocześnie w tympanonie umieszczono napis ''Deutschem Wort, Deutcher Art''. Początkowo istniał jako „Stadttheater in Kattowitz” i do 1924 r. był siedzibą zespołów niemieckich. Jego otwarcie nastąpiło 2 X 1907 r. inscenizacją dramatu Fryderyka Schillera ''Wilhelm Tell''<ref>W repertuarze jego obok klasyki dramaturgii niemieckiej i europejskiej, znajdowały się utwory komediowe oraz opery i operetki. Pierwszymi dyrektorami byli: Emanuel Raul, Hugo Lischka i Rosa Lischka-Raul, Paul Barnay, Paul Werner i Wilhelm Lichtenberg.</ref>.

Praktykant o 14:50, 1 cze 2020

2020-06-01T14:50:37Z

← poprzednia wersja		Wersja z 16:50, 1 cze 2020
Linia 65:		Linia 65:

	==Teatr marszałkowski==		==Teatr marszałkowski==
	[[Plik:Śląski4.jpg\|500px\|thumb\|right\|J. Kutz: ''Piąta strona świata''. Scena zbiorowa. Reż. R. Talarczyk, scen. E. Satalecka, prem. 15 II 2013 r. Fot. K. Lisiak.]]		[[Plik:Śląski4.jpg\|500px\|thumb\|right\|J. Kutz: ''Piąta strona świata''. Scena zbiorowa. Reż. R. Talarczyk, scen. E. Satalecka, prem. 15 II 2013 r. Fot. K. Lisiak]]

	Konsekwencje zmiany systemu politycznego u progu lat dziewięćdziesiątych sprawiły, że na wstępie w ramach przeprowadzonej decentralizacji i regionalizacji struktur teatralnych, Teatr Śląski przeszedł na utrzymanie wojewody, a od 1999 roku stał się placówką samorządu województwa śląskiego<ref>Równocześnie po 1989 r. likwidacji uległ Ogólnopolski Festiwal Dramaturgii Rosyjskiej i Radzieckiej (1960–1985), Ogólnopolski Festiwal Dramaturgii Krajów Socjalistycznych (1971–1987) i Śląska Wiosna Teatralna (1963–1986). W ich miejsce do życia powołany został w 1998 r. Ogólnopolski Festiwal Sztuki Reżyserskiej "Interpretacje”, po czym jako ostatni w 2008 r. Katowicki Karnawał Komedii, prezentowany na scenach Teatru Śląskiego i Teatru „Korez”. Dodajmy, że dzięki zabiegom organizacyjnym K. Szaraniec i tzw. Radzie Gospodarczej, przemianowanej w 2007 r. na Radę Mecenasów, w latach 1997 – 1999 r. kosztem 15 mln zł przeprowadzony został remont generalny gmachu teatru, a kolejna trzecia tzw. Scena w Malarni przy ul. Teatralnej 2, otwarta została 13 XI 1992 r.</ref>. Równocześnie niemal równolegle ze zmianą systemu politycznego, w 1992 r. dyrekcję teatru przejął Bogdan Tosza, który już w latach dyrekcji Zegalskiego dał się poznać jako rzecznik teatru wiernego literaturze. Będąc przeciwnikiem tzw. pomysłów inscenizacyjnych, z upodobaniem realizował widowiska obudowane prawdą przeżyć psychologicznych. Realizując teatr repertuarowy, sięgał po klasykę europejską i narodową, i nie stronił od literatury współczesnej. Broniąc ponadczasowych walorów tekstu, tworzył jednak widowiska przeciętne, pozbawione rozmachu i wyobraźni. W latach jego dyrekcji (1992–2003) Duża Scena przeznaczona była na realizację klasyki literatury powszechnej i polskiej, a Scena Kameralna na małoobsadowe widowiska współczesne. Na szczęście wiele z nich zrealizowanych było przez współpracujących z zespołem reżyserów. Był to m. in. ''Don Juana'' Moliera w reż. Bogdana Cioska, w scen. A. Witkowskiego z udziałem Grzegorza Przybyły i Adama Baumanna<ref>Por. T. Konina: ''Wędrowcy''. „Teatr” 1993, nr 3, s. 31.</ref>, następnie w reż. K. Babickiego ''Bracia Karamazow'' F. Dostojewskiego i ''Intryga i miłość'' Fryderyka Schillera, ponadto poetycka opowieść Michela de Ghelderode ''Kram Karoliny'' w reż. Ewy Markowskiej oraz zrealizowana jako przedsięwzięcie austriacko-polskie sztuka Ferdinanda Rajmunda ''Chłop milionerem'' w reż. Piotra Szalszy. Z kolei z klasyki narodowej w repertuarze znajdujemy opracowane na motywach ''Wesela'' Wyspiańskiego widowisko ''Co się komu w duszy gra'', w kontrowersyjnej inscenizacji i w reż. Anny Polony, a także Wyspiańskiego ''Wyzwolenie'' w reż. Babickiego i ''Akropolis'' w reż. Toszy. Pełne walorów widowiskowo-humorystycznych i literackich były natomiast ''Ballady i romanse'' Mickiewicza, w perfekcyjnej inscenizacji i reż. Ireny Jun oraz prapremiera sztuki Macieja Wojtyszki ''Chryja z Polską'', w reż. autora i scen. Jerzego Kaliny, z udziałem Mariusza Bonaszewskiego i Aliny Chechelskiej<ref>W kontekście tych podstawowych danych, osobne miejsce zajmowała bijąca rekordy popularności (ponad 300 przedstawień) farsa Ray’a Cooneya ''Mayday'', w reżyserii Wojciecha Pokory.</ref>.		Konsekwencje zmiany systemu politycznego u progu lat dziewięćdziesiątych sprawiły, że na wstępie w ramach przeprowadzonej decentralizacji i regionalizacji struktur teatralnych, Teatr Śląski przeszedł na utrzymanie wojewody, a od 1999 roku stał się placówką samorządu województwa śląskiego<ref>Równocześnie po 1989 r. likwidacji uległ Ogólnopolski Festiwal Dramaturgii Rosyjskiej i Radzieckiej (1960–1985), Ogólnopolski Festiwal Dramaturgii Krajów Socjalistycznych (1971–1987) i Śląska Wiosna Teatralna (1963–1986). W ich miejsce do życia powołany został w 1998 r. Ogólnopolski Festiwal Sztuki Reżyserskiej "Interpretacje”, po czym jako ostatni w 2008 r. Katowicki Karnawał Komedii, prezentowany na scenach Teatru Śląskiego i Teatru „Korez”. Dodajmy, że dzięki zabiegom organizacyjnym K. Szaraniec i tzw. Radzie Gospodarczej, przemianowanej w 2007 r. na Radę Mecenasów, w latach 1997 – 1999 r. kosztem 15 mln zł przeprowadzony został remont generalny gmachu teatru, a kolejna trzecia tzw. Scena w Malarni przy ul. Teatralnej 2, otwarta została 13 XI 1992 r.</ref>. Równocześnie niemal równolegle ze zmianą systemu politycznego, w 1992 r. dyrekcję teatru przejął Bogdan Tosza, który już w latach dyrekcji Zegalskiego dał się poznać jako rzecznik teatru wiernego literaturze. Będąc przeciwnikiem tzw. pomysłów inscenizacyjnych, z upodobaniem realizował widowiska obudowane prawdą przeżyć psychologicznych. Realizując teatr repertuarowy, sięgał po klasykę europejską i narodową, i nie stronił od literatury współczesnej. Broniąc ponadczasowych walorów tekstu, tworzył jednak widowiska przeciętne, pozbawione rozmachu i wyobraźni. W latach jego dyrekcji (1992–2003) Duża Scena przeznaczona była na realizację klasyki literatury powszechnej i polskiej, a Scena Kameralna na małoobsadowe widowiska współczesne. Na szczęście wiele z nich zrealizowanych było przez współpracujących z zespołem reżyserów. Był to m. in. ''Don Juana'' Moliera w reż. Bogdana Cioska, w scen. A. Witkowskiego z udziałem Grzegorza Przybyły i Adama Baumanna<ref>Por. T. Konina: ''Wędrowcy''. „Teatr” 1993, nr 3, s. 31.</ref>, następnie w reż. K. Babickiego ''Bracia Karamazow'' F. Dostojewskiego i ''Intryga i miłość'' Fryderyka Schillera, ponadto poetycka opowieść Michela de Ghelderode ''Kram Karoliny'' w reż. Ewy Markowskiej oraz zrealizowana jako przedsięwzięcie austriacko-polskie sztuka Ferdinanda Rajmunda ''Chłop milionerem'' w reż. Piotra Szalszy. Z kolei z klasyki narodowej w repertuarze znajdujemy opracowane na motywach ''Wesela'' Wyspiańskiego widowisko ''Co się komu w duszy gra'', w kontrowersyjnej inscenizacji i w reż. Anny Polony, a także Wyspiańskiego ''Wyzwolenie'' w reż. Babickiego i ''Akropolis'' w reż. Toszy. Pełne walorów widowiskowo-humorystycznych i literackich były natomiast ''Ballady i romanse'' Mickiewicza, w perfekcyjnej inscenizacji i reż. Ireny Jun oraz prapremiera sztuki Macieja Wojtyszki ''Chryja z Polską'', w reż. autora i scen. Jerzego Kaliny, z udziałem Mariusza Bonaszewskiego i Aliny Chechelskiej<ref>W kontekście tych podstawowych danych, osobne miejsce zajmowała bijąca rekordy popularności (ponad 300 przedstawień) farsa Ray’a Cooneya ''Mayday'', w reżyserii Wojciecha Pokory.</ref>.

Praktykant o 14:48, 1 cze 2020

2020-06-01T14:48:44Z

← poprzednia wersja		Wersja z 16:48, 1 cze 2020
Linia 10:		Linia 10:

	==Okres międzywojenny i lata okupacji==		==Okres międzywojenny i lata okupacji==
			[[Plik:Śląski1.png\|500px\|thumb\|right\|A. Fredro: ''Zemsta''. Od lewej: N. Karasińska (Klara), J. Morska (Podstolina), R. Zawistowski (Wacław). Rez. W. Horzyca, scen. J. Kosiński, prem. 2 IV 1945 r.]]

	Gmach teatru wzniesiony został w centrum miasta wg planów Carla Moritza w latach 1905–1907, w duchu panującego modernizmu. Swoim kształtem i prostotą odbiegał od powstałych wcześniej obiektów publicznych. Na jego fasadzie znajdowały się dwie płaskorzeźby, ukazujące motywy z pieśni o Nibelungach. Równocześnie w tympanonie umieszczono napis ''Deutschem Wort, Deutcher Art''. Początkowo istniał jako „Stadttheater in Kattowitz” i do 1924 r. był siedzibą zespołów niemieckich. Jego otwarcie nastąpiło 2 X 1907 r. inscenizacją dramatu Fryderyka Schillera ''Wilhelm Tell''<ref>W repertuarze jego obok klasyki dramaturgii niemieckiej i europejskiej, znajdowały się utwory komediowe oraz opery i operetki. Pierwszymi dyrektorami byli: Emanuel Raul, Hugo Lischka i Rosa Lischka-Raul, Paul Barnay, Paul Werner i Wilhelm Lichtenberg.</ref>.		Gmach teatru wzniesiony został w centrum miasta wg planów Carla Moritza w latach 1905–1907, w duchu panującego modernizmu. Swoim kształtem i prostotą odbiegał od powstałych wcześniej obiektów publicznych. Na jego fasadzie znajdowały się dwie płaskorzeźby, ukazujące motywy z pieśni o Nibelungach. Równocześnie w tympanonie umieszczono napis ''Deutschem Wort, Deutcher Art''. Początkowo istniał jako „Stadttheater in Kattowitz” i do 1924 r. był siedzibą zespołów niemieckich. Jego otwarcie nastąpiło 2 X 1907 r. inscenizacją dramatu Fryderyka Schillera ''Wilhelm Tell''<ref>W repertuarze jego obok klasyki dramaturgii niemieckiej i europejskiej, znajdowały się utwory komediowe oraz opery i operetki. Pierwszymi dyrektorami byli: Emanuel Raul, Hugo Lischka i Rosa Lischka-Raul, Paul Barnay, Paul Werner i Wilhelm Lichtenberg.</ref>.
Linia 20:		Linia 21:

	==W kręgu powojennych inscenizatorów==		==W kręgu powojennych inscenizatorów==
			[[Plik:Śląski2.png\|500px\|thumb\|right\|J. Szaniawski: ''Dwa teatry''. Od lewej: T. Konrad (Dyrektor Teatru Snu), B. Dąbrowski (Dyrektor Teatru „Małe Zwierciadło”. Reż. E. Wierciński, scen. A. Pronaszko, prem. 21 I 1947 r. Fot. B. Stapiński]]

	Po wojnie Teatr wznowił działalność pod dyrekcją Karola Adwentowicza i Wilama Horzycy, wystawiając 2 IV 1945 r. ''Zemstę'' Aleksandra Fredry. Równocześnie 14 czerwca 1945 r. w murach jego odbyła się premiera ''Halki'' S. Moniuszki, inaugurując w ten sposób działalność Opery Katowickiej, późniejszej Opery Śląskiej, pod dyrekcją Adama Didura. Z kolei 28 sierpnia 1945 r. Teatr stał się siedzibą przesiedlonego Państwowego Polskiego Teatru Dramatycznego ze Lwowa pod dyrekcją Bronisława Dąbrowskiego i wraz z pierwszą premierą ''Wesela'' S. Wyspiańskiego 6 X 1945 r. przyjął nazwę „Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego”.		Po wojnie Teatr wznowił działalność pod dyrekcją Karola Adwentowicza i Wilama Horzycy, wystawiając 2 IV 1945 r. ''Zemstę'' Aleksandra Fredry. Równocześnie 14 czerwca 1945 r. w murach jego odbyła się premiera ''Halki'' S. Moniuszki, inaugurując w ten sposób działalność Opery Katowickiej, późniejszej Opery Śląskiej, pod dyrekcją Adama Didura. Z kolei 28 sierpnia 1945 r. Teatr stał się siedzibą przesiedlonego Państwowego Polskiego Teatru Dramatycznego ze Lwowa pod dyrekcją Bronisława Dąbrowskiego i wraz z pierwszą premierą ''Wesela'' S. Wyspiańskiego 6 X 1945 r. przyjął nazwę „Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego”.
Linia 40:		Linia 42:

	==Lata zmagań==		==Lata zmagań==
			[[Plik:Śląski3.png\|500px\|thumb\|right\|E. Bryl: ''Rzecz listopadowa''. Scena zbiorowa. Reż. i scen. J. Szajna, prem. 21 VI 1969 r. Fot. W. A. Kwiatkowski]]

	Coraz trudniejszą sytuację polityczną panującą w Katowicach odczuwali zwłaszcza nowo mianowani dyrektorzy i kierownicy artystyczni, w tym m. in. obejmujący w 1962 r. po raz drugi dyrekcję Teatru Śląskiego Roman Zawistowski (1962–1965) i realizujący z sukcesem utwory komediowe Mieczysław Daszewski (1965–1967). Ten ostatni u progu sezonu 1965/66 do współpracy pozyskał grupę uzdolnionych reżyserów. Obok Józefa Grudy, Aleksandry Mianowskiej, Ryszarda Sobolewskiego i Edwarda Żyteckiego, była to Irena Babel, Jerzy Wyszomirski i Józef Para, a także szereg uzdolnionych plastyków, w tym m. in. Langego i Janusza Warpechowskiego, Lidię Minticz i Jerzego Skarżyńskiego oraz K. Mikulskiego, A. Cybulskiego i Krystynę Zachwatowicz. Niestety w praktyce scenicznej okazało się już w trakcie pierwszego sezonu, że na polecenie Macieja Szczepańskiego, Grudzie w trakcie prób cofnięto pozwolenie na realizację ''Tanga'' Sławomira Mrożka. Reżyser na znak protestu opuścił Katowice. Spacyfikowany został nie tylko dyrektor Teatru Śląskiego, ale i pozostali uświadomili sobie ewentualne konsekwencję swoich poczynań.		Coraz trudniejszą sytuację polityczną panującą w Katowicach odczuwali zwłaszcza nowo mianowani dyrektorzy i kierownicy artystyczni, w tym m. in. obejmujący w 1962 r. po raz drugi dyrekcję Teatru Śląskiego Roman Zawistowski (1962–1965) i realizujący z sukcesem utwory komediowe Mieczysław Daszewski (1965–1967). Ten ostatni u progu sezonu 1965/66 do współpracy pozyskał grupę uzdolnionych reżyserów. Obok Józefa Grudy, Aleksandry Mianowskiej, Ryszarda Sobolewskiego i Edwarda Żyteckiego, była to Irena Babel, Jerzy Wyszomirski i Józef Para, a także szereg uzdolnionych plastyków, w tym m. in. Langego i Janusza Warpechowskiego, Lidię Minticz i Jerzego Skarżyńskiego oraz K. Mikulskiego, A. Cybulskiego i Krystynę Zachwatowicz. Niestety w praktyce scenicznej okazało się już w trakcie pierwszego sezonu, że na polecenie Macieja Szczepańskiego, Grudzie w trakcie prób cofnięto pozwolenie na realizację ''Tanga'' Sławomira Mrożka. Reżyser na znak protestu opuścił Katowice. Spacyfikowany został nie tylko dyrektor Teatru Śląskiego, ale i pozostali uświadomili sobie ewentualne konsekwencję swoich poczynań.
Linia 62:		Linia 65:

	==Teatr marszałkowski==		==Teatr marszałkowski==
			[[Plik:Śląski4.jpg\|500px\|thumb\|right\|J. Kutz: ''Piąta strona świata''. Scena zbiorowa. Reż. R. Talarczyk, scen. E. Satalecka, prem. 15 II 2013 r. Fot. K. Lisiak.]]

	Konsekwencje zmiany systemu politycznego u progu lat dziewięćdziesiątych sprawiły, że na wstępie w ramach przeprowadzonej decentralizacji i regionalizacji struktur teatralnych, Teatr Śląski przeszedł na utrzymanie wojewody, a od 1999 roku stał się placówką samorządu województwa śląskiego<ref>Równocześnie po 1989 r. likwidacji uległ Ogólnopolski Festiwal Dramaturgii Rosyjskiej i Radzieckiej (1960–1985), Ogólnopolski Festiwal Dramaturgii Krajów Socjalistycznych (1971–1987) i Śląska Wiosna Teatralna (1963–1986). W ich miejsce do życia powołany został w 1998 r. Ogólnopolski Festiwal Sztuki Reżyserskiej "Interpretacje”, po czym jako ostatni w 2008 r. Katowicki Karnawał Komedii, prezentowany na scenach Teatru Śląskiego i Teatru „Korez”. Dodajmy, że dzięki zabiegom organizacyjnym K. Szaraniec i tzw. Radzie Gospodarczej, przemianowanej w 2007 r. na Radę Mecenasów, w latach 1997 – 1999 r. kosztem 15 mln zł przeprowadzony został remont generalny gmachu teatru, a kolejna trzecia tzw. Scena w Malarni przy ul. Teatralnej 2, otwarta została 13 XI 1992 r.</ref>. Równocześnie niemal równolegle ze zmianą systemu politycznego, w 1992 r. dyrekcję teatru przejął Bogdan Tosza, który już w latach dyrekcji Zegalskiego dał się poznać jako rzecznik teatru wiernego literaturze. Będąc przeciwnikiem tzw. pomysłów inscenizacyjnych, z upodobaniem realizował widowiska obudowane prawdą przeżyć psychologicznych. Realizując teatr repertuarowy, sięgał po klasykę europejską i narodową, i nie stronił od literatury współczesnej. Broniąc ponadczasowych walorów tekstu, tworzył jednak widowiska przeciętne, pozbawione rozmachu i wyobraźni. W latach jego dyrekcji (1992–2003) Duża Scena przeznaczona była na realizację klasyki literatury powszechnej i polskiej, a Scena Kameralna na małoobsadowe widowiska współczesne. Na szczęście wiele z nich zrealizowanych było przez współpracujących z zespołem reżyserów. Był to m. in. ''Don Juana'' Moliera w reż. Bogdana Cioska, w scen. A. Witkowskiego z udziałem Grzegorza Przybyły i Adama Baumanna<ref>Por. T. Konina: ''Wędrowcy''. „Teatr” 1993, nr 3, s. 31.</ref>, następnie w reż. K. Babickiego ''Bracia Karamazow'' F. Dostojewskiego i ''Intryga i miłość'' Fryderyka Schillera, ponadto poetycka opowieść Michela de Ghelderode ''Kram Karoliny'' w reż. Ewy Markowskiej oraz zrealizowana jako przedsięwzięcie austriacko-polskie sztuka Ferdinanda Rajmunda ''Chłop milionerem'' w reż. Piotra Szalszy. Z kolei z klasyki narodowej w repertuarze znajdujemy opracowane na motywach ''Wesela'' Wyspiańskiego widowisko ''Co się komu w duszy gra'', w kontrowersyjnej inscenizacji i w reż. Anny Polony, a także Wyspiańskiego ''Wyzwolenie'' w reż. Babickiego i ''Akropolis'' w reż. Toszy. Pełne walorów widowiskowo-humorystycznych i literackich były natomiast ''Ballady i romanse'' Mickiewicza, w perfekcyjnej inscenizacji i reż. Ireny Jun oraz prapremiera sztuki Macieja Wojtyszki ''Chryja z Polską'', w reż. autora i scen. Jerzego Kaliny, z udziałem Mariusza Bonaszewskiego i Aliny Chechelskiej<ref>W kontekście tych podstawowych danych, osobne miejsce zajmowała bijąca rekordy popularności (ponad 300 przedstawień) farsa Ray’a Cooneya ''Mayday'', w reżyserii Wojciecha Pokory.</ref>.		Konsekwencje zmiany systemu politycznego u progu lat dziewięćdziesiątych sprawiły, że na wstępie w ramach przeprowadzonej decentralizacji i regionalizacji struktur teatralnych, Teatr Śląski przeszedł na utrzymanie wojewody, a od 1999 roku stał się placówką samorządu województwa śląskiego<ref>Równocześnie po 1989 r. likwidacji uległ Ogólnopolski Festiwal Dramaturgii Rosyjskiej i Radzieckiej (1960–1985), Ogólnopolski Festiwal Dramaturgii Krajów Socjalistycznych (1971–1987) i Śląska Wiosna Teatralna (1963–1986). W ich miejsce do życia powołany został w 1998 r. Ogólnopolski Festiwal Sztuki Reżyserskiej "Interpretacje”, po czym jako ostatni w 2008 r. Katowicki Karnawał Komedii, prezentowany na scenach Teatru Śląskiego i Teatru „Korez”. Dodajmy, że dzięki zabiegom organizacyjnym K. Szaraniec i tzw. Radzie Gospodarczej, przemianowanej w 2007 r. na Radę Mecenasów, w latach 1997 – 1999 r. kosztem 15 mln zł przeprowadzony został remont generalny gmachu teatru, a kolejna trzecia tzw. Scena w Malarni przy ul. Teatralnej 2, otwarta została 13 XI 1992 r.</ref>. Równocześnie niemal równolegle ze zmianą systemu politycznego, w 1992 r. dyrekcję teatru przejął Bogdan Tosza, który już w latach dyrekcji Zegalskiego dał się poznać jako rzecznik teatru wiernego literaturze. Będąc przeciwnikiem tzw. pomysłów inscenizacyjnych, z upodobaniem realizował widowiska obudowane prawdą przeżyć psychologicznych. Realizując teatr repertuarowy, sięgał po klasykę europejską i narodową, i nie stronił od literatury współczesnej. Broniąc ponadczasowych walorów tekstu, tworzył jednak widowiska przeciętne, pozbawione rozmachu i wyobraźni. W latach jego dyrekcji (1992–2003) Duża Scena przeznaczona była na realizację klasyki literatury powszechnej i polskiej, a Scena Kameralna na małoobsadowe widowiska współczesne. Na szczęście wiele z nich zrealizowanych było przez współpracujących z zespołem reżyserów. Był to m. in. ''Don Juana'' Moliera w reż. Bogdana Cioska, w scen. A. Witkowskiego z udziałem Grzegorza Przybyły i Adama Baumanna<ref>Por. T. Konina: ''Wędrowcy''. „Teatr” 1993, nr 3, s. 31.</ref>, następnie w reż. K. Babickiego ''Bracia Karamazow'' F. Dostojewskiego i ''Intryga i miłość'' Fryderyka Schillera, ponadto poetycka opowieść Michela de Ghelderode ''Kram Karoliny'' w reż. Ewy Markowskiej oraz zrealizowana jako przedsięwzięcie austriacko-polskie sztuka Ferdinanda Rajmunda ''Chłop milionerem'' w reż. Piotra Szalszy. Z kolei z klasyki narodowej w repertuarze znajdujemy opracowane na motywach ''Wesela'' Wyspiańskiego widowisko ''Co się komu w duszy gra'', w kontrowersyjnej inscenizacji i w reż. Anny Polony, a także Wyspiańskiego ''Wyzwolenie'' w reż. Babickiego i ''Akropolis'' w reż. Toszy. Pełne walorów widowiskowo-humorystycznych i literackich były natomiast ''Ballady i romanse'' Mickiewicza, w perfekcyjnej inscenizacji i reż. Ireny Jun oraz prapremiera sztuki Macieja Wojtyszki ''Chryja z Polską'', w reż. autora i scen. Jerzego Kaliny, z udziałem Mariusza Bonaszewskiego i Aliny Chechelskiej<ref>W kontekście tych podstawowych danych, osobne miejsce zajmowała bijąca rekordy popularności (ponad 300 przedstawień) farsa Ray’a Cooneya ''Mayday'', w reżyserii Wojciecha Pokory.</ref>.

Praktykant o 06:48, 26 maj 2020

2020-05-26T06:48:58Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:48, 26 maj 2020
Linia 5:		Linia 5:
	Autor: [[prof. dr hab. Andrzej Linert]]		Autor: [[prof. dr hab. Andrzej Linert]]

			::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
			:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 7 (2020)\|TOM: 7 (2020)]]

Praktykant: /* Teatr marszałkowski */

2020-05-25T17:04:05Z

Teatr marszałkowski

← poprzednia wersja		Wersja z 19:04, 25 maj 2020
Linia 65:		Linia 65:
	Jednym z ważniejszych tematów podejmowanych w tym czasie za sprawą dramaturgii współczesnej był problem ludzi starych, bezradnych i bezdomnych wobec zachodzących współcześnie przemian. Przykładem tego były ''Krzesła'' E. Ionesco w reżyserii Zbigniewa Zasadnego z udziałem Bogumiły Murzyńskiej i Czesława Stopki, a także sztuka Mariana Pankowskiego ''Ręce na szyję zarzucić'' w reż. Dariusza Banka oraz ''Antygona w Nowym Jorku'' Janusza Głowackiego<ref>Por. N. Adaszyńska: ''Siła i sens''. „Teatr” 1995, nr 6, s. 31.</ref> i sztuka Wiesława Myśliwskiego ''Requiem dla gospodyni'', obie w reżyserii B. Toszy.		Jednym z ważniejszych tematów podejmowanych w tym czasie za sprawą dramaturgii współczesnej był problem ludzi starych, bezradnych i bezdomnych wobec zachodzących współcześnie przemian. Przykładem tego były ''Krzesła'' E. Ionesco w reżyserii Zbigniewa Zasadnego z udziałem Bogumiły Murzyńskiej i Czesława Stopki, a także sztuka Mariana Pankowskiego ''Ręce na szyję zarzucić'' w reż. Dariusza Banka oraz ''Antygona w Nowym Jorku'' Janusza Głowackiego<ref>Por. N. Adaszyńska: ''Siła i sens''. „Teatr” 1995, nr 6, s. 31.</ref> i sztuka Wiesława Myśliwskiego ''Requiem dla gospodyni'', obie w reżyserii B. Toszy.

