Szkolnictwo - Historia wersji

Ania: /* Szkolnictwo w monarchii pruskiej */

2023-10-12T12:02:58Z

Szkolnictwo w monarchii pruskiej

← poprzednia wersja		Wersja z 14:02, 12 paź 2023
Linia 34:		Linia 34:
	Od tej pory dzieje szkolnictwa na [[Śląsk austriacki\|Śląsku Austriackim]] [http://www.sbc.org.pl/publication/36788 potoczyły się odmiennym trybem].		Od tej pory dzieje szkolnictwa na [[Śląsk austriacki\|Śląsku Austriackim]] [http://www.sbc.org.pl/publication/36788 potoczyły się odmiennym trybem].

	Dla organizacji nowożytnego szkolnictwa śląskiego ważne okazały się jednak przede wszystkim postanowienia prawne z 1765 i 1906 roku w Prusach. Pierwsze z nich to zatwierdzenie przez [[Fryderyk II Hohenzollern\|Fryderyka II]] przygotowanego przez żagańskiego opata [[Jan Felbiger\|Jana Felbigera]] nowego regulaminu szkolnego dla Śląska. Główną jego nowością było wprowadzenie nieznanego dotychczas obowiązku szkolnego, obejmującego wszystkie dzieci (bez względu na płeć) pomiędzy 7 a 13 rokiem życia. W 1906 r. natomiast weszła w życie ustawa – zapowiadana już w 1850 r. – o utrzymaniu publicznych szkół ludowych<ref>H. Kowalczyk-Dudała, Edukacja historyczna mieszkańców Górnego Śląska w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, wyd. Societas, Warszawa 1998, s. 128.</ref>. Niemiecka polityka oświatowa oraz przemiany gospodarcze, jakim w XVIII i XIX wieku podlegał Śląsk znalazły swoje odzwierciedlenie w systemie szkolnictwa. W szkołach elementarnych (w których uczyły się dzieci najuboższych) zmiany te zachodziły niezwykle wolno, ale w pozostałych typach szkolnictwa ich ~~tępo~~ było zdecydowanie szybsze.		Dla organizacji nowożytnego szkolnictwa śląskiego ważne okazały się jednak przede wszystkim postanowienia prawne z 1765 i 1906 roku w Prusach. Pierwsze z nich to zatwierdzenie przez [[Fryderyk II Hohenzollern\|Fryderyka II]] przygotowanego przez żagańskiego opata [[Jan Felbiger\|Jana Felbigera]] nowego regulaminu szkolnego dla Śląska. Główną jego nowością było wprowadzenie nieznanego dotychczas obowiązku szkolnego, obejmującego wszystkie dzieci (bez względu na płeć) pomiędzy 7 a 13 rokiem życia. W 1906 r. natomiast weszła w życie ustawa – zapowiadana już w 1850 r. – o utrzymaniu publicznych szkół ludowych<ref>H. Kowalczyk-Dudała, Edukacja historyczna mieszkańców Górnego Śląska w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, wyd. Societas, Warszawa 1998, s. 128.</ref>. Niemiecka polityka oświatowa oraz przemiany gospodarcze, jakim w XVIII i XIX wieku podlegał Śląsk znalazły swoje odzwierciedlenie w systemie szkolnictwa. W szkołach elementarnych (w których uczyły się dzieci najuboższych) zmiany te zachodziły niezwykle wolno, ale w pozostałych typach szkolnictwa ich tempo było zdecydowanie szybsze.
	Szkoły elementarne uczyły podstaw czytania i posługiwania się piórem. Uczęszczające do nich dzieci, z różnych przyczyn, rzadko nabywały tych umiejętności w stopniu zadowalającym<ref>zob. W. Korzeniowska, Codzienność społeczności wsi [[Rejencja opolska\|rejencji opolskiej]] w aspekcie zachodzących przemian (1815-1914), wyd. Państwowy Instytut Naukowy Instytut Śląski w Opolu, Opole 1993, s. 144.</ref>. Sytuacja ta miała ulec poprawie dzięki wprowadzonej w 1825 roku i uzupełnionej w 1845 roku ustawie o obowiązku szkolnym. Dzięki nowym rozporządzeniom zostały zmodyfikowane programy nauczania. Edukację poszerzono o zajęcia z geografii, historii, przyrody, historii nauczania, rysunków. W szkołach dwuklasowych został wprowadzony podział na klasę niższą i wyższą, z których każda dzieliła się na trzy oddziały. Nauka w każdym z nich trwała rok, a dzieci, które opanowały materiał przewidziany programem nauczania, przechodziły, po zdaniu egzaminu, do oddziału wyższego<ref>W. Korzeniowska, Edukacja różnych warstw społecznych na Górnym Śląsku - koniec wieku XIX i XX. Analiza porównawcza, w: Osoba – Eduakcja – Dialog, red. M. Lędzińska, G. Rukowska, L. Wrona, t. 2, wyd. Akademii Pedagogicznej, Kraków 2002, s. 211.</ref>. Modyfikacje te nie przyniosły oczekiwanych skutków. Zajęcia w szkołach odbywały się w języku niemieckim, dzieci rozpoczynające naukę nie znały go (w domach polskich rodzin mówiono po polsku). Fakt ten nie mógł pozostać bez wpływu na niski poziom kształcenia w szkołach elementarnych.		Szkoły elementarne uczyły podstaw czytania i posługiwania się piórem. Uczęszczające do nich dzieci, z różnych przyczyn, rzadko nabywały tych umiejętności w stopniu zadowalającym<ref>zob. W. Korzeniowska, Codzienność społeczności wsi [[Rejencja opolska\|rejencji opolskiej]] w aspekcie zachodzących przemian (1815-1914), wyd. Państwowy Instytut Naukowy Instytut Śląski w Opolu, Opole 1993, s. 144.</ref>. Sytuacja ta miała ulec poprawie dzięki wprowadzonej w 1825 roku i uzupełnionej w 1845 roku ustawie o obowiązku szkolnym. Dzięki nowym rozporządzeniom zostały zmodyfikowane programy nauczania. Edukację poszerzono o zajęcia z geografii, historii, przyrody, historii nauczania, rysunków. W szkołach dwuklasowych został wprowadzony podział na klasę niższą i wyższą, z których każda dzieliła się na trzy oddziały. Nauka w każdym z nich trwała rok, a dzieci, które opanowały materiał przewidziany programem nauczania, przechodziły, po zdaniu egzaminu, do oddziału wyższego<ref>W. Korzeniowska, Edukacja różnych warstw społecznych na Górnym Śląsku - koniec wieku XIX i XX. Analiza porównawcza, w: Osoba – Eduakcja – Dialog, red. M. Lędzińska, G. Rukowska, L. Wrona, t. 2, wyd. Akademii Pedagogicznej, Kraków 2002, s. 211.</ref>. Modyfikacje te nie przyniosły oczekiwanych skutków. Zajęcia w szkołach odbywały się w języku niemieckim, dzieci rozpoczynające naukę nie znały go (w domach polskich rodzin mówiono po polsku). Fakt ten nie mógł pozostać bez wpływu na niski poziom kształcenia w szkołach elementarnych.

