Sosnowieckie pałace - Historia wersji

Praktykant: /* Zobacz też */

2022-08-08T06:35:33Z

Zobacz też

← poprzednia wersja		Wersja z 08:35, 8 sie 2022
Linia 138:		Linia 138:

	[[Rodzina Dietlów]]		[[Rodzina Dietlów]]

	[[Sosnowieckie cerkwie]]		[[Sosnowieckie cerkwie]]

Praktykant: /* Park */

2022-08-08T06:34:02Z

Park

← poprzednia wersja		Wersja z 08:34, 8 sie 2022
Linia 59:		Linia 59:

	Park Dietla, potocznie też nazywany parkiem Żeromskiego, jest to zabytkowy park miejski założony w 1901 roku jako część kompleksu pałacowo-parkowego Heinricha Dietla. Powstał w stylu neoromantycznym z licznymi sztucznymi grotami, jeziorkami i wzgórzami. Brzegi jeziora się tam znajdującego zostały zasiane tulipanami. Goście, którzy odwiedzali park mogli wypożyczyć łódź i pływać po zbiorniku, którego środek zdobił posąg Neptuna. Nad architekturą parku pracował Fritz Hanisch w latach 190-1904, a dużą część gatunków drzew i kwiatów sprowadzono z Niemiec i Holandii. W centralnym miejscu parku znajdowało się wzgórze z rzymsko-dorycką świątynią dumania (Świątynia Sybili), która swoim stylem nawiązywała do stylu Maurów<ref> A. Mika, Dzieje rodu…, s. 40.</ref>. Kompozycje parku uzupełniały ruiny zamku średniowiecznego, którego ściany zdobiła broń i malowidła z przedstawieniem rycerzy. Do otoczonego murem parku prowadziły dwie bramy, jedna żelazna od strony dzisiejszej ulicy Roweckiego i druga, drewniana po przeciwnej stronie parku<ref> Tamże s. 42.</ref>. W 1903 roku do starego parku dobudowano nowy park, który powstał w zagłębieniu terenu z powodu wywozu ziemi pod stary park. Do aranżacji ogrodu został zatrudniony ogrodnik Robert Pietsch<ref>http://palacdietla.pl/historia.html</ref>.		Park Dietla, potocznie też nazywany parkiem Żeromskiego, jest to zabytkowy park miejski założony w 1901 roku jako część kompleksu pałacowo-parkowego Heinricha Dietla. Powstał w stylu neoromantycznym z licznymi sztucznymi grotami, jeziorkami i wzgórzami. Brzegi jeziora się tam znajdującego zostały zasiane tulipanami. Goście, którzy odwiedzali park mogli wypożyczyć łódź i pływać po zbiorniku, którego środek zdobił posąg Neptuna. Nad architekturą parku pracował Fritz Hanisch w latach 190-1904, a dużą część gatunków drzew i kwiatów sprowadzono z Niemiec i Holandii. W centralnym miejscu parku znajdowało się wzgórze z rzymsko-dorycką świątynią dumania (Świątynia Sybili), która swoim stylem nawiązywała do stylu Maurów<ref> A. Mika, Dzieje rodu…, s. 40.</ref>. Kompozycje parku uzupełniały ruiny zamku średniowiecznego, którego ściany zdobiła broń i malowidła z przedstawieniem rycerzy. Do otoczonego murem parku prowadziły dwie bramy, jedna żelazna od strony dzisiejszej ulicy Roweckiego i druga, drewniana po przeciwnej stronie parku<ref> Tamże s. 42.</ref>. W 1903 roku do starego parku dobudowano nowy park, który powstał w zagłębieniu terenu z powodu wywozu ziemi pod stary park. Do aranżacji ogrodu został zatrudniony ogrodnik Robert Pietsch<ref>http://palacdietla.pl/historia.html</ref>.
			[[Plik:Widok w parku Dietla.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pocztówka z 1912 roku przedstawiająca widok na park Dietla. Źródło: zbiory Biblioteki Narodowej]]


	Po wojnie park stał się ogólnodostępnym parkiem miejskim. Rozebrano mury otaczające park co pociągnęło za sobą kolejne kroki rozbiórki parku. Świątynia Sybilli przetrwała drugą wojnę światową i w czasach PRL-u została zamieniona w kawiarnię przed którą wybudowano pawilon dla orkiestry (rozebrany w 2012 roku). W latach 70. XX wieku doszło do przebudowy parku, zlikwidowano groty, ruiny oraz rozebrano świątynię dumania na rzecz nowo powstałej hali sportowej (1972) oraz krytej pływalni (1977)<ref>https://web.archive.org/web/20170730203229/http://klubzaglebiowski.pl/?p=1121</ref>. Sama nazwa parku zmieniała się wraz ze zmianą nazwy ulicy z Dietlowskiej na Żeromskiego<ref> Tamże.</ref>.		Po wojnie park stał się ogólnodostępnym parkiem miejskim. Rozebrano mury otaczające park co pociągnęło za sobą kolejne kroki rozbiórki parku. Świątynia Sybilli przetrwała drugą wojnę światową i w czasach PRL-u została zamieniona w kawiarnię przed którą wybudowano pawilon dla orkiestry (rozebrany w 2012 roku). W latach 70. XX wieku doszło do przebudowy parku, zlikwidowano groty, ruiny oraz rozebrano świątynię dumania na rzecz nowo powstałej hali sportowej (1972) oraz krytej pływalni (1977)<ref>https://web.archive.org/web/20170730203229/http://klubzaglebiowski.pl/?p=1121</ref>. Sama nazwa parku zmieniała się wraz ze zmianą nazwy ulicy z Dietlowskiej na Żeromskiego<ref> Tamże.</ref>.

Praktykant: /* Pałac Ernsta Schoena */

2022-08-08T06:29:27Z

Pałac Ernsta Schoena

← poprzednia wersja		Wersja z 08:29, 8 sie 2022
Linia 72:		Linia 72:
	Główna siedziba rodu, pałac Ernsta, powstała przy trasie Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w okolicy fabryk i osiedli robotniczych i został otoczony neoromantycznym parkiem. Za projekt pałacu odpowiedzialny był wrocławski architekt Karl Grosser, który również zaprojektował pałac [[Henckel von Donnersmarck\|Henckel von Donnersmarcków]] w Brynku. Budowa pałacu na Środulce zakończyła się w 1896 roku, natomiast kolejny rok zajęło jego wyposażanie<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 353.</ref>. Największe zmiany w układzie wnętrz dokonano po 1945 roku, kiedy to w pałacu zaczęło funkcjonować przedszkole oraz utworzono prywatne mieszkania. W 1980 roku pałac został wpisany do rejestru zabytków, co dało początek jego adaptacji pod placówkę muzealną. Początkowo w pałacu działał oddział [[Muzeum Górnośląskie w Bytomiu\|Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu]], a od 1995 roku funkcjonuje już jako samodzielna instytucja muzealno-kulturalna<ref>https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/ </ref>. Poza placówką muzealną w pałacu mieści się obecnie również Urząd Stanu Cywilnego (od 1991 roku) oraz restauracja „Belvedere” (od 1998 roku).		Główna siedziba rodu, pałac Ernsta, powstała przy trasie Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w okolicy fabryk i osiedli robotniczych i został otoczony neoromantycznym parkiem. Za projekt pałacu odpowiedzialny był wrocławski architekt Karl Grosser, który również zaprojektował pałac [[Henckel von Donnersmarck\|Henckel von Donnersmarcków]] w Brynku. Budowa pałacu na Środulce zakończyła się w 1896 roku, natomiast kolejny rok zajęło jego wyposażanie<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 353.</ref>. Największe zmiany w układzie wnętrz dokonano po 1945 roku, kiedy to w pałacu zaczęło funkcjonować przedszkole oraz utworzono prywatne mieszkania. W 1980 roku pałac został wpisany do rejestru zabytków, co dało początek jego adaptacji pod placówkę muzealną. Początkowo w pałacu działał oddział [[Muzeum Górnośląskie w Bytomiu\|Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu]], a od 1995 roku funkcjonuje już jako samodzielna instytucja muzealno-kulturalna<ref>https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/ </ref>. Poza placówką muzealną w pałacu mieści się obecnie również Urząd Stanu Cywilnego (od 1991 roku) oraz restauracja „Belvedere” (od 1998 roku).
	[[Plik:Pałac Schoena 1.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Ernsta Schoena ok. 1900 roku. Źródło: https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/]]		[[Plik:Pałac Schoena 1.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Ernsta Schoena ok. 1900 roku. Źródło: https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/]]
			[[Plik:Pałac Schoena 2.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Ernsta Schoena ok. 1900 roku. Źródło: https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/]]