	Z chwilą jednak kiedy w 2003 roku wygasła umowa Toszy, Urząd Marszałkowski zdecydował się ogłosić konkurs i nowym dyrektorem oraz kierownikiem artystycznym Teatru Śląskiego został Henryk Baranowski, reżyser który większość swoich widowisk reżyserował w Niemczech, w środowisku uniwersyteckim w USA i Rosji. W Katowicach znany był z wystawionych przed laty i z rezerwą przyjętych dwóch widowisk: ''Zmierzchu długiego dnia'' O’Neilla i ''Młynów Totenhornu'' Truchanowskiego<ref>Baranowski z końcem sezonu 2004/2005 zrezygnował ze stanowiska dyrektora naczelnego, zachowując funkcję kierownika artystycznego. Nowym dyrektorem naczelnym 1 września 2005 r. została Krystyna Szaraniec.</ref>. Zasadnicza problematyka większości widowisk z okresu dyrekcji Baranowskiego dotyczyła źródeł zła i odwoływała się do obrazów krańcowo patologicznych ludzkich nieszczęść, emocji, instynktów i mrocznych zakamarków duszy. Przykładem tego byli zarówno ''Beztlenowce'' Ingmara Villqista w reż. autora, następnie ''Trainspotting'' wg powieści Irvine’a Welsha w reż. Michała Ratyńskiego z udziałem Grzegorza Przybyła w roli Marka oraz dramat Georga Taborego ''Mein Kampf'' w reż. Baranowskiego, z gościnnym udziałem Dariusza Wiktorowicza. Równocześnie był to czas, kiedy w Teatrze Śląskim podjęta została próba budowy wspólnoty komunikacyjnej sceny i widowni za sprawą poetyki realizmu poetyckiego w powiązaniu z elementami surrealizmu i groteski. Służyły temu celowi elementy onirycznych wizji i postmodernistycznej praktyki. Przykładem tego był zwłaszcza przygotowany w reż. Baranowskiego w dwóch wersjach językowych agresywny i cyniczny ''Hamlet'' Shakespeare’a. Na tym tle w latach 2003–2006 wyróżniały się obudowane prawdą psychologiczną widowiska Grzegorza Kempińskiego, w tym m. in. ''Pan Paweł'' Tankreda Dorsta z udziałem Wiesława Sławika, Erika Emmanuela Schmidta ''Oskar i Pani Róża'', Sofoklesa ''Król Edyp'' oraz Rolanda Schimmelpfenniga ''Push up 1–3. Ostatnie piętro''. Było to w znacznym stopniu zasługą prezentującego dobry poziom zespołu aktorskiego, w którym obok zasłużonych seniorów – Stanisławy Łopuszańskiej, Bernarda Krawczyka, Czesława Stopki i Ryszarda Zaorskiego, trzon tworzyła grupa wielu innych utalentowanych aktorów<ref> W zespole stosunkowo największy dorobek artystyczny w pierwszych dziesięcioleciach XXI w. m. in. posiadali: Bogumiła Murzyńska, Grażyna Bułka, Alina Chechelska, Natalia Jesionowska Ewa Leśniak, Violetta Smolińska, Anna Kadulska, Ewa Kutynia, Barbara Lubos-Święs, Agnieszka Radzikowska, Maria Stokowska, Anna Wesołowska, Krystyna Wiśniewska, a także Adam Baumann, Bartłomiej Błaszczyński Dariusz Chojnacki, Andrzej Dopierała, Jerzy Głybin, Antoni Gryzik, Wiesław Kańtoch, Bernard Krawczyk, Jerzy Kuczera, Wiesław Kupczak , Wiesław Sławik, Marcin Szaforz, Artur Święs, Marek Rachoń Grzegorz Przybył. Roman Michalski, Andrzej Warcaba, Zbigniew Wróbel i Mateusz Znaniecki. Wieloletnim i zasłużonym muzykiem Teatru Śląskiego była Halina Kalinowska.</ref>.		Z chwilą jednak kiedy w 2003 roku wygasła umowa Toszy, Urząd Marszałkowski zdecydował się ogłosić konkurs i nowym dyrektorem oraz kierownikiem artystycznym Teatru Śląskiego został Henryk Baranowski, reżyser który większość swoich widowisk reżyserował w Niemczech, w środowisku uniwersyteckim w USA i Rosji. W Katowicach znany był z wystawionych przed laty i z rezerwą przyjętych dwóch widowisk: ''Zmierzchu długiego dnia'' O’Neilla i ''Młynów Totenhornu'' Truchanowskiego<ref>Baranowski z końcem sezonu 2004/2005 zrezygnował ze stanowiska dyrektora naczelnego, zachowując funkcję kierownika artystycznego. Nowym dyrektorem naczelnym 1 września 2005 r. została Krystyna Szaraniec.</ref>. Zasadnicza problematyka większości widowisk z okresu dyrekcji Baranowskiego dotyczyła źródeł zła i odwoływała się do obrazów krańcowo patologicznych ludzkich nieszczęść, emocji, instynktów i mrocznych zakamarków duszy. Przykładem tego byli zarówno ''Beztlenowce'' Ingmara Villqista w reż. autora, następnie ''Trainspotting'' wg powieści Irvine’a Welsha w reż. Michała Ratyńskiego z udziałem Grzegorza Przybyła w roli Marka oraz dramat Georga Taborego ''Mein Kampf'' w reż. Baranowskiego, z gościnnym udziałem Dariusza Wiktorowicza. Równocześnie był to czas, kiedy w Teatrze Śląskim podjęta została próba budowy wspólnoty komunikacyjnej sceny i widowni za sprawą poetyki realizmu poetyckiego w powiązaniu z elementami surrealizmu i groteski. Służyły temu celowi elementy onirycznych wizji i postmodernistycznej praktyki. Przykładem tego był zwłaszcza przygotowany w reż. Baranowskiego w dwóch wersjach językowych agresywny i cyniczny ''Hamlet'' Shakespeare’a. Na tym tle w latach 2003–2006 wyróżniały się obudowane prawdą psychologiczną widowiska Grzegorza Kempińskiego, w tym m. in. ''Pan Paweł'' Tankreda Dorsta z udziałem Wiesława Sławika, Erika Emmanuela Schmidta ''Oskar i Pani Róża'', Sofoklesa ''Król Edyp'' oraz Rolanda Schimmelpfenniga ''Push up 1–3. Ostatnie piętro''. Było to w znacznym stopniu zasługą prezentującego dobry poziom zespołu aktorskiego, w którym obok zasłużonych seniorów – Stanisławy Łopuszańskiej, Bernarda Krawczyka, Czesława Stopki i Ryszarda Zaorskiego, trzon tworzyła grupa wielu innych utalentowanych aktorów<ref> W zespole stosunkowo największy dorobek artystyczny w pierwszych dziesięcioleciach XXI w. m. in. posiadali: Bogumiła Murzyńska, Grażyna Bułka, Alina Chechelska, Natalia Jesionowska Ewa Leśniak, Violetta Smolińska, Anna Kadulska, Ewa Kutynia, Barbara Lubos-Święs, Agnieszka Radzikowska, Maria Stokowska, Anna Wesołowska, Krystyna Wiśniewska, a także Adam Baumann, Bartłomiej Błaszczyński Dariusz Chojnacki, Andrzej Dopierała, Jerzy Głybin, Antoni Gryzik, Wiesław Kańtoch, Bernard Krawczyk, Jerzy Kuczera, Wiesław Kupczak , Wiesław Sławik, Marcin Szaforz, Artur Święs, Marek Rachoń Grzegorz Przybył. Roman Michalski, Andrzej Warcaba, Zbigniew Wróbel i Mateusz Znaniecki. Wieloletnim i zasłużonym muzykiem Teatru Śląskiego była Halina Kalinowska.</ref>. Z nowym sezonem 2007/2008 niemal w całości przejął ich Tadeusz Bradecki, nowy kierownik artystyczny Teatru. Z jego pojawieniem się, w repertuarze obok spektakli odwołujących się do psychologii postaci i małego realizmu, odnajdujemy przedstawienia postliterackie. Teatr po zerwaniu z praktyką aluzji i metafory, koncentrował się na nowych formach i strategiach artystycznej wypowiedzi. Zapraszani do współpracy reżyserzy-inscenizatorzy zazwyczaj klasyczny tekst literacki traktowali jako pretekst do prezentacji własnej wizji otaczającego ich świata. W konsekwencji literatura utraciła swoją dominującą pozycję na rzecz podmiotowości sztuki samego Teatru. Przykładem tego były gorzkie diagnozy widoczne w widowiskach m.in. R. Zioły, Laco Adamika, K. Babickiego, Atilli Keresztesa, P. Szalszy i T. Bradeckiego. Z tego też powodu nie był to teatr łatwy, schlebiający utartym zwyczajom i gustom, lecz odwołujący się do parafrazy, pastiszu i groteski, rzecznik spraw przemilczanych i niewygodnych bądź też postaci ubezwłasnowolnionych przez elity władzy lub mass media. Zaangażowany społecznie, był ważnym ośrodkiem samodzielnie kształtowanej myśli w regionie, dotyczącej zarówno spraw ogólnoludzkich, jak i problemów górnośląskiej mitologii. Jego sztuka była próbą budowy narodowo-regionalnej wspólnoty, polsko-śląskiej i katolicko-liberalnej.

	Z nowym sezonem 2007/2008 niemal w całości przejął ich Tadeusz Bradecki, nowy kierownik artystyczny Teatru. Z jego pojawieniem się, w repertuarze obok spektakli odwołujących się do psychologii postaci i małego realizmu, odnajdujemy przedstawienia postliterackie. Teatr po zerwaniu z praktyką aluzji i metafory, koncentrował się na nowych formach i strategiach artystycznej wypowiedzi. Zapraszani do współpracy reżyserzy-inscenizatorzy zazwyczaj klasyczny tekst literacki traktowali jako pretekst do prezentacji własnej wizji otaczającego ich świata. W konsekwencji literatura utraciła swoją dominującą pozycję na rzecz podmiotowości sztuki samego Teatru. Przykładem tego były gorzkie diagnozy widoczne w widowiskach m.in. R. Zioły, Laco Adamika, K. Babickiego, Atilli Keresztesa, P. Szalszy i T. Bradeckiego. Z tego też powodu nie był to teatr łatwy, schlebiający utartym zwyczajom i gustom, lecz odwołujący się do parafrazy, pastiszu i groteski, rzecznik spraw przemilczanych i niewygodnych bądź też postaci ubezwłasnowolnionych przez elity władzy lub mass media. Zaangażowany społecznie, był ważnym ośrodkiem samodzielnie kształtowanej myśli w regionie, dotyczącej zarówno spraw ogólnoludzkich, jak i problemów górnośląskiej mitologii. Jego sztuka była próbą budowy narodowo-regionalnej wspólnoty, polsko-śląskiej i katolicko-liberalnej.

	Świadectwem tego było zarówno ''Wesele'' Wyspiańskiego i gawęda Fredry ''Trzy po trzy'' w reż. Rudolfa Zioło, a także Alfreda Jarry’ego ''Ubu, słowem Polacy'' w reż. L. Adamika, ''Zbrodnia i kara'' F. Dostojewskiego w reż. Babickiego, ''Poskromienie złośnicy'' Shakesspeare’a w reż. Bradeckiego, adaptacja powieści izraelskiego pisarza Aharona Appelfelda ''Badenheim 1939'', wystawiona w dwóch wersjach językach: polskim i niemieckim, z gościnnym udziałem aktorów wiedeńskich i warszawskiego Teatru Żydowskiego w reż. P. Szalszy, inscenizacja ''Iwony, księżniczki Burgunda'' Witolda Gombrowicza w reż. A. Keresztesa oraz Shakespeare’a ''Wszystko dobre, co się dobrze kończy'' w reż. Bradeckiego i ''Wizyta starszej pani'' Friedricha Dürrenmatta w reż. M. Piekorz, a także z lutego 2011 r. inscenizacja ''Dziadów'' Adama Mickiewicza w reż. Babickiego<ref> Ofertę repertuarową dodatkowo wzbogacały zapoczątkowane w sezonie 2007/2008 spotkania z cyklu „Pogranicza – Dialekty – Tożsamość” oraz kontynuowany projekt „Scena otwarta”, w ramach którego gościły teatry z Nowosybirska i Lwowa oraz pięć teatrów polskich.</ref>.		Świadectwem tego było zarówno ''Wesele'' Wyspiańskiego i gawęda Fredry ''Trzy po trzy'' w reż. Rudolfa Zioło, a także Alfreda Jarry’ego ''Ubu, słowem Polacy'' w reż. L. Adamika, ''Zbrodnia i kara'' F. Dostojewskiego w reż. Babickiego, ''Poskromienie złośnicy'' Shakesspeare’a w reż. Bradeckiego, adaptacja powieści izraelskiego pisarza Aharona Appelfelda ''Badenheim 1939'', wystawiona w dwóch wersjach językach: polskim i niemieckim, z gościnnym udziałem aktorów wiedeńskich i warszawskiego Teatru Żydowskiego w reż. P. Szalszy, inscenizacja ''Iwony, księżniczki Burgunda'' Witolda Gombrowicza w reż. A. Keresztesa oraz Shakespeare’a ''Wszystko dobre, co się dobrze kończy'' w reż. Bradeckiego i ''Wizyta starszej pani'' Friedricha Dürrenmatta w reż. M. Piekorz, a także z lutego 2011 r. inscenizacja ''Dziadów'' Adama Mickiewicza w reż. Babickiego<ref> Ofertę repertuarową dodatkowo wzbogacały zapoczątkowane w sezonie 2007/2008 spotkania z cyklu „Pogranicza – Dialekty – Tożsamość” oraz kontynuowany projekt „Scena otwarta”, w ramach którego gościły teatry z Nowosybirska i Lwowa oraz pięć teatrów polskich.</ref>.

