Szlacheccy właściciele miejscowości Iłownica - Historia wersji

Praktykant: /* Habsburgowie */

2020-09-09T10:19:53Z

Habsburgowie

← poprzednia wersja		Wersja z 12:19, 9 wrz 2020
Linia 88:		Linia 88:
	==Habsburgowie==		==Habsburgowie==

	W imieniu arcyksięcia Alberta Sasko – Cieszyńskiego i arcyksiężnej Marii Krystyny, dobrami na obszarze Księstwa Cieszyńskiego zarządzała Komora Cieszyńska. W II połowie XVIII majątki Komory stanowiły prawie 40 % ziemi cieszyńskiej<ref>Wojciech Kiełkowski, Dzieje Zaborza, Jastrzębie – Zdrój 2015, s. 21; J. Spyra, Śląsk Cieszyński…, s. 103.</ref>. Komora zarządzała bezpośrednio dobrami Habsburgów, którzy po śmierci księżnej Elżbiety Lukrecji w 1653 przejęli Księstwo i włości książęce na własność. Arcyksiążę Albert wszedł w posiadanie księstwa przez małżeństwo z cesarską córką, która wniosła je jako wiano. Po jej śmierci w roku 1798 został jedynym władcą księstwa, który znacząco poszerzył swe włości, skupując majątki od zubożałej szlachty. Nie miał własnego potomka, więc po śmierci arcyksięcia w roku 1822 księstwo przejął jego przybrany syn – arcyksiążę [[Karol Ludwik Habsburg]]. W roku 1847 jego następcą został arcyksiążę Albrecht Fryderyk Habsburg, który władał księstwem do roku 1895, przyczyniając się wybitnie jego rozwojowi. Ostatnim władcą księstwa był arcyksiążę [[Fryderyk Habsburg]] (urodzony w roku 1856), który przejął władztwo w 1895, a z upadkiem monarchii ~~Austro – Węgierskiej~~ utracił je w roku 1918 na rzecz Odrodzonego Państwa Polskiego.		W imieniu arcyksięcia Alberta Sasko – Cieszyńskiego i arcyksiężnej Marii Krystyny dobrami na obszarze Księstwa Cieszyńskiego zarządzała Komora Cieszyńska. W drugiej połowie XVIII majątki Komory stanowiły prawie 40 % ziemi cieszyńskiej<ref>Wojciech Kiełkowski, Dzieje Zaborza, Jastrzębie – Zdrój 2015, s. 21; J. Spyra, Śląsk Cieszyński…, s. 103.</ref>. Komora zarządzała bezpośrednio dobrami Habsburgów, którzy po śmierci księżnej Elżbiety Lukrecji w 1653 roku przejęli Księstwo i włości książęce na własność. Arcyksiążę Albert wszedł w posiadanie księstwa przez małżeństwo z cesarską córką, która wniosła je jako wiano. Po jej śmierci w roku 1798 został jedynym władcą księstwa, który znacząco poszerzył swe włości, skupując majątki od zubożałej szlachty. Nie miał własnego potomka, więc po śmierci arcyksięcia w roku 1822 księstwo przejął jego przybrany syn – arcyksiążę [[Karol Ludwik Habsburg]]. W roku 1847 jego następcą został arcyksiążę Albrecht Fryderyk Habsburg, który władał księstwem do roku 1895, przyczyniając się wybitnie jego rozwojowi. Ostatnim władcą księstwa był arcyksiążę [[Fryderyk Habsburg]] (urodzony w roku 1856), który przejął władztwo w 1895, a z upadkiem monarchii austro–węgierskiej utracił je w roku 1918 na rzecz Odrodzonego Państwa Polskiego.

	==Bibliografia==		==Bibliografia==

Praktykant: /* Jugowiczowie i Celestowie */

2020-09-09T10:18:11Z

Jugowiczowie i Celestowie

Podgląd zmian

Praktykant: /* Byszyńscy z Byszyny */

2020-09-09T10:02:08Z

Byszyńscy z Byszyny

← poprzednia wersja		Wersja z 12:02, 9 wrz 2020
Linia 52:		Linia 52:
	==Byszyńscy z Byszyny==		==Byszyńscy z Byszyny==

	Michał Radocki sprzedał Iłownicę Wojciechowi Byszyńskiemu z Byszyny w roku 1600. Kim był nowy właściciel wioski? Większość źródeł ujawnia informację, iż ród Byszyńskich wywodził się z Mazowsza i pieczętował się herbem Prus III<ref>J. Sinnapius, Des schlesiescxhen Adels anderer…, s. 528; Herbarz Polski Kaspra Niesieckiego S. J. Powiększony dodatkami z późniejszych autorów, rękopimsów, dowodów urzędniczych i wydany przez Jana Nepomucena Bobrowicza, t. II, Lipsk 1839, s. 388 – 389; R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. I, Katowice 2005, s. 341; Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. II, Warszawa 1905, s. 120 – 121.</ref>. Protoplastą Byszyńskich na Śląsku był Jakub, który walcząc we wojsku cesarskim przeciwko Turkom dosłużył się przydomka „Jakiel” lub „Jackel”<ref>J. Sinnapius, Des schlesieschen Adels anderer…, s. 528; Herbarz Polski Kaspra Niesieckiego…, s. 388 – 339; R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. I, Katowice 2005, s. 341; Rodzina. Herbarz szlachty polskiej..., s. 120 – 121.</ref> (~~przydomek ten~~ używali także kolejni potomkowie). Jego syn Jakub osiedlił się na Śląsku i poszedł w ślady ojca, zaciągając się pod sztandary cesarskie. Niestety, w roku 1592 roku zginął w Chorwacji, osierocając synów Macieja, Wojciecha i Adama<ref>J. Sinnapius, Des schlesieschen Adels anderer…, s. 528; Herbarz Polski Kaspra Niesieckiego…, s. 388 – 339.</ref>. W 1593 roku otrzymali oni z rąk cesarza Rudolfa II inkolat, czyli potwierdzenie szlachectwa<ref> Herbarz Polski Kaspra Niesieckiego…, s. 388 – 339.</ref>. Maciej Byszyński wkrótce wyjechał do Rzeczpospolitej, zaś Wojciech i Adam pozostali w Księstwie Cieszyńskim<ref>R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. I, Katowice 2005, s. 341.</ref>.		Michał Radocki sprzedał Iłownicę Wojciechowi Byszyńskiemu z Byszyny w roku 1600. Kim był nowy właściciel wioski? Większość źródeł ujawnia informację, iż ród Byszyńskich wywodził się z Mazowsza i pieczętował się herbem Prus III<ref>J. Sinnapius, Des schlesiescxhen Adels anderer…, s. 528; Herbarz Polski Kaspra Niesieckiego S. J. Powiększony dodatkami z późniejszych autorów, rękopimsów, dowodów urzędniczych i wydany przez Jana Nepomucena Bobrowicza, t. II, Lipsk 1839, s. 388 – 389; R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. I, Katowice 2005, s. 341; Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. II, Warszawa 1905, s. 120 – 121.</ref>. Protoplastą Byszyńskich na Śląsku był Jakub, który walcząc w wojsku cesarskim przeciwko Turkom dosłużył się przydomka „Jakiel” lub „Jackel”<ref>J. Sinnapius, Des schlesieschen Adels anderer…, s. 528; Herbarz Polski Kaspra Niesieckiego…, s. 388 – 339; R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. I, Katowice 2005, s. 341; Rodzina. Herbarz szlachty polskiej..., s. 120 – 121.</ref> (tego przydomka używali także kolejni potomkowie). Jego syn Jakub osiedlił się na Śląsku i poszedł w ślady ojca, zaciągając się pod sztandary cesarskie. Niestety w roku 1592 roku zginął w Chorwacji, osierocając synów Macieja, Wojciecha i Adama<ref>J. Sinnapius, Des schlesieschen Adels anderer…, s. 528; Herbarz Polski Kaspra Niesieckiego…, s. 388 – 339.</ref>. W 1593 roku otrzymali oni z rąk cesarza Rudolfa II inkolat, czyli potwierdzenie szlachectwa<ref> Herbarz Polski Kaspra Niesieckiego…, s. 388 – 339.</ref>. Maciej Byszyński wkrótce wyjechał do Rzeczpospolitej, zaś Wojciech i Adam pozostali w Księstwie Cieszyńskim<ref>R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. I, Katowice 2005, s. 341.</ref>.

	Wojciech Byszyński wszedł w posiadanie Iłownicy na mocy umowy zawartej z Michałem Radockim 8 maja 1600 roku we dworze iłownickim, a którą potwierdził na prośbę Wojciecha książę cieszyński [[Adam Wacław Cieszyński\|Adam Wacław]]<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 712. </ref>. Szlachcic nabył wioskę za 8600 talarów, która to kwota miała być spłacona w ratach do 23 maja 1601 roku od dnia zawarcia umowy. Nabywca zyskał pełne prawa do całego majątku, wraz ludźmi, inwentarzem, terytorium i przywilejami, aczkolwiek musiał zagwarantować Michałowi Radockiemu możliwość użytkowania dworu do momentu znalezienia nowego mieszkania. Były pan Iłownicy miał też prawo nająć ludzi do pomocy w przeprowadzce, a także, na czas pobytu we dworze, korzystać ze wszystkich jego dóbr. Umowa została potwierdzona nie tylko przez księcia i świadków, ale też przez kancelarię królewską<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 712.</ref>, co może wskazywać, że Wojciech Byszyński przywiązywał wielką wagę do prawnej strony transakcji. Warto dodać, że 15 czerwca 1639 roku umowa to została potwierdzona przez cesarza [[Ferdynand III Habsburg\|Ferdynanda III]]<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 982.</ref>.		Wojciech Byszyński wszedł w posiadanie Iłownicy na mocy umowy zawartej z Michałem Radockim 8 maja 1600 roku we dworze iłownickim, a którą potwierdził na prośbę Wojciecha książę cieszyński [[Adam Wacław Cieszyński\|Adam Wacław]]<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 712. </ref>. Szlachcic nabył wioskę za 8600 talarów, która to kwota miała być spłacona w ratach do 23 maja 1601 roku od dnia zawarcia umowy. Nabywca zyskał pełne prawa do całego majątku wraz ludźmi, inwentarzem, terytorium i przywilejami, aczkolwiek musiał zagwarantować Michałowi Radockiemu możliwość użytkowania dworu do momentu znalezienia nowego mieszkania. Były pan Iłownicy miał też prawo nająć ludzi do pomocy przy przeprowadzce, a także, na czas pobytu we dworze, korzystać ze wszystkich jego dóbr. Umowa została potwierdzona nie tylko przez księcia i świadków, ale też przez kancelarię królewską<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 712.</ref>, co może wskazywać, że Wojciech Byszyński przywiązywał wielką wagę do prawnej strony transakcji. Warto dodać, że 15 czerwca 1639 roku umowa ta została potwierdzona przez cesarza [[Ferdynand III Habsburg\|Ferdynanda III]]<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 982.</ref>.