Praktykant: /* Pałac Ernsta Schoena */

2022-08-08T06:28:16Z

Pałac Ernsta Schoena

← poprzednia wersja		Wersja z 08:28, 8 sie 2022
Linia 71:		Linia 71:

	Główna siedziba rodu, pałac Ernsta, powstała przy trasie Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w okolicy fabryk i osiedli robotniczych i został otoczony neoromantycznym parkiem. Za projekt pałacu odpowiedzialny był wrocławski architekt Karl Grosser, który również zaprojektował pałac [[Henckel von Donnersmarck\|Henckel von Donnersmarcków]] w Brynku. Budowa pałacu na Środulce zakończyła się w 1896 roku, natomiast kolejny rok zajęło jego wyposażanie<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 353.</ref>. Największe zmiany w układzie wnętrz dokonano po 1945 roku, kiedy to w pałacu zaczęło funkcjonować przedszkole oraz utworzono prywatne mieszkania. W 1980 roku pałac został wpisany do rejestru zabytków, co dało początek jego adaptacji pod placówkę muzealną. Początkowo w pałacu działał oddział [[Muzeum Górnośląskie w Bytomiu\|Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu]], a od 1995 roku funkcjonuje już jako samodzielna instytucja muzealno-kulturalna<ref>https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/ </ref>. Poza placówką muzealną w pałacu mieści się obecnie również Urząd Stanu Cywilnego (od 1991 roku) oraz restauracja „Belvedere” (od 1998 roku).		Główna siedziba rodu, pałac Ernsta, powstała przy trasie Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w okolicy fabryk i osiedli robotniczych i został otoczony neoromantycznym parkiem. Za projekt pałacu odpowiedzialny był wrocławski architekt Karl Grosser, który również zaprojektował pałac [[Henckel von Donnersmarck\|Henckel von Donnersmarcków]] w Brynku. Budowa pałacu na Środulce zakończyła się w 1896 roku, natomiast kolejny rok zajęło jego wyposażanie<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 353.</ref>. Największe zmiany w układzie wnętrz dokonano po 1945 roku, kiedy to w pałacu zaczęło funkcjonować przedszkole oraz utworzono prywatne mieszkania. W 1980 roku pałac został wpisany do rejestru zabytków, co dało początek jego adaptacji pod placówkę muzealną. Początkowo w pałacu działał oddział [[Muzeum Górnośląskie w Bytomiu\|Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu]], a od 1995 roku funkcjonuje już jako samodzielna instytucja muzealno-kulturalna<ref>https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/ </ref>. Poza placówką muzealną w pałacu mieści się obecnie również Urząd Stanu Cywilnego (od 1991 roku) oraz restauracja „Belvedere” (od 1998 roku).
			[[Plik:Pałac Schoena 1.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Ernsta Schoena ok. 1900 roku. Źródło: https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/]]