Praktykant: /* Teatr marszałkowski */

2020-05-25T16:56:01Z

Teatr marszałkowski

← poprzednia wersja		Wersja z 18:56, 25 maj 2020
Linia 65:		Linia 65:
	Jednym z ważniejszych tematów podejmowanych w tym czasie za sprawą dramaturgii współczesnej był problem ludzi starych, bezradnych i bezdomnych wobec zachodzących współcześnie przemian. Przykładem tego były ''Krzesła'' E. Ionesco w reżyserii Zbigniewa Zasadnego z udziałem Bogumiły Murzyńskiej i Czesława Stopki, a także sztuka Mariana Pankowskiego ''Ręce na szyję zarzucić'' w reż. Dariusza Banka oraz ''Antygona w Nowym Jorku'' Janusza Głowackiego<ref>Por. N. Adaszyńska: ''Siła i sens''. „Teatr” 1995, nr 6, s. 31.</ref> i sztuka Wiesława Myśliwskiego ''Requiem dla gospodyni'', obie w reżyserii B. Toszy.		Jednym z ważniejszych tematów podejmowanych w tym czasie za sprawą dramaturgii współczesnej był problem ludzi starych, bezradnych i bezdomnych wobec zachodzących współcześnie przemian. Przykładem tego były ''Krzesła'' E. Ionesco w reżyserii Zbigniewa Zasadnego z udziałem Bogumiły Murzyńskiej i Czesława Stopki, a także sztuka Mariana Pankowskiego ''Ręce na szyję zarzucić'' w reż. Dariusza Banka oraz ''Antygona w Nowym Jorku'' Janusza Głowackiego<ref>Por. N. Adaszyńska: ''Siła i sens''. „Teatr” 1995, nr 6, s. 31.</ref> i sztuka Wiesława Myśliwskiego ''Requiem dla gospodyni'', obie w reżyserii B. Toszy.

	Z chwilą jednak kiedy w 2003 roku wygasła umowa Toszy, Urząd Marszałkowski zdecydował się ogłosić konkurs i nowym dyrektorem oraz kierownikiem artystycznym Teatru Śląskiego został Henryk Baranowski, reżyser który większość swoich widowisk reżyserował w Niemczech, w środowisku uniwersyteckim w USA i Rosji. W Katowicach znany był z wystawionych przed laty i z rezerwą przyjętych dwóch widowisk: ''Zmierzchu długiego dnia'' O’Neilla i ''Młynów Totenhornu'' Truchanowskiego<ref>Baranowski z końcem sezonu 2004/2005 zrezygnował ze stanowiska dyrektora naczelnego, zachowując funkcję kierownika artystycznego. Nowym dyrektorem naczelnym 1 września 2005 r. została Krystyna Szaraniec.</ref>. Zasadnicza problematyka większości widowisk z okresu dyrekcji Baranowskiego dotyczyła źródeł zła i odwoływała się do obrazów krańcowo patologicznych ludzkich nieszczęść, emocji, instynktów i mrocznych zakamarków duszy. Przykładem tego byli zarówno ''Beztlenowce'' Ingmara Villqista w reż. autora, następnie ''Trainspotting'' wg powieści Irvine’a Welsha w reż. Michała Ratyńskiego z udziałem Grzegorza Przybyła w roli Marka oraz dramat Georga Taborego ''Mein Kampf'' w reż. Baranowskiego, z gościnnym udziałem Dariusza Wiktorowicza. Równocześnie był to czas, kiedy w Teatrze Śląskim podjęta została próba budowy wspólnoty komunikacyjnej sceny i widowni za sprawą poetyki realizmu poetyckiego w powiązaniu z elementami surrealizmu i groteski. Służyły temu celowi elementy onirycznych wizji i postmodernistycznej praktyki. Przykładem tego był zwłaszcza przygotowany w reż. Baranowskiego w dwóch wersjach językowych agresywny i cyniczny ''Hamlet'' Shakespeare’a. Na tym tle w latach 2003–2006 wyróżniały się obudowane prawdą psychologiczną widowiska Grzegorza Kempińskiego, w tym m. in. ''Pan Paweł'' Tankreda Dorsta z udziałem Wiesława Sławika, Erika Emmanuela Schmidta ''Oskar i Pani Róża'', Sofoklesa ''Król Edyp'' oraz Rolanda Schimmelpfenniga ''Push up 1–3. Ostatnie piętro''. Było to w znacznym stopniu zasługą prezentującego dobry poziom zespołu aktorskiego, w którym obok zasłużonych seniorów – Stanisławy Łopuszańskiej, Bernarda Krawczyka, Czesława Stopki i Ryszarda Zaorskiego, trzon tworzyła grupa ~~kilkudziesięciu~~ utalentowanych aktorów<ref> W zespole stosunkowo największy dorobek artystyczny w pierwszych dziesięcioleciach XXI w. m. in. posiadali: Bogumiła Murzyńska, Grażyna Bułka, Alina Chechelska, Natalia Jesionowska Ewa Leśniak, Violetta Smolińska, Anna Kadulska, Ewa Kutynia, Barbara Lubos-Święs, Agnieszka Radzikowska, Maria Stokowska, Anna Wesołowska, Krystyna Wiśniewska, a także Adam Baumann, Bartłomiej Błaszczyński Dariusz Chojnacki, Andrzej Dopierała, Jerzy Głybin, Antoni Gryzik, Wiesław Kańtoch, Bernard Krawczyk, Jerzy Kuczera, Wiesław Kupczak , Wiesław Sławik, Marcin Szaforz, Artur Święs, Marek Rachoń Grzegorz Przybył. Roman Michalski, Andrzej Warcaba, Zbigniew Wróbel i Mateusz Znaniecki. Wieloletnim i zasłużonym muzykiem Teatru Śląskiego była Halina Kalinowska.</ref>.		Z chwilą jednak kiedy w 2003 roku wygasła umowa Toszy, Urząd Marszałkowski zdecydował się ogłosić konkurs i nowym dyrektorem oraz kierownikiem artystycznym Teatru Śląskiego został Henryk Baranowski, reżyser który większość swoich widowisk reżyserował w Niemczech, w środowisku uniwersyteckim w USA i Rosji. W Katowicach znany był z wystawionych przed laty i z rezerwą przyjętych dwóch widowisk: ''Zmierzchu długiego dnia'' O’Neilla i ''Młynów Totenhornu'' Truchanowskiego<ref>Baranowski z końcem sezonu 2004/2005 zrezygnował ze stanowiska dyrektora naczelnego, zachowując funkcję kierownika artystycznego. Nowym dyrektorem naczelnym 1 września 2005 r. została Krystyna Szaraniec.</ref>. Zasadnicza problematyka większości widowisk z okresu dyrekcji Baranowskiego dotyczyła źródeł zła i odwoływała się do obrazów krańcowo patologicznych ludzkich nieszczęść, emocji, instynktów i mrocznych zakamarków duszy. Przykładem tego byli zarówno ''Beztlenowce'' Ingmara Villqista w reż. autora, następnie ''Trainspotting'' wg powieści Irvine’a Welsha w reż. Michała Ratyńskiego z udziałem Grzegorza Przybyła w roli Marka oraz dramat Georga Taborego ''Mein Kampf'' w reż. Baranowskiego, z gościnnym udziałem Dariusza Wiktorowicza. Równocześnie był to czas, kiedy w Teatrze Śląskim podjęta została próba budowy wspólnoty komunikacyjnej sceny i widowni za sprawą poetyki realizmu poetyckiego w powiązaniu z elementami surrealizmu i groteski. Służyły temu celowi elementy onirycznych wizji i postmodernistycznej praktyki. Przykładem tego był zwłaszcza przygotowany w reż. Baranowskiego w dwóch wersjach językowych agresywny i cyniczny ''Hamlet'' Shakespeare’a. Na tym tle w latach 2003–2006 wyróżniały się obudowane prawdą psychologiczną widowiska Grzegorza Kempińskiego, w tym m. in. ''Pan Paweł'' Tankreda Dorsta z udziałem Wiesława Sławika, Erika Emmanuela Schmidta ''Oskar i Pani Róża'', Sofoklesa ''Król Edyp'' oraz Rolanda Schimmelpfenniga ''Push up 1–3. Ostatnie piętro''. Było to w znacznym stopniu zasługą prezentującego dobry poziom zespołu aktorskiego, w którym obok zasłużonych seniorów – Stanisławy Łopuszańskiej, Bernarda Krawczyka, Czesława Stopki i Ryszarda Zaorskiego, trzon tworzyła grupa wielu innych utalentowanych aktorów<ref> W zespole stosunkowo największy dorobek artystyczny w pierwszych dziesięcioleciach XXI w. m. in. posiadali: Bogumiła Murzyńska, Grażyna Bułka, Alina Chechelska, Natalia Jesionowska Ewa Leśniak, Violetta Smolińska, Anna Kadulska, Ewa Kutynia, Barbara Lubos-Święs, Agnieszka Radzikowska, Maria Stokowska, Anna Wesołowska, Krystyna Wiśniewska, a także Adam Baumann, Bartłomiej Błaszczyński Dariusz Chojnacki, Andrzej Dopierała, Jerzy Głybin, Antoni Gryzik, Wiesław Kańtoch, Bernard Krawczyk, Jerzy Kuczera, Wiesław Kupczak , Wiesław Sławik, Marcin Szaforz, Artur Święs, Marek Rachoń Grzegorz Przybył. Roman Michalski, Andrzej Warcaba, Zbigniew Wróbel i Mateusz Znaniecki. Wieloletnim i zasłużonym muzykiem Teatru Śląskiego była Halina Kalinowska.</ref>.

	Z nowym sezonem 2007/2008 niemal w całości przejął ich Tadeusz Bradecki, nowy kierownik artystyczny Teatru. Z jego pojawieniem się, w repertuarze obok spektakli odwołujących się do psychologii postaci i małego realizmu, odnajdujemy przedstawienia postliterackie. Teatr po zerwaniu z praktyką aluzji i metafory, koncentrował się na nowych formach i strategiach artystycznej wypowiedzi. Zapraszani do współpracy reżyserzy-inscenizatorzy zazwyczaj klasyczny tekst literacki traktowali jako pretekst do prezentacji własnej wizji otaczającego ich świata. W konsekwencji literatura utraciła swoją dominującą pozycję na rzecz podmiotowości sztuki samego Teatru. Przykładem tego były gorzkie diagnozy widoczne w widowiskach m.in. R. Zioły, Laco Adamika, K. Babickiego, Atilli Keresztesa, P. Szalszy i T. Bradeckiego. Z tego też powodu nie był to teatr łatwy, schlebiający utartym zwyczajom i gustom, lecz odwołujący się do parafrazy, pastiszu i groteski, rzecznik spraw przemilczanych i niewygodnych bądź też postaci ubezwłasnowolnionych przez elity władzy lub mass media. Zaangażowany społecznie, był ważnym ośrodkiem samodzielnie kształtowanej myśli w regionie, dotyczącej zarówno spraw ogólnoludzkich, jak i problemów górnośląskiej mitologii. Jego sztuka była próbą budowy narodowo-regionalnej wspólnoty, polsko-śląskiej i katolicko-liberalnej.		Z nowym sezonem 2007/2008 niemal w całości przejął ich Tadeusz Bradecki, nowy kierownik artystyczny Teatru. Z jego pojawieniem się, w repertuarze obok spektakli odwołujących się do psychologii postaci i małego realizmu, odnajdujemy przedstawienia postliterackie. Teatr po zerwaniu z praktyką aluzji i metafory, koncentrował się na nowych formach i strategiach artystycznej wypowiedzi. Zapraszani do współpracy reżyserzy-inscenizatorzy zazwyczaj klasyczny tekst literacki traktowali jako pretekst do prezentacji własnej wizji otaczającego ich świata. W konsekwencji literatura utraciła swoją dominującą pozycję na rzecz podmiotowości sztuki samego Teatru. Przykładem tego były gorzkie diagnozy widoczne w widowiskach m.in. R. Zioły, Laco Adamika, K. Babickiego, Atilli Keresztesa, P. Szalszy i T. Bradeckiego. Z tego też powodu nie był to teatr łatwy, schlebiający utartym zwyczajom i gustom, lecz odwołujący się do parafrazy, pastiszu i groteski, rzecznik spraw przemilczanych i niewygodnych bądź też postaci ubezwłasnowolnionych przez elity władzy lub mass media. Zaangażowany społecznie, był ważnym ośrodkiem samodzielnie kształtowanej myśli w regionie, dotyczącej zarówno spraw ogólnoludzkich, jak i problemów górnośląskiej mitologii. Jego sztuka była próbą budowy narodowo-regionalnej wspólnoty, polsko-śląskiej i katolicko-liberalnej.

Praktykant: /* Dekada autora, widza i aktora */

2020-05-25T13:21:43Z

Dekada autora, widza i aktora

← poprzednia wersja		Wersja z 15:21, 25 maj 2020
Linia 45:		Linia 45:
	==Dekada autora, widza i aktora==		==Dekada autora, widza i aktora==

	W opozycji do tego sposobu pojmowania sztuki teatru, w latach siedemdziesiątych w teatrze katowickim dominującą pozycję zajął autor i jego tekst. Na okres ten przypadał czas dyrekcji Ignacego Gogolewskiego (1971–1974), Józefa Pary (1975–1977), Krzysztofa Rościszewskiego (1977/1978) i Michała Pawlickiego (1978–1981). W tym czasie ~~niezmienne~~ obowiązywało przekonanie, że „społeczeństwo w swej masie żąda twórców zrozumiałych i z tym trzeba się liczyć”<ref>I. Gogolewski: ''Nowi dyrektorzy o swych zamierzeniach''. „Teatr” 1971, nr 19, s. 13–15.</ref>. Pierwszy, który z powodzeniem zrealizował te zamierzenia był Ignacy Gogolewski. Swoją wizję „teatru widza, aktora i autora” motywował przede wszystkim szacunkiem dla autora i jego tekstu, a także potrzebą wzruszenia, emocji, aktorskiej kreacji opartej na grze zespołowej. Z tych założeń wyrastały latach 1971–1974 przede wszystkim ''Kroniki królewskie'' Wyspiańskiego w reż. Gogolewskiego, w scen. Kosińskiego, z muzyką Tadeusza Barda, następnie Jarosława Haška ''Dobry wojak Szwejk'' w adaptacji i reż. Lecha Wojciechowskiego z Kazimierzem Brusikiewiczem w roli tytułowej, a także ''Świętoszek'' Moliera w reż. Witolda Skarucha, z Gogolewskim w roli Tartuffe’a<ref>Gogolewski jako aktor w Katowicach wystąpił tylko w trzech rolach: Zygmunta Augusta w ''Kronikach królewskich'' i Poety w ''Weselu'' Wyspiańskiego oraz Tartuffe’a w ''Świętoszku'' Moliera.</ref>. Teatr za sprawą tych widowisk zyskał zaufanie górnośląskiej widowni. Popularnością cieszyła się także grupa młodych absolwentów warszawskiej PWST, którą na sezon 1972/1973 Gogolewski pozyskał do Katowic. Obok Elżbiety Bajon i Ewy Dałkowskiej, byli to Krzysztof Kolberger, Marek Kondrat, Tomasz Marzecki i Maciej Szary. Ich pierwszą premierą był na Małej Scenie Adama Kreczmara ''Hyde Park'', a potem Michała Bułhakowa ''Czarna magia wg Mistrza i Małgorzaty'' oraz Mrożka ''Poczwórka''. Wszystkie one były niemal ich osobistymi przedstawieniami. Artykułowali w nich własne postawy etyczne i rejestrowali bliskie im niepokoje i bunty. Do historii Teatru Śląskiego przeszli jako grupa „Hyde Parku”.		W opozycji do tego sposobu pojmowania sztuki teatru, w latach siedemdziesiątych w teatrze katowickim dominującą pozycję zajął autor i jego tekst. Na okres ten przypadał czas dyrekcji Ignacego Gogolewskiego (1971–1974), Józefa Pary (1975–1977), Krzysztofa Rościszewskiego (1977/1978) i Michała Pawlickiego (1978–1981). W tym czasie niezmiennie obowiązywało przekonanie, że „społeczeństwo w swej masie żąda twórców zrozumiałych i z tym trzeba się liczyć”<ref>I. Gogolewski: ''Nowi dyrektorzy o swych zamierzeniach''. „Teatr” 1971, nr 19, s. 13–15.</ref>. Pierwszy, który z powodzeniem zrealizował te zamierzenia był Ignacy Gogolewski. Swoją wizję „teatru widza, aktora i autora” motywował przede wszystkim szacunkiem dla autora i jego tekstu, a także potrzebą wzruszenia, emocji, aktorskiej kreacji opartej na grze zespołowej. Z tych założeń wyrastały latach 1971–1974 przede wszystkim ''Kroniki królewskie'' Wyspiańskiego w reż. Gogolewskiego, w scen. Kosińskiego, z muzyką Tadeusza Barda, następnie Jarosława Haška ''Dobry wojak Szwejk'' w adaptacji i reż. Lecha Wojciechowskiego z Kazimierzem Brusikiewiczem w roli tytułowej, a także ''Świętoszek'' Moliera w reż. Witolda Skarucha, z Gogolewskim w roli Tartuffe’a<ref>Gogolewski jako aktor w Katowicach wystąpił tylko w trzech rolach: Zygmunta Augusta w ''Kronikach królewskich'' i Poety w ''Weselu'' Wyspiańskiego oraz Tartuffe’a w ''Świętoszku'' Moliera.</ref>. Teatr za sprawą tych widowisk zyskał zaufanie górnośląskiej widowni. Popularnością cieszyła się także grupa młodych absolwentów warszawskiej PWST, którą na sezon 1972/1973 Gogolewski pozyskał do Katowic. Obok Elżbiety Bajon i Ewy Dałkowskiej, byli to Krzysztof Kolberger, Marek Kondrat, Tomasz Marzecki i Maciej Szary. Ich pierwszą premierą był na Małej Scenie Adama Kreczmara ''Hyde Park'', a potem Michała Bułhakowa ''Czarna magia wg Mistrza i Małgorzaty'' oraz Mrożka ''Poczwórka''. Wszystkie one były niemal ich osobistymi przedstawieniami. Artykułowali w nich własne postawy etyczne i rejestrowali bliskie im niepokoje i bunty. Do historii Teatru Śląskiego przeszli jako grupa „Hyde Parku”.

	Niestety, nagłe odejście Gogolewskiego z Katowic sprawiło, że w połowie lat siedemdziesiątych opinia już nie o trudnej, lecz bardzo trudnej placówce katowickiej stała się powszechna, a samych kandydatów na fotel dyrektora Teatru Śląskiego określano mianem „kamikadze”. Przekonali się o tym niebawem jego następcy. Panująca sytuacja nie sprzyjała atmosferze pracy artystycznej. Pracujący w warunkach ograniczonej suwerenności zespół artystyczny ponosił szczególnie bolesne ofiary, funkcjonując wśród stałych napięć i wielorakich konfliktów. Źródłem ich stałej obecności był rozziew istniejący pomiędzy komunistyczną władzą a społecznością teatru w zakresie postulowanych form estetycznych i preferencji ideowo-politycznych. Zwłaszcza że wiele przygotowanych widowisk było przykładem interesujących manifestacji teatralnych. W latach dyrekcji Pary uwagę zwracała przede wszystkim ''Anna Karenina'' Lwa Tołstoja w reż. L. Zamkow. Ponadto odwołujący się do klasyki J. Kaliszewski zrealizował z pietyzmem dla tekstu Słowackiego ''Księcia niezłomnego'', w scen. Lidii i Jerzego Skarżyńskich; Wyszomirski wystawił Fredry ''Męża i żonę'', a Kreczmar w tonacji komedii dell’arte opracował jarmarczno-cyrkowe widowisko Bertolta Brechta ''Wyjątek i reguła''. Sam Para zdawał się realizować ideę teatru obywatelskiego, czego przykładem było w jego reż. Wyspiańskiego ''Wyzwolenie'', a także Mrożka ''Emigranci''. Niestety wszystkie te spektakle nie tworzyły zwartej, komponującej się całości, podobnie jak i zrealizowany w listopadzie 1976 roku Fredry ''Pan Geldhab'', w reż. Bolesława Mierzejewskiego, w którym ten przedwojenny amant i zasłużony artysta w roli tytułowej obchodził rzadki jubileusz siedemdziesięciolecia pracy artystycznej<ref>Por. B. Mierzejewski: ''Maraton z Melpomeną''. Katowice 1980.</ref>.		Niestety, nagłe odejście Gogolewskiego z Katowic sprawiło, że w połowie lat siedemdziesiątych opinia już nie o trudnej, lecz bardzo trudnej placówce katowickiej stała się powszechna, a samych kandydatów na fotel dyrektora Teatru Śląskiego określano mianem „kamikadze”. Przekonali się o tym niebawem jego następcy. Panująca sytuacja nie sprzyjała atmosferze pracy artystycznej. Pracujący w warunkach ograniczonej suwerenności zespół artystyczny ponosił szczególnie bolesne ofiary, funkcjonując wśród stałych napięć i wielorakich konfliktów. Źródłem ich stałej obecności był rozziew istniejący pomiędzy komunistyczną władzą a społecznością teatru w zakresie postulowanych form estetycznych i preferencji ideowo-politycznych. Zwłaszcza że wiele przygotowanych widowisk było przykładem interesujących manifestacji teatralnych. W latach dyrekcji Pary uwagę zwracała przede wszystkim ''Anna Karenina'' Lwa Tołstoja w reż. L. Zamkow. Ponadto odwołujący się do klasyki J. Kaliszewski zrealizował z pietyzmem dla tekstu Słowackiego ''Księcia niezłomnego'', w scen. Lidii i Jerzego Skarżyńskich; Wyszomirski wystawił Fredry ''Męża i żonę'', a Kreczmar w tonacji komedii dell’arte opracował jarmarczno-cyrkowe widowisko Bertolta Brechta ''Wyjątek i reguła''. Sam Para zdawał się realizować ideę teatru obywatelskiego, czego przykładem było w jego reż. Wyspiańskiego ''Wyzwolenie'', a także Mrożka ''Emigranci''. Niestety wszystkie te spektakle nie tworzyły zwartej, komponującej się całości, podobnie jak i zrealizowany w listopadzie 1976 roku Fredry ''Pan Geldhab'', w reż. Bolesława Mierzejewskiego, w którym ten przedwojenny amant i zasłużony artysta w roli tytułowej obchodził rzadki jubileusz siedemdziesięciolecia pracy artystycznej<ref>Por. B. Mierzejewski: ''Maraton z Melpomeną''. Katowice 1980.</ref>.

Praktykant: /* Lata zmagań */

2020-05-25T13:20:38Z

Lata zmagań

← poprzednia wersja		Wersja z 15:20, 25 maj 2020
Linia 41:		Linia 41:
	Coraz trudniejszą sytuację polityczną panującą w Katowicach odczuwali zwłaszcza nowo mianowani dyrektorzy i kierownicy artystyczni, w tym m. in. obejmujący w 1962 r. po raz drugi dyrekcję Teatru Śląskiego Roman Zawistowski (1962–1965) i realizujący z sukcesem utwory komediowe Mieczysław Daszewski (1965–1967). Ten ostatni u progu sezonu 1965/66 do współpracy pozyskał grupę uzdolnionych reżyserów. Obok Józefa Grudy, Aleksandry Mianowskiej, Ryszarda Sobolewskiego i Edwarda Żyteckiego, była to Irena Babel, Jerzy Wyszomirski i Józef Para, a także szereg uzdolnionych plastyków, w tym m. in. Langego i Janusza Warpechowskiego, Lidię Minticz i Jerzego Skarżyńskiego oraz K. Mikulskiego, A. Cybulskiego i Krystynę Zachwatowicz. Niestety w praktyce scenicznej okazało się już w trakcie pierwszego sezonu, że na polecenie Macieja Szczepańskiego, Grudzie w trakcie prób cofnięto pozwolenie na realizację ''Tanga'' Sławomira Mrożka. Reżyser na znak protestu opuścił Katowice. Spacyfikowany został nie tylko dyrektor Teatru Śląskiego, ale i pozostali uświadomili sobie ewentualne konsekwencję swoich poczynań.		Coraz trudniejszą sytuację polityczną panującą w Katowicach odczuwali zwłaszcza nowo mianowani dyrektorzy i kierownicy artystyczni, w tym m. in. obejmujący w 1962 r. po raz drugi dyrekcję Teatru Śląskiego Roman Zawistowski (1962–1965) i realizujący z sukcesem utwory komediowe Mieczysław Daszewski (1965–1967). Ten ostatni u progu sezonu 1965/66 do współpracy pozyskał grupę uzdolnionych reżyserów. Obok Józefa Grudy, Aleksandry Mianowskiej, Ryszarda Sobolewskiego i Edwarda Żyteckiego, była to Irena Babel, Jerzy Wyszomirski i Józef Para, a także szereg uzdolnionych plastyków, w tym m. in. Langego i Janusza Warpechowskiego, Lidię Minticz i Jerzego Skarżyńskiego oraz K. Mikulskiego, A. Cybulskiego i Krystynę Zachwatowicz. Niestety w praktyce scenicznej okazało się już w trakcie pierwszego sezonu, że na polecenie Macieja Szczepańskiego, Grudzie w trakcie prób cofnięto pozwolenie na realizację ''Tanga'' Sławomira Mrożka. Reżyser na znak protestu opuścił Katowice. Spacyfikowany został nie tylko dyrektor Teatru Śląskiego, ale i pozostali uświadomili sobie ewentualne konsekwencję swoich poczynań.

	W ~~konsekwencji~~ Teatr Śląski jedynie od czasu do czasu za sprawą pojedynczych widowisk wywoływał szersze zainteresowanie społeczne i artystyczne. Ewentualne wzloty w dużym stopniu zależały od osłony i wsparcia politycznego rządzącej w województwie ekipy władzy. Tą szczęśliwie na krótko zdołał zapewnić sobie w latach 1967–1971 kolejny dyrektor Teatru Śląskiego Mieczysław Górkiewicz. Artysta wykorzystując dobre i bliskie kontakty z przedstawicielami władz wojewódzkich, na wstępie kreślił optymistyczne plany stworzenia w Katowicach „śląskiej sceny narodowej”, zwłaszcza że do współpracy zdołał pozyskać m.in. z J. Szajnę, Lidię Zamkow i J. Kreczmara. Za ich też sprawą w repertuarze Teatru Śląskiego pojawiła się przede wszystkim twórczo interpretowana klasyka. Przykładem tego były zarówno Ernesta Brylla ''Rzecz listopadowa'' oraz Witolda Wandurskiego ''Śmierć na gruszy'', oba tytuły w reż. Szajny, a także Wyspiańskiego ''Legion'' i Zygmunta Krasińskiego ''Nie-Boska komedia'' w reż. Kreczmara i scen. Kosińskiego. Obok widowisk tych dwóch znakomitych artystów, w teatrze katowickim w tym czasie uwagę zwracały także inscenizacje L. Zamkow: ''Zmartwychwstanie'' Lwa Tołstoja oraz ''Sławna historia o Troilusie i Kresydzie'' W. Shakespeare’a, obie w scenografii Jerzego Moskala, z muzyką Stanisława Radwana. W sumie był to model teatru, w którym dominującą pozycję zajęło pokolenie łączące elementy realizmu z groteską, a sam tekst był źródłem artystycznej inspiracji dla reżysera inscenizatora.		W efekcie Teatr Śląski jedynie od czasu do czasu za sprawą pojedynczych widowisk wywoływał szersze zainteresowanie społeczne i artystyczne. Ewentualne wzloty w dużym stopniu zależały od osłony i wsparcia politycznego rządzącej w województwie ekipy władzy. Tą szczęśliwie na krótko zdołał zapewnić sobie w latach 1967–1971 kolejny dyrektor Teatru Śląskiego Mieczysław Górkiewicz. Artysta wykorzystując dobre i bliskie kontakty z przedstawicielami władz wojewódzkich, na wstępie kreślił optymistyczne plany stworzenia w Katowicach „śląskiej sceny narodowej”, zwłaszcza że do współpracy zdołał pozyskać m.in. z J. Szajnę, Lidię Zamkow i J. Kreczmara. Za ich też sprawą w repertuarze Teatru Śląskiego pojawiła się przede wszystkim twórczo interpretowana klasyka. Przykładem tego były zarówno Ernesta Brylla ''Rzecz listopadowa'' oraz Witolda Wandurskiego ''Śmierć na gruszy'', oba tytuły w reż. Szajny, a także Wyspiańskiego ''Legion'' i Zygmunta Krasińskiego ''Nie-Boska komedia'' w reż. Kreczmara i scen. Kosińskiego. Obok widowisk tych dwóch znakomitych artystów, w teatrze katowickim w tym czasie uwagę zwracały także inscenizacje L. Zamkow: ''Zmartwychwstanie'' Lwa Tołstoja oraz ''Sławna historia o Troilusie i Kresydzie'' W. Shakespeare’a, obie w scenografii Jerzego Moskala, z muzyką Stanisława Radwana. W sumie był to model teatru, w którym dominującą pozycję zajęło pokolenie łączące elementy realizmu z groteską, a sam tekst był źródłem artystycznej inspiracji dla reżysera inscenizatora.

	==Dekada autora, widza i aktora==		==Dekada autora, widza i aktora==

Praktykant: /* W kręgu powojennych inscenizatorów */

2020-05-25T13:18:20Z

W kręgu powojennych inscenizatorów

← poprzednia wersja		Wersja z 15:18, 25 maj 2020
Linia 31:		Linia 31:
	Na trudne lata socrealizmu 1949–1956 przypadł czas dyrekcji Władysława Woźnika (1949–1951) i kierownictwa artystycznego Romana Zawistowskiego (1951–954) oraz Gustawa Holoubka (1954–1956). Teatr kształtując model teatru repertuarowego, z konieczności eklektycznego i upowszechniającego, zmuszony był głosić treści społeczno-polityczne w duchu realizmu socjalistycznego. Ale i wtedy już w 1953 r. prezentowane były pierwsze surrealistyczne projekty scenograficzne Wiesława Langego oraz poetyckie widowiska w latach kierownictwa G. Holoubka (1954–1956). Atak na socrealizm przybrał formę nawrotu do poetyki teatru dell’arte, teatru jarmarcznego i poetyckiej burleski. Widoczna była dążność do metafory lub syntetycznego skrótu, czego przykładem była m. in. Federico Garcia Lorki ''Czarująca szewcowa'' w inscenizacji i scenografii Tadeusza Kantora, a także rozwiązania plastyczne W. Langego, Andrzeja Cybulskiego i Kazimierza Mikulskiego, realizowane w duchu idei teatru poetyckiego Holoubka.		Na trudne lata socrealizmu 1949–1956 przypadł czas dyrekcji Władysława Woźnika (1949–1951) i kierownictwa artystycznego Romana Zawistowskiego (1951–954) oraz Gustawa Holoubka (1954–1956). Teatr kształtując model teatru repertuarowego, z konieczności eklektycznego i upowszechniającego, zmuszony był głosić treści społeczno-polityczne w duchu realizmu socjalistycznego. Ale i wtedy już w 1953 r. prezentowane były pierwsze surrealistyczne projekty scenograficzne Wiesława Langego oraz poetyckie widowiska w latach kierownictwa G. Holoubka (1954–1956). Atak na socrealizm przybrał formę nawrotu do poetyki teatru dell’arte, teatru jarmarcznego i poetyckiej burleski. Widoczna była dążność do metafory lub syntetycznego skrótu, czego przykładem była m. in. Federico Garcia Lorki ''Czarująca szewcowa'' w inscenizacji i scenografii Tadeusza Kantora, a także rozwiązania plastyczne W. Langego, Andrzeja Cybulskiego i Kazimierza Mikulskiego, realizowane w duchu idei teatru poetyckiego Holoubka.

	Czas przełomu październikowego, okres dyrekcji Józefa Wyszomirskiego (1956–1959) i Jerzego Kaliszewskiego (1959–1962), sprawił, że do repertuaru teatru powróciła klasyka romantyczna i twórczość Wyspiańskiego oraz współczesna dramaturgia zachodnia, a za sprawą Jerzego Jarockiego literatura awangardowa wraz ze współczesną literaturą polską. Na scenie oglądać można było sztuki Eugène Ionesco, Grahama Greene’a, Johna Osborne’a, Georga ~~Buchnera~~ i Ugo Bettiego. Na wstępie wydarzeniem stała się prapremiera sztuki Bruno Jasieńskiego ''Bal manekinów'' w reż. J. Jarockiego i scen. W. Langego. Równocześnie w 1958 r. Teatr otrzymał do dyspozycji trzecią scenę przy ul. Wieczorka, tzw. Teatr Komedii, przemianowany po roku na Teatr Rozmaitości. Jego działalność pomyślana została jako miejsce realizacji lżejszego, niemal klasycznego repertuaru wodewilowego, obok przeznaczonej na sztuki eksperymentujące i małoobsadowe Małej Sceny. Utalentowany zespół aktorski m. in. tworzyli: Marta Artykiewicz, Halina Cieszkowska, Stefania Michnowska, Helena Rozwadowska, Romuald Bojanowski, Jerzy Bielecki, Władysław Brochwicz, Roman Hierowski, Zbysław Jankowiak, Tadeusz Kalinowski, Adam Kwiatkowski, Kazimierz Lewicki, Bolesław Mierzejewski, Piotr Połoński, Bolesław Smela i Wacław Zastrzeżyński, a wśród najmłodszych Liliana Czarska, Jolanta Hanisz, Ewa Lasek, Stanisław Brudny i Bernard Krawczyk<ref>Por. A. Linert: ''Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego 1949-1992''. Katowice 1998.</ref>.		Czas przełomu październikowego, okres dyrekcji Józefa Wyszomirskiego (1956–1959) i Jerzego Kaliszewskiego (1959–1962), sprawił, że do repertuaru teatru powróciła klasyka romantyczna i twórczość Wyspiańskiego oraz współczesna dramaturgia zachodnia, a za sprawą Jerzego Jarockiego literatura awangardowa wraz ze współczesną literaturą polską. Na scenie oglądać można było sztuki Eugène Ionesco, Grahama Greene’a, Johna Osborne’a, Georga Buchner i Ugo Bettiego. Na wstępie wydarzeniem stała się prapremiera sztuki Bruno Jasieńskiego ''Bal manekinów'' w reż. J. Jarockiego i scen. W. Langego. Równocześnie w 1958 r. Teatr otrzymał do dyspozycji trzecią scenę przy ul. Wieczorka, tzw. Teatr Komedii, przemianowany po roku na Teatr Rozmaitości. Jego działalność pomyślana została jako miejsce realizacji lżejszego, niemal klasycznego repertuaru wodewilowego, obok przeznaczonej na sztuki eksperymentujące i małoobsadowe Małej Sceny. Utalentowany zespół aktorski m. in. tworzyli: Marta Artykiewicz, Halina Cieszkowska, Stefania Michnowska, Helena Rozwadowska, Romuald Bojanowski, Jerzy Bielecki, Władysław Brochwicz, Roman Hierowski, Zbysław Jankowiak, Tadeusz Kalinowski, Adam Kwiatkowski, Kazimierz Lewicki, Bolesław Mierzejewski, Piotr Połoński, Bolesław Smela i Wacław Zastrzeżyński, a wśród najmłodszych Liliana Czarska, Jolanta Hanisz, Ewa Lasek, Stanisław Brudny i Bernard Krawczyk<ref>Por. A. Linert: ''Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego 1949-1992''. Katowice 1998.</ref>.

	Realizowane w tym czasie odważne inscenizacje, wspierane były rozbudowanymi wizjami plastycznymi W. Langego, Andrzeja Cybulskiego, Kazimierza Wiśniaka, Kazimierza Mikulskiego, Piotra Potworowskiego i Józefa Szajny. Za ich sprawą m. in. Jarocki prowadził ostrą dyskusję ze współczesnością, czego przykładem był nie tylko ''Bal manekinów'', ale także m. in. Sławomira Mrożka ''Policja'', Roberta Ardrey’a ''Wieża samotności'' i Arthura Millera ''Widok z mostu'', a także Włodzimierza Majakowskiego ''Łaźnia'' i Friedricha Dürrenmatta ''Frank V – opera bankierska'' w scen. Szajny. Wydarzeniem była również realizacja III części dramatu Mickiewicza tzw. ''Dziadów drezdeńskich'' w reż. Jerzego Kreczmara, z malarską scenografią P. Potworowskiego i z muzyką Zbigniewa Turskiego.		Realizowane w tym czasie odważne inscenizacje, wspierane były rozbudowanymi wizjami plastycznymi W. Langego, Andrzeja Cybulskiego, Kazimierza Wiśniaka, Kazimierza Mikulskiego, Piotra Potworowskiego i Józefa Szajny. Za ich sprawą m. in. Jarocki prowadził ostrą dyskusję ze współczesnością, czego przykładem był nie tylko ''Bal manekinów'', ale także m. in. Sławomira Mrożka ''Policja'', Roberta Ardrey’a ''Wieża samotności'' i Arthura Millera ''Widok z mostu'', a także Włodzimierza Majakowskiego ''Łaźnia'' i Friedricha Dürrenmatta ''Frank V – opera bankierska'' w scen. Szajny. Wydarzeniem była również realizacja III części dramatu Mickiewicza tzw. ''Dziadów drezdeńskich'' w reż. Jerzego Kreczmara, z malarską scenografią P. Potworowskiego i z muzyką Zbigniewa Turskiego.

Praktykant o 16:45, 24 maj 2020

2020-05-24T16:45:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:45, 24 maj 2020
Linia 85:		Linia 85:
	#''50 lat Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach''. Materiały sympozjum naukowego 20 i 21 października 1972, pod red. Z. J. Nowaka. Katowice 1976.		#''50 lat Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach''. Materiały sympozjum naukowego 20 i 21 października 1972, pod red. Z. J. Nowaka. Katowice 1976.
	#Centkowski M.: ''Mapa teatru publicznego: Śląsk''. “Teatr” 2014, nr 10, s. 67-71.		#Centkowski M.: ''Mapa teatru publicznego: Śląsk''. “Teatr” 2014, nr 10, s. 67-71.
	#Gogolewski I.: ~~‘’Wszyscy~~ jesteśmy ~~aktorami’’~~. Warszawa 1991.		#Gogolewski I.: ''Wszyscy jesteśmy aktorami''. Warszawa 1991.
	#Linert A.: ~~‘’Teatr~~ Śląski w latach 1945-~~1949’’~~. Katowice 1979.		#Linert A.: ''Teatr Śląski w latach 1945-1949''. Katowice 1979.
	#Linert A.: ~~‘’Teatr~~ Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego 1949-~~1992’’~~. Katowice 1998.		#Linert A.: ''Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego 1949-1992''. Katowice 1998.
	#Linert A.: ~~‘’Śląskie~~ sezony. Teatr Katowic 1907-~~2012’’~~. Katowice 2012.		#Linert A.: ''Śląskie sezony. Teatr Katowic 1907-2012''. Katowice 2012.
	#Linert A.: ~~‘’Na~~ scenach Katowic 1945-~~1990’’~~. Katowice 1991, s. 52-60.		#Linert A.: ''Na scenach Katowic 1945-1990''. Katowice 1991, s. 52-60.
	#Mierzejewski B.: ~~‘’Maraton~~ z ~~Melpomeną’’~~. Katowice 1980.		#Mierzejewski B.: ''Maraton z Melpomeną''. Katowice 1980.
	#Morstin L. H.: ~~‘’Moje~~ przygody ~~teatralne’’~~. Warszawa 1961.		#Morstin L. H.: ''Moje przygody teatralne''. Warszawa 1961.
	#Nawrat E.: ~~‘’Teatr~~ Polski w ~~Katowicach’’~~. Wrocław 1981.		#Nawrat E.: ''Teatr Polski w Katowicach''. Wrocław 1981.
	#Para J.: ~~‘’Salony~~ i ~~kulisy’’~~. Katowice 1997.		#Para J.: ''Salony i kulisy''. Katowice 1997.
	#Sobański M.: ~~‘’Teatr~~ Polski na Śląsku 1922-~~1939’’~~. Katowice 1963.		#Sobański M.: ''Teatr Polski na Śląsku 1922-1939''. Katowice 1963.
	#~~‘’Teatr~~ w Katowicach 100 lat ~~historii’’~~ T. 1 i 2. Wyd. Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Katowice 2007.		#''Teatr w Katowicach 100 lat historii'' T. 1 i 2. Wyd. Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Katowice 2007.
	#Tosza E.: ~~‘’Teatr~~ Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach 1907 – 1922 – ~~1997’’~~. Katowice 1998.		#Tosza E.: ''Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach 1907 – 1922 – 1997''. Katowice 1998.
	#Wach-Malicka H.: ~~‘’Bogumiła~~ Murzyńska: biografia ~~nostalgiczna’’~~. Katowice 2014.		#Wach-Malicka H.: ''Bogumiła Murzyńska: biografia nostalgiczna''. Katowice 2014.
	#Wydrzyński A.: ~~‘’Pamięć teatru’’~~. Stalinogród (Katowice) 1956.		#Wydrzyński A.: ''Pamięć teatru''. Stalinogród (Katowice) 1956.
	#Zaorski R.: ~~‘’Teraz~~ pora na Zaora: opowieści starego ~~aktora’’~~. Katowice 2012.		#Zaorski R.: ''Teraz pora na Zaora: opowieści starego aktora''. Katowice 2012.

	==Przypisy==		==Przypisy==