Praktykant o 06:32, 26 maj 2020

2020-05-26T06:32:52Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:32, 26 maj 2020
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:~~Socjologia~~]]		[[Kategoria:Nauki społeczne]]
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]

Praktykant o 07:45, 16 sty 2019

2019-01-16T07:45:45Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:45, 16 sty 2019
Linia 3:		Linia 3:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
			(ang. School system,niem. Schulwesen)


	Autor: [[dr Beata Pawlica]]		Autor: [[dr Beata Pawlica]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Praktykant: /* Źródła on-line */

2017-10-26T10:00:10Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 12:00, 26 paź 2017
Linia 128:		Linia 128:

	[https://www.sbc.org.pl/dlibra/results?q=Chowanna&action=SimpleSearchAction&type=-6&p=0, Chowanna]		[https://www.sbc.org.pl/dlibra/results?q=Chowanna&action=SimpleSearchAction&type=-6&p=0, Chowanna]

	~~[http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/135929 Kroniki szkół katowickich]~~

	[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/82003/edition/77393#structure Kronika Liceum Ogólnokształcącego im. M. Kopernika w Katowicach]		[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/82003/edition/77393#structure Kronika Liceum Ogólnokształcącego im. M. Kopernika w Katowicach]

Praktykant: /* Źródła on-line */

2017-10-26T09:49:33Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 11:49, 26 paź 2017
Linia 131:		Linia 131:
	[http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/135929 Kroniki szkół katowickich]		[http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/135929 Kroniki szkół katowickich]

	[~~http~~://www.sbc.org.pl/dlibra/publication~~?id=81959~~ Kronika Liceum Ogólnokształcącego im. M. Kopernika w Katowicach]		[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/82003/edition/77393#structure Kronika Liceum Ogólnokształcącego im. M. Kopernika w Katowicach]

Praktykant: /* Źródła on-line */

2017-10-26T09:46:34Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 11:46, 26 paź 2017
Linia 127:		Linia 127:
	[http://www.sbc.org.pl/publication/123387 Schlesisches Schulblatt, 1872-1907]		[http://www.sbc.org.pl/publication/123387 Schlesisches Schulblatt, 1872-1907]

	[~~http~~://www.sbc.org.pl/~~publication~~/~~3235~~, Chowanna]		[https://www.sbc.org.pl/dlibra/results?q=Chowanna&action=SimpleSearchAction&type=-6&p=0, Chowanna]

	[http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/135929 Kroniki szkół katowickich]		[http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/135929 Kroniki szkół katowickich]