	Żoną Wojciecha Byszyńskiego była Jadwiga Krausowska z Krausowa, co wynika z dokumentu, który błędnie został datowany na 1592 rok. Z treści tego źródła wynika, że Wojciech Byszyński zapisał swej żonie tysiąc polskich złotych w zastawie połowy swojej wioski Iłownicy<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 677.</ref>. W razie jego ~~śmierci~~ bezpotomnej śmierci żona miała prawo swobodnie, ale z rozwagą dysponować majątkiem, jak również wypłacać jego braciom, Maciejowi i Adamowi po dwieście polskich złotych każdego roku. Błąd w datacji wynika z faktu, że oryginał nie jest datowany, a jego wydawca umieścił go w roku 1592, gdyż został umieszczony w metryce książęcej kancelarii pomiędzy aktami z tego roku<ref>Informacja dzięki uprzejmości pana dra hab. prof. UŚ Wacława Gojniczka. </ref>.		Żoną Wojciecha Byszyńskiego była Jadwiga Krausowska z Krausowa, co wynika z dokumentu, który błędnie został datowany na 1592 rok. Z treści tego źródła wynika, że Wojciech Byszyński zapisał swej żonie tysiąc polskich złotych w zastawie połowy swojej wioski Iłownicy<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 677.</ref>. W razie jego bezpotomnej śmierci żona miała prawo swobodnie, ale z rozwagą dysponować majątkiem, jak również wypłacać jego braciom, Maciejowi i Adamowi, po dwieście polskich złotych każdego roku. Błąd w datacji wynika z faktu, że oryginał nie jest datowany, a jego wydawca umieścił go w roku 1592, gdyż został umieszczony w metryce książęcej kancelarii pomiędzy aktami z tego roku<ref>Informacja dzięki uprzejmości pana dra hab. prof. UŚ Wacława Gojniczka. </ref>.

	Nowy nabywca Iłownicy nie poprzestał na kupnie wioski i gospodarowaniu na niej. Jak wynika z odpisów dawnych źródeł, w roku 1609 Wojciech Byszyński zakupił od Balcera Gertsmana Małą Rudzicę<ref>Książnica Cieszyńska, Archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, sygn. APTL – 44 – 045; </ref>. W roku 1613 uzyskał potwierdzenie przywilejów na korzystanie z lasów leżących w granicach państwa ~~skoczowsko – strumieńskiego~~ od burmistrza Strumienia i radnych tegoż miasta<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 17 – 20</ref>. Po tym roku prawdopodobnie Wojciech Byszyński zmarł, gdyż w kolejnych źródłach pojawia się tylko jego brat Adam, a także syn Wojciecha i Jadwigi, Samuel. Być może tuż po śmierci ojca był on jeszcze niepełnoletni, wobec czego opiekę nad nim sprawował właśnie Adam, który w roku 1615<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 21 – 24; por. Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 838.</ref> uzyskał kolejne już potwierdzenie na pobór drewna z lasów skoczowskich i strumieńskich, podobnie jak w roku 1619<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 21 – 24.</ref>. Kolejne potwierdzenie tego przywileju pochodzi z roku 1628, a nadała je księżna [[Elżbieta Lukrecja Cieszyńska\|Elżbieta Lukrecja]]. To dość intrygujące, że właściciele Iłownicy musieli ciągle uaktualniać ~~owe~~ pozwolenie na pobieranie drewna, zwłaszcza, że chodziło tylko o 6 jodeł i 6 buków suchych i połamanych na opał<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 21 – 24; Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 838.</ref>.		Nowy nabywca Iłownicy nie poprzestał na kupnie wioski i gospodarowaniu na niej. Jak wynika z odpisów dawnych źródeł, w roku 1609 Wojciech Byszyński zakupił od Balcera Gertsmana Małą Rudzicę<ref>Książnica Cieszyńska, Archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, sygn. APTL – 44 – 045; </ref>. W roku 1613 uzyskał potwierdzenie przywilejów na korzystanie z lasów leżących w granicach państwa skoczowsko–strumieńskiego od burmistrza Strumienia i radnych tegoż miasta<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 17 – 20</ref>. Po tym roku prawdopodobnie Wojciech Byszyński zmarł, gdyż w kolejnych źródłach pojawia się tylko jego brat Adam, a także syn Wojciecha i Jadwigi, Samuel. Być może tuż po śmierci ojca był on jeszcze niepełnoletni, wobec czego opiekę nad nim sprawował właśnie Adam, który w roku 1615<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 21 – 24; por. Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 838.</ref> uzyskał kolejne już potwierdzenie na pobór drewna z lasów skoczowskich i strumieńskich, podobnie jak w roku 1619<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 21 – 24.</ref>. Kolejne potwierdzenie tego przywileju pochodzi z roku 1628, a nadała je księżna [[Elżbieta Lukrecja Cieszyńska\|Elżbieta Lukrecja]]. To dość intrygujące, że właściciele Iłownicy musieli ciągle uaktualniać pozwolenie na pobieranie drewna, zwłaszcza że chodziło tylko o 6 jodeł i 6 buków suchych i połamanych na opał<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 21 – 24; Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 838.</ref>.

	Adam Byszyński zmarł prawdopodobnie w roku 1640<ref>Leopold Jan Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne do dziejów szlachty księstwa cieszyńskiego, wyd. W. Gojniczek, Cieszyn 2004, s. 65.</ref> lub następnym, wobec czego Samuel pozostał sam na Iłownicy i Małej Rudzicy<ref> L. J. Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne…, s. 65.</ref>. Nie znane są szczegóły jego koligacji rodzinnych. Z całą pewnością miał on krewnych: Ludwikę<ref>Obszernie na ten temat Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 65 – 95; L. J. Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne…, s. 72.</ref> i Jana Władysława<ref>Rodzina. Herbarz szlachty polskiej…, s. 120 – 121.</ref>. Ludwika wyszła za mąż za Kaspra Jugowicza, zaś Jan Władysław zmarł bezpotomnie (prawdopodobnie jako stary kawaler) w roku 1680<ref>Rodzina. Herbarz szlachty polskiej…, s. 120 – 121.</ref>.		Adam Byszyński zmarł prawdopodobnie w roku 1640<ref>Leopold Jan Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne do dziejów szlachty księstwa cieszyńskiego, wyd. W. Gojniczek, Cieszyn 2004, s. 65.</ref> lub następnym, wobec czego Samuel pozostał sam na Iłownicy i Małej Rudzicy<ref> L. J. Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne…, s. 65.</ref>. Nie znane są szczegóły jego koligacji rodzinnych. Z całą pewnością miał on krewnych: Ludwikę<ref>Obszernie na ten temat Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 65 – 95; L. J. Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne…, s. 72.</ref> i Jana Władysława<ref>Rodzina. Herbarz szlachty polskiej…, s. 120 – 121.</ref>. Ludwika wyszła za mąż za Kaspra Jugowicza, zaś Jan Władysław zmarł bezpotomnie (prawdopodobnie jako stary kawaler) w roku 1680<ref>Rodzina. Herbarz szlachty polskiej…, s. 120 – 121.</ref>.

Praktykant: /* Wacław Rudzki i jego spadkobiercy */

2020-09-09T09:55:10Z

Wacław Rudzki i jego spadkobiercy

← poprzednia wersja		Wersja z 11:55, 9 wrz 2020
Linia 42:		Linia 42:
	Był wiernym poddanym, być może nawet przyjacielem księcia Wacława III Adama, jego powiernikiem, prawą ręką, najbliższym doradcą, kanclerzem Księstwa Cieszyńskiego, a wziąwszy pod uwagę rozrzutne życie księcia i jego syna, prawdopodobnie był tym, który faktycznie zarządzał księstwem i ustrzegł je od całkowitego bankructwa. Wacław Rudzki z Rudz na Rudzicy, był bez wątpienia nietuzinkową postacią, którego działalność w dużej mierze wpłynęła na losy księstwa. Dlatego, choć bardzo krótko był właścicielem Iłownicy, koniecznym jest przedstawienie jego krótkiego życiorysu.		Był wiernym poddanym, być może nawet przyjacielem księcia Wacława III Adama, jego powiernikiem, prawą ręką, najbliższym doradcą, kanclerzem Księstwa Cieszyńskiego, a wziąwszy pod uwagę rozrzutne życie księcia i jego syna, prawdopodobnie był tym, który faktycznie zarządzał księstwem i ustrzegł je od całkowitego bankructwa. Wacław Rudzki z Rudz na Rudzicy, był bez wątpienia nietuzinkową postacią, którego działalność w dużej mierze wpłynęła na losy księstwa. Dlatego, choć bardzo krótko był właścicielem Iłownicy, koniecznym jest przedstawienie jego krótkiego życiorysu.

	Ród Rudzkich wywodzi się ~~prawdopodobnie~~ z księstwa Oświęcimskiego i [[Księstwo zatorskie\|Zatorskiego]]<ref>Dokładnie z Rudz leżących 3 km od Zatoru, por. J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. IV, Brno 1991, s. 1024 – 1025, za nim P. Kropka, Rudzica. Dzieje…, s. 62.</ref>. W ciągu XV wieku Rudzcy poprzez [[Ziemia Pszczyńska\|ziemię pszczyńską]] i bytomską dotarli na obszar Księstwa Cieszyńskiego. Tutaj uchwytni są dwaj Rudzcy – ojciec i syn – Erazm i Wacław Rudzcy z Rudz<ref> Erazm pojawia się w 1520 roku jako świadek na dokumencie Kazimierza II, nr 420, a także na późniejszych aktach, por. Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 420, 436, 444, 458, 493.</ref>. Przełom w życiu Rudzkich nastąpił, gdy Erazm w roku 1526 zakupił zagrodę pod Cieszynem, a w roku 1540 wioskę Łąka<ref> I. Panic, Z badań nad karierą rodziny Rudzkich…, s. 96.</ref>. Jako ziemianie mogli zbliżyć się do dworu książęcego, co w ich przypadku było bardzo dosłowne. Jak zauważa I. Panic, Rudzcy musieli być bardzo blisko księcia, o czym już wspomniano, a co przełożyło się na ich szybki awans po objęciu przez księcia Wacława III Adama samodzielnych rządów. Erazm Rudzki został marszałkiem księstwa, a Wacław Rudzki kanclerzem<ref>I. Panic, Z badań nad karierą rodziny Rudzkich…, s. 97.</ref>. Ten od razu rozpoczął umacniać nie tylko swą pozycję na dworze książęcym, ale i budować wielki majątek, który u schyłku życia w roku 1578 lub następnym<ref>Ostatni raz pojawia się w źródłach w listopadzie 1578 roku, por. Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 649.</ref> obejmował kilka wiosek, stawy i przywileje<ref>Szerzej I. Panic, Z badań nad karierą rodziny Rudzkich…, s. 109, aneks.</ref>. Bez wątpienia najważniejszym nabytkiem i podstawą majątku była Rudzica. Jej częścią był w tym czasie Landek, wspomniany pierwszy raz w roku 1564<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 1997, s. 47 – 48.</ref>, a który zapewne swe powstanie zawdzięcza właśnie Wacławowi Rudzkiemu<ref>Szerzej P. Kropka, Zarys dziejów Landeka, „Jasienica”, nr 4, 2012, s. 16.</ref>. Szybko przejął też Wacław Rudzki niewielki przysiółek zwany Małą Rudzicą, a jak opisano wcześniej, do roku 1571 nabył całą Iłownicę.		Ród Rudzkich prawdopodobnie wywodzi się z księstwa Oświęcimskiego i [[Księstwo zatorskie\|Zatorskiego]]<ref>Dokładnie z Rudz leżących 3 km od Zatoru, por. J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. IV, Brno 1991, s. 1024 – 1025, za nim P. Kropka, Rudzica. Dzieje…, s. 62.</ref>. W ciągu XV wieku Rudzcy poprzez [[Ziemia Pszczyńska\|ziemię pszczyńską]] i bytomską dotarli na obszar Księstwa Cieszyńskiego. Tutaj uchwytni są dwaj Rudzcy – ojciec i syn – Erazm i Wacław Rudzcy z Rudz<ref> Erazm pojawia się w 1520 roku jako świadek na dokumencie Kazimierza II, nr 420, a także na późniejszych aktach, por. Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 420, 436, 444, 458, 493.</ref>. Przełom w życiu Rudzkich nastąpił, gdy Erazm w roku 1526 zakupił zagrodę pod Cieszynem, a w roku 1540 wioskę Łąka<ref> I. Panic, Z badań nad karierą rodziny Rudzkich…, s. 96.</ref>. Jako ziemianie mogli zbliżyć się do dworu książęcego, co w ich przypadku było bardzo dosłowne. Jak zauważa I. Panic, Rudzcy musieli być bardzo blisko księcia, o czym już wspomniano, a co przełożyło się na ich szybki awans po objęciu przez księcia Wacława III Adama samodzielnych rządów. Erazm Rudzki został marszałkiem księstwa, a Wacław Rudzki kanclerzem<ref>I. Panic, Z badań nad karierą rodziny Rudzkich…, s. 97.</ref>. Ten od razu rozpoczął umacniać nie tylko swą pozycję na dworze książęcym, ale i budować wielki majątek, który u schyłku życia w roku 1578 lub następnym<ref>Ostatni raz pojawia się w źródłach w listopadzie 1578 roku, por. Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 649.</ref> obejmował kilka wiosek, stawy i przywileje<ref>Szerzej I. Panic, Z badań nad karierą rodziny Rudzkich…, s. 109, aneks.</ref>. Bez wątpienia najważniejszym nabytkiem i podstawą majątku była Rudzica. Jej częścią był w tym czasie Landek, wspomniany pierwszy raz w roku 1564<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 1997, s. 47 – 48.</ref>, a który zapewne swe powstanie zawdzięcza właśnie Wacławowi Rudzkiemu<ref>Szerzej P. Kropka, Zarys dziejów Landeka, „Jasienica”, nr 4, 2012, s. 16.</ref>. Szybko przejął też Wacław Rudzki niewielki przysiółek zwany Małą Rudzicą, a jak opisano wcześniej, do roku 1571 nabył całą Iłownicę.

	Miał też Wacław Rudzki wielki wpływ na życie polityczne i religijne w księstwie jak w parafii rudzickiej. Jako kanclerz brał udział w powstaniu tzw. „Ordynacji Ziemskiej”<ref>Ordynacja Ziemska Cieszyńska. Zbiór praw i porządków ziemskich księstwa cieszyńskiego, Ed. Idzi Panic, Acta Historia Silesia Superioris , t. VIII, Cieszyn 2001, s. 13.</ref> czyli zbioru praw i porządków księstwa z roku 1573, a także, jako gorliwy luteranin, zaprowadził protestantyzm w parafii i wywarł wpływ na opracowanie „Porządku Kościelnego”<ref>Adam Wantuła, Porządek kościelny Wacława Adama. Początki organizacji kościoła ewangelickiego na Śląsku Cieszyńskim, Warszawa 1937, s. 25.</ref>, który od roku 1568 odgórnie regulował życie duchowe poddanych księcia Wacława III Adama.		Miał też Wacław Rudzki wielki wpływ na życie polityczne i religijne w księstwie, jak i w parafii rudzickiej. Jako kanclerz brał udział w powstaniu tzw. „Ordynacji Ziemskiej”<ref>Ordynacja Ziemska Cieszyńska. Zbiór praw i porządków ziemskich księstwa cieszyńskiego, Ed. Idzi Panic, Acta Historia Silesia Superioris , t. VIII, Cieszyn 2001, s. 13.</ref> czyli zbioru praw i porządków księstwa z roku 1573, a także, jako gorliwy luteranin, zaprowadził protestantyzm w parafii i wywarł wpływ na opracowanie „Porządku Kościelnego”<ref>Adam Wantuła, Porządek kościelny Wacława Adama. Początki organizacji kościoła ewangelickiego na Śląsku Cieszyńskim, Warszawa 1937, s. 25.</ref>, który od roku 1568 odgórnie regulował życie duchowe poddanych księcia Wacława III Adama.

	Nie ulega wątpliwości, że gromadzenie majątku miało na celu zabezpieczenie przyszłości licznego potomstwa. Wacław Rudzki pojął za żonę Magdalenę Kloch<ref>W. Gojniczek, Tschammerowie…, s. 17- 18.</ref>. Mieli trzech synów: Kaspra, Erazma i Mikołaja<ref>Pierwszych dwóch wymienia I. Panic, Z badań nad karierą rodziny Rudzkich …, s. 103; Książnica Cieszyńska, Archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, sygn. APTL – 44 - 45; podobnie piszą J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. IV, Brno 1991, s. 1025; W. Gojniczek, Tschammerowie…, s. 17, który dodaje, że Mikołaj ożenił się z córką Jerzego Tschammera, Ewą.</ref>, a także córkę Zofię<ref>Johannes Sinnapius, Des schlesieschen Adels anderer Thiel oder Fortsetzung schlesischer Curiositäten, dominnen die gräfhichen, Freyherrlichen und adelichen Geschlechter, so wohl Schlesicher extraction als auch die aus andern Königreichen und Ländern In Schlesin kmmen In völligen Abrisse dargestellen werden. Nabst einer nöthigen vorrede und Register, Leipzig und Breslau 1728, s. 939; potwierdza J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. IV, Brno 1991, s. 951 – 952.</ref>. Na Rudzicy i Iłownicy pozostał początkowo Kasper wraz ze swoim synem Zygmuntem<ref>Książnica Cieszyńska, Archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, sygn. APTL – 44 – 45, APTL – 44 – 47.</ref>, ale w roku 1583 wioskę w posagu otrzymała Zofia, wychodząc za mąż za Michała Radockiego z Radoczy<ref>J. Sinnapius, Des schlesieschen Adels anderer…, s. 939; o zamążpójściu Zofii także J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. IV, Brno 1991, s. 951 – 952.</ref>.		Nie ulega wątpliwości, że gromadzenie majątku miało na celu zabezpieczenie przyszłości licznego potomstwa. Wacław Rudzki pojął za żonę Magdalenę Kloch<ref>W. Gojniczek, Tschammerowie…, s. 17- 18.</ref>. Mieli trzech synów: Kaspra, Erazma i Mikołaja<ref>Pierwszych dwóch wymienia I. Panic, Z badań nad karierą rodziny Rudzkich …, s. 103; Książnica Cieszyńska, Archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, sygn. APTL – 44 - 45; podobnie piszą J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. IV, Brno 1991, s. 1025; W. Gojniczek, Tschammerowie…, s. 17, który dodaje, że Mikołaj ożenił się z córką Jerzego Tschammera, Ewą.</ref>, a także córkę Zofię<ref>Johannes Sinnapius, Des schlesieschen Adels anderer Thiel oder Fortsetzung schlesischer Curiositäten, dominnen die gräfhichen, Freyherrlichen und adelichen Geschlechter, so wohl Schlesicher extraction als auch die aus andern Königreichen und Ländern In Schlesin kmmen In völligen Abrisse dargestellen werden. Nabst einer nöthigen vorrede und Register, Leipzig und Breslau 1728, s. 939; potwierdza J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. IV, Brno 1991, s. 951 – 952.</ref>. Na Rudzicy i Iłownicy pozostał początkowo Kasper wraz ze swoim synem Zygmuntem<ref>Książnica Cieszyńska, Archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, sygn. APTL – 44 – 45, APTL – 44 – 47.</ref>, ale w roku 1583 wioskę w posagu otrzymała Zofia, wychodząc za mąż za Michała Radockiego z Radoczy<ref>J. Sinnapius, Des schlesieschen Adels anderer…, s. 939; o zamążpójściu Zofii także J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. IV, Brno 1991, s. 951 – 952.</ref>.

	J. Pilnăcek uważał, że Radoccy pochodzili z okolic Wadowic, skąd przenieśli się w XVI wieku do Księstwa Cieszyńskiego<ref>J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. III, Brno 1991, s. 951. </ref>. W II połowie tego stulecia w źródłach uchwytny jest Michał Radocki z Radoczy, pan Kalembic. Po raz pierwszy pojawia się na dokumencie z 28 lipca 1568 roku<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 601.</ref>. W tym samym roku został on określony w dokumencie dla księżnej Katarzyny jako „hofmistr vevodkyne Sidonie”<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 610; warto porównać z E. Nemec, Katalog listin k dějinami Těšinska z okresniho arhivu v Karvinie 1377 – 1804, Český Těšin 1959, nr 20.</ref>, czyli rotmistrz. Podobnie wystąpił jako świadek w roku 1569<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 614.</ref>. Brał również~~, wraz z Tomaszem Mleczko,~~ udział rozwiązaniu sporu między Kacprem Czelo z Czechowic a Kacprem Borkiem z Roztropic<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 615.</ref>. Poza tym świadczył jeszcze w roku 1571<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 617.</ref> i 1573<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 630; był także wspomniany w liście świadków „Ordynacji…” księcia Wacława III Adama, por. Ordynacja Ziemska Cieszyńska. Zbiór praw i porządków ziemskich księstwa cieszyńskiego, Ed. Idzi Panic, Acta Historia Silesia Superioris , t. VIII, Cieszyn 2001, s. 13.</ref>. Jak już napisano, w roku 1583 wziął ślub z córką Wacława Rudzkiego, Zofią, przez co stał się właścicielem Iłownicy. Nic więcej poza tym nie wiadomo o Michale Radockim. Pojawia się dopiero na dokumencie sprzedaży wioski w roku 1600.		J. Pilnăcek uważał, że Radoccy pochodzili z okolic Wadowic, skąd przenieśli się w XVI wieku do Księstwa Cieszyńskiego<ref>J. Pilnáček, Rody stareho Slezska, t. III, Brno 1991, s. 951. </ref>. W drugiej połowie tego stulecia w źródłach uchwytny jest Michał Radocki z Radoczy, pan Kalembic. Po raz pierwszy pojawia się na dokumencie z 28 lipca 1568 roku<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 601.</ref>. W tym samym roku został on określony w dokumencie dla księżnej Katarzyny jako „hofmistr vevodkyne Sidonie”<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 610; warto porównać z E. Nemec, Katalog listin k dějinami Těšinska z okresniho arhivu v Karvinie 1377 – 1804, Český Těšin 1959, nr 20.</ref>, czyli rotmistrz. Podobnie wystąpił jako świadek w roku 1569<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 614.</ref>. Brał również udział w rozwiązaniu sporu między Kacprem Czelo z Czechowic a Kacprem Borkiem z Roztropic<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 615.</ref>. Poza tym świadczył jeszcze w roku 1571<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 617.</ref> i 1573<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 630; był także wspomniany w liście świadków „Ordynacji…” księcia Wacława III Adama, por. Ordynacja Ziemska Cieszyńska. Zbiór praw i porządków ziemskich księstwa cieszyńskiego, Ed. Idzi Panic, Acta Historia Silesia Superioris , t. VIII, Cieszyn 2001, s. 13.</ref>. Jak już napisano, w roku 1583 wziął ślub z córką Wacława Rudzkiego, Zofią, przez co stał się właścicielem Iłownicy. Nic więcej poza tym nie wiadomo o Michale Radockim. Pojawia się dopiero na dokumencie sprzedaży wioski w roku 1600.

	==Byszyńscy z Byszyny==		==Byszyńscy z Byszyny==

Praktykant: /* Tomasz Mleczko z Iłownicy */

2020-09-09T09:48:12Z

Tomasz Mleczko z Iłownicy

Podgląd zmian

Praktykant: /* Zależności feudalne w okresie średniowiecza */

2020-09-09T09:29:20Z

Zależności feudalne w okresie średniowiecza

← poprzednia wersja		Wersja z 11:29, 9 wrz 2020
Linia 14:		Linia 14:
	==Zależności feudalne w okresie średniowiecza==		==Zależności feudalne w okresie średniowiecza==
	[[Plik:Fragment mapy księstwa.jpg\|400px\|thumb\|right\|Fragment mapy Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego z roku 1564 z zaznaczonymi też miejscowościami w granicach Księstwa cieszyńskiego, w tym także Iłownicą i Rudzicą, zbiory autora.]]		[[Plik:Fragment mapy księstwa.jpg\|400px\|thumb\|right\|Fragment mapy Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego z roku 1564 z zaznaczonymi też miejscowościami w granicach Księstwa cieszyńskiego, w tym także Iłownicą i Rudzicą, zbiory autora.]]
	Księstwo cieszyńskie powstało pod koniec XIII wieku. Wcześniej jego obszar, zawsze związany ze [[Śląsk\|Śląskiem]], ulegał wpływom czeskich Przemyślidów<ref>Bogusław Chorąży, Wiesław Kuś, Najstarsze dzieje Śląska Cieszyńskiego (Od paleolitu do średniowiecza), [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 110. </ref>, by około 990 roku stać się częścią państwa gnieźnieńskiego, które pod wodzą księcia Mieszka I prowadziło ekspansję terytorialną<ref>Idzi Panic, Ziemia Cieszyńska w czasach piastowskich, [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 122.</ref>. Z roku 1155 pochodzi pierwsza wzmianka o [[Cieszyn\|Cieszynie]], który już wtedy był określany mianem grodu kasztelańskiego<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 20; Idzi Panic, Historia osadnictwa w księstwie opolskim we wczesnym średniowieczu, Katowice 1992, s. 126.</ref>. Do roku 1281/82 kasztelania cieszyńska dzieliła losy [[Księstwo opolsko-raciborskie\|księstwa ~~opolsko – raciborskiego~~]]. Gdy w tymże roku zmarł książę [[Władysław I Opolski\|Władysław]], doszło do podziału księstwa. Kasztelanię cieszyńską jako udzielne księstwo otrzymał jeden z czterech synów Władysława – książę Mieszko I cieszyński, dając zarazem początek cieszyńskiej linii Piastów<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie…, s. 23; Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wrocław 2001, s. 84; Rościsław Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 63. </ref>. Przybył on do Cieszyna dopiero w 1290 roku i dołożył wielu starań by zintensyfikować rozwój osadnictwa w swoim księstwie. W wyniku tej działalności ~~powstało~~ w ~~krótki~~ czasie 75 osad, a także rozwinęły się takie miasta jak Cieszyn, Frysztat, [[Bielsko]], [[Skoczów]] i Jamnica.		Księstwo cieszyńskie powstało pod koniec XIII wieku. Wcześniej jego obszar, zawsze związany ze [[Śląsk\|Śląskiem]], ulegał wpływom czeskich Przemyślidów<ref>Bogusław Chorąży, Wiesław Kuś, Najstarsze dzieje Śląska Cieszyńskiego (Od paleolitu do średniowiecza), [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 110. </ref>, by około 990 roku stać się częścią państwa gnieźnieńskiego, które pod wodzą księcia Mieszka I prowadziło ekspansję terytorialną<ref>Idzi Panic, Ziemia Cieszyńska w czasach piastowskich, [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 122.</ref>. Z roku 1155 pochodzi pierwsza wzmianka o [[Cieszyn\|Cieszynie]], który już wtedy był określany mianem grodu kasztelańskiego<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 20; Idzi Panic, Historia osadnictwa w księstwie opolskim we wczesnym średniowieczu, Katowice 1992, s. 126.</ref>. Do roku 1281/82 kasztelania cieszyńska dzieliła losy [[Księstwo opolsko-raciborskie\|księstwa opolsko–raciborskiego]]. Gdy w tymże roku zmarł książę [[Władysław I Opolski\|Władysław]], doszło do podziału księstwa. Kasztelanię cieszyńską jako udzielne księstwo otrzymał jeden z czterech synów Władysława – książę Mieszko I cieszyński, dając zarazem początek cieszyńskiej linii Piastów<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie…, s. 23; Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wrocław 2001, s. 84; Rościsław Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 63. </ref>. Przybył on do Cieszyna dopiero w 1290 roku i dołożył wielu starań, by zintensyfikować rozwój osadnictwa w swoim księstwie. W wyniku tej działalności w krótkim czasie powstało ponad 75 osad, a także rozwinęły się takie miasta jak Cieszyn, Frysztat, [[Bielsko]], [[Skoczów]] i Jamnica.

	Książę Mieszko I przybył do Cieszyna zapewne w towarzystwie wąskiego grona rycerstwa, które stanowiło jego najbliższe otoczenie. Rozwój osadnictwa, nieodłącznie związany z napływem ~~nowym~~ mieszkańców, rozszerzył tą grupę rycerzy, ale z pewnością w stopniu bardzo niewielkim. Pochodzili oni w znacznej mierze z obszaru byłego księstwa ~~opolsko – raciborskiego~~ lub z niedalekich Moraw<ref>Wacław Gojniczek, Szlachta Księstwa Cieszyńskiego: Tajemnice warsztatu genealoga i heraldyka, Cieszyn 2004, s. 2.</ref>. Historycy są zgodni, że rycerstwo, ~~czy wykształcona z niego~~ w XIV i XV wieku szlachta<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 23.</ref> była słabsza w stosunku do pozycji księcia czy szlachty czeskiej<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 23 – 24.</ref>. Trzeba bowiem pamiętać, że z końcem XIII wieku starania o koronę polską podjął czeski król [[Wacław II Czeski\|Wacław II]]. W wyniku podjętych przez niego działań, książęta górnośląscy (czyli także cieszyńscy) związali się z nim przymierzem. Książę cieszyński Mieszko uczynił to w roku 1291 w Ołomuńcu, a już jego syn, [[Kazimierz I Cieszyński\|Kazimierz I]] złożył hołd lenny kolejnemu królowi czeskiemu [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]] dnia 18 lutego 1327 roku. Dopełnieniem uzależnienia księstwa od Królestwa Czech był akt inkorporacji Śląska ogłoszony przez króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]] w roku 1348.		Książę Mieszko I przybył do Cieszyna zapewne w towarzystwie wąskiego grona rycerstwa, które stanowiło jego najbliższe otoczenie. Rozwój osadnictwa, nieodłącznie związany z napływem nowych mieszkańców, rozszerzył tę grupę rycerzy, ale z pewnością w stopniu bardzo niewielkim. Pochodzili oni w znacznej mierze z obszaru byłego księstwa opolsko–raciborskiego lub z niedalekich Moraw<ref>Wacław Gojniczek, Szlachta Księstwa Cieszyńskiego: Tajemnice warsztatu genealoga i heraldyka, Cieszyn 2004, s. 2.</ref>. Historycy są zgodni, że rycerstwo, a w XIV i XV wieku wykształcona z niego szlachta<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 23.</ref> była słabsza w stosunku do pozycji księcia czy szlachty czeskiej<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 23 – 24.</ref>. Trzeba bowiem pamiętać, że z końcem XIII wieku starania o koronę polską podjął czeski król [[Wacław II Czeski\|Wacław II]]. W wyniku podjętych przez niego działań, książęta górnośląscy (czyli także cieszyńscy) związali się z nim przymierzem. Książę cieszyński Mieszko uczynił to w roku 1291 w Ołomuńcu, a już jego syn, [[Kazimierz I Cieszyński\|Kazimierz I]], złożył hołd lenny kolejnemu królowi czeskiemu [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]] dnia 18 lutego 1327 roku. Dopełnieniem uzależnienia księstwa od Królestwa Czech był akt inkorporacji Śląska ogłoszony przez króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]] w roku 1348.

	Tym sposobem [[Szlachta górnośląska\|szlachta śląska]] stała się zarazem czeską, choć, jak wspomniano wyżej, znajdowała się na gorszej pozycji. Co godne uwagi, w połowie XIV wieku na terenie księstwa cieszyńskiego żyło „nie więcej niż 20 rodzin szlacheckich”<ref>Idzi Panic, Książę Przemysław Noszak (*1332/1336 – 1410). Biografia polityczna, Cieszyn 1972, s. 23. </ref>, przy czym często dwie rodziny były w posiadaniu jednej wioski. Nie wiadomo czy stan taki powstał jeszcze w czasie wielkiej akcji osadniczej, czy też nastąpił po śmierci księcia cieszyńskiego Mieszka I. Można domyślać się, że większość rycerzy czy późniejszych szlachciców miała pochodzenie sięgające przełomu XIII i XIV wieku, gdy ~~lokowano~~ wiele wiosek w księstwie cieszyńskim.		Tym sposobem [[Szlachta górnośląska\|szlachta śląska]] stała się zarazem czeską, choć, jak wspomniano wyżej, znajdowała się na gorszej pozycji. Co godne uwagi, w połowie XIV wieku na terenie księstwa cieszyńskiego żyło „nie więcej niż 20 rodzin szlacheckich”<ref>Idzi Panic, Książę Przemysław Noszak (*1332/1336 – 1410). Biografia polityczna, Cieszyn 1972, s. 23. </ref>, przy czym często dwie rodziny były w posiadaniu jednej wioski. Nie wiadomo, czy stan taki powstał jeszcze w czasie wielkiej akcji osadniczej, czy też nastąpił po śmierci księcia cieszyńskiego Mieszka I. Można domyślać się, że większość rycerzy czy późniejszych szlachciców miała pochodzenie sięgające przełomu XIII i XIV wieku, gdy wiele wiosek lokowano w księstwie cieszyńskim.

	Iłownica również powstała w owym okresie<ref> Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, wyd. H. Margraft, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae, vol. XIV, Breslau 1889, s. 111.</ref>. Zakładając, że została ona lokowana, można uznać, że grupa osadników ze zasadźcą na czele uzyskała od księcia Mieszka I przywilej na założenie osady w obszarze na ~~północny – wschód~~ od Skoczowa. Pozycja społeczna zasadźcy nie jest znana, gdyż źródło z początku XIV wieku o tym nie mówi. Dopiero w roku 1392 pojawia się pierwszy właściciel miejscowości. Był nim Janko z Iłownicy. Wystąpił on jako świadek na transakcji między „Nicklasem von ~~Woyyczisdorff~~ i jego synem Nicklasem Peterem und Martin a Gochem von Ochab”<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 108.</ref>. Poza tą informacją nic więcej o nim nie wiadomo. Kolejnym znanym właścicielem Iłownicy jest Mikołaj z Iłownicy. Znalazł się on wśród świadków na dokumencie pary książęcej Wacława i Ofki dla Jana Pohana i jego żony Doroty, z dnia 31 lipca 1434 roku, jaki został wystawiony w Cieszynie<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955nr 167.</ref>. Tak więc na przestrzeni ponad czterdziestu lat potwierdzeni zostali dwaj właściciele Iłownicy. I. Panic zalicza ich do grona szlachty księstwa cieszyńskiego, a w dodatku twierdzi, że Mikołaj był sukcesorem Jana<ref> Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 98.</ref>. ~~Idzi~~ Panic, pisząc o tym szlachcicu, napomina, że uchwytny jest on w źródłach od lat 30 XV wieku, przy czym szczególnie często występował jako świadek dopiero po 1440 roku, w dodatku będąc wywyższonym do pozycji szlachty czeskiej<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 30.</ref>. Roman Sękowski, znany genealog szlachty śląskiej, doszukuje się w nim korzeni Mikołaja z Dębowca w okolicach [[Racibórz\|Raciborza]] oraz nadmienia że w latach 1456 – 1464 miał on być starostą oświęcimskim, w latach 1464 – 1476 kasztelanem, a ~~ponad to~~ marszałkiem księstwa<ref>Roman Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. II, Katowice 2005, s. 92. Por. Idzi Panic, Mikołaj Peter czy Mikołaj Ritter z Dębowca. Z badań nad rycerstwem i szlachtą w księstwie cieszyńskim we wczesnym średniowieczu, „Pamiętnik Cieszyński” , t. XIV, Cieszyn 1999, s. 16.</ref>. Co ciekawe, pisze on również, że Mikołaj kupił Iłownicę w roku 1440<ref> R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. II, Katowice 2005, s. 92. </ref>. Stoi to w sprzeczności z powyższymi ustaleniami, jednakże komplikacji tej nie udało się~~, jak dotąd,~~ wyjaśnić na podstawie dostępnych źródeł czy literatury.		Iłownica również powstała w owym okresie<ref>Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, wyd. H. Margraft, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae, vol. XIV, Breslau 1889, s. 111.</ref>. Zakładając, że została ona lokowana, można uznać, że grupa osadników ze zasadźcą na czele uzyskała od księcia Mieszka I przywilej na założenie osady w obszarze na północny–wschód od Skoczowa. Pozycja społeczna zasadźcy nie jest znana, gdyż źródło z początku XIV wieku o tym nie mówi. Dopiero w roku 1392 pojawia się pierwszy właściciel miejscowości. Był nim Janko z Iłownicy. Wystąpił on jako świadek na transakcji między „Nicklasem von Woyyczisdorfd i jego synem Nicklasem Peterem und Martin a Gochem von Ochab”<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 108.</ref>. Poza tą informacją nic więcej o nim nie wiadomo. Kolejnym znanym właścicielem Iłownicy jest Mikołaj z Iłownicy. Znalazł się on wśród świadków na dokumencie pary książęcej Wacława i Ofki dla Jana Pohana i jego żony Doroty, z dnia 31 lipca 1434 roku, jaki został wystawiony w Cieszynie<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955nr 167.</ref>. Tak więc na przestrzeni ponad czterdziestu lat potwierdzeni zostali dwaj właściciele Iłownicy. I. Panic zalicza ich do grona szlachty księstwa cieszyńskiego, a w dodatku twierdzi, że Mikołaj był sukcesorem Jana<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 98.</ref>. Panic, pisząc o tym szlachcicu, napomina, że uchwytny jest on w źródłach od lat 30 XV wieku, przy czym szczególnie często występował jako świadek dopiero po 1440 roku, w dodatku będąc wywyższonym do pozycji szlachty czeskiej<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 30.</ref>. Roman Sękowski, znany genealog szlachty śląskiej, doszukuje się w nim korzeni Mikołaja z Dębowca w okolicach [[Racibórz\|Raciborza]] oraz nadmienia, że w latach 1456 – 1464 miał on być starostą oświęcimskim, w latach 1464 – 1476 kasztelanem, a ponadto marszałkiem księstwa<ref>Roman Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. II, Katowice 2005, s. 92. Por. Idzi Panic, Mikołaj Peter czy Mikołaj Ritter z Dębowca. Z badań nad rycerstwem i szlachtą w księstwie cieszyńskim we wczesnym średniowieczu, „Pamiętnik Cieszyński” , t. XIV, Cieszyn 1999, s. 16.</ref>. Co ciekawe, pisze on również, że Mikołaj kupił Iłownicę w roku 1440<ref> R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. II, Katowice 2005, s. 92. </ref>. Stoi to w sprzeczności z powyższymi ustaleniami, jednakże komplikacji tej nie udało się wyjaśnić na podstawie dostępnych źródeł czy literatury.

	Pozostając jeszcze w czasach średniowiecza, należy nadmienić o wydarzeniu z roku 1452. By lepiej zrozumieć znaczenie tej daty należy się cofnąć do roku 1410. ~~Wtedy to~~ zmarł jeden z najwybitniejszych książąt cieszyńskich – [[Przemysław I Noszak]]. Był władcą nie tylko księstwa cieszyńskiego, ale władał też „częścią księstwa głogowskiego, Strzelinem, [[Żory\|Żorami]], [[Lubliniec\|Lublińcem]], Gorzowem i, po [[Jan II Oświęcimski\|Janie II Oświęcimskim]], [[Księstwo oświęcimskie\|księstwem oświęcimskim]]”<ref> R. Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 93. </ref>. Po jego śmierci księstwo cieszyńskie i połowa księstwa głogowskiego stały się udziałem syna [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława]]; księstwo oświęcimskie przejął wnuk Przemysława Noszaka – [[Kazimierz I Oświęcimski\|Kazimierz]]. W księstwie cieszyńskim, po śmierci Bolesława I w roku 1431 władza przypadła czterem jego synom: [[Władysław Głogowski\|Włodkowi]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysławowi II]], [[Wacław I Cieszyński\|Wacławowi I]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesławowi II]]. Co prawda do rozdrobnienia księstwa nie doszło, ale każdy z braci miał określone tereny, którymi władał. W roku 1452 ~~doszło~~ między Wacławem I a Bolesławem II do wymiany terenów. Z dwóch dokumentów, datowanych na 2 ~~luty~~ 1452 wynika, że Wacław, który miał siedzibę w [[Bytom\|Bytomiu]] (stąd określał się mianem księcia ~~cieszyńsko – bytomskiego~~) zrzekł się Bielska i kilku wsi leżących na obszarze księstwa w zamian za Bytom i połowę [[Ziemia Bytomska\|ziemi bytomskiej]], których z kolei zrzekał się książę Bolesław II<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 208, 209.</ref>. Uzyskał on Bielsko oraz ~~między innymi~~ takie miejscowości: ~~Rudzicę~~, [[Jasienica~~\|Jasienicę~~]], Mazańcowice, Roztropice, ~~Ligotę~~, [[Grodziec]] i ~~Iłownicę~~<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 208, 209. Transakcji dokonano na zamku w Skoczowie, por. I. Panic, Studia z dziejów Skoczowa w średniowieczu, Cieszyn 1997, s. </ref>, wtedy będącą prawdopodobnie jeszcze w posiadaniu Mikołaja z Dębowca. W roku 1477 miejscowości te, w raz z poddanymi, przejął książę [[Kazimierz II Cieszyński\|Kazimierz II]], równie wybitny władca, który rządził księstwem do roku 1528 roku.		Pozostając jeszcze w czasach średniowiecza, należy nadmienić o wydarzeniu z roku 1452. By lepiej zrozumieć znaczenie tej daty, należy się cofnąć do roku 1410. Wówczas zmarł jeden z najwybitniejszych książąt cieszyńskich – [[Przemysław I Noszak]]. Był władcą nie tylko księstwa cieszyńskiego, ale władał też „częścią księstwa głogowskiego, Strzelinem, [[Żory\|Żorami]], [[Lubliniec\|Lublińcem]], Gorzowem i, po [[Jan II Oświęcimski\|Janie II Oświęcimskim]], [[Księstwo oświęcimskie\|księstwem oświęcimskim]]”<ref> R. Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 93. </ref>. Po jego śmierci księstwo cieszyńskie i połowa księstwa głogowskiego stały się udziałem syna [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława]]; księstwo oświęcimskie przejął wnuk Przemysława Noszaka – [[Kazimierz I Oświęcimski\|Kazimierz]]. W księstwie cieszyńskim, po śmierci Bolesława I w roku 1431 władza przypadła czterem jego synom: [[Władysław Głogowski\|Włodkowi]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysławowi II]], [[Wacław I Cieszyński\|Wacławowi I]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesławowi II]]. Co prawda do rozdrobnienia księstwa nie doszło, ale każdy z braci miał określone tereny, którymi władał. W roku 1452 między Wacławem I a Bolesławem II doszło do wymiany terenów. Z dwóch dokumentów datowanych na 2 lutego 1452 wynika, że Wacław, który miał siedzibę w [[Bytom\|Bytomiu]] (stąd określał się mianem księcia cieszyńsko–bytomskiego), zrzekł się Bielska i kilku wsi leżących na obszarze księstwa w zamian za Bytom i połowę [[Ziemia Bytomska\|ziemi bytomskiej]], których z kolei zrzekał się książę Bolesław II<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 208, 209.</ref>. Uzyskał on Bielsko oraz takie miejscowości jak: Rudzica, [[Jasienica]], Mazańcowice, Roztropice, Ligota, [[Grodziec]] i Iłownica<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 208, 209. Transakcji dokonano na zamku w Skoczowie, por. I. Panic, Studia z dziejów Skoczowa w średniowieczu, Cieszyn 1997, s. </ref>, wtedy będącą prawdopodobnie jeszcze w posiadaniu Mikołaja z Dębowca. W roku 1477 miejscowości te, w raz z poddanymi, przejął książę [[Kazimierz II Cieszyński\|Kazimierz II]], równie wybitny władca, który rządził księstwem do roku 1528 roku.

	==Tomasz Mleczko z Iłownicy==		==Tomasz Mleczko z Iłownicy==

Praktykant o 09:12, 9 wrz 2020

2020-09-09T09:12:39Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:12, 9 wrz 2020
Linia 10:		Linia 10:


	Iłownica to średniej wielkości miejscowość położona w ~~północno – wschodnich~~ rejonach [[Śląsk Cieszyński\|Śląska Cieszyńskiego]]. Jak wiele innych miejscowości tego regionu powstała podczas wielkiej akcji osadniczej na przełomie XIII i XIV wieku, gdy pod władzą pierwszego księcia cieszyńskiego [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszka]] rodziło się samodzielne księstwo. Przez większość swej siedmiowiekowej historii Iłownica związana była z różnymi rodami rycerskimi i szlacheckimi. Co ciekawe, począwszy do czasów nowożytnych zwykle ~~Iłownicę~~ posiadali przedstawiciele szlachty, mający duże znaczenie w [[Księstwo cieszyńskie\|Księstwie Cieszyńskim]] – Mleczkowie z Iłownicy, Rudzcy z Rudz na Rudzicy czy Celestowie. ~~Jako ostatni właściciele~~ wioski ~~występuje~~ cesarski ród Habsburgów, który władał Iłownicą poprzez [[Komora Cieszyńska\|Komorę Cieszyńską]]. Stało się to po 1792, gdy Karol Celesta sprzedał Iłownicę Komorze.		Iłownica to średniej wielkości miejscowość położona w północno–wschodnich rejonach [[Śląsk Cieszyński\|Śląska Cieszyńskiego]]. Jak wiele innych miejscowości tego regionu, powstała podczas wielkiej akcji osadniczej na przełomie XIII i XIV wieku, gdy pod władzą pierwszego księcia cieszyńskiego [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszka]] rodziło się samodzielne księstwo. Przez większość swej siedmiowiekowej historii Iłownica związana była z różnymi rodami rycerskimi i szlacheckimi. Co ciekawe, począwszy do czasów nowożytnych Iłownicę zwykle posiadali przedstawiciele szlachty, mający duże znaczenie w [[Księstwo cieszyńskie\|Księstwie Cieszyńskim]] – Mleczkowie z Iłownicy, Rudzcy z Rudz na Rudzicy czy Celestowie. Ostatnimi właścicielami wioski był cesarski ród Habsburgów, który władał Iłownicą poprzez [[Komora Cieszyńska\|Komorę Cieszyńską]]. Stało się to po 1792, gdy Karol Celesta sprzedał Iłownicę Komorze.

	==Zależności feudalne w okresie średniowiecza==		==Zależności feudalne w okresie średniowiecza==

Praktykant o 07:18, 13 mar 2020

2020-03-13T07:18:41Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:18, 13 mar 2020
Linia 1:		Linia 1:
			[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 7 (2020)]]
	Autor: [[Piotr Kropka]]		Autor: [[Piotr Kropka]]

			::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
			:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 7 (2020)\|TOM: 7 (2020)]]




	Iłownica to średniej wielkości miejscowość położona w północno – wschodnich rejonach [[Śląsk Cieszyński\|Śląska Cieszyńskiego]]. Jak wiele innych miejscowości tego regionu powstała podczas wielkiej akcji osadniczej na przełomie XIII i XIV wieku, gdy pod władzą pierwszego księcia cieszyńskiego [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszka]] rodziło się samodzielne księstwo. Przez większość swej siedmiowiekowej historii Iłownica związana była z różnymi rodami rycerskimi i szlacheckimi. Co ciekawe, począwszy do czasów nowożytnych zwykle Iłownicę posiadali przedstawiciele szlachty, mający duże znaczenie w [[Księstwo cieszyńskie\|Księstwie Cieszyńskim]] – Mleczkowie z Iłownicy, Rudzcy z Rudz na Rudzicy czy Celestowie. Jako ostatni właściciele wioski występuje cesarski ród Habsburgów, który władał Iłownicą poprzez [[Komora Cieszyńska\|Komorę Cieszyńską]]. Stało się to po 1792, gdy Karol Celesta sprzedał Iłownicę Komorze.		Iłownica to średniej wielkości miejscowość położona w północno – wschodnich rejonach [[Śląsk Cieszyński\|Śląska Cieszyńskiego]]. Jak wiele innych miejscowości tego regionu powstała podczas wielkiej akcji osadniczej na przełomie XIII i XIV wieku, gdy pod władzą pierwszego księcia cieszyńskiego [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszka]] rodziło się samodzielne księstwo. Przez większość swej siedmiowiekowej historii Iłownica związana była z różnymi rodami rycerskimi i szlacheckimi. Co ciekawe, począwszy do czasów nowożytnych zwykle Iłownicę posiadali przedstawiciele szlachty, mający duże znaczenie w [[Księstwo cieszyńskie\|Księstwie Cieszyńskim]] – Mleczkowie z Iłownicy, Rudzcy z Rudz na Rudzicy czy Celestowie. Jako ostatni właściciele wioski występuje cesarski ród Habsburgów, który władał Iłownicą poprzez [[Komora Cieszyńska\|Komorę Cieszyńską]]. Stało się to po 1792, gdy Karol Celesta sprzedał Iłownicę Komorze.

Praktykant o 16:51, 2 mar 2020

2020-03-02T16:51:35Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:51, 2 mar 2020
Linia 4:		Linia 4:

	==Zależności feudalne w okresie średniowiecza==		==Zależności feudalne w okresie średniowiecza==
			[[Plik:Fragment mapy księstwa.jpg\|400px\|thumb\|right\|Fragment mapy Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego z roku 1564 z zaznaczonymi też miejscowościami w granicach Księstwa cieszyńskiego, w tym także Iłownicą i Rudzicą, zbiory autora.]]
	Księstwo cieszyńskie powstało pod koniec XIII wieku. Wcześniej jego obszar, zawsze związany ze [[Śląsk\|Śląskiem]], ulegał wpływom czeskich Przemyślidów<ref>Bogusław Chorąży, Wiesław Kuś, Najstarsze dzieje Śląska Cieszyńskiego (Od paleolitu do średniowiecza), [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 110. </ref>, by około 990 roku stać się częścią państwa gnieźnieńskiego, które pod wodzą księcia Mieszka I prowadziło ekspansję terytorialną<ref>Idzi Panic, Ziemia Cieszyńska w czasach piastowskich, [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 122.</ref>. Z roku 1155 pochodzi pierwsza wzmianka o [[Cieszyn\|Cieszynie]], który już wtedy był określany mianem grodu kasztelańskiego<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 20; Idzi Panic, Historia osadnictwa w księstwie opolskim we wczesnym średniowieczu, Katowice 1992, s. 126.</ref>. Do roku 1281/82 kasztelania cieszyńska dzieliła losy [[Księstwo opolsko-raciborskie\|księstwa opolsko – raciborskiego]]. Gdy w tymże roku zmarł książę [[Władysław I Opolski\|Władysław]], doszło do podziału księstwa. Kasztelanię cieszyńską jako udzielne księstwo otrzymał jeden z czterech synów Władysława – książę Mieszko I cieszyński, dając zarazem początek cieszyńskiej linii Piastów<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie…, s. 23; Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wrocław 2001, s. 84; Rościsław Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 63. </ref>. Przybył on do Cieszyna dopiero w 1290 roku i dołożył wielu starań by zintensyfikować rozwój osadnictwa w swoim księstwie. W wyniku tej działalności powstało w krótki czasie 75 osad, a także rozwinęły się takie miasta jak Cieszyn, Frysztat, [[Bielsko]], [[Skoczów]] i Jamnica.		Księstwo cieszyńskie powstało pod koniec XIII wieku. Wcześniej jego obszar, zawsze związany ze [[Śląsk\|Śląskiem]], ulegał wpływom czeskich Przemyślidów<ref>Bogusław Chorąży, Wiesław Kuś, Najstarsze dzieje Śląska Cieszyńskiego (Od paleolitu do średniowiecza), [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 110. </ref>, by około 990 roku stać się częścią państwa gnieźnieńskiego, które pod wodzą księcia Mieszka I prowadziło ekspansję terytorialną<ref>Idzi Panic, Ziemia Cieszyńska w czasach piastowskich, [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 122.</ref>. Z roku 1155 pochodzi pierwsza wzmianka o [[Cieszyn\|Cieszynie]], który już wtedy był określany mianem grodu kasztelańskiego<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 20; Idzi Panic, Historia osadnictwa w księstwie opolskim we wczesnym średniowieczu, Katowice 1992, s. 126.</ref>. Do roku 1281/82 kasztelania cieszyńska dzieliła losy [[Księstwo opolsko-raciborskie\|księstwa opolsko – raciborskiego]]. Gdy w tymże roku zmarł książę [[Władysław I Opolski\|Władysław]], doszło do podziału księstwa. Kasztelanię cieszyńską jako udzielne księstwo otrzymał jeden z czterech synów Władysława – książę Mieszko I cieszyński, dając zarazem początek cieszyńskiej linii Piastów<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie…, s. 23; Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wrocław 2001, s. 84; Rościsław Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 63. </ref>. Przybył on do Cieszyna dopiero w 1290 roku i dołożył wielu starań by zintensyfikować rozwój osadnictwa w swoim księstwie. W wyniku tej działalności powstało w krótki czasie 75 osad, a także rozwinęły się takie miasta jak Cieszyn, Frysztat, [[Bielsko]], [[Skoczów]] i Jamnica.

Linia 54:		Linia 54:

	==Jugowiczowie i Celestowie==		==Jugowiczowie i Celestowie==
			[[Plik:Kartusz herbowy.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kartusz herbowy nad wejściem do dworku Celestów w Iłownicy, zbiory autora.]]
	Dotychczas niewiele było wiadomo o rodzie Jugowiczów, którzy przez krótki okres czasu byli właścicielami Iłownicy. Wywodzili się oni z Krakowa. Nie wiadomo, skąd pochodzili, można tylko domniemać, że rodzina ta miała związki z miejscowością Jugowice, które dziś są dzielnicą Krakowa, aczkolwiek nazwisko to było dość popularne także w rejonie łódzkim. Z roku 1605 pochodzi informacja, że w Krakowie zmarł Kazimierz Jugowicz<ref>Liber generationis plebenaorum („Liber chamorum”), wyd. Włodzimierz Dworzaczek, Julian Bartyś, Zbigniew Kuchowicz, t.2, Wrocław 1963, s. 77.</ref>. Jugowiczowie mieli w posiadaniu kamienicę w Krakowie, na ulicy Grodzkiej<ref>Waldemar Kowalski, The great Immigration: Scots In Cracow and Little Poland, circa 1500 – 1660, Leiden – Boston 2015, s. 109.</ref>. Kolejny znany Jugowicz nosi imię Kasper. Prawdopodobnie w połowie lat dwudziestych XVII zawarł on związek małżeński z Ludwiką Byszyńską<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 65 - 95; L. J. Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne…, s. 72.</ref>. Była to prawdopodobnie jego druga żona, gdyż wcześniej, 7 maja 1623 roku zawarł związek małżeński w Krakowie z Zofią Fontanówną<ref>Jan Sygański ks., Metryki kościoła Maryackiego i katedry na Wawelu w Krakowie, Lwów 1912, s. 7.</ref>. Nie wiadomo, jakim sposobem znalazł się w Księstwie Cieszyńskim, ani kim byli jego rodzice. Faktem jednak jest, że z małżeństwa tego urodziły się dzieci: Zuzanna, Jakub i Sebastian<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. P – 20, P -23, 2004, s. 65 - 95; L. J. Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne…, s. 72 – 73.</ref>.		Dotychczas niewiele było wiadomo o rodzie Jugowiczów, którzy przez krótki okres czasu byli właścicielami Iłownicy. Wywodzili się oni z Krakowa. Nie wiadomo, skąd pochodzili, można tylko domniemać, że rodzina ta miała związki z miejscowością Jugowice, które dziś są dzielnicą Krakowa, aczkolwiek nazwisko to było dość popularne także w rejonie łódzkim. Z roku 1605 pochodzi informacja, że w Krakowie zmarł Kazimierz Jugowicz<ref>Liber generationis plebenaorum („Liber chamorum”), wyd. Włodzimierz Dworzaczek, Julian Bartyś, Zbigniew Kuchowicz, t.2, Wrocław 1963, s. 77.</ref>. Jugowiczowie mieli w posiadaniu kamienicę w Krakowie, na ulicy Grodzkiej<ref>Waldemar Kowalski, The great Immigration: Scots In Cracow and Little Poland, circa 1500 – 1660, Leiden – Boston 2015, s. 109.</ref>. Kolejny znany Jugowicz nosi imię Kasper. Prawdopodobnie w połowie lat dwudziestych XVII zawarł on związek małżeński z Ludwiką Byszyńską<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. 2004, s. 65 - 95; L. J. Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne…, s. 72.</ref>. Była to prawdopodobnie jego druga żona, gdyż wcześniej, 7 maja 1623 roku zawarł związek małżeński w Krakowie z Zofią Fontanówną<ref>Jan Sygański ks., Metryki kościoła Maryackiego i katedry na Wawelu w Krakowie, Lwów 1912, s. 7.</ref>. Nie wiadomo, jakim sposobem znalazł się w Księstwie Cieszyńskim, ani kim byli jego rodzice. Faktem jednak jest, że z małżeństwa tego urodziły się dzieci: Zuzanna, Jakub i Sebastian<ref>Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Cieszynie, Komora Cieszyńska, sygn. P – 20, P -23, 2004, s. 65 - 95; L. J. Szersznik, Materiały genealogiczno – heraldyczne…, s. 72 – 73.</ref>.

Praktykant o 16:45, 2 mar 2020

2020-03-02T16:45:25Z

Podgląd zmian

← poprzednia wersja		Wersja z 11:29, 9 wrz 2020
Linia 14:		Linia 14:
	==Zależności feudalne w okresie średniowiecza==		==Zależności feudalne w okresie średniowiecza==
	[[Plik:Fragment mapy księstwa.jpg\|400px\|thumb\|right\|Fragment mapy Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego z roku 1564 z zaznaczonymi też miejscowościami w granicach Księstwa cieszyńskiego, w tym także Iłownicą i Rudzicą, zbiory autora.]]		[[Plik:Fragment mapy księstwa.jpg\|400px\|thumb\|right\|Fragment mapy Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego z roku 1564 z zaznaczonymi też miejscowościami w granicach Księstwa cieszyńskiego, w tym także Iłownicą i Rudzicą, zbiory autora.]]
	Księstwo cieszyńskie powstało pod koniec XIII wieku. Wcześniej jego obszar, zawsze związany ze [[Śląsk\|Śląskiem]], ulegał wpływom czeskich Przemyślidów<ref>Bogusław Chorąży, Wiesław Kuś, Najstarsze dzieje Śląska Cieszyńskiego (Od paleolitu do średniowiecza), [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 110. </ref>, by około 990 roku stać się częścią państwa gnieźnieńskiego, które pod wodzą księcia Mieszka I prowadziło ekspansję terytorialną<ref>Idzi Panic, Ziemia Cieszyńska w czasach piastowskich, [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 122.</ref>. Z roku 1155 pochodzi pierwsza wzmianka o [[Cieszyn\|Cieszynie]], który już wtedy był określany mianem grodu kasztelańskiego<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 20; Idzi Panic, Historia osadnictwa w księstwie opolskim we wczesnym średniowieczu, Katowice 1992, s. 126.</ref>. Do roku 1281/82 kasztelania cieszyńska dzieliła losy [[Księstwo opolsko-raciborskie\|księstwa ~~opolsko – raciborskiego~~]]. Gdy w tymże roku zmarł książę [[Władysław I Opolski\|Władysław]], doszło do podziału księstwa. Kasztelanię cieszyńską jako udzielne księstwo otrzymał jeden z czterech synów Władysława – książę Mieszko I cieszyński, dając zarazem początek cieszyńskiej linii Piastów<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie…, s. 23; Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wrocław 2001, s. 84; Rościsław Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 63. </ref>. Przybył on do Cieszyna dopiero w 1290 roku i dołożył wielu starań by zintensyfikować rozwój osadnictwa w swoim księstwie. W wyniku tej działalności ~~powstało~~ w ~~krótki~~ czasie 75 osad, a także rozwinęły się takie miasta jak Cieszyn, Frysztat, [[Bielsko]], [[Skoczów]] i Jamnica.		Księstwo cieszyńskie powstało pod koniec XIII wieku. Wcześniej jego obszar, zawsze związany ze [[Śląsk\|Śląskiem]], ulegał wpływom czeskich Przemyślidów<ref>Bogusław Chorąży, Wiesław Kuś, Najstarsze dzieje Śląska Cieszyńskiego (Od paleolitu do średniowiecza), [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 110. </ref>, by około 990 roku stać się częścią państwa gnieźnieńskiego, które pod wodzą księcia Mieszka I prowadziło ekspansję terytorialną<ref>Idzi Panic, Ziemia Cieszyńska w czasach piastowskich, [w:] Śląsk Cieszyński, red. Władysław Sosna, Cieszyn 2001, s. 122.</ref>. Z roku 1155 pochodzi pierwsza wzmianka o [[Cieszyn\|Cieszynie]], który już wtedy był określany mianem grodu kasztelańskiego<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 20; Idzi Panic, Historia osadnictwa w księstwie opolskim we wczesnym średniowieczu, Katowice 1992, s. 126.</ref>. Do roku 1281/82 kasztelania cieszyńska dzieliła losy [[Księstwo opolsko-raciborskie\|księstwa opolsko–raciborskiego]]. Gdy w tymże roku zmarł książę [[Władysław I Opolski\|Władysław]], doszło do podziału księstwa. Kasztelanię cieszyńską jako udzielne księstwo otrzymał jeden z czterech synów Władysława – książę Mieszko I cieszyński, dając zarazem początek cieszyńskiej linii Piastów<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie…, s. 23; Tomasz Sadowski, Książęta opolscy i ich państwo, Wrocław 2001, s. 84; Rościsław Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 63. </ref>. Przybył on do Cieszyna dopiero w 1290 roku i dołożył wielu starań, by zintensyfikować rozwój osadnictwa w swoim księstwie. W wyniku tej działalności w krótkim czasie powstało ponad 75 osad, a także rozwinęły się takie miasta jak Cieszyn, Frysztat, [[Bielsko]], [[Skoczów]] i Jamnica.

	Książę Mieszko I przybył do Cieszyna zapewne w towarzystwie wąskiego grona rycerstwa, które stanowiło jego najbliższe otoczenie. Rozwój osadnictwa, nieodłącznie związany z napływem ~~nowym~~ mieszkańców, rozszerzył tą grupę rycerzy, ale z pewnością w stopniu bardzo niewielkim. Pochodzili oni w znacznej mierze z obszaru byłego księstwa ~~opolsko – raciborskiego~~ lub z niedalekich Moraw<ref>Wacław Gojniczek, Szlachta Księstwa Cieszyńskiego: Tajemnice warsztatu genealoga i heraldyka, Cieszyn 2004, s. 2.</ref>. Historycy są zgodni, że rycerstwo, ~~czy wykształcona z niego~~ w XIV i XV wieku szlachta<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 23.</ref> była słabsza w stosunku do pozycji księcia czy szlachty czeskiej<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 23 – 24.</ref>. Trzeba bowiem pamiętać, że z końcem XIII wieku starania o koronę polską podjął czeski król [[Wacław II Czeski\|Wacław II]]. W wyniku podjętych przez niego działań, książęta górnośląscy (czyli także cieszyńscy) związali się z nim przymierzem. Książę cieszyński Mieszko uczynił to w roku 1291 w Ołomuńcu, a już jego syn, [[Kazimierz I Cieszyński\|Kazimierz I]] złożył hołd lenny kolejnemu królowi czeskiemu [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]] dnia 18 lutego 1327 roku. Dopełnieniem uzależnienia księstwa od Królestwa Czech był akt inkorporacji Śląska ogłoszony przez króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]] w roku 1348.		Książę Mieszko I przybył do Cieszyna zapewne w towarzystwie wąskiego grona rycerstwa, które stanowiło jego najbliższe otoczenie. Rozwój osadnictwa, nieodłącznie związany z napływem nowych mieszkańców, rozszerzył tę grupę rycerzy, ale z pewnością w stopniu bardzo niewielkim. Pochodzili oni w znacznej mierze z obszaru byłego księstwa opolsko–raciborskiego lub z niedalekich Moraw<ref>Wacław Gojniczek, Szlachta Księstwa Cieszyńskiego: Tajemnice warsztatu genealoga i heraldyka, Cieszyn 2004, s. 2.</ref>. Historycy są zgodni, że rycerstwo, a w XIV i XV wieku wykształcona z niego szlachta<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 23.</ref> była słabsza w stosunku do pozycji księcia czy szlachty czeskiej<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 23 – 24.</ref>. Trzeba bowiem pamiętać, że z końcem XIII wieku starania o koronę polską podjął czeski król [[Wacław II Czeski\|Wacław II]]. W wyniku podjętych przez niego działań, książęta górnośląscy (czyli także cieszyńscy) związali się z nim przymierzem. Książę cieszyński Mieszko uczynił to w roku 1291 w Ołomuńcu, a już jego syn, [[Kazimierz I Cieszyński\|Kazimierz I]], złożył hołd lenny kolejnemu królowi czeskiemu [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]] dnia 18 lutego 1327 roku. Dopełnieniem uzależnienia księstwa od Królestwa Czech był akt inkorporacji Śląska ogłoszony przez króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]] w roku 1348.

	Tym sposobem [[Szlachta górnośląska\|szlachta śląska]] stała się zarazem czeską, choć, jak wspomniano wyżej, znajdowała się na gorszej pozycji. Co godne uwagi, w połowie XIV wieku na terenie księstwa cieszyńskiego żyło „nie więcej niż 20 rodzin szlacheckich”<ref>Idzi Panic, Książę Przemysław Noszak (*1332/1336 – 1410). Biografia polityczna, Cieszyn 1972, s. 23. </ref>, przy czym często dwie rodziny były w posiadaniu jednej wioski. Nie wiadomo czy stan taki powstał jeszcze w czasie wielkiej akcji osadniczej, czy też nastąpił po śmierci księcia cieszyńskiego Mieszka I. Można domyślać się, że większość rycerzy czy późniejszych szlachciców miała pochodzenie sięgające przełomu XIII i XIV wieku, gdy ~~lokowano~~ wiele wiosek w księstwie cieszyńskim.		Tym sposobem [[Szlachta górnośląska\|szlachta śląska]] stała się zarazem czeską, choć, jak wspomniano wyżej, znajdowała się na gorszej pozycji. Co godne uwagi, w połowie XIV wieku na terenie księstwa cieszyńskiego żyło „nie więcej niż 20 rodzin szlacheckich”<ref>Idzi Panic, Książę Przemysław Noszak (*1332/1336 – 1410). Biografia polityczna, Cieszyn 1972, s. 23. </ref>, przy czym często dwie rodziny były w posiadaniu jednej wioski. Nie wiadomo, czy stan taki powstał jeszcze w czasie wielkiej akcji osadniczej, czy też nastąpił po śmierci księcia cieszyńskiego Mieszka I. Można domyślać się, że większość rycerzy czy późniejszych szlachciców miała pochodzenie sięgające przełomu XIII i XIV wieku, gdy wiele wiosek lokowano w księstwie cieszyńskim.

	Iłownica również powstała w owym okresie<ref> Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, wyd. H. Margraft, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae, vol. XIV, Breslau 1889, s. 111.</ref>. Zakładając, że została ona lokowana, można uznać, że grupa osadników ze zasadźcą na czele uzyskała od księcia Mieszka I przywilej na założenie osady w obszarze na ~~północny – wschód~~ od Skoczowa. Pozycja społeczna zasadźcy nie jest znana, gdyż źródło z początku XIV wieku o tym nie mówi. Dopiero w roku 1392 pojawia się pierwszy właściciel miejscowości. Był nim Janko z Iłownicy. Wystąpił on jako świadek na transakcji między „Nicklasem von ~~Woyyczisdorff~~ i jego synem Nicklasem Peterem und Martin a Gochem von Ochab”<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 108.</ref>. Poza tą informacją nic więcej o nim nie wiadomo. Kolejnym znanym właścicielem Iłownicy jest Mikołaj z Iłownicy. Znalazł się on wśród świadków na dokumencie pary książęcej Wacława i Ofki dla Jana Pohana i jego żony Doroty, z dnia 31 lipca 1434 roku, jaki został wystawiony w Cieszynie<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955nr 167.</ref>. Tak więc na przestrzeni ponad czterdziestu lat potwierdzeni zostali dwaj właściciele Iłownicy. I. Panic zalicza ich do grona szlachty księstwa cieszyńskiego, a w dodatku twierdzi, że Mikołaj był sukcesorem Jana<ref> Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 98.</ref>. ~~Idzi~~ Panic, pisząc o tym szlachcicu, napomina, że uchwytny jest on w źródłach od lat 30 XV wieku, przy czym szczególnie często występował jako świadek dopiero po 1440 roku, w dodatku będąc wywyższonym do pozycji szlachty czeskiej<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 30.</ref>. Roman Sękowski, znany genealog szlachty śląskiej, doszukuje się w nim korzeni Mikołaja z Dębowca w okolicach [[Racibórz\|Raciborza]] oraz nadmienia że w latach 1456 – 1464 miał on być starostą oświęcimskim, w latach 1464 – 1476 kasztelanem, a ~~ponad to~~ marszałkiem księstwa<ref>Roman Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. II, Katowice 2005, s. 92. Por. Idzi Panic, Mikołaj Peter czy Mikołaj Ritter z Dębowca. Z badań nad rycerstwem i szlachtą w księstwie cieszyńskim we wczesnym średniowieczu, „Pamiętnik Cieszyński” , t. XIV, Cieszyn 1999, s. 16.</ref>. Co ciekawe, pisze on również, że Mikołaj kupił Iłownicę w roku 1440<ref> R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. II, Katowice 2005, s. 92. </ref>. Stoi to w sprzeczności z powyższymi ustaleniami, jednakże komplikacji tej nie udało się~~, jak dotąd,~~ wyjaśnić na podstawie dostępnych źródeł czy literatury.		Iłownica również powstała w owym okresie<ref>Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, wyd. H. Margraft, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae, vol. XIV, Breslau 1889, s. 111.</ref>. Zakładając, że została ona lokowana, można uznać, że grupa osadników ze zasadźcą na czele uzyskała od księcia Mieszka I przywilej na założenie osady w obszarze na północny–wschód od Skoczowa. Pozycja społeczna zasadźcy nie jest znana, gdyż źródło z początku XIV wieku o tym nie mówi. Dopiero w roku 1392 pojawia się pierwszy właściciel miejscowości. Był nim Janko z Iłownicy. Wystąpił on jako świadek na transakcji między „Nicklasem von Woyyczisdorfd i jego synem Nicklasem Peterem und Martin a Gochem von Ochab”<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 108.</ref>. Poza tą informacją nic więcej o nim nie wiadomo. Kolejnym znanym właścicielem Iłownicy jest Mikołaj z Iłownicy. Znalazł się on wśród świadków na dokumencie pary książęcej Wacława i Ofki dla Jana Pohana i jego żony Doroty, z dnia 31 lipca 1434 roku, jaki został wystawiony w Cieszynie<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955nr 167.</ref>. Tak więc na przestrzeni ponad czterdziestu lat potwierdzeni zostali dwaj właściciele Iłownicy. I. Panic zalicza ich do grona szlachty księstwa cieszyńskiego, a w dodatku twierdzi, że Mikołaj był sukcesorem Jana<ref>Idzi Panic, Księstwo Cieszyńskie w średniowieczu. Studium z dziejów politycznych i społecznych, Cieszyn 1988, s. 98.</ref>. Panic, pisząc o tym szlachcicu, napomina, że uchwytny jest on w źródłach od lat 30 XV wieku, przy czym szczególnie często występował jako świadek dopiero po 1440 roku, w dodatku będąc wywyższonym do pozycji szlachty czeskiej<ref>Idzi Panic, Problem stratyfikacji szlachty w księstwie cieszyńskim w XV wieku w świetle źródeł kancelaryjnych, „Przegląd Historyczny”, nr 85, 1994, s. 30.</ref>. Roman Sękowski, znany genealog szlachty śląskiej, doszukuje się w nim korzeni Mikołaja z Dębowca w okolicach [[Racibórz\|Raciborza]] oraz nadmienia, że w latach 1456 – 1464 miał on być starostą oświęcimskim, w latach 1464 – 1476 kasztelanem, a ponadto marszałkiem księstwa<ref>Roman Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. II, Katowice 2005, s. 92. Por. Idzi Panic, Mikołaj Peter czy Mikołaj Ritter z Dębowca. Z badań nad rycerstwem i szlachtą w księstwie cieszyńskim we wczesnym średniowieczu, „Pamiętnik Cieszyński” , t. XIV, Cieszyn 1999, s. 16.</ref>. Co ciekawe, pisze on również, że Mikołaj kupił Iłownicę w roku 1440<ref> R. Sękowski, Herbarz szlachty śląskiej, t. II, Katowice 2005, s. 92. </ref>. Stoi to w sprzeczności z powyższymi ustaleniami, jednakże komplikacji tej nie udało się wyjaśnić na podstawie dostępnych źródeł czy literatury.

	Pozostając jeszcze w czasach średniowiecza, należy nadmienić o wydarzeniu z roku 1452. By lepiej zrozumieć znaczenie tej daty należy się cofnąć do roku 1410. ~~Wtedy to~~ zmarł jeden z najwybitniejszych książąt cieszyńskich – [[Przemysław I Noszak]]. Był władcą nie tylko księstwa cieszyńskiego, ale władał też „częścią księstwa głogowskiego, Strzelinem, [[Żory\|Żorami]], [[Lubliniec\|Lublińcem]], Gorzowem i, po [[Jan II Oświęcimski\|Janie II Oświęcimskim]], [[Księstwo oświęcimskie\|księstwem oświęcimskim]]”<ref> R. Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 93. </ref>. Po jego śmierci księstwo cieszyńskie i połowa księstwa głogowskiego stały się udziałem syna [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława]]; księstwo oświęcimskie przejął wnuk Przemysława Noszaka – [[Kazimierz I Oświęcimski\|Kazimierz]]. W księstwie cieszyńskim, po śmierci Bolesława I w roku 1431 władza przypadła czterem jego synom: [[Władysław Głogowski\|Włodkowi]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysławowi II]], [[Wacław I Cieszyński\|Wacławowi I]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesławowi II]]. Co prawda do rozdrobnienia księstwa nie doszło, ale każdy z braci miał określone tereny, którymi władał. W roku 1452 ~~doszło~~ między Wacławem I a Bolesławem II do wymiany terenów. Z dwóch dokumentów, datowanych na 2 ~~luty~~ 1452 wynika, że Wacław, który miał siedzibę w [[Bytom\|Bytomiu]] (stąd określał się mianem księcia ~~cieszyńsko – bytomskiego~~) zrzekł się Bielska i kilku wsi leżących na obszarze księstwa w zamian za Bytom i połowę [[Ziemia Bytomska\|ziemi bytomskiej]], których z kolei zrzekał się książę Bolesław II<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 208, 209.</ref>. Uzyskał on Bielsko oraz ~~między innymi~~ takie miejscowości: ~~Rudzicę~~, [[Jasienica~~\|Jasienicę~~]], Mazańcowice, Roztropice, ~~Ligotę~~, [[Grodziec]] i ~~Iłownicę~~<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 208, 209. Transakcji dokonano na zamku w Skoczowie, por. I. Panic, Studia z dziejów Skoczowa w średniowieczu, Cieszyn 1997, s. </ref>, wtedy będącą prawdopodobnie jeszcze w posiadaniu Mikołaja z Dębowca. W roku 1477 miejscowości te, w raz z poddanymi, przejął książę [[Kazimierz II Cieszyński\|Kazimierz II]], równie wybitny władca, który rządził księstwem do roku 1528 roku.		Pozostając jeszcze w czasach średniowiecza, należy nadmienić o wydarzeniu z roku 1452. By lepiej zrozumieć znaczenie tej daty, należy się cofnąć do roku 1410. Wówczas zmarł jeden z najwybitniejszych książąt cieszyńskich – [[Przemysław I Noszak]]. Był władcą nie tylko księstwa cieszyńskiego, ale władał też „częścią księstwa głogowskiego, Strzelinem, [[Żory\|Żorami]], [[Lubliniec\|Lublińcem]], Gorzowem i, po [[Jan II Oświęcimski\|Janie II Oświęcimskim]], [[Księstwo oświęcimskie\|księstwem oświęcimskim]]”<ref> R. Żerelik, Dzieje Śląska do 1526 roku, [w:] Historia Śląska, red. Marek Czapliński, Wrocław 2002, s. 93. </ref>. Po jego śmierci księstwo cieszyńskie i połowa księstwa głogowskiego stały się udziałem syna [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława]]; księstwo oświęcimskie przejął wnuk Przemysława Noszaka – [[Kazimierz I Oświęcimski\|Kazimierz]]. W księstwie cieszyńskim, po śmierci Bolesława I w roku 1431 władza przypadła czterem jego synom: [[Władysław Głogowski\|Włodkowi]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysławowi II]], [[Wacław I Cieszyński\|Wacławowi I]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesławowi II]]. Co prawda do rozdrobnienia księstwa nie doszło, ale każdy z braci miał określone tereny, którymi władał. W roku 1452 między Wacławem I a Bolesławem II doszło do wymiany terenów. Z dwóch dokumentów datowanych na 2 lutego 1452 wynika, że Wacław, który miał siedzibę w [[Bytom\|Bytomiu]] (stąd określał się mianem księcia cieszyńsko–bytomskiego), zrzekł się Bielska i kilku wsi leżących na obszarze księstwa w zamian za Bytom i połowę [[Ziemia Bytomska\|ziemi bytomskiej]], których z kolei zrzekał się książę Bolesław II<ref>Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 208, 209.</ref>. Uzyskał on Bielsko oraz takie miejscowości jak: Rudzica, [[Jasienica]], Mazańcowice, Roztropice, Ligota, [[Grodziec]] i Iłownica<ref> Listinář Těšínska. Codex Diplomaticus Tessinensis, ed. E. Němec, Český Těšín 1955, nr 208, 209. Transakcji dokonano na zamku w Skoczowie, por. I. Panic, Studia z dziejów Skoczowa w średniowieczu, Cieszyn 1997, s. </ref>, wtedy będącą prawdopodobnie jeszcze w posiadaniu Mikołaja z Dębowca. W roku 1477 miejscowości te, w raz z poddanymi, przejął książę [[Kazimierz II Cieszyński\|Kazimierz II]], równie wybitny władca, który rządził księstwem do roku 1528 roku.

	==Tomasz Mleczko z Iłownicy==		==Tomasz Mleczko z Iłownicy==