	Pałac był wielokrotnie przebudowywany wewnątrz, jednak nie uległa zmianie jego zasadnicza bryła z narożnymi basztami. Budowla w stylu neobarokowym powstała na planie zbliżonym do kwadratu, a w trzech narożnikach postawiono baszty. W jednej z nich, najbardziej masywnej, zwieńczonej hełmem mieści się klatka schodowa. Dwie pozostałe baszty posiadają cebulaste hełmy wzorowana na XVII wiek<ref>https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/</ref>. Całość budynku przykryta jest dachem mansardowym. Na fasadach znajdują się również balkony podtrzymywane przez kolumny z piaskowca. Całość elewacji posiada zdobną sztukaterię z motywami roślinnymi i literą „S” co nawiązuje do nazwiska rodowego. Fasada pałacu wraz z wejściem pierwotnie znajdowała się od strony kolei, dopiero w okresie międzywojennym zmieniono to na przeciwległa stronę, w miejscu wyburzonej już oranżerii (obecnie znajduje się tu wejście główne)<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …,s. 354.</ref>. Pamiętnik Fanny Schoen Lamprecht przekazuje opis pałacu. W pierwszej kondygnacji budynku tj. przyziemiu znajdowały się pomieszczenia gospodarcze tj. pralnia czy winiarnia. W głównej kondygnacji, na parterze pałacu znajdowały się pomieszczenia reprezentacyjne, tj. bogato zdobiona sztukaterią owalna sień, która prowadziła do wyższego westybulu, gdzie znajdowały się garderoby. Następnie główny hol w rodzaju dziedzińca wewnętrznego. Na wprost sieni mieściło się wejście do jadalni, która położona była za otwartą na taras loggią. Mieścił się tam również pokój bilardowy urządzony w stylu japońskim oraz pokój bufetowy. Po lewej stronie holu mieściła się neobarokowa sala balowa, z której wychodziło się do oranżerii. Na parterze pałacu znajdował się pokój dla pań w stylu angielskim, oraz pokój panów utrzymany w stylu mauretańskim. Na pierwszym piętrze mieściły się sypialnie, toalety i prywatne pokoje Schoenów, natomiast na drugim znajdowały się pokoje gościnne, pokoje dla służby oraz spiżarnia<ref> Tamże s. 354.</ref>. O pierwotnym wyposażeniu i wystroju pałacu wiadomo niewiele, a remont z przełomu lat 70/80. XX wieku znacznie zmienił rozmieszczenie pomieszczeń. Z oryginalnego wyposażenia również nie pozostało zbyt wiele. Drewniane meble, które nie zachowały się do czasów współczesnych wykonane były przez wrocławską firmę meblarską Gebruder Bauer oraz łódzką Karla Wutke. Z dawnego wystroju pozostała zdobna, kuta balustrada klatki schodowej będącej centralnym miejscem w pałacu. Całość ozdabiają trzy witraże figuralne. Przedstawiają one alegorie Handlu i Włókiennictwa w stylistyce późnego historyzmu<ref> Tamże s. 333.</ref>. Nie jest znany autor witraży, ale przypuszcza się, że zostały zamówione i sprowadzone z Niemiec<ref> Tamże s. 333.; zob. E Chmielewska, Witraże w pałacu Schoenów w Sosnowcu [w:] Witraże na Śląsku, pod. red. T. Dudek-Bujarek, Katowice, 2002, s. 109-110.</ref>.		Pałac był wielokrotnie przebudowywany wewnątrz, jednak nie uległa zmianie jego zasadnicza bryła z narożnymi basztami. Budowla w stylu neobarokowym powstała na planie zbliżonym do kwadratu, a w trzech narożnikach postawiono baszty. W jednej z nich, najbardziej masywnej, zwieńczonej hełmem mieści się klatka schodowa. Dwie pozostałe baszty posiadają cebulaste hełmy wzorowana na XVII wiek<ref>https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/</ref>. Całość budynku przykryta jest dachem mansardowym. Na fasadach znajdują się również balkony podtrzymywane przez kolumny z piaskowca. Całość elewacji posiada zdobną sztukaterię z motywami roślinnymi i literą „S” co nawiązuje do nazwiska rodowego. Fasada pałacu wraz z wejściem pierwotnie znajdowała się od strony kolei, dopiero w okresie międzywojennym zmieniono to na przeciwległa stronę, w miejscu wyburzonej już oranżerii (obecnie znajduje się tu wejście główne)<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …,s. 354.</ref>. Pamiętnik Fanny Schoen Lamprecht przekazuje opis pałacu. W pierwszej kondygnacji budynku tj. przyziemiu znajdowały się pomieszczenia gospodarcze tj. pralnia czy winiarnia. W głównej kondygnacji, na parterze pałacu znajdowały się pomieszczenia reprezentacyjne, tj. bogato zdobiona sztukaterią owalna sień, która prowadziła do wyższego westybulu, gdzie znajdowały się garderoby. Następnie główny hol w rodzaju dziedzińca wewnętrznego. Na wprost sieni mieściło się wejście do jadalni, która położona była za otwartą na taras loggią. Mieścił się tam również pokój bilardowy urządzony w stylu japońskim oraz pokój bufetowy. Po lewej stronie holu mieściła się neobarokowa sala balowa, z której wychodziło się do oranżerii. Na parterze pałacu znajdował się pokój dla pań w stylu angielskim, oraz pokój panów utrzymany w stylu mauretańskim. Na pierwszym piętrze mieściły się sypialnie, toalety i prywatne pokoje Schoenów, natomiast na drugim znajdowały się pokoje gościnne, pokoje dla służby oraz spiżarnia<ref> Tamże s. 354.</ref>. O pierwotnym wyposażeniu i wystroju pałacu wiadomo niewiele, a remont z przełomu lat 70/80. XX wieku znacznie zmienił rozmieszczenie pomieszczeń. Z oryginalnego wyposażenia również nie pozostało zbyt wiele. Drewniane meble, które nie zachowały się do czasów współczesnych wykonane były przez wrocławską firmę meblarską Gebruder Bauer oraz łódzką Karla Wutke. Z dawnego wystroju pozostała zdobna, kuta balustrada klatki schodowej będącej centralnym miejscem w pałacu. Całość ozdabiają trzy witraże figuralne. Przedstawiają one alegorie Handlu i Włókiennictwa w stylistyce późnego historyzmu<ref> Tamże s. 333.</ref>. Nie jest znany autor witraży, ale przypuszcza się, że zostały zamówione i sprowadzone z Niemiec<ref> Tamże s. 333.; zob. E Chmielewska, Witraże w pałacu Schoenów w Sosnowcu [w:] Witraże na Śląsku, pod. red. T. Dudek-Bujarek, Katowice, 2002, s. 109-110.</ref>.

Praktykant: /* Pałac Franza Schoena na Sielcu */

2022-08-08T06:26:06Z

Pałac Franza Schoena na Sielcu

← poprzednia wersja		Wersja z 08:26, 8 sie 2022
Linia 91:		Linia 91:
	Pałac nazywany jest „Nowym Pałacem Schoena”, „Pałacem Franza” oraz czasem „Pałacem Oskara”<ref> Niektóre źródła podają, że to właśnie na zlecenie Oskara Schoena został wybudowany pałac, a po jego śmierci w 1905 roku dopiero został zamieszkany przez Franza i jego rodzinę. </ref>. Został wybudowany w latach 1901-1903 według projektu wrocławskiego architekta Ludwiga Schneidera na zlecenie Franza Schoena<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 356.</ref>. Działka w śródmieściu przy [[Czarna Przemsza\|Czarnej Przemszy]], na której stanął pałac została zakupiona przez Schoenów w 1885 roku od hrabiego Mortimera Tschirschky’ego<ref>„Nasze Zagłebie” nr 9, 16.10.2015 r.</ref>. Budynek zamieszkiwany był przez Franza Schoen wraz z żoną Emmą i dwiema córkami Elsą (przyszłą żona Wilhelma Schoena) i Erną<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …,s. 336,356.</ref>. Gdy brat Franza, Ernst przyjechał do Sosnowca początkowo zamieszkał właśnie na Sielcu. Dopiero w 1886 roku przeniósł się na Środulkę, gdzie wybudował później swój pałac (od 1995 roku Muzeum w Sosnowcu)<ref> Tamże s. 336.</ref>. W czasie [[Pierwsze powstanie śląskie 1919\|pierwszego powstania śląskiego]] w 1919 roku w pałacu Franza była siedziba dowództwa powstania i dowództwa ochrony [[Plebiscyt\|plebiscytu]]. W 1907 roku doszło do pożaru przędzalni Schoenów, co razem z wydarzeniami wojennymi z lat 1914-1918 znacznie osłabiło majątek rodziny. Franz zmuszony był wydzierżawić pałac. W 1923 roku powstał w nim Sąd Okręgowy. W okresie niemieckiej okupacji działał w nim Deutsches Haus, a od 1945 roku ponownie pełnił funkcję sądu.		Pałac nazywany jest „Nowym Pałacem Schoena”, „Pałacem Franza” oraz czasem „Pałacem Oskara”<ref> Niektóre źródła podają, że to właśnie na zlecenie Oskara Schoena został wybudowany pałac, a po jego śmierci w 1905 roku dopiero został zamieszkany przez Franza i jego rodzinę. </ref>. Został wybudowany w latach 1901-1903 według projektu wrocławskiego architekta Ludwiga Schneidera na zlecenie Franza Schoena<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 356.</ref>. Działka w śródmieściu przy [[Czarna Przemsza\|Czarnej Przemszy]], na której stanął pałac została zakupiona przez Schoenów w 1885 roku od hrabiego Mortimera Tschirschky’ego<ref>„Nasze Zagłebie” nr 9, 16.10.2015 r.</ref>. Budynek zamieszkiwany był przez Franza Schoen wraz z żoną Emmą i dwiema córkami Elsą (przyszłą żona Wilhelma Schoena) i Erną<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …,s. 336,356.</ref>. Gdy brat Franza, Ernst przyjechał do Sosnowca początkowo zamieszkał właśnie na Sielcu. Dopiero w 1886 roku przeniósł się na Środulkę, gdzie wybudował później swój pałac (od 1995 roku Muzeum w Sosnowcu)<ref> Tamże s. 336.</ref>. W czasie [[Pierwsze powstanie śląskie 1919\|pierwszego powstania śląskiego]] w 1919 roku w pałacu Franza była siedziba dowództwa powstania i dowództwa ochrony [[Plebiscyt\|plebiscytu]]. W 1907 roku doszło do pożaru przędzalni Schoenów, co razem z wydarzeniami wojennymi z lat 1914-1918 znacznie osłabiło majątek rodziny. Franz zmuszony był wydzierżawić pałac. W 1923 roku powstał w nim Sąd Okręgowy. W okresie niemieckiej okupacji działał w nim Deutsches Haus, a od 1945 roku ponownie pełnił funkcję sądu.
	[[Plik:Pałac Franza.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Franza (Sąd Okręgowy) źródło: https://41-200.pl/historia/sosnowiec-sad-okregowy-kolejna-pocztowka-w-galerii/]]		[[Plik:Pałac Franza.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Franza (Sąd Okręgowy) źródło: https://41-200.pl/historia/sosnowiec-sad-okregowy-kolejna-pocztowka-w-galerii/]]
			[[Plik:Pałac Franza 2.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Franza (Sąd Okręgowy) źródło: https://41-200.pl/historia/sosnowiec-sad-okregowy-kolejna-pocztowka-w-galerii/]]

	Pałac ten jako jedyny z pałaców sosnowieckich przemysłowców znajduje się w śródmieściu. Powstał on w stylu eklektycznym z mieszkanką różnych elementów architektonicznych w różnych stylach. Charakterystyczna jest wieża w stylu neogotyckim, która swoim wyglądem nawiązuje do gotyku angielskiego. Elewacja łączy w sobie elementy neoromańskie, neorenesansowe, neobarokowe i neoklasycystyczne oraz secesji. W północno-wschodniej części istniała przeszklona oranżeria, która została rozebrana w czasie remontu pałacu na potrzeby siedziby sądu. Oranżeria została zabudowana i przykryta dachem, a w niej stworzono pomieszczenia biurowe. Od strony południowej i wschodniej pałac otoczony był parkiem i skałkami. W momencie przebudowy centrum miasta po drugiej wojnie światowej, park został zmieniony i dziś stanowi teren leśny przyległy do brzegu rzeki.		Pałac ten jako jedyny z pałaców sosnowieckich przemysłowców znajduje się w śródmieściu. Powstał on w stylu eklektycznym z mieszkanką różnych elementów architektonicznych w różnych stylach. Charakterystyczna jest wieża w stylu neogotyckim, która swoim wyglądem nawiązuje do gotyku angielskiego. Elewacja łączy w sobie elementy neoromańskie, neorenesansowe, neobarokowe i neoklasycystyczne oraz secesji. W północno-wschodniej części istniała przeszklona oranżeria, która została rozebrana w czasie remontu pałacu na potrzeby siedziby sądu. Oranżeria została zabudowana i przykryta dachem, a w niej stworzono pomieszczenia biurowe. Od strony południowej i wschodniej pałac otoczony był parkiem i skałkami. W momencie przebudowy centrum miasta po drugiej wojnie światowej, park został zmieniony i dziś stanowi teren leśny przyległy do brzegu rzeki.

Praktykant: /* Pałac Franza Schoena na Sielcu */

2022-08-08T06:24:43Z

Pałac Franza Schoena na Sielcu

← poprzednia wersja		Wersja z 08:24, 8 sie 2022
Linia 90:		Linia 90:

	Pałac nazywany jest „Nowym Pałacem Schoena”, „Pałacem Franza” oraz czasem „Pałacem Oskara”<ref> Niektóre źródła podają, że to właśnie na zlecenie Oskara Schoena został wybudowany pałac, a po jego śmierci w 1905 roku dopiero został zamieszkany przez Franza i jego rodzinę. </ref>. Został wybudowany w latach 1901-1903 według projektu wrocławskiego architekta Ludwiga Schneidera na zlecenie Franza Schoena<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 356.</ref>. Działka w śródmieściu przy [[Czarna Przemsza\|Czarnej Przemszy]], na której stanął pałac została zakupiona przez Schoenów w 1885 roku od hrabiego Mortimera Tschirschky’ego<ref>„Nasze Zagłebie” nr 9, 16.10.2015 r.</ref>. Budynek zamieszkiwany był przez Franza Schoen wraz z żoną Emmą i dwiema córkami Elsą (przyszłą żona Wilhelma Schoena) i Erną<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …,s. 336,356.</ref>. Gdy brat Franza, Ernst przyjechał do Sosnowca początkowo zamieszkał właśnie na Sielcu. Dopiero w 1886 roku przeniósł się na Środulkę, gdzie wybudował później swój pałac (od 1995 roku Muzeum w Sosnowcu)<ref> Tamże s. 336.</ref>. W czasie [[Pierwsze powstanie śląskie 1919\|pierwszego powstania śląskiego]] w 1919 roku w pałacu Franza była siedziba dowództwa powstania i dowództwa ochrony [[Plebiscyt\|plebiscytu]]. W 1907 roku doszło do pożaru przędzalni Schoenów, co razem z wydarzeniami wojennymi z lat 1914-1918 znacznie osłabiło majątek rodziny. Franz zmuszony był wydzierżawić pałac. W 1923 roku powstał w nim Sąd Okręgowy. W okresie niemieckiej okupacji działał w nim Deutsches Haus, a od 1945 roku ponownie pełnił funkcję sądu.		Pałac nazywany jest „Nowym Pałacem Schoena”, „Pałacem Franza” oraz czasem „Pałacem Oskara”<ref> Niektóre źródła podają, że to właśnie na zlecenie Oskara Schoena został wybudowany pałac, a po jego śmierci w 1905 roku dopiero został zamieszkany przez Franza i jego rodzinę. </ref>. Został wybudowany w latach 1901-1903 według projektu wrocławskiego architekta Ludwiga Schneidera na zlecenie Franza Schoena<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 356.</ref>. Działka w śródmieściu przy [[Czarna Przemsza\|Czarnej Przemszy]], na której stanął pałac została zakupiona przez Schoenów w 1885 roku od hrabiego Mortimera Tschirschky’ego<ref>„Nasze Zagłebie” nr 9, 16.10.2015 r.</ref>. Budynek zamieszkiwany był przez Franza Schoen wraz z żoną Emmą i dwiema córkami Elsą (przyszłą żona Wilhelma Schoena) i Erną<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …,s. 336,356.</ref>. Gdy brat Franza, Ernst przyjechał do Sosnowca początkowo zamieszkał właśnie na Sielcu. Dopiero w 1886 roku przeniósł się na Środulkę, gdzie wybudował później swój pałac (od 1995 roku Muzeum w Sosnowcu)<ref> Tamże s. 336.</ref>. W czasie [[Pierwsze powstanie śląskie 1919\|pierwszego powstania śląskiego]] w 1919 roku w pałacu Franza była siedziba dowództwa powstania i dowództwa ochrony [[Plebiscyt\|plebiscytu]]. W 1907 roku doszło do pożaru przędzalni Schoenów, co razem z wydarzeniami wojennymi z lat 1914-1918 znacznie osłabiło majątek rodziny. Franz zmuszony był wydzierżawić pałac. W 1923 roku powstał w nim Sąd Okręgowy. W okresie niemieckiej okupacji działał w nim Deutsches Haus, a od 1945 roku ponownie pełnił funkcję sądu.
	[[Plik:Pałac Franza.jpg\|~~650px~~\|thumb\|right\|Pałac Franza (Sąd Okręgowy) źródło: https://41-200.pl/historia/sosnowiec-sad-okregowy-kolejna-pocztowka-w-galerii/]]		[[Plik:Pałac Franza.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Franza (Sąd Okręgowy) źródło: https://41-200.pl/historia/sosnowiec-sad-okregowy-kolejna-pocztowka-w-galerii/]]

	Pałac ten jako jedyny z pałaców sosnowieckich przemysłowców znajduje się w śródmieściu. Powstał on w stylu eklektycznym z mieszkanką różnych elementów architektonicznych w różnych stylach. Charakterystyczna jest wieża w stylu neogotyckim, która swoim wyglądem nawiązuje do gotyku angielskiego. Elewacja łączy w sobie elementy neoromańskie, neorenesansowe, neobarokowe i neoklasycystyczne oraz secesji. W północno-wschodniej części istniała przeszklona oranżeria, która została rozebrana w czasie remontu pałacu na potrzeby siedziby sądu. Oranżeria została zabudowana i przykryta dachem, a w niej stworzono pomieszczenia biurowe. Od strony południowej i wschodniej pałac otoczony był parkiem i skałkami. W momencie przebudowy centrum miasta po drugiej wojnie światowej, park został zmieniony i dziś stanowi teren leśny przyległy do brzegu rzeki.		Pałac ten jako jedyny z pałaców sosnowieckich przemysłowców znajduje się w śródmieściu. Powstał on w stylu eklektycznym z mieszkanką różnych elementów architektonicznych w różnych stylach. Charakterystyczna jest wieża w stylu neogotyckim, która swoim wyglądem nawiązuje do gotyku angielskiego. Elewacja łączy w sobie elementy neoromańskie, neorenesansowe, neobarokowe i neoklasycystyczne oraz secesji. W północno-wschodniej części istniała przeszklona oranżeria, która została rozebrana w czasie remontu pałacu na potrzeby siedziby sądu. Oranżeria została zabudowana i przykryta dachem, a w niej stworzono pomieszczenia biurowe. Od strony południowej i wschodniej pałac otoczony był parkiem i skałkami. W momencie przebudowy centrum miasta po drugiej wojnie światowej, park został zmieniony i dziś stanowi teren leśny przyległy do brzegu rzeki.

Praktykant: /* Pałac Wilhelma */

2022-08-08T06:24:33Z

Pałac Wilhelma

← poprzednia wersja		Wersja z 08:24, 8 sie 2022
Linia 77:		Linia 77:

	Pałac został wybudowany w latach 1903-1905 prawdopodobnie według projektu znanego architekta Józefa Pomiana-Pomianowskiego w odległości niespełna stu metrów od pałacu Ernsta. Pełnił on funkcje willi mieszkalnej bratanka Ernsta, Oskara Schoena. Po tragicznej śmierci Oskara w 1905 roku w pałacu zamieszkał jego brat Wilhelm wraz z żoną Else (od 1910 roku)<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 355-356.</ref>. W czasie drugiej wojny światowej w miejscu tym schronił się ówczesny komendant Okręgu Śląskiego Armii Krajowej – Zygmunt Walter-Janka<ref> A. Makarska, Sosnowieccy przemysłowcy - Schoenowie …,s. 91. według relacji ustnej Zofii Domanowskiej z 16 maja 1999 roku.</ref>. Po zakończeniu wojny pałac wraz z sąsiadującymi budynkami został znacjonalizowany. Od 1945 roku siedzibę miała tu Zasadnicza Szkoła Włókiennicza, a od 1976 roku Studenckie Centrum Kultury Zameczek - Remedium. W ramach kompensaty długów firma „Intertex”<ref> W 1951 roku zostało utworzone państwowe przedsiębiorstwo Przędzalnia czesankowa ‘”Intertex”. A. Makarska, Sosnowieccy przemysłowcy – Schoenowie…, s. 93.</ref> przekazała pałac pod zarząd miasta Sosnowiec i wraz z całym zespołem parkowo-pałacowym został wpisany do rejestru zabytków. W kolejnych latach pałac przeszedł w ręce prywatne i urządzono w nim prywatną Szkołę Handlową. W 2004 roku miasto odkupiło pałac i planowało jego renowacje. Brak wystarczających funduszy zmusił miasto do ponownej sprzedaży budynku, z zastrzeżeniem, że obiekt ten ma pełnić w przyszłości funkcje usługowe. W 2009 roku pałac został zakupiony przez nowego właściciela, który planował gruntowny remont. Według planów w pałacu miał powstać hotel, restauracja oraz sale bankietowe. W 2010 roku doszło do pożaru, który spowodował znaczne zniszczenia. Obiekt ponownie został wyremontowany, a w 2021 roku ponownie wystawiony na sprzedaż.		Pałac został wybudowany w latach 1903-1905 prawdopodobnie według projektu znanego architekta Józefa Pomiana-Pomianowskiego w odległości niespełna stu metrów od pałacu Ernsta. Pełnił on funkcje willi mieszkalnej bratanka Ernsta, Oskara Schoena. Po tragicznej śmierci Oskara w 1905 roku w pałacu zamieszkał jego brat Wilhelm wraz z żoną Else (od 1910 roku)<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 355-356.</ref>. W czasie drugiej wojny światowej w miejscu tym schronił się ówczesny komendant Okręgu Śląskiego Armii Krajowej – Zygmunt Walter-Janka<ref> A. Makarska, Sosnowieccy przemysłowcy - Schoenowie …,s. 91. według relacji ustnej Zofii Domanowskiej z 16 maja 1999 roku.</ref>. Po zakończeniu wojny pałac wraz z sąsiadującymi budynkami został znacjonalizowany. Od 1945 roku siedzibę miała tu Zasadnicza Szkoła Włókiennicza, a od 1976 roku Studenckie Centrum Kultury Zameczek - Remedium. W ramach kompensaty długów firma „Intertex”<ref> W 1951 roku zostało utworzone państwowe przedsiębiorstwo Przędzalnia czesankowa ‘”Intertex”. A. Makarska, Sosnowieccy przemysłowcy – Schoenowie…, s. 93.</ref> przekazała pałac pod zarząd miasta Sosnowiec i wraz z całym zespołem parkowo-pałacowym został wpisany do rejestru zabytków. W kolejnych latach pałac przeszedł w ręce prywatne i urządzono w nim prywatną Szkołę Handlową. W 2004 roku miasto odkupiło pałac i planowało jego renowacje. Brak wystarczających funduszy zmusił miasto do ponownej sprzedaży budynku, z zastrzeżeniem, że obiekt ten ma pełnić w przyszłości funkcje usługowe. W 2009 roku pałac został zakupiony przez nowego właściciela, który planował gruntowny remont. Według planów w pałacu miał powstać hotel, restauracja oraz sale bankietowe. W 2010 roku doszło do pożaru, który spowodował znaczne zniszczenia. Obiekt ponownie został wyremontowany, a w 2021 roku ponownie wystawiony na sprzedaż.
	[[Plik:Pałac WIlhelma.jpg\|~~650px~~\|thumb\|right\|Pałac Wilhelma. Źródło: https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/]]		[[Plik:Pałac WIlhelma.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Wilhelma. Źródło: https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/]]

	Pałac powstał w stylu łączącym elementy klasycystyczne i barokowe. Jest to dwukondygnacyjna budowla na planie prostokąta, przykryta wysokim czterospadowym dachem wspieranym na pilastrach. Zachodnia strona posiadała ganek wsparty na dwóch jońskich kolumnach. Wejście główne natomiast znajduje się po stronie wschodniej i stanowi go wysunięty przedsionek. Z powodu jego powojennych losów, z oryginalnych elementów wnętrza pozostał kamienny kominek, sztukateria dekoracyjna stropu oraz elementy stolarki<ref>I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 356.</ref>.		Pałac powstał w stylu łączącym elementy klasycystyczne i barokowe. Jest to dwukondygnacyjna budowla na planie prostokąta, przykryta wysokim czterospadowym dachem wspieranym na pilastrach. Zachodnia strona posiadała ganek wsparty na dwóch jońskich kolumnach. Wejście główne natomiast znajduje się po stronie wschodniej i stanowi go wysunięty przedsionek. Z powodu jego powojennych losów, z oryginalnych elementów wnętrza pozostał kamienny kominek, sztukateria dekoracyjna stropu oraz elementy stolarki<ref>I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 356.</ref>.

Praktykant: /* Zespół pałacowo-parkowy Dietla na Pogoni */

2022-08-08T06:24:19Z

Zespół pałacowo-parkowy Dietla na Pogoni

← poprzednia wersja		Wersja z 08:24, 8 sie 2022
Linia 36:		Linia 36:
	Pałac Dietla powstał na miejscu dawnego przyfabrycznego budynku. W latach 80. XIX wieku niewielkie mieszkanie zamieniło się w jednopiętrowy budynek o podłużnym planie w stylu neorenesansowym. Początkowo wzniesiono dom mieszkalny z cegły w formie czterokątnej, dwupiętrowej budowli z płaskim dachem. Później wszedł on w obręb pałacu i sytuował się z jego lewej strony. Do południowej strony dobudowano palmiarnię z kolorowymi oknami. Przypuszcza się, że Dietel traktował ten dom jako tymczasowy i że właściwą rezydencje wybuduje z dala od fabryki i torów<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec [w:] Sosnowiec. Obraz miasta i jego dzieje, T.II, pod.red. Antoniego Barciaka, Sosnowiec, 2016, s. 350.</ref>. Wraz ze zwiększającym się majątkiem ale także powiększającą się rodziną, dom został przebudowany na przełomie XIX/XX wieku do stanu okazałej rezydencji rodowej. Projekt przebudowy pałacu został zlecony inżynierowi Waligórskiemu. Dwie części pałacu pozostawały w stosunku do siebie w znacznej dysproporcji, co wymagało prac ujednolicających, które były wykonane dwukrotnie w ostatnich latach XIX wieku i z początkiem kolejnego stulecia<ref> Tamże s. 350.</ref>.		Pałac Dietla powstał na miejscu dawnego przyfabrycznego budynku. W latach 80. XIX wieku niewielkie mieszkanie zamieniło się w jednopiętrowy budynek o podłużnym planie w stylu neorenesansowym. Początkowo wzniesiono dom mieszkalny z cegły w formie czterokątnej, dwupiętrowej budowli z płaskim dachem. Później wszedł on w obręb pałacu i sytuował się z jego lewej strony. Do południowej strony dobudowano palmiarnię z kolorowymi oknami. Przypuszcza się, że Dietel traktował ten dom jako tymczasowy i że właściwą rezydencje wybuduje z dala od fabryki i torów<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec [w:] Sosnowiec. Obraz miasta i jego dzieje, T.II, pod.red. Antoniego Barciaka, Sosnowiec, 2016, s. 350.</ref>. Wraz ze zwiększającym się majątkiem ale także powiększającą się rodziną, dom został przebudowany na przełomie XIX/XX wieku do stanu okazałej rezydencji rodowej. Projekt przebudowy pałacu został zlecony inżynierowi Waligórskiemu. Dwie części pałacu pozostawały w stosunku do siebie w znacznej dysproporcji, co wymagało prac ujednolicających, które były wykonane dwukrotnie w ostatnich latach XIX wieku i z początkiem kolejnego stulecia<ref> Tamże s. 350.</ref>.

	[[Plik:Pałac Dietla na pocztówce.jpg\|~~650px~~\|thumb\|right\|Pałac Dietla na pocztówce. Źródło: http://palacdietla.pl/historia.html.]]		[[Plik:Pałac Dietla na pocztówce.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Dietla na pocztówce. Źródło: http://palacdietla.pl/historia.html.]]


Linia 52:		Linia 52:
	Na pierwszym piętrze znajdował się również sekretny pokój zawierający sejf. Do pomieszczenie można było przejść z secesyjnego gabinetu, który połączony był z jadalnią masywnym rozsuwanymi drzwiami. Sam sejf nosił ślady próby włamania w czasie gdy pałac padł ofiarą grabieży radzieckiej<ref> Tamże s. 38.; K. Zawadzka, Pałac Dietla…, s. 47.</ref>. Łazienka, a właściwie pokój kąpielowy również znajdował się na pierwszym piętrze. Jako jedyny tego typu pokój w kraju zachował się prawie bez zmian do czasów współczesnych. W centralnej części znajduje się basen w stylu rzymskim ozdobiony kafelkami wraz z rzeźbioną, ceramiczna ramą. Dodatkowo łazienka posiada bogatą terakotowa posadzkę oraz witraże firmy Kahlert i Weber z Rygi<ref> J. Owczarek, Sosnowieckie pałace, „Rocznik Sosnowiecki 1992”, s. 20.; A. Mika , Dzieje rodu…,s. 38.</ref>.		Na pierwszym piętrze znajdował się również sekretny pokój zawierający sejf. Do pomieszczenie można było przejść z secesyjnego gabinetu, który połączony był z jadalnią masywnym rozsuwanymi drzwiami. Sam sejf nosił ślady próby włamania w czasie gdy pałac padł ofiarą grabieży radzieckiej<ref> Tamże s. 38.; K. Zawadzka, Pałac Dietla…, s. 47.</ref>. Łazienka, a właściwie pokój kąpielowy również znajdował się na pierwszym piętrze. Jako jedyny tego typu pokój w kraju zachował się prawie bez zmian do czasów współczesnych. W centralnej części znajduje się basen w stylu rzymskim ozdobiony kafelkami wraz z rzeźbioną, ceramiczna ramą. Dodatkowo łazienka posiada bogatą terakotowa posadzkę oraz witraże firmy Kahlert i Weber z Rygi<ref> J. Owczarek, Sosnowieckie pałace, „Rocznik Sosnowiecki 1992”, s. 20.; A. Mika , Dzieje rodu…,s. 38.</ref>.

	[[Plik:Łazienka w pałacu Dietla.jpg\|~~650px~~\|thumb\|right\|Współczesny widok na łazienkę w pałacu Dietla. Źródło: https://instytutkorfantego.pl/blog/palac-dietla-w-sosnowcu-i-wybrane-elementy-jego-wystroju/.]]		[[Plik:Łazienka w pałacu Dietla.jpg\|450px\|thumb\|right\|Współczesny widok na łazienkę w pałacu Dietla. Źródło: https://instytutkorfantego.pl/blog/palac-dietla-w-sosnowcu-i-wybrane-elementy-jego-wystroju/.]]

	Na drugim piętrze, które jest znacznie skromniejsze, powstałym w stylu secesji znajduje się pokój, którego ściana ozdobiona jest freskiem autorstwa Włodzimierza Tetmajera. W pokoju tym znajduje się także balkon i oranżeria<ref>http://palacdietla.pl/historia.html, A. Mika, Dzieje rodu…, s. 38.</ref>. Pałac wyposażony był w cenne meble, obrazy i inne dzieła artystyczne. Rodzina posiadała również liczne pamiątki, przywożone ze swoich podróży oraz otrzymane przy różnych okazjach<ref> A. Mika, Dzieje rodu…, s. 38.</ref>. Większość z cennego wyposażenia pałacu uległa rozproszeniu w momencie opuszczenia przez Dietlów swojego majątku. Rozproszenie to było skutkiem grabieży, ale także zabierania obiektów przez instytucje tam działające po drugiej wojnie światowej. Relacje przekazują, że szkoła baletowa, która opuszczała Sosnowiec wywiozła z pałacu trzy wagony cennych mebli. Część mebli trafiła także do rekwizytorni katowickiego ośrodka telewizyjnego<ref> K. Zawadzka, Pałac Dietla…, s. 48.</ref>. Władze Sosnowca włączyły się w przekazanie pałacowi dwóch kryształowych żyrandoli z sali balowej oraz wywiezionych wcześniej części mebli<ref>http://palacdietla.pl/historia.html</ref>.		Na drugim piętrze, które jest znacznie skromniejsze, powstałym w stylu secesji znajduje się pokój, którego ściana ozdobiona jest freskiem autorstwa Włodzimierza Tetmajera. W pokoju tym znajduje się także balkon i oranżeria<ref>http://palacdietla.pl/historia.html, A. Mika, Dzieje rodu…, s. 38.</ref>. Pałac wyposażony był w cenne meble, obrazy i inne dzieła artystyczne. Rodzina posiadała również liczne pamiątki, przywożone ze swoich podróży oraz otrzymane przy różnych okazjach<ref> A. Mika, Dzieje rodu…, s. 38.</ref>. Większość z cennego wyposażenia pałacu uległa rozproszeniu w momencie opuszczenia przez Dietlów swojego majątku. Rozproszenie to było skutkiem grabieży, ale także zabierania obiektów przez instytucje tam działające po drugiej wojnie światowej. Relacje przekazują, że szkoła baletowa, która opuszczała Sosnowiec wywiozła z pałacu trzy wagony cennych mebli. Część mebli trafiła także do rekwizytorni katowickiego ośrodka telewizyjnego<ref> K. Zawadzka, Pałac Dietla…, s. 48.</ref>. Władze Sosnowca włączyły się w przekazanie pałacowi dwóch kryształowych żyrandoli z sali balowej oraz wywiezionych wcześniej części mebli<ref>http://palacdietla.pl/historia.html</ref>.

Praktykant: /* Zespół pałacowo-parkowy Dietla na Pogoni */

2022-08-08T06:23:38Z

Zespół pałacowo-parkowy Dietla na Pogoni

← poprzednia wersja		Wersja z 08:23, 8 sie 2022
Linia 18:		Linia 18:

	W 1878 roku niemiecki przemysłowiec Heinrich Dietel przy był do Sosnowca wraz ze swoją żoną Clarą i założył pierwszą w Królestwie Polskim i całym Cesarstwie Rosyjskim fabrykę wełny czesankowej na Pogoni (dzielnica Sosnowca). Początkowo rodzina mieszkała w [[Katowice\|Katowicach]], następnie przeniosła się do Sosnowca i zamieszkała w jednym z pomieszczeń przy fabryce. Wraz z rozbudową fabryki, rodzina zaczęła budowę siedziby rodowej. Pałac powstał w otoczeniu domów robotniczych, naprzeciwko fabryki w biskiej odległości od torów kolejowych Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. To wraz z [[Kościół ewangelicko-augsburski\|kościołem ewangelicko-augsburskim]], parkiem oraz znajdującą się nieco dalej szkołą realną, tworzyło zabudowę ulicy Dietlowskiej (obecnej ulicy Żeromskiego).		W 1878 roku niemiecki przemysłowiec Heinrich Dietel przy był do Sosnowca wraz ze swoją żoną Clarą i założył pierwszą w Królestwie Polskim i całym Cesarstwie Rosyjskim fabrykę wełny czesankowej na Pogoni (dzielnica Sosnowca). Początkowo rodzina mieszkała w [[Katowice\|Katowicach]], następnie przeniosła się do Sosnowca i zamieszkała w jednym z pomieszczeń przy fabryce. Wraz z rozbudową fabryki, rodzina zaczęła budowę siedziby rodowej. Pałac powstał w otoczeniu domów robotniczych, naprzeciwko fabryki w biskiej odległości od torów kolejowych Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. To wraz z [[Kościół ewangelicko-augsburski\|kościołem ewangelicko-augsburskim]], parkiem oraz znajdującą się nieco dalej szkołą realną, tworzyło zabudowę ulicy Dietlowskiej (obecnej ulicy Żeromskiego).
	[[Plik:Ulica Dietlowska.jpg\|\|~~650px~~\|thumb\|right\|Widok na ulice Dietlowską obecną ulice Żeromskiego. Po prawej stronie widoczny kościół ewangelicki i fragmenty fabryki, po lewej stronie pałac Dietlów. Źródło: https://archiwum.41-200.pl/picture.php?/239]]		[[Plik:Ulica Dietlowska.jpg\|\|450px\|thumb\|right\|Widok na ulice Dietlowską obecną ulice Żeromskiego. Po prawej stronie widoczny kościół ewangelicki i fragmenty fabryki, po lewej stronie pałac Dietlów. Źródło: https://archiwum.41-200.pl/picture.php?/239]]

Praktykant: /* Pałac Franza Schoena na Sielcu */

2022-08-08T06:22:51Z

Pałac Franza Schoena na Sielcu

← poprzednia wersja		Wersja z 08:22, 8 sie 2022
Linia 90:		Linia 90:

	Pałac nazywany jest „Nowym Pałacem Schoena”, „Pałacem Franza” oraz czasem „Pałacem Oskara”<ref> Niektóre źródła podają, że to właśnie na zlecenie Oskara Schoena został wybudowany pałac, a po jego śmierci w 1905 roku dopiero został zamieszkany przez Franza i jego rodzinę. </ref>. Został wybudowany w latach 1901-1903 według projektu wrocławskiego architekta Ludwiga Schneidera na zlecenie Franza Schoena<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 356.</ref>. Działka w śródmieściu przy [[Czarna Przemsza\|Czarnej Przemszy]], na której stanął pałac została zakupiona przez Schoenów w 1885 roku od hrabiego Mortimera Tschirschky’ego<ref>„Nasze Zagłebie” nr 9, 16.10.2015 r.</ref>. Budynek zamieszkiwany był przez Franza Schoen wraz z żoną Emmą i dwiema córkami Elsą (przyszłą żona Wilhelma Schoena) i Erną<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …,s. 336,356.</ref>. Gdy brat Franza, Ernst przyjechał do Sosnowca początkowo zamieszkał właśnie na Sielcu. Dopiero w 1886 roku przeniósł się na Środulkę, gdzie wybudował później swój pałac (od 1995 roku Muzeum w Sosnowcu)<ref> Tamże s. 336.</ref>. W czasie [[Pierwsze powstanie śląskie 1919\|pierwszego powstania śląskiego]] w 1919 roku w pałacu Franza była siedziba dowództwa powstania i dowództwa ochrony [[Plebiscyt\|plebiscytu]]. W 1907 roku doszło do pożaru przędzalni Schoenów, co razem z wydarzeniami wojennymi z lat 1914-1918 znacznie osłabiło majątek rodziny. Franz zmuszony był wydzierżawić pałac. W 1923 roku powstał w nim Sąd Okręgowy. W okresie niemieckiej okupacji działał w nim Deutsches Haus, a od 1945 roku ponownie pełnił funkcję sądu.		Pałac nazywany jest „Nowym Pałacem Schoena”, „Pałacem Franza” oraz czasem „Pałacem Oskara”<ref> Niektóre źródła podają, że to właśnie na zlecenie Oskara Schoena został wybudowany pałac, a po jego śmierci w 1905 roku dopiero został zamieszkany przez Franza i jego rodzinę. </ref>. Został wybudowany w latach 1901-1903 według projektu wrocławskiego architekta Ludwiga Schneidera na zlecenie Franza Schoena<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 356.</ref>. Działka w śródmieściu przy [[Czarna Przemsza\|Czarnej Przemszy]], na której stanął pałac została zakupiona przez Schoenów w 1885 roku od hrabiego Mortimera Tschirschky’ego<ref>„Nasze Zagłebie” nr 9, 16.10.2015 r.</ref>. Budynek zamieszkiwany był przez Franza Schoen wraz z żoną Emmą i dwiema córkami Elsą (przyszłą żona Wilhelma Schoena) i Erną<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …,s. 336,356.</ref>. Gdy brat Franza, Ernst przyjechał do Sosnowca początkowo zamieszkał właśnie na Sielcu. Dopiero w 1886 roku przeniósł się na Środulkę, gdzie wybudował później swój pałac (od 1995 roku Muzeum w Sosnowcu)<ref> Tamże s. 336.</ref>. W czasie [[Pierwsze powstanie śląskie 1919\|pierwszego powstania śląskiego]] w 1919 roku w pałacu Franza była siedziba dowództwa powstania i dowództwa ochrony [[Plebiscyt\|plebiscytu]]. W 1907 roku doszło do pożaru przędzalni Schoenów, co razem z wydarzeniami wojennymi z lat 1914-1918 znacznie osłabiło majątek rodziny. Franz zmuszony był wydzierżawić pałac. W 1923 roku powstał w nim Sąd Okręgowy. W okresie niemieckiej okupacji działał w nim Deutsches Haus, a od 1945 roku ponownie pełnił funkcję sądu.
			[[Plik:Pałac Franza.jpg\|650px\|thumb\|right\|Pałac Franza (Sąd Okręgowy) źródło: https://41-200.pl/historia/sosnowiec-sad-okregowy-kolejna-pocztowka-w-galerii/]]

	Pałac ten jako jedyny z pałaców sosnowieckich przemysłowców znajduje się w śródmieściu. Powstał on w stylu eklektycznym z mieszkanką różnych elementów architektonicznych w różnych stylach. Charakterystyczna jest wieża w stylu neogotyckim, która swoim wyglądem nawiązuje do gotyku angielskiego. Elewacja łączy w sobie elementy neoromańskie, neorenesansowe, neobarokowe i neoklasycystyczne oraz secesji. W północno-wschodniej części istniała przeszklona oranżeria, która została rozebrana w czasie remontu pałacu na potrzeby siedziby sądu. Oranżeria została zabudowana i przykryta dachem, a w niej stworzono pomieszczenia biurowe. Od strony południowej i wschodniej pałac otoczony był parkiem i skałkami. W momencie przebudowy centrum miasta po drugiej wojnie światowej, park został zmieniony i dziś stanowi teren leśny przyległy do brzegu rzeki.		Pałac ten jako jedyny z pałaców sosnowieckich przemysłowców znajduje się w śródmieściu. Powstał on w stylu eklektycznym z mieszkanką różnych elementów architektonicznych w różnych stylach. Charakterystyczna jest wieża w stylu neogotyckim, która swoim wyglądem nawiązuje do gotyku angielskiego. Elewacja łączy w sobie elementy neoromańskie, neorenesansowe, neobarokowe i neoklasycystyczne oraz secesji. W północno-wschodniej części istniała przeszklona oranżeria, która została rozebrana w czasie remontu pałacu na potrzeby siedziby sądu. Oranżeria została zabudowana i przykryta dachem, a w niej stworzono pomieszczenia biurowe. Od strony południowej i wschodniej pałac otoczony był parkiem i skałkami. W momencie przebudowy centrum miasta po drugiej wojnie światowej, park został zmieniony i dziś stanowi teren leśny przyległy do brzegu rzeki.

← poprzednia wersja		Wersja z 08:29, 8 sie 2022
Linia 72:		Linia 72:
	Główna siedziba rodu, pałac Ernsta, powstała przy trasie Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w okolicy fabryk i osiedli robotniczych i został otoczony neoromantycznym parkiem. Za projekt pałacu odpowiedzialny był wrocławski architekt Karl Grosser, który również zaprojektował pałac [[Henckel von Donnersmarck\|Henckel von Donnersmarcków]] w Brynku. Budowa pałacu na Środulce zakończyła się w 1896 roku, natomiast kolejny rok zajęło jego wyposażanie<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 353.</ref>. Największe zmiany w układzie wnętrz dokonano po 1945 roku, kiedy to w pałacu zaczęło funkcjonować przedszkole oraz utworzono prywatne mieszkania. W 1980 roku pałac został wpisany do rejestru zabytków, co dało początek jego adaptacji pod placówkę muzealną. Początkowo w pałacu działał oddział [[Muzeum Górnośląskie w Bytomiu\|Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu]], a od 1995 roku funkcjonuje już jako samodzielna instytucja muzealno-kulturalna<ref>https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/ </ref>. Poza placówką muzealną w pałacu mieści się obecnie również Urząd Stanu Cywilnego (od 1991 roku) oraz restauracja „Belvedere” (od 1998 roku).		Główna siedziba rodu, pałac Ernsta, powstała przy trasie Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w okolicy fabryk i osiedli robotniczych i został otoczony neoromantycznym parkiem. Za projekt pałacu odpowiedzialny był wrocławski architekt Karl Grosser, który również zaprojektował pałac [[Henckel von Donnersmarck\|Henckel von Donnersmarcków]] w Brynku. Budowa pałacu na Środulce zakończyła się w 1896 roku, natomiast kolejny rok zajęło jego wyposażanie<ref> I. Kontny, J. Owczarek , Zabytkowa architektura i sztuka miasta Sosnowiec …, s. 353.</ref>. Największe zmiany w układzie wnętrz dokonano po 1945 roku, kiedy to w pałacu zaczęło funkcjonować przedszkole oraz utworzono prywatne mieszkania. W 1980 roku pałac został wpisany do rejestru zabytków, co dało początek jego adaptacji pod placówkę muzealną. Początkowo w pałacu działał oddział [[Muzeum Górnośląskie w Bytomiu\|Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu]], a od 1995 roku funkcjonuje już jako samodzielna instytucja muzealno-kulturalna<ref>https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/ </ref>. Poza placówką muzealną w pałacu mieści się obecnie również Urząd Stanu Cywilnego (od 1991 roku) oraz restauracja „Belvedere” (od 1998 roku).
	[[Plik:Pałac Schoena 1.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Ernsta Schoena ok. 1900 roku. Źródło: https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/]]		[[Plik:Pałac Schoena 1.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Ernsta Schoena ok. 1900 roku. Źródło: https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/]]
			[[Plik:Pałac Schoena 2.jpg\|450px\|thumb\|right\|Pałac Ernsta Schoena ok. 1900 roku. Źródło: https://www.muzeum.org.pl/historia-palacu-schoena/]]