Garbaczm o 12:13, 9 mar 2016

2016-03-09T12:13:10Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:13, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Socjologia]]		[[Kategoria:Socjologia]]
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor: [[dr Beata Pawlica]]		Autor: [[dr Beata Pawlica]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 09:19, 3 cze 2015

2015-06-03T09:19:03Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:19, 3 cze 2015
Linia 44:		Linia 44:
	Kolejnym etapem edukacji było gimnazjum lub szkoła realna (najczęściej renomowane) a następnie studia wyższe. Monarchia pruska swojej młodzieży oferowała niezwykle rozbudowaną i nowoczesną ofertę kształcenia na poziomie średnim. Gimnazjum w systemie szkolnictwa pruskiego zajmowało miejsce szczególne. Twórcami klasycznego gimnazjum pruskiego byli Wilhelm von Humboldt oraz Jan Fryderyk Herbart<ref>S. Wołoszyn, Rozwój nowoczesnych systemów szkolnych w XIX wieku, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwierski, t. 1, wyd. PWN, Warszawa 2006, s.138-139. </ref>.		Kolejnym etapem edukacji było gimnazjum lub szkoła realna (najczęściej renomowane) a następnie studia wyższe. Monarchia pruska swojej młodzieży oferowała niezwykle rozbudowaną i nowoczesną ofertę kształcenia na poziomie średnim. Gimnazjum w systemie szkolnictwa pruskiego zajmowało miejsce szczególne. Twórcami klasycznego gimnazjum pruskiego byli Wilhelm von Humboldt oraz Jan Fryderyk Herbart<ref>S. Wołoszyn, Rozwój nowoczesnych systemów szkolnych w XIX wieku, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwierski, t. 1, wyd. PWN, Warszawa 2006, s.138-139. </ref>.

	Pod ich kierunkiem opracowano szczegółowy program edukacji na poziomie gimnazjalnym, który przez cały XIX wiek ulegał modyfikacjom. W „humboltowskim” gimnazjum edukacja trwała 10 lat, opierała się na nauce łaciny, greki, matematyki, języka niemieckiego. Nauka w gimnazjum kończyła się egzaminem maturalnym, a jego pozytywne zaliczenie było warunkiem wstępu na uniwersytet. Gimnazja przygotowywały męską młodzież z najwyższych warstw społecznych, były one intelektualną kuźnią śląskich elit nauki, polityki i kultury. Szkoły te z czasem stały się popularną formą edukacji młodego pokolenia. Pierwsze z nich na Górnym Śląsku powołano w ~~[[Nysa\|~~Nysie]] (1624 r.), następne w [[Opole\|Opolu]] (1668 r.), Głubczycach (1752 r.), następne na fali humboltowskich reform otworzono w: [[Gliwice\|Gliwicach]] (1816 r.), [[Racibórz\|Raciborzu]] (1819 r.), [[Bytom\|Bytomiu]] (1867 r.), [[Katowice\|Katowicach]] (1871 r.), [[Pszczyna\|Pszczynie]] (1872 r.) i innych śląskich miastach.		Pod ich kierunkiem opracowano szczegółowy program edukacji na poziomie gimnazjalnym, który przez cały XIX wiek ulegał modyfikacjom. W „humboltowskim” gimnazjum edukacja trwała 10 lat, opierała się na nauce łaciny, greki, matematyki, języka niemieckiego. Nauka w gimnazjum kończyła się egzaminem maturalnym, a jego pozytywne zaliczenie było warunkiem wstępu na uniwersytet. Gimnazja przygotowywały męską młodzież z najwyższych warstw społecznych, były one intelektualną kuźnią śląskich elit nauki, polityki i kultury. Szkoły te z czasem stały się popularną formą edukacji młodego pokolenia. Pierwsze z nich na Górnym Śląsku powołano w Nysie (1624 r.), następne w [[Opole\|Opolu]] (1668 r.), Głubczycach (1752 r.), następne na fali humboltowskich reform otworzono w: [[Gliwice\|Gliwicach]] (1816 r.), [[Racibórz\|Raciborzu]] (1819 r.), [[Bytom\|Bytomiu]] (1867 r.), [[Katowice\|Katowicach]] (1871 r.), [[Pszczyna\|Pszczynie]] (1872 r.) i innych śląskich miastach.

	Gimnazja nie były jedyną formą kształcenia na poziomie średnim oferowaną młodzieży. Dużą popularnością wśród mieszczańskiej młodzieży męskiej, która nie zamierzała kontynuować nauki uniwersyteckiej, cieszyły się szkoły realne, kładące nacisk na zdobywanie przez uczniów praktycznych umiejętności. Ich powstawaniu sprzyjał rozwój kapitalizmu. Autorem idei szkół realnych był Jan Juliusz Hecker, który w 1774 roku w Berlinie utworzył ekonomiczno-matematyczną szkołę realną. Szkoły tego typu gwarantowały zdobycie wiedzy teoretyczno-zawodowej. W związku z tym cieszyły się zainteresowaniem wśród przyszłych kupców, artystów, przemysłowców, czy gospodarzy rolnych. Uczniowie szkół realnych przyswajali wiedzę z matematyki, przyrodoznawstwa, fizyki, historii, geografii, języków obcych i przedmiotów technicznych (np. budownictwa, rolnictwa, tokarstwa, szlifowania szkła). Edukacja w tego typu szkołach kończyła się egzaminem końcowym. Pozytywne jego zaliczenie dawało prawo do służby wojskowej, pracy w urzędach pocztowych i administracji, pełnienia stanowisk w budownictwie, leśnictwie itp. Pierwszą szkołę realną na Górnym Śląsku otworzono w Nysie (1832 r.), kolejne działały w Kluczborku (1836 r.), Raciborzu (1878 r.), [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]] (1870 r.), Gliwicach (1828 r.).		Gimnazja nie były jedyną formą kształcenia na poziomie średnim oferowaną młodzieży. Dużą popularnością wśród mieszczańskiej młodzieży męskiej, która nie zamierzała kontynuować nauki uniwersyteckiej, cieszyły się szkoły realne, kładące nacisk na zdobywanie przez uczniów praktycznych umiejętności. Ich powstawaniu sprzyjał rozwój kapitalizmu. Autorem idei szkół realnych był Jan Juliusz Hecker, który w 1774 roku w Berlinie utworzył ekonomiczno-matematyczną szkołę realną. Szkoły tego typu gwarantowały zdobycie wiedzy teoretyczno-zawodowej. W związku z tym cieszyły się zainteresowaniem wśród przyszłych kupców, artystów, przemysłowców, czy gospodarzy rolnych. Uczniowie szkół realnych przyswajali wiedzę z matematyki, przyrodoznawstwa, fizyki, historii, geografii, języków obcych i przedmiotów technicznych (np. budownictwa, rolnictwa, tokarstwa, szlifowania szkła). Edukacja w tego typu szkołach kończyła się egzaminem końcowym. Pozytywne jego zaliczenie dawało prawo do służby wojskowej, pracy w urzędach pocztowych i administracji, pełnienia stanowisk w budownictwie, leśnictwie itp. Pierwszą szkołę realną na Górnym Śląsku otworzono w Nysie (1832 r.), kolejne działały w Kluczborku (1836 r.), Raciborzu (1878 r.), [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]] (1870 r.), Gliwicach (1828 r.).

Garbaczm o 08:17, 3 cze 2015

2015-06-03T08:17:46Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:17, 3 cze 2015
Linia 46:		Linia 46:
	Pod ich kierunkiem opracowano szczegółowy program edukacji na poziomie gimnazjalnym, który przez cały XIX wiek ulegał modyfikacjom. W „humboltowskim” gimnazjum edukacja trwała 10 lat, opierała się na nauce łaciny, greki, matematyki, języka niemieckiego. Nauka w gimnazjum kończyła się egzaminem maturalnym, a jego pozytywne zaliczenie było warunkiem wstępu na uniwersytet. Gimnazja przygotowywały męską młodzież z najwyższych warstw społecznych, były one intelektualną kuźnią śląskich elit nauki, polityki i kultury. Szkoły te z czasem stały się popularną formą edukacji młodego pokolenia. Pierwsze z nich na Górnym Śląsku powołano w [[Nysa\|Nysie]] (1624 r.), następne w [[Opole\|Opolu]] (1668 r.), Głubczycach (1752 r.), następne na fali humboltowskich reform otworzono w: [[Gliwice\|Gliwicach]] (1816 r.), [[Racibórz\|Raciborzu]] (1819 r.), [[Bytom\|Bytomiu]] (1867 r.), [[Katowice\|Katowicach]] (1871 r.), [[Pszczyna\|Pszczynie]] (1872 r.) i innych śląskich miastach.		Pod ich kierunkiem opracowano szczegółowy program edukacji na poziomie gimnazjalnym, który przez cały XIX wiek ulegał modyfikacjom. W „humboltowskim” gimnazjum edukacja trwała 10 lat, opierała się na nauce łaciny, greki, matematyki, języka niemieckiego. Nauka w gimnazjum kończyła się egzaminem maturalnym, a jego pozytywne zaliczenie było warunkiem wstępu na uniwersytet. Gimnazja przygotowywały męską młodzież z najwyższych warstw społecznych, były one intelektualną kuźnią śląskich elit nauki, polityki i kultury. Szkoły te z czasem stały się popularną formą edukacji młodego pokolenia. Pierwsze z nich na Górnym Śląsku powołano w [[Nysa\|Nysie]] (1624 r.), następne w [[Opole\|Opolu]] (1668 r.), Głubczycach (1752 r.), następne na fali humboltowskich reform otworzono w: [[Gliwice\|Gliwicach]] (1816 r.), [[Racibórz\|Raciborzu]] (1819 r.), [[Bytom\|Bytomiu]] (1867 r.), [[Katowice\|Katowicach]] (1871 r.), [[Pszczyna\|Pszczynie]] (1872 r.) i innych śląskich miastach.

	Gimnazja nie były jedyną formą kształcenia na poziomie średnim oferowaną młodzieży. Dużą popularnością wśród mieszczańskiej młodzieży męskiej, która nie zamierzała kontynuować nauki uniwersyteckiej, cieszyły się szkoły realne, kładące nacisk na zdobywanie przez uczniów praktycznych umiejętności. Ich powstawaniu sprzyjał rozwój kapitalizmu. Autorem idei szkół realnych był Jan Juliusz Hecker, który w 1774 roku w Berlinie utworzył ekonomiczno-matematyczną szkołę realną. Szkoły tego typu gwarantowały zdobycie wiedzy teoretyczno-zawodowej. W związku z tym cieszyły się zainteresowaniem wśród przyszłych kupców, artystów, przemysłowców, czy gospodarzy rolnych. Uczniowie szkół realnych przyswajali wiedzę z matematyki, przyrodoznawstwa, fizyki, historii, geografii, języków obcych i przedmiotów technicznych (np. budownictwa, rolnictwa, tokarstwa, szlifowania szkła). Edukacja w tego typu szkołach kończyła się egzaminem końcowym. Pozytywne jego zaliczenie dawało prawo do służby wojskowej, pracy w urzędach pocztowych i administracji, pełnienia stanowisk w budownictwie, leśnictwie itp. Pierwszą szkołę realną na Górnym Śląsku otworzono w Nysie (1832 r.), kolejne działały w ~~[[Kluczbork\|~~Kluczborku]] (1836 r.), Raciborzu (1878 r.), [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]] (1870 r.), Gliwicach (1828 r.).		Gimnazja nie były jedyną formą kształcenia na poziomie średnim oferowaną młodzieży. Dużą popularnością wśród mieszczańskiej młodzieży męskiej, która nie zamierzała kontynuować nauki uniwersyteckiej, cieszyły się szkoły realne, kładące nacisk na zdobywanie przez uczniów praktycznych umiejętności. Ich powstawaniu sprzyjał rozwój kapitalizmu. Autorem idei szkół realnych był Jan Juliusz Hecker, który w 1774 roku w Berlinie utworzył ekonomiczno-matematyczną szkołę realną. Szkoły tego typu gwarantowały zdobycie wiedzy teoretyczno-zawodowej. W związku z tym cieszyły się zainteresowaniem wśród przyszłych kupców, artystów, przemysłowców, czy gospodarzy rolnych. Uczniowie szkół realnych przyswajali wiedzę z matematyki, przyrodoznawstwa, fizyki, historii, geografii, języków obcych i przedmiotów technicznych (np. budownictwa, rolnictwa, tokarstwa, szlifowania szkła). Edukacja w tego typu szkołach kończyła się egzaminem końcowym. Pozytywne jego zaliczenie dawało prawo do służby wojskowej, pracy w urzędach pocztowych i administracji, pełnienia stanowisk w budownictwie, leśnictwie itp. Pierwszą szkołę realną na Górnym Śląsku otworzono w Nysie (1832 r.), kolejne działały w Kluczborku (1836 r.), Raciborzu (1878 r.), [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]] (1870 r.), Gliwicach (1828 r.).

	Młodzi przedstawiciele klasy średniej i wyższej po ukończeniu gimnazjum najczęściej wybierali studia ekonomiczne, prawnicze, rolnicze, przemysłowe, czy górniczo-hutnicze. Były to kierunki praktyczne. Rzadziej wybierali studia, które pozwalały poszerzać swoje zainteresowania, a nie dawały praktycznych umiejętności. Studia miały przygotowywać młodych Górnoślązaków do kontynuowania rodzinnych profesji, a nie rozwijać ich mało praktyczne zainteresowania. Ważny element edukacji bogatej górnośląskiej młodzieży stanowiły podróże. Wizyty w różnych miejscach Europy i świata zaopatrywały podróżujących w wiedzę dotyczącą kultury, obyczajów, gospodarowania charakterystyczną dla odwiedzanych krajów. Podróże te należy traktować jako swego rodzaju dopełnienie edukacji młodej śląskiej elity.		Młodzi przedstawiciele klasy średniej i wyższej po ukończeniu gimnazjum najczęściej wybierali studia ekonomiczne, prawnicze, rolnicze, przemysłowe, czy górniczo-hutnicze. Były to kierunki praktyczne. Rzadziej wybierali studia, które pozwalały poszerzać swoje zainteresowania, a nie dawały praktycznych umiejętności. Studia miały przygotowywać młodych Górnoślązaków do kontynuowania rodzinnych profesji, a nie rozwijać ich mało praktyczne zainteresowania. Ważny element edukacji bogatej górnośląskiej młodzieży stanowiły podróże. Wizyty w różnych miejscach Europy i świata zaopatrywały podróżujących w wiedzę dotyczącą kultury, obyczajów, gospodarowania charakterystyczną dla odwiedzanych krajów. Podróże te należy traktować jako swego rodzaju dopełnienie edukacji młodej śląskiej elity.

Garbaczm o 07:49, 3 cze 2015

2015-06-03T07:49:24Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:49, 3 cze 2015
Linia 44:		Linia 44:
	Kolejnym etapem edukacji było gimnazjum lub szkoła realna (najczęściej renomowane) a następnie studia wyższe. Monarchia pruska swojej młodzieży oferowała niezwykle rozbudowaną i nowoczesną ofertę kształcenia na poziomie średnim. Gimnazjum w systemie szkolnictwa pruskiego zajmowało miejsce szczególne. Twórcami klasycznego gimnazjum pruskiego byli Wilhelm von Humboldt oraz Jan Fryderyk Herbart<ref>S. Wołoszyn, Rozwój nowoczesnych systemów szkolnych w XIX wieku, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwierski, t. 1, wyd. PWN, Warszawa 2006, s.138-139. </ref>.		Kolejnym etapem edukacji było gimnazjum lub szkoła realna (najczęściej renomowane) a następnie studia wyższe. Monarchia pruska swojej młodzieży oferowała niezwykle rozbudowaną i nowoczesną ofertę kształcenia na poziomie średnim. Gimnazjum w systemie szkolnictwa pruskiego zajmowało miejsce szczególne. Twórcami klasycznego gimnazjum pruskiego byli Wilhelm von Humboldt oraz Jan Fryderyk Herbart<ref>S. Wołoszyn, Rozwój nowoczesnych systemów szkolnych w XIX wieku, w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwierski, t. 1, wyd. PWN, Warszawa 2006, s.138-139. </ref>.

	Pod ich kierunkiem opracowano szczegółowy program edukacji na poziomie gimnazjalnym, który przez cały XIX wiek ulegał modyfikacjom. W „humboltowskim” gimnazjum edukacja trwała 10 lat, opierała się na nauce łaciny, greki, matematyki, języka niemieckiego. Nauka w gimnazjum kończyła się egzaminem maturalnym, a jego pozytywne zaliczenie było warunkiem wstępu na uniwersytet. Gimnazja przygotowywały męską młodzież z najwyższych warstw społecznych, były one intelektualną kuźnią śląskich elit nauki, polityki i kultury. Szkoły te z czasem stały się popularną formą edukacji młodego pokolenia. Pierwsze z nich na Górnym Śląsku powołano w [[Nysa\|Nysie]] (1624 r.), następne w [[Opole\|Opolu]] (1668 r.), ~~[[Głubczyce\|~~Głubczycach]] (1752 r.), następne na fali humboltowskich reform otworzono w: [[Gliwice\|Gliwicach]] (1816 r.), [[Racibórz\|Raciborzu]] (1819 r.), [[Bytom\|Bytomiu]] (1867 r.), [[Katowice\|Katowicach]] (1871 r.), [[Pszczyna\|Pszczynie]] (1872 r.) i innych śląskich miastach.		Pod ich kierunkiem opracowano szczegółowy program edukacji na poziomie gimnazjalnym, który przez cały XIX wiek ulegał modyfikacjom. W „humboltowskim” gimnazjum edukacja trwała 10 lat, opierała się na nauce łaciny, greki, matematyki, języka niemieckiego. Nauka w gimnazjum kończyła się egzaminem maturalnym, a jego pozytywne zaliczenie było warunkiem wstępu na uniwersytet. Gimnazja przygotowywały męską młodzież z najwyższych warstw społecznych, były one intelektualną kuźnią śląskich elit nauki, polityki i kultury. Szkoły te z czasem stały się popularną formą edukacji młodego pokolenia. Pierwsze z nich na Górnym Śląsku powołano w [[Nysa\|Nysie]] (1624 r.), następne w [[Opole\|Opolu]] (1668 r.), Głubczycach (1752 r.), następne na fali humboltowskich reform otworzono w: [[Gliwice\|Gliwicach]] (1816 r.), [[Racibórz\|Raciborzu]] (1819 r.), [[Bytom\|Bytomiu]] (1867 r.), [[Katowice\|Katowicach]] (1871 r.), [[Pszczyna\|Pszczynie]] (1872 r.) i innych śląskich miastach.

	Gimnazja nie były jedyną formą kształcenia na poziomie średnim oferowaną młodzieży. Dużą popularnością wśród mieszczańskiej młodzieży męskiej, która nie zamierzała kontynuować nauki uniwersyteckiej, cieszyły się szkoły realne, kładące nacisk na zdobywanie przez uczniów praktycznych umiejętności. Ich powstawaniu sprzyjał rozwój kapitalizmu. Autorem idei szkół realnych był Jan Juliusz Hecker, który w 1774 roku w Berlinie utworzył ekonomiczno-matematyczną szkołę realną. Szkoły tego typu gwarantowały zdobycie wiedzy teoretyczno-zawodowej. W związku z tym cieszyły się zainteresowaniem wśród przyszłych kupców, artystów, przemysłowców, czy gospodarzy rolnych. Uczniowie szkół realnych przyswajali wiedzę z matematyki, przyrodoznawstwa, fizyki, historii, geografii, języków obcych i przedmiotów technicznych (np. budownictwa, rolnictwa, tokarstwa, szlifowania szkła). Edukacja w tego typu szkołach kończyła się egzaminem końcowym. Pozytywne jego zaliczenie dawało prawo do służby wojskowej, pracy w urzędach pocztowych i administracji, pełnienia stanowisk w budownictwie, leśnictwie itp. Pierwszą szkołę realną na Górnym Śląsku otworzono w Nysie (1832 r.), kolejne działały w [[Kluczbork\|Kluczborku]] (1836 r.), Raciborzu (1878 r.), [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]] (1870 r.), Gliwicach (1828 r.).		Gimnazja nie były jedyną formą kształcenia na poziomie średnim oferowaną młodzieży. Dużą popularnością wśród mieszczańskiej młodzieży męskiej, która nie zamierzała kontynuować nauki uniwersyteckiej, cieszyły się szkoły realne, kładące nacisk na zdobywanie przez uczniów praktycznych umiejętności. Ich powstawaniu sprzyjał rozwój kapitalizmu. Autorem idei szkół realnych był Jan Juliusz Hecker, który w 1774 roku w Berlinie utworzył ekonomiczno-matematyczną szkołę realną. Szkoły tego typu gwarantowały zdobycie wiedzy teoretyczno-zawodowej. W związku z tym cieszyły się zainteresowaniem wśród przyszłych kupców, artystów, przemysłowców, czy gospodarzy rolnych. Uczniowie szkół realnych przyswajali wiedzę z matematyki, przyrodoznawstwa, fizyki, historii, geografii, języków obcych i przedmiotów technicznych (np. budownictwa, rolnictwa, tokarstwa, szlifowania szkła). Edukacja w tego typu szkołach kończyła się egzaminem końcowym. Pozytywne jego zaliczenie dawało prawo do służby wojskowej, pracy w urzędach pocztowych i administracji, pełnienia stanowisk w budownictwie, leśnictwie itp. Pierwszą szkołę realną na Górnym Śląsku otworzono w Nysie (1832 r.), kolejne działały w [[Kluczbork\|Kluczborku]] (1836 r.), Raciborzu (1878 r.), [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]] (1870 r.), Gliwicach (1828 r.).

← poprzednia wersja		Wersja z 14:02, 12 paź 2023
Linia 34:		Linia 34:
	Od tej pory dzieje szkolnictwa na [[Śląsk austriacki\|Śląsku Austriackim]] [http://www.sbc.org.pl/publication/36788 potoczyły się odmiennym trybem].		Od tej pory dzieje szkolnictwa na [[Śląsk austriacki\|Śląsku Austriackim]] [http://www.sbc.org.pl/publication/36788 potoczyły się odmiennym trybem].

	Dla organizacji nowożytnego szkolnictwa śląskiego ważne okazały się jednak przede wszystkim postanowienia prawne z 1765 i 1906 roku w Prusach. Pierwsze z nich to zatwierdzenie przez [[Fryderyk II Hohenzollern\|Fryderyka II]] przygotowanego przez żagańskiego opata [[Jan Felbiger\|Jana Felbigera]] nowego regulaminu szkolnego dla Śląska. Główną jego nowością było wprowadzenie nieznanego dotychczas obowiązku szkolnego, obejmującego wszystkie dzieci (bez względu na płeć) pomiędzy 7 a 13 rokiem życia. W 1906 r. natomiast weszła w życie ustawa – zapowiadana już w 1850 r. – o utrzymaniu publicznych szkół ludowych<ref>H. Kowalczyk-Dudała, Edukacja historyczna mieszkańców Górnego Śląska w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, wyd. Societas, Warszawa 1998, s. 128.</ref>. Niemiecka polityka oświatowa oraz przemiany gospodarcze, jakim w XVIII i XIX wieku podlegał Śląsk znalazły swoje odzwierciedlenie w systemie szkolnictwa. W szkołach elementarnych (w których uczyły się dzieci najuboższych) zmiany te zachodziły niezwykle wolno, ale w pozostałych typach szkolnictwa ich ~~tępo~~ było zdecydowanie szybsze.		Dla organizacji nowożytnego szkolnictwa śląskiego ważne okazały się jednak przede wszystkim postanowienia prawne z 1765 i 1906 roku w Prusach. Pierwsze z nich to zatwierdzenie przez [[Fryderyk II Hohenzollern\|Fryderyka II]] przygotowanego przez żagańskiego opata [[Jan Felbiger\|Jana Felbigera]] nowego regulaminu szkolnego dla Śląska. Główną jego nowością było wprowadzenie nieznanego dotychczas obowiązku szkolnego, obejmującego wszystkie dzieci (bez względu na płeć) pomiędzy 7 a 13 rokiem życia. W 1906 r. natomiast weszła w życie ustawa – zapowiadana już w 1850 r. – o utrzymaniu publicznych szkół ludowych<ref>H. Kowalczyk-Dudała, Edukacja historyczna mieszkańców Górnego Śląska w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku, wyd. Societas, Warszawa 1998, s. 128.</ref>. Niemiecka polityka oświatowa oraz przemiany gospodarcze, jakim w XVIII i XIX wieku podlegał Śląsk znalazły swoje odzwierciedlenie w systemie szkolnictwa. W szkołach elementarnych (w których uczyły się dzieci najuboższych) zmiany te zachodziły niezwykle wolno, ale w pozostałych typach szkolnictwa ich tempo było zdecydowanie szybsze.
	Szkoły elementarne uczyły podstaw czytania i posługiwania się piórem. Uczęszczające do nich dzieci, z różnych przyczyn, rzadko nabywały tych umiejętności w stopniu zadowalającym<ref>zob. W. Korzeniowska, Codzienność społeczności wsi [[Rejencja opolska\|rejencji opolskiej]] w aspekcie zachodzących przemian (1815-1914), wyd. Państwowy Instytut Naukowy Instytut Śląski w Opolu, Opole 1993, s. 144.</ref>. Sytuacja ta miała ulec poprawie dzięki wprowadzonej w 1825 roku i uzupełnionej w 1845 roku ustawie o obowiązku szkolnym. Dzięki nowym rozporządzeniom zostały zmodyfikowane programy nauczania. Edukację poszerzono o zajęcia z geografii, historii, przyrody, historii nauczania, rysunków. W szkołach dwuklasowych został wprowadzony podział na klasę niższą i wyższą, z których każda dzieliła się na trzy oddziały. Nauka w każdym z nich trwała rok, a dzieci, które opanowały materiał przewidziany programem nauczania, przechodziły, po zdaniu egzaminu, do oddziału wyższego<ref>W. Korzeniowska, Edukacja różnych warstw społecznych na Górnym Śląsku - koniec wieku XIX i XX. Analiza porównawcza, w: Osoba – Eduakcja – Dialog, red. M. Lędzińska, G. Rukowska, L. Wrona, t. 2, wyd. Akademii Pedagogicznej, Kraków 2002, s. 211.</ref>. Modyfikacje te nie przyniosły oczekiwanych skutków. Zajęcia w szkołach odbywały się w języku niemieckim, dzieci rozpoczynające naukę nie znały go (w domach polskich rodzin mówiono po polsku). Fakt ten nie mógł pozostać bez wpływu na niski poziom kształcenia w szkołach elementarnych.		Szkoły elementarne uczyły podstaw czytania i posługiwania się piórem. Uczęszczające do nich dzieci, z różnych przyczyn, rzadko nabywały tych umiejętności w stopniu zadowalającym<ref>zob. W. Korzeniowska, Codzienność społeczności wsi [[Rejencja opolska\|rejencji opolskiej]] w aspekcie zachodzących przemian (1815-1914), wyd. Państwowy Instytut Naukowy Instytut Śląski w Opolu, Opole 1993, s. 144.</ref>. Sytuacja ta miała ulec poprawie dzięki wprowadzonej w 1825 roku i uzupełnionej w 1845 roku ustawie o obowiązku szkolnym. Dzięki nowym rozporządzeniom zostały zmodyfikowane programy nauczania. Edukację poszerzono o zajęcia z geografii, historii, przyrody, historii nauczania, rysunków. W szkołach dwuklasowych został wprowadzony podział na klasę niższą i wyższą, z których każda dzieliła się na trzy oddziały. Nauka w każdym z nich trwała rok, a dzieci, które opanowały materiał przewidziany programem nauczania, przechodziły, po zdaniu egzaminu, do oddziału wyższego<ref>W. Korzeniowska, Edukacja różnych warstw społecznych na Górnym Śląsku - koniec wieku XIX i XX. Analiza porównawcza, w: Osoba – Eduakcja – Dialog, red. M. Lędzińska, G. Rukowska, L. Wrona, t. 2, wyd. Akademii Pedagogicznej, Kraków 2002, s. 211.</ref>. Modyfikacje te nie przyniosły oczekiwanych skutków. Zajęcia w szkołach odbywały się w języku niemieckim, dzieci rozpoczynające naukę nie znały go (w domach polskich rodzin mówiono po polsku). Fakt ten nie mógł pozostać bez wpływu na niski poziom kształcenia w szkołach elementarnych.