Sejm Śląski - Historia wersji

Praktykant o 07:43, 16 sty 2019

2019-01-16T07:43:24Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:43, 16 sty 2019
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
			(ang. Silesian Parliament,niem. Schlesisches Sejm)

	Autor: [[dr hab. Lech Krzyżanowski]]		Autor: [[dr hab. Lech Krzyżanowski]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 12:12, 9 mar 2016

2016-03-09T12:12:58Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:12, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor: [[dr hab. Lech Krzyżanowski]]		Autor: [[dr hab. Lech Krzyżanowski]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 12:01, 3 cze 2015

2015-06-03T12:01:20Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:01, 3 cze 2015
Linia 53:		Linia 53:
	==Płaszczyzna sporów politycznych==		==Płaszczyzna sporów politycznych==

	Sejm Śląski już w 1922 roku stał się widownią ostrej walki politycznej, która odtąd towarzyszyła mu aż do końca jego istnienia. Trudno byłoby wyobrazić sobie inne rozwiązanie, pamiętając o dużym rozdrobnieniu i skłóceniu górnośląskiej sceny politycznej. Wpływało na to, oprócz typowej także dla innych regionów walki partyjnej, zróżnicowanie narodowościowe. Spośród partii, które miały swych przedstawicieli w Sejmie Śląskim wymieńmy: [[Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji]] (posłami byli m.in. Wojciech Korfanty, [[Paweł Kempka]], [[Edward Rybarz]]), [[Narodowa Partia Robotnicza\|Narodową Partię Robotniczą]] (m.in. [[Michał Grajek]], [[Ignacy Sikora]]), [[Polska Partia Socjalistyczna\|Polską Partię Socjalistyczną]] (m.in. [[Józef Biniszkiewicz]], [[Wiktor Rumpfelt]]), a po przewrocie majowym [[Narodowo Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy]], czyli miejscową ekspozyturę ruchu sanacyjnego (m.in. [[Włodzimierz Dąbrowski]], [[Józef Witczak]]). Na Śląsku Cieszyńskim niemałą popularnością cieszyło się [[Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”]], którego przedstawicielem w Sejmie Śląskim był [[Jan Szuścik]]. Swoje partie mieli także miejscowi Niemcy. W Sejmie Śląskim reprezentowane były: [[Deutsche Katholische Volkspartei]], później pod nazwą [[Deutsche Christliche Volkspartei]] (m.in. [[Eduard Pant]], [[Thomas Szczeponik]]), [[Deutsche Partei]] (m.in. [[Otto Ulitz]], [[Max Sabass]]), [[Deutsche Sozialistische Arbeiterpartei Polens]] (m.in. [[Johann Kowoll]]), a po dojściu do władzy w Niemczech Adolfa Hitlera także tzw. [[Jungdeutsche Partei für Polen]]. Najczęściej pojawiającymi się tematami, wokół których na forum Sejmu Śląskiego toczyły się partyjne spory były:		Sejm Śląski już w 1922 roku stał się widownią ostrej walki politycznej, która odtąd towarzyszyła mu aż do końca jego istnienia. Trudno byłoby wyobrazić sobie inne rozwiązanie, pamiętając o dużym rozdrobnieniu i skłóceniu górnośląskiej sceny politycznej. Wpływało na to, oprócz typowej także dla innych regionów walki partyjnej, zróżnicowanie narodowościowe. Spośród partii, które miały swych przedstawicieli w Sejmie Śląskim wymieńmy: [[Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji]] (posłami byli m.in. Wojciech Korfanty, [[Paweł Kempka]], [[Edward Rybarz]]), [[Narodowa Partia Robotnicza\|Narodową Partię Robotniczą]] (m.in. [[Michał Grajek]], [[Ignacy Sikora]]), [[Polska Partia Socjalistyczna\|Polską Partię Socjalistyczną]] (m.in. [[Józef Biniszkiewicz]], [[Wiktor Rumpfelt]]), a po przewrocie majowym [[Narodowo Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy]], czyli miejscową ekspozyturę ruchu sanacyjnego (m.in. [[Włodzimierz Dąbrowski]], [[Józef Witczak]]). Na Śląsku Cieszyńskim niemałą popularnością cieszyło się [[Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”]], którego przedstawicielem w Sejmie Śląskim był [[Jan Szuścik]]. Swoje partie mieli także miejscowi Niemcy. W Sejmie Śląskim reprezentowane były: [[Katolicka Partia Ludowa\|Deutsche Katholische Volkspartei]], później pod nazwą [[Deutsche Christliche Volkspartei]] (m.in. [[Eduard Pant]], [[Thomas Szczeponik]]), [[Deutsche Partei]] (m.in. [[Otto Ulitz]], [[Max Sabass]]), [[Deutsche Sozialistische Arbeiterpartei Polens]] (m.in. [[Johann Kowoll]]), a po dojściu do władzy w Niemczech Adolfa Hitlera także tzw. [[Jungdeutsche Partei für Polen]]. Najczęściej pojawiającymi się tematami, wokół których na forum Sejmu Śląskiego toczyły się partyjne spory były:
	*autonomia		*autonomia
	Wśród obrońców tego rozwiązania były partie niemieckie. Chadecja, początkowo sceptyczna, do grona obrońców autonomii przystąpiła po przewrocie majowym. Przeciwnikami autonomii byli posłowie reprezentujący [[Sanacja\|śląską sanację]], a także miejscowa PPS. NPR nie zajmował w tej sprawie jednolitego stanowiska.		Wśród obrońców tego rozwiązania były partie niemieckie. Chadecja, początkowo sceptyczna, do grona obrońców autonomii przystąpiła po przewrocie majowym. Przeciwnikami autonomii byli posłowie reprezentujący [[Sanacja\|śląską sanację]], a także miejscowa PPS. NPR nie zajmował w tej sprawie jednolitego stanowiska.

Garbaczm o 11:44, 3 cze 2015

2015-06-03T11:44:57Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:44, 3 cze 2015
Linia 10:		Linia 10:
	==Geneza==		==Geneza==

	Po zakończeniu I wojny światowej uległ intensyfikacji polsko-niemiecki spór o Górny Śląsk. Konflikt miał zarówno swój wymiar militarny (patrz: [[Powstania śląskie\|powstania śląskie]]), jak i dyplomatyczny. Na mocy art. 88 traktatu wersalskiego (z 28.VI.1919 roku), o przynależności państwowej [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] miał zadecydować [[Plebiscyt\|plebiscyt]]. W celu uzyskania w nim jak najkorzystniejszego rezultatu, obie rywalizujące strony utworzyły swe [[Polski Komisariat Plebiscytowy\|komisariaty plebiscytowe]], a te zainicjowały działania propagandowe, wśród których dominowała obietnica zapewnienia Górnemu Śląskowi prawnej samodzielności. Sięgnięcie po ten argument było zrozumiałe. Polska i Niemcy bowiem nie koncentrowały się na eksponowaniu własnych zalet, lecz na podkreślaniu wad przeciwnika. W takich warunkach, zwłaszcza wśród osób o nieskrystalizowanej świadomości narodowej, wzrastało przekonanie, że niezależnie od wyniku plebiscytu przyszłość ich dzielnicy nie rysuje się optymistycznie. Jedyną ochroną wydawała się gwarancja niezależności prawnej. Taki sposób myślenia przyczyniał się w tym czasie również do wzrostu popularności ruchu separatystycznego, co także przyspieszyło decyzję o zaproponowaniu Górnemu Śląskowi autonomii. Trzeba wreszcie pamiętać, że w całej dzielnicy pruskiej, wśród miejscowej ludności polskiej panowało przekonanie, że w procesie integracji z II Rzecząpospolitą trzeba zapewnić sobie gwarancje prawnej separacji, by utrzymać wyższy na tym terenie poziom życia. W splocie omawianych czynników poszukiwać należy genezy autonomii województwa śląskiego, a co za tym idzie także funkcjonowania w jej ramach Sejmu Śląskiego. Nim doszło do ogłoszenia polskich przepisów o autonomii, 14.X.1919 roku [[Pruskie Zgromadzenie Krajowe]] uchwaliło ustawę, na mocy której Górny Śląsk stał się odrębną prowincją, tym samym uzyskując znacznie szerszy zakres samodzielności. Władze polskie chcąc osłabić propagandowy efekt tej decyzji, zaproponowały własne rozwiązanie. 15.VII.1920 roku Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę konstytucyjną zawierającą tzw. [[Statut Organiczny Województwa Śląskiego]] ([http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=39685&from=&dirids=1&ver_id=&lp=47&QI= Dz.U. z 1920 rok Nr 73, poz. 497]). Przesądzono w nim, iż ta część Górnego Śląska, która w wyniku plebiscytu przypadnie Polsce, stanie się wraz ze [[Śląsk Cieszyński\|Śląskiem Cieszyńskim]] odrębnym województwem (śląskim). Ono zaś otrzyma autonomię, a podstawowym organem władzy ustawodawczej stanie się tu Sejm Śląski. W chwili uchwalenia statutu organicznego, kwestia przynależności do Polski jakiegokolwiek fragmentu górnośląskiego obszaru plebiscytowego nie była przesądzona, toteż sama ustawa początkowo miała charakter czysto teoretyczny.		Po zakończeniu I wojny światowej uległ intensyfikacji polsko-niemiecki spór o Górny Śląsk. Konflikt miał zarówno swój wymiar militarny (patrz: [[Powstania śląskie\|powstania śląskie]]), jak i dyplomatyczny. Na mocy art. 88 traktatu wersalskiego (z 28.VI.1919 roku), o przynależności państwowej [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] miał zadecydować [[Plebiscyt\|plebiscyt]]. W celu uzyskania w nim jak najkorzystniejszego rezultatu, obie rywalizujące strony utworzyły swe [[Polski Komisariat Plebiscytowy\|komisariaty plebiscytowe]], a te zainicjowały działania propagandowe, wśród których dominowała obietnica zapewnienia Górnemu Śląskowi prawnej samodzielności. Sięgnięcie po ten argument było zrozumiałe. Polska i Niemcy bowiem nie koncentrowały się na eksponowaniu własnych zalet, lecz na podkreślaniu wad przeciwnika. W takich warunkach, zwłaszcza wśród osób o nieskrystalizowanej świadomości narodowej, wzrastało przekonanie, że niezależnie od wyniku plebiscytu przyszłość ich dzielnicy nie rysuje się optymistycznie. Jedyną ochroną wydawała się gwarancja niezależności prawnej. Taki sposób myślenia przyczyniał się w tym czasie również do wzrostu popularności ruchu separatystycznego, co także przyspieszyło decyzję o zaproponowaniu Górnemu Śląskowi autonomii. Trzeba wreszcie pamiętać, że w całej dzielnicy pruskiej, wśród miejscowej ludności polskiej panowało przekonanie, że w procesie integracji z II Rzecząpospolitą trzeba zapewnić sobie gwarancje prawnej separacji, by utrzymać wyższy na tym terenie poziom życia. W splocie omawianych czynników poszukiwać należy genezy autonomii województwa śląskiego, a co za tym idzie także funkcjonowania w jej ramach Sejmu Śląskiego. Nim doszło do ogłoszenia polskich przepisów o autonomii, 14.X.1919 roku [[Posłowie Górnośląscy do Pruskiego Zgromadzenia Krajowego\|Pruskie Zgromadzenie Krajowe]] uchwaliło ustawę, na mocy której Górny Śląsk stał się odrębną prowincją, tym samym uzyskując znacznie szerszy zakres samodzielności. Władze polskie chcąc osłabić propagandowy efekt tej decyzji, zaproponowały własne rozwiązanie. 15.VII.1920 roku Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę konstytucyjną zawierającą tzw. [[Statut Organiczny Województwa Śląskiego]] ([http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=39685&from=&dirids=1&ver_id=&lp=47&QI= Dz.U. z 1920 rok Nr 73, poz. 497]). Przesądzono w nim, iż ta część Górnego Śląska, która w wyniku plebiscytu przypadnie Polsce, stanie się wraz ze [[Śląsk Cieszyński\|Śląskiem Cieszyńskim]] odrębnym województwem (śląskim). Ono zaś otrzyma autonomię, a podstawowym organem władzy ustawodawczej stanie się tu Sejm Śląski. W chwili uchwalenia statutu organicznego, kwestia przynależności do Polski jakiegokolwiek fragmentu górnośląskiego obszaru plebiscytowego nie była przesądzona, toteż sama ustawa początkowo miała charakter czysto teoretyczny.

	[[Plik:statut organiczny.jpg\|400px\|thumb\|left\|Ustawę konstytucyjna Sejmu RP z 1920 roku zawierającą tzw. Statut Organiczny Województwa Śląskiego]]		[[Plik:statut organiczny.jpg\|400px\|thumb\|left\|Ustawę konstytucyjna Sejmu RP z 1920 roku zawierającą tzw. Statut Organiczny Województwa Śląskiego]]

Garbaczm: /* Płaszczyzna sporów politycznych */

2015-03-06T13:35:22Z

Płaszczyzna sporów politycznych

← poprzednia wersja		Wersja z 15:35, 6 mar 2015
Linia 55:		Linia 55:
	Sejm Śląski już w 1922 roku stał się widownią ostrej walki politycznej, która odtąd towarzyszyła mu aż do końca jego istnienia. Trudno byłoby wyobrazić sobie inne rozwiązanie, pamiętając o dużym rozdrobnieniu i skłóceniu górnośląskiej sceny politycznej. Wpływało na to, oprócz typowej także dla innych regionów walki partyjnej, zróżnicowanie narodowościowe. Spośród partii, które miały swych przedstawicieli w Sejmie Śląskim wymieńmy: [[Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji]] (posłami byli m.in. Wojciech Korfanty, [[Paweł Kempka]], [[Edward Rybarz]]), [[Narodowa Partia Robotnicza\|Narodową Partię Robotniczą]] (m.in. [[Michał Grajek]], [[Ignacy Sikora]]), [[Polska Partia Socjalistyczna\|Polską Partię Socjalistyczną]] (m.in. [[Józef Biniszkiewicz]], [[Wiktor Rumpfelt]]), a po przewrocie majowym [[Narodowo Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy]], czyli miejscową ekspozyturę ruchu sanacyjnego (m.in. [[Włodzimierz Dąbrowski]], [[Józef Witczak]]). Na Śląsku Cieszyńskim niemałą popularnością cieszyło się [[Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”]], którego przedstawicielem w Sejmie Śląskim był [[Jan Szuścik]]. Swoje partie mieli także miejscowi Niemcy. W Sejmie Śląskim reprezentowane były: [[Deutsche Katholische Volkspartei]], później pod nazwą [[Deutsche Christliche Volkspartei]] (m.in. [[Eduard Pant]], [[Thomas Szczeponik]]), [[Deutsche Partei]] (m.in. [[Otto Ulitz]], [[Max Sabass]]), [[Deutsche Sozialistische Arbeiterpartei Polens]] (m.in. [[Johann Kowoll]]), a po dojściu do władzy w Niemczech Adolfa Hitlera także tzw. [[Jungdeutsche Partei für Polen]]. Najczęściej pojawiającymi się tematami, wokół których na forum Sejmu Śląskiego toczyły się partyjne spory były:		Sejm Śląski już w 1922 roku stał się widownią ostrej walki politycznej, która odtąd towarzyszyła mu aż do końca jego istnienia. Trudno byłoby wyobrazić sobie inne rozwiązanie, pamiętając o dużym rozdrobnieniu i skłóceniu górnośląskiej sceny politycznej. Wpływało na to, oprócz typowej także dla innych regionów walki partyjnej, zróżnicowanie narodowościowe. Spośród partii, które miały swych przedstawicieli w Sejmie Śląskim wymieńmy: [[Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji]] (posłami byli m.in. Wojciech Korfanty, [[Paweł Kempka]], [[Edward Rybarz]]), [[Narodowa Partia Robotnicza\|Narodową Partię Robotniczą]] (m.in. [[Michał Grajek]], [[Ignacy Sikora]]), [[Polska Partia Socjalistyczna\|Polską Partię Socjalistyczną]] (m.in. [[Józef Biniszkiewicz]], [[Wiktor Rumpfelt]]), a po przewrocie majowym [[Narodowo Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy]], czyli miejscową ekspozyturę ruchu sanacyjnego (m.in. [[Włodzimierz Dąbrowski]], [[Józef Witczak]]). Na Śląsku Cieszyńskim niemałą popularnością cieszyło się [[Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”]], którego przedstawicielem w Sejmie Śląskim był [[Jan Szuścik]]. Swoje partie mieli także miejscowi Niemcy. W Sejmie Śląskim reprezentowane były: [[Deutsche Katholische Volkspartei]], później pod nazwą [[Deutsche Christliche Volkspartei]] (m.in. [[Eduard Pant]], [[Thomas Szczeponik]]), [[Deutsche Partei]] (m.in. [[Otto Ulitz]], [[Max Sabass]]), [[Deutsche Sozialistische Arbeiterpartei Polens]] (m.in. [[Johann Kowoll]]), a po dojściu do władzy w Niemczech Adolfa Hitlera także tzw. [[Jungdeutsche Partei für Polen]]. Najczęściej pojawiającymi się tematami, wokół których na forum Sejmu Śląskiego toczyły się partyjne spory były:
	*autonomia		*autonomia
	Wśród obrońców tego rozwiązania były partie niemieckie. Chadecja, początkowo sceptyczna, do grona obrońców autonomii przystąpiła po przewrocie majowym. Przeciwnikami autonomii byli posłowie reprezentujący [[~~śląska sanacja~~\|śląską sanację]], a także miejscowa PPS. NPR nie zajmował w tej sprawie jednolitego stanowiska.		Wśród obrońców tego rozwiązania były partie niemieckie. Chadecja, początkowo sceptyczna, do grona obrońców autonomii przystąpiła po przewrocie majowym. Przeciwnikami autonomii byli posłowie reprezentujący [[Sanacja\|śląską sanację]], a także miejscowa PPS. NPR nie zajmował w tej sprawie jednolitego stanowiska.
	*kwestia narodowościowa		*kwestia narodowościowa
	Siłą rzeczy to partie niemieckie najgłośniej domagały się szerokich praw mniejszościowych, zgodnie z literą i duchem konwencji genewskiej. O przestrzeganie praw mniejszościowych apelowała także PPS. Chadecja, przed przewrotem majowym popierająca program „łagodnej” polonizacji, po 1926 roku mocniej zaangażowała się w obronę praw narodowych, wkraczając na tej płaszczyźnie w ostry spór polityczny ze śląską sanacją. Ta ostatnia, pod wpływem swego lidera, wojewody [[Michał Grażyński\|Michała Grażyńskiego]], prezentowała zdecydowanie antyniemieckie poglądy. Podzielała je także NPR.		Siłą rzeczy to partie niemieckie najgłośniej domagały się szerokich praw mniejszościowych, zgodnie z literą i duchem konwencji genewskiej. O przestrzeganie praw mniejszościowych apelowała także PPS. Chadecja, przed przewrotem majowym popierająca program „łagodnej” polonizacji, po 1926 roku mocniej zaangażowała się w obronę praw narodowych, wkraczając na tej płaszczyźnie w ostry spór polityczny ze śląską sanacją. Ta ostatnia, pod wpływem swego lidera, wojewody [[Michał Grażyński\|Michała Grażyńskiego]], prezentowała zdecydowanie antyniemieckie poglądy. Podzielała je także NPR.

Garbaczm: /* Płaszczyzna sporów politycznych */

2015-03-06T13:24:04Z

Płaszczyzna sporów politycznych

← poprzednia wersja		Wersja z 15:24, 6 mar 2015
Linia 68:		Linia 68:

	Na forum Sejmu Śląskiego dawały o sobie znać także echa ogólnokrajowych sporów. Wśród nich, po przewrocie majowym, przede wszystkim walka o kształt ustrojowy państwa i o zakres ochrony praw obywatelskich, a przez cały okres międzywojenny m.in. o właściwy kierunek polityki gospodarczej. Aż do 1935 roku najsilniejszy klub parlamentarny w Sejmie Śląskim tworzyli posłowie chadeccy. Z ich grona wywodził się więc marszałek, którym był [[Konstanty Wolny]]. [http://www.sbc.org.pl/publication/19588 W Sejmie Śląskim IV kadencji przewagę uzyskali posłowie sanacyjni], a marszałkiem wybrano [[Karol Grzesik\|Karola Grzesika]] z tego ugrupowania.		Na forum Sejmu Śląskiego dawały o sobie znać także echa ogólnokrajowych sporów. Wśród nich, po przewrocie majowym, przede wszystkim walka o kształt ustrojowy państwa i o zakres ochrony praw obywatelskich, a przez cały okres międzywojenny m.in. o właściwy kierunek polityki gospodarczej. Aż do 1935 roku najsilniejszy klub parlamentarny w Sejmie Śląskim tworzyli posłowie chadeccy. Z ich grona wywodził się więc marszałek, którym był [[Konstanty Wolny]]. [http://www.sbc.org.pl/publication/19588 W Sejmie Śląskim IV kadencji przewagę uzyskali posłowie sanacyjni], a marszałkiem wybrano [[Karol Grzesik\|Karola Grzesika]] z tego ugrupowania.
	Po wybuchu II wojny światowej, mimo, iż formalnie autonomia śląska nie została uchylona, Sejmu Śląskiego oczywiście nie zwoływano. Oficjalnie uchylenie autonomii, a tym samym zakończenie bytu Sejmu Śląskiego dokonało się 6 maja 1945 roku, po wydaniu ustawy konstytucyjnej Krajowej Rady Narodowej o zniesieniu statutu organicznego województwa śląskiego (Dz.U. Nr 17, poz. 92). Jej zgodność z prawem jest współcześnie kwestionowana.		Po wybuchu II wojny światowej, mimo, iż formalnie autonomia śląska nie została uchylona, Sejmu Śląskiego oczywiście nie zwoływano. Oficjalnie uchylenie autonomii, a tym samym zakończenie bytu Sejmu Śląskiego dokonało się 6 maja 1945 roku, po wydaniu ustawy konstytucyjnej Krajowej Rady Narodowej o zniesieniu statutu organicznego województwa śląskiego (Dz.U. Nr 17, poz. 92). Jej zgodność z prawem jest współcześnie kwestionowana.




	==Bibliografia==		==Bibliografia==

Garbaczm: /* Kompetencje */

2015-03-06T13:09:53Z

Kompetencje

← poprzednia wersja		Wersja z 15:09, 6 mar 2015
Linia 47:		Linia 47:
	Często wykorzystywaną przez posłów Sejmu Śląskiego metodą wpływania na obowiązujący w województwie śląskim stan prawny była bierność skutkująca pozostawieniem dotychczasowych przepisów: pruskich w części górnośląskiej oraz austriackich na Śląsku Cieszyńskim. Mankamentem tego rozwiązania było utrzymywanie się zróżnicowania prawnego wewnątrz województwa, tym niemniej wielu posłów (zwłaszcza reprezentantów chadecji oraz mniejszości niemieckiej) stało na stanowisku, że dotychczas obowiązujące na tym terenie przepisy prawne są jakościowo lepsze od analogicznych ogólnopolskich, a ponadto dobrze już znane miejscowej ludności. Warto je więc pozostawić nawet za cenę utrzymania odmienności prawnych w cieszyńskiej i górnośląskiej części. Tak oceniano np. przepisy kształtujące pruski i austriacki system szkolny. Co ciekawe, właśnie w tej dziedzinie odnotować można zmiany prawne najbardziej odróżniające województwo śląskie od reszty Polski. Chodzi tu przede wszystkim o tzw. ustawę o celibacie nauczycielek, uchwaloną 26.III.1926 roku. Zgodnie z jej brzmieniem nauczycielka wychodząc za mąż traciła prawo wykonywania zawodu na terenie autonomicznego województwa. Nigdzie poza tym terenem przepis taki nie obowiązywał.		Często wykorzystywaną przez posłów Sejmu Śląskiego metodą wpływania na obowiązujący w województwie śląskim stan prawny była bierność skutkująca pozostawieniem dotychczasowych przepisów: pruskich w części górnośląskiej oraz austriackich na Śląsku Cieszyńskim. Mankamentem tego rozwiązania było utrzymywanie się zróżnicowania prawnego wewnątrz województwa, tym niemniej wielu posłów (zwłaszcza reprezentantów chadecji oraz mniejszości niemieckiej) stało na stanowisku, że dotychczas obowiązujące na tym terenie przepisy prawne są jakościowo lepsze od analogicznych ogólnopolskich, a ponadto dobrze już znane miejscowej ludności. Warto je więc pozostawić nawet za cenę utrzymania odmienności prawnych w cieszyńskiej i górnośląskiej części. Tak oceniano np. przepisy kształtujące pruski i austriacki system szkolny. Co ciekawe, właśnie w tej dziedzinie odnotować można zmiany prawne najbardziej odróżniające województwo śląskie od reszty Polski. Chodzi tu przede wszystkim o tzw. ustawę o celibacie nauczycielek, uchwaloną 26.III.1926 roku. Zgodnie z jej brzmieniem nauczycielka wychodząc za mąż traciła prawo wykonywania zawodu na terenie autonomicznego województwa. Nigdzie poza tym terenem przepis taki nie obowiązywał.

	Jedno z najważniejszych uprawnień Sejmu Śląskiego wiązało się z istnieniem odrębnego od ogólnopolskiego [[Skarb Śląski\|skarbu śląskiego]]. Tworzyły go podatki płacone przez podmioty gospodarcze oraz osoby fizyczne zamieszkujące bądź prowadzące swe przedsiębiorstwa na terenie województwa śląskiego. Część uzyskanych w ten sposób dochodów w postaci tzw. tangenty oddawano władzom centralnym. Niemal corocznie na tym tle wybuchały spory między urzędnikami autonomicznymi i państwowymi, gdyż każda ze stron uważała się za pokrzywdzoną sposobem podziału dochodów skarbowych. W dziedzinie pozafinansowej najważniejszym wyzwaniem stojącym przed posłami Sejmu Śląskiego było uchwalenie ustawy o wewnętrznym ustroju województwa śląskiego. Nieprzypadkowo ów akt prawny potocznie nazywano ~~[[Konstytucja śląska\|~~„konstytucją śląską”]], gdyż miały znaleźć się w nim fundamentalne rozstrzygnięcia, decydujące o funkcjonowaniu autonomicznego województwa. Ustawa taka w okresie międzywojennym jednak nie powstała.		Jedno z najważniejszych uprawnień Sejmu Śląskiego wiązało się z istnieniem odrębnego od ogólnopolskiego [[Skarb Śląski\|skarbu śląskiego]]. Tworzyły go podatki płacone przez podmioty gospodarcze oraz osoby fizyczne zamieszkujące bądź prowadzące swe przedsiębiorstwa na terenie województwa śląskiego. Część uzyskanych w ten sposób dochodów w postaci tzw. tangenty oddawano władzom centralnym. Niemal corocznie na tym tle wybuchały spory między urzędnikami autonomicznymi i państwowymi, gdyż każda ze stron uważała się za pokrzywdzoną sposobem podziału dochodów skarbowych. W dziedzinie pozafinansowej najważniejszym wyzwaniem stojącym przed posłami Sejmu Śląskiego było uchwalenie ustawy o wewnętrznym ustroju województwa śląskiego. Nieprzypadkowo ów akt prawny potocznie nazywano „konstytucją śląską”, gdyż miały znaleźć się w nim fundamentalne rozstrzygnięcia, decydujące o funkcjonowaniu autonomicznego województwa. Ustawa taka w okresie międzywojennym jednak nie powstała.

	Statut organiczny nie tylko dał Sejmowi Śląskiemu możliwość uchwalania ustaw, lecz również zagwarantował trwałość jego istnienia. Zapewniał to art. 44, na mocy którego jakiekolwiek zmiany prawne ograniczające zakres autonomii, wymagały zgody Sejmu Śląskiego<ref>W. Dąbrowski, Zbiór praw konstytucyjnych i administracyjnych Województwa Śląskiego, t. 1, Katowice 1922, s. 195.</ref>. Urzeczywistniono w ten sposób zasadę: „nic o nas bez nas”, co sprawiło, iż miejscowi zwolennicy autonomii nie musieli obawiać się zamachu na nią ze strony czynników centralnych. Dopiero po uchwaleniu konstytucji kwietniowej w 1935 roku, powyższą gwarancję skreślono i odtąd statut organiczny mógł zostać zmieniony wyłącznie decyzją Sejmu RP. Takiej inicjatywy jednak nie podjęto. W drugiej połowie lat trzydziestych bowiem wśród rządzących elity sanacyjnej nie było woli politycznej, by likwidować autonomię.		Statut organiczny nie tylko dał Sejmowi Śląskiemu możliwość uchwalania ustaw, lecz również zagwarantował trwałość jego istnienia. Zapewniał to art. 44, na mocy którego jakiekolwiek zmiany prawne ograniczające zakres autonomii, wymagały zgody Sejmu Śląskiego<ref>W. Dąbrowski, Zbiór praw konstytucyjnych i administracyjnych Województwa Śląskiego, t. 1, Katowice 1922, s. 195.</ref>. Urzeczywistniono w ten sposób zasadę: „nic o nas bez nas”, co sprawiło, iż miejscowi zwolennicy autonomii nie musieli obawiać się zamachu na nią ze strony czynników centralnych. Dopiero po uchwaleniu konstytucji kwietniowej w 1935 roku, powyższą gwarancję skreślono i odtąd statut organiczny mógł zostać zmieniony wyłącznie decyzją Sejmu RP. Takiej inicjatywy jednak nie podjęto. W drugiej połowie lat trzydziestych bowiem wśród rządzących elity sanacyjnej nie było woli politycznej, by likwidować autonomię.

Garbaczm: /* Kompetencje */

2015-03-06T13:08:54Z

Kompetencje

← poprzednia wersja		Wersja z 15:08, 6 mar 2015
Linia 43:		Linia 43:
	*ustalanie dorocznego budżetu śląskiego i zatwierdzanie zamknięć rachunkowych, zaciąganie pożyczek wojewódzkich, zbywanie, zamiana i obciążanie nieruchomego majątku wojewódzkiego i przyjmowanie gwarancji finansowej przez skarb śląski.		*ustalanie dorocznego budżetu śląskiego i zatwierdzanie zamknięć rachunkowych, zaciąganie pożyczek wojewódzkich, zbywanie, zamiana i obciążanie nieruchomego majątku wojewódzkiego i przyjmowanie gwarancji finansowej przez skarb śląski.

	Zakres kompetencji Sejmu Śląskiego obejmował możliwość kształtowania przepisów cywilnych i karnych w dziedzinach oddanych mu pod legislacyjny wpływ. Sejm Śląski dysponował również uprawnieniami kontrolnymi (służyły temu interpelacje poselskie) oraz elekcyjnymi (wybierał 5 członków Śląskiej Rady Wojewódzkiej). Najważniejszym jego zadaniem było jednak tworzenie śląskich ustaw. Jak z powyższego zestawienia widać, mógł kształtować stan prawny zarówno w kwestiach rzutujących na codzienną egzystencję mieszkańców województwa śląskiego (np. problematyka języka urzędowego, szkolnictwa, życia religijnego), jak i czysto technicznych, nie wywołujących istotnego rezonansu społecznego (np. polowania, zwalczanie żebractwa). Nawet w dziedzinach oddanych pod jego ustawodawstwo, Sejm Śląski musiał liczyć się z obowiązującą w Rzeczypospolitej konstytucją, ponieważ bez żadnych ograniczeń obowiązywała ona, jako najwyższej mocy akt prawny, także w województwie śląskim. Pamiętając o tym zastrzeżeniu posłowie śląscy mogli w zakresie im podlegającym wprowadzać własne ustawodawstwo, względnie akceptować rozwiązania ogólnopolskie. Tym samym zyskali ogromny wpływ na kształtowanie tempa integracji prawnej województwa z pozostałą częścią ziem polskich. Każda własna, odrębna w swej treści ustawa śląska spowalniała ten proces, z kolei przyjęcie rozwiązań ogólnopolskich przyspieszało go. Dotychczasowe badania, mimo ciągle braku kompletnych wyników, zdają się potwierdzać chęć integracji z państwem polskim, jako dominującą w pracach Sejmu Śląskiego<ref>W. Marcoń, Unifikacja województwa śląskiego z II Rzecząpospolitą. Toruń 2007, s. 301-305.</ref>.		Zakres kompetencji Sejmu Śląskiego obejmował możliwość kształtowania przepisów cywilnych i karnych w dziedzinach oddanych mu pod legislacyjny wpływ. Sejm Śląski dysponował również uprawnieniami kontrolnymi (służyły temu interpelacje poselskie) oraz elekcyjnymi (wybierał 5 członków Śląskiej Rady Wojewódzkiej). Najważniejszym jego zadaniem było jednak tworzenie śląskich ustaw. Jak z powyższego zestawienia widać, mógł kształtować stan prawny zarówno w kwestiach rzutujących na codzienną egzystencję mieszkańców województwa śląskiego (np. problematyka języka urzędowego, szkolnictwa, życia religijnego), jak i czysto technicznych, nie wywołujących istotnego rezonansu społecznego (np. polowania, zwalczanie żebractwa). Nawet w dziedzinach oddanych pod jego ustawodawstwo, Sejm Śląski musiał liczyć się z obowiązującą w Rzeczypospolitej konstytucją, ponieważ bez żadnych ograniczeń obowiązywała ona, jako najwyższej mocy akt prawny, także w województwie śląskim. Pamiętając o tym zastrzeżeniu posłowie śląscy mogli w zakresie im podlegającym wprowadzać własne ustawodawstwo, względnie akceptować rozwiązania ogólnopolskie. Tym samym zyskali ogromny wpływ na kształtowanie tempa integracji prawnej województwa z pozostałą częścią ziem polskich. Każda własna, odrębna w swej treści ustawa śląska spowalniała ten proces, z kolei przyjęcie rozwiązań ogólnopolskich przyspieszało go. Dotychczasowe badania, mimo ciągle braku kompletnych wyników, zdają się potwierdzać chęć integracji z państwem polskim, jako dominującą w pracach Sejmu Śląskiego<ref>W. Marcoń, Unifikacja województwa śląskiego z II Rzecząpospolitą, Toruń 2007, s. 301-305.</ref>.

	Często wykorzystywaną przez posłów Sejmu Śląskiego metodą wpływania na obowiązujący w województwie śląskim stan prawny była bierność skutkująca pozostawieniem dotychczasowych przepisów: pruskich w części górnośląskiej oraz austriackich na Śląsku Cieszyńskim. Mankamentem tego rozwiązania było utrzymywanie się zróżnicowania prawnego wewnątrz województwa, tym niemniej wielu posłów (zwłaszcza reprezentantów chadecji oraz mniejszości niemieckiej) stało na stanowisku, że dotychczas obowiązujące na tym terenie przepisy prawne są jakościowo lepsze od analogicznych ogólnopolskich, a ponadto dobrze już znane miejscowej ludności. Warto je więc pozostawić nawet za cenę utrzymania odmienności prawnych w cieszyńskiej i górnośląskiej części. Tak oceniano np. przepisy kształtujące pruski i austriacki system szkolny. Co ciekawe, właśnie w tej dziedzinie odnotować można zmiany prawne najbardziej odróżniające województwo śląskie od reszty Polski. Chodzi tu przede wszystkim o tzw. ustawę o celibacie nauczycielek, uchwaloną 26.III.1926 roku. Zgodnie z jej brzmieniem nauczycielka wychodząc za mąż traciła prawo wykonywania zawodu na terenie autonomicznego województwa. Nigdzie poza tym terenem przepis taki nie obowiązywał.		Często wykorzystywaną przez posłów Sejmu Śląskiego metodą wpływania na obowiązujący w województwie śląskim stan prawny była bierność skutkująca pozostawieniem dotychczasowych przepisów: pruskich w części górnośląskiej oraz austriackich na Śląsku Cieszyńskim. Mankamentem tego rozwiązania było utrzymywanie się zróżnicowania prawnego wewnątrz województwa, tym niemniej wielu posłów (zwłaszcza reprezentantów chadecji oraz mniejszości niemieckiej) stało na stanowisku, że dotychczas obowiązujące na tym terenie przepisy prawne są jakościowo lepsze od analogicznych ogólnopolskich, a ponadto dobrze już znane miejscowej ludności. Warto je więc pozostawić nawet za cenę utrzymania odmienności prawnych w cieszyńskiej i górnośląskiej części. Tak oceniano np. przepisy kształtujące pruski i austriacki system szkolny. Co ciekawe, właśnie w tej dziedzinie odnotować można zmiany prawne najbardziej odróżniające województwo śląskie od reszty Polski. Chodzi tu przede wszystkim o tzw. ustawę o celibacie nauczycielek, uchwaloną 26.III.1926 roku. Zgodnie z jej brzmieniem nauczycielka wychodząc za mąż traciła prawo wykonywania zawodu na terenie autonomicznego województwa. Nigdzie poza tym terenem przepis taki nie obowiązywał.

	Jedno z najważniejszych uprawnień Sejmu Śląskiego wiązało się z istnieniem odrębnego od ogólnopolskiego [[~~skarb śląski~~\|skarbu śląskiego]]. Tworzyły go podatki płacone przez podmioty gospodarcze oraz osoby fizyczne zamieszkujące bądź prowadzące swe przedsiębiorstwa na terenie województwa śląskiego. Część uzyskanych w ten sposób dochodów w postaci tzw. tangenty oddawano władzom centralnym. Niemal corocznie na tym tle wybuchały spory między urzędnikami autonomicznymi i państwowymi, gdyż każda ze stron uważała się za pokrzywdzoną sposobem podziału dochodów skarbowych. W dziedzinie pozafinansowej najważniejszym wyzwaniem stojącym przed posłami Sejmu Śląskiego było uchwalenie ustawy o wewnętrznym ustroju województwa śląskiego. Nieprzypadkowo ów akt prawny potocznie nazywano [[~~konstytucja~~ śląska\|„konstytucją śląską”]], gdyż miały znaleźć się w nim fundamentalne rozstrzygnięcia, decydujące o funkcjonowaniu autonomicznego województwa. Ustawa taka w okresie międzywojennym jednak nie powstała.		Jedno z najważniejszych uprawnień Sejmu Śląskiego wiązało się z istnieniem odrębnego od ogólnopolskiego [[Skarb Śląski\|skarbu śląskiego]]. Tworzyły go podatki płacone przez podmioty gospodarcze oraz osoby fizyczne zamieszkujące bądź prowadzące swe przedsiębiorstwa na terenie województwa śląskiego. Część uzyskanych w ten sposób dochodów w postaci tzw. tangenty oddawano władzom centralnym. Niemal corocznie na tym tle wybuchały spory między urzędnikami autonomicznymi i państwowymi, gdyż każda ze stron uważała się za pokrzywdzoną sposobem podziału dochodów skarbowych. W dziedzinie pozafinansowej najważniejszym wyzwaniem stojącym przed posłami Sejmu Śląskiego było uchwalenie ustawy o wewnętrznym ustroju województwa śląskiego. Nieprzypadkowo ów akt prawny potocznie nazywano [[Konstytucja śląska\|„konstytucją śląską”]], gdyż miały znaleźć się w nim fundamentalne rozstrzygnięcia, decydujące o funkcjonowaniu autonomicznego województwa. Ustawa taka w okresie międzywojennym jednak nie powstała.

	Statut organiczny nie tylko dał Sejmowi Śląskiemu możliwość uchwalania ustaw, lecz również zagwarantował trwałość jego istnienia. Zapewniał to art. 44, na mocy którego jakiekolwiek zmiany prawne ograniczające zakres autonomii, wymagały zgody Sejmu Śląskiego<ref>W. Dąbrowski, Zbiór praw konstytucyjnych i administracyjnych Województwa Śląskiego. ~~T. I.~~ Katowice 1922, s. 195.</ref>. Urzeczywistniono w ten sposób zasadę: „nic o nas bez nas”, co sprawiło, iż miejscowi zwolennicy autonomii nie musieli obawiać się zamachu na nią ze strony czynników centralnych. Dopiero po uchwaleniu konstytucji kwietniowej w 1935 roku, powyższą gwarancję skreślono i odtąd statut organiczny mógł zostać zmieniony wyłącznie decyzją Sejmu RP. Takiej inicjatywy jednak nie podjęto. W drugiej połowie lat trzydziestych bowiem wśród rządzących elity sanacyjnej nie było woli politycznej, by likwidować autonomię.		Statut organiczny nie tylko dał Sejmowi Śląskiemu możliwość uchwalania ustaw, lecz również zagwarantował trwałość jego istnienia. Zapewniał to art. 44, na mocy którego jakiekolwiek zmiany prawne ograniczające zakres autonomii, wymagały zgody Sejmu Śląskiego<ref>W. Dąbrowski, Zbiór praw konstytucyjnych i administracyjnych Województwa Śląskiego, t. 1, Katowice 1922, s. 195.</ref>. Urzeczywistniono w ten sposób zasadę: „nic o nas bez nas”, co sprawiło, iż miejscowi zwolennicy autonomii nie musieli obawiać się zamachu na nią ze strony czynników centralnych. Dopiero po uchwaleniu konstytucji kwietniowej w 1935 roku, powyższą gwarancję skreślono i odtąd statut organiczny mógł zostać zmieniony wyłącznie decyzją Sejmu RP. Takiej inicjatywy jednak nie podjęto. W drugiej połowie lat trzydziestych bowiem wśród rządzących elity sanacyjnej nie było woli politycznej, by likwidować autonomię.

	==Płaszczyzna sporów politycznych==		==Płaszczyzna sporów politycznych==

Garbaczm: /* Kompetencje */

2015-03-06T12:57:48Z

Kompetencje

← poprzednia wersja		Wersja z 14:57, 6 mar 2015
Linia 23:		Linia 23:
	==Kompetencje==		==Kompetencje==

	Tworząc zasady autonomii województwa śląskiego wybrano jego węższą formę, w ramach której uprawnienia władzy autonomicznej, czyli w praktyce Sejmu Śląskiego, zostały enumeratywnie wyliczone (w art. 4 statutu organicznego). W rezultacie, wszystko co nie było zastrzeżone dla Sejmu Śląskiego należało do kompetencji władzy ogólnopolskiej. Niezależnie od tego ograniczenia komentatorzy statutu organicznego zgodnie przyznawali, że zawarty w nim katalog dziedzin oddanych pod legislacyjny nadzór Sejmu Śląskiego był obszerny<ref>Patrz m.in. W. Komarnicki, Polskie prawo polityczne (geneza i system). Warszawa 2008, s. 224-232; K. Wolny, Autonomia Śląska. Ustawa konstytucyjna Sejmu Ustawodawczego w Warszawie z 15 lipca 1920 roku zawierająca statut organiczny Województwa Śląskiego. Mikołów 1920, passim.</ref>.		Tworząc zasady autonomii województwa śląskiego wybrano jego węższą formę, w ramach której uprawnienia władzy autonomicznej, czyli w praktyce Sejmu Śląskiego, zostały enumeratywnie wyliczone (w art. 4 statutu organicznego). W rezultacie, wszystko co nie było zastrzeżone dla Sejmu Śląskiego należało do kompetencji władzy ogólnopolskiej. Niezależnie od tego ograniczenia komentatorzy statutu organicznego zgodnie przyznawali, że zawarty w nim katalog dziedzin oddanych pod legislacyjny nadzór Sejmu Śląskiego był obszerny<ref>Patrz m.in. W. Komarnicki, Polskie prawo polityczne (geneza i system), Warszawa 2008, s. 224-232; K. Wolny, Autonomia Śląska. Ustawa konstytucyjna Sejmu Ustawodawczego w Warszawie z 15 lipca 1920 roku zawierająca statut organiczny Województwa Śląskiego, Mikołów 1920, passim.</ref>.

	Należało do niego ustawodawstwo:		Należało do niego ustawodawstwo:

Garbaczm: /* Geneza */

2015-03-06T12:28:47Z

Geneza

← poprzednia wersja		Wersja z 14:28, 6 mar 2015
Linia 10:		Linia 10:
	==Geneza==		==Geneza==

	Po zakończeniu I wojny światowej uległ intensyfikacji polsko-niemiecki spór o Górny Śląsk. Konflikt miał zarówno swój wymiar militarny (patrz: [[Powstania śląskie\|powstania śląskie]]), jak i dyplomatyczny. Na mocy art. 88 traktatu wersalskiego (z 28.VI.1919 roku), o przynależności państwowej [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] miał zadecydować [[Plebiscyt\|plebiscyt]]. W celu uzyskania w nim jak najkorzystniejszego rezultatu, obie rywalizujące strony utworzyły swe [[Polski Komisariat Plebiscytowy\|komisariaty plebiscytowe]], a te zainicjowały działania propagandowe, wśród których dominowała obietnica zapewnienia Górnemu Śląskowi prawnej samodzielności. Sięgnięcie po ten argument było zrozumiałe. Polska i Niemcy bowiem nie koncentrowały się na eksponowaniu własnych zalet, lecz na podkreślaniu wad przeciwnika. W takich warunkach, zwłaszcza wśród osób o nieskrystalizowanej świadomości narodowej, wzrastało przekonanie, że niezależnie od wyniku plebiscytu przyszłość ich dzielnicy nie rysuje się optymistycznie. Jedyną ochroną wydawała się gwarancja niezależności prawnej. Taki sposób myślenia przyczyniał się w tym czasie również do wzrostu popularności ruchu separatystycznego, co także przyspieszyło decyzję o zaproponowaniu Górnemu Śląskowi autonomii. Trzeba wreszcie pamiętać, że w całej dzielnicy pruskiej, wśród miejscowej ludności polskiej panowało przekonanie, że w procesie integracji z II Rzecząpospolitą trzeba zapewnić sobie gwarancje prawnej separacji, by utrzymać wyższy na tym terenie poziom życia. W splocie omawianych czynników poszukiwać należy genezy autonomii województwa śląskiego, a co za tym idzie także funkcjonowania w jej ramach Sejmu Śląskiego. Nim doszło do ogłoszenia polskich przepisów o autonomii, 14.X.1919 roku [[Pruskie Zgromadzenie Krajowe]] uchwaliło ustawę, na mocy której Górny Śląsk stał się odrębną prowincją, tym samym uzyskując znacznie szerszy zakres samodzielności. Władze polskie chcąc osłabić propagandowy efekt tej decyzji, zaproponowały własne rozwiązanie. 15.VII.1920 roku Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę konstytucyjną zawierającą tzw. [[~~statut organiczny województwa śląskiego~~]] ([http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=39685&from=&dirids=1&ver_id=&lp=47&QI= Dz.U. z 1920 rok Nr 73, poz. 497]). Przesądzono w nim, iż ta część Górnego Śląska, która w wyniku plebiscytu przypadnie Polsce, stanie się wraz ze [[Śląsk Cieszyński\|Śląskiem Cieszyńskim]] odrębnym województwem (śląskim). Ono zaś otrzyma autonomię, a podstawowym organem władzy ustawodawczej stanie się tu Sejm Śląski. W chwili uchwalenia statutu organicznego, kwestia przynależności do Polski jakiegokolwiek fragmentu górnośląskiego obszaru plebiscytowego nie była przesądzona, toteż sama ustawa początkowo miała charakter czysto teoretyczny.		Po zakończeniu I wojny światowej uległ intensyfikacji polsko-niemiecki spór o Górny Śląsk. Konflikt miał zarówno swój wymiar militarny (patrz: [[Powstania śląskie\|powstania śląskie]]), jak i dyplomatyczny. Na mocy art. 88 traktatu wersalskiego (z 28.VI.1919 roku), o przynależności państwowej [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] miał zadecydować [[Plebiscyt\|plebiscyt]]. W celu uzyskania w nim jak najkorzystniejszego rezultatu, obie rywalizujące strony utworzyły swe [[Polski Komisariat Plebiscytowy\|komisariaty plebiscytowe]], a te zainicjowały działania propagandowe, wśród których dominowała obietnica zapewnienia Górnemu Śląskowi prawnej samodzielności. Sięgnięcie po ten argument było zrozumiałe. Polska i Niemcy bowiem nie koncentrowały się na eksponowaniu własnych zalet, lecz na podkreślaniu wad przeciwnika. W takich warunkach, zwłaszcza wśród osób o nieskrystalizowanej świadomości narodowej, wzrastało przekonanie, że niezależnie od wyniku plebiscytu przyszłość ich dzielnicy nie rysuje się optymistycznie. Jedyną ochroną wydawała się gwarancja niezależności prawnej. Taki sposób myślenia przyczyniał się w tym czasie również do wzrostu popularności ruchu separatystycznego, co także przyspieszyło decyzję o zaproponowaniu Górnemu Śląskowi autonomii. Trzeba wreszcie pamiętać, że w całej dzielnicy pruskiej, wśród miejscowej ludności polskiej panowało przekonanie, że w procesie integracji z II Rzecząpospolitą trzeba zapewnić sobie gwarancje prawnej separacji, by utrzymać wyższy na tym terenie poziom życia. W splocie omawianych czynników poszukiwać należy genezy autonomii województwa śląskiego, a co za tym idzie także funkcjonowania w jej ramach Sejmu Śląskiego. Nim doszło do ogłoszenia polskich przepisów o autonomii, 14.X.1919 roku [[Pruskie Zgromadzenie Krajowe]] uchwaliło ustawę, na mocy której Górny Śląsk stał się odrębną prowincją, tym samym uzyskując znacznie szerszy zakres samodzielności. Władze polskie chcąc osłabić propagandowy efekt tej decyzji, zaproponowały własne rozwiązanie. 15.VII.1920 roku Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę konstytucyjną zawierającą tzw. [[Statut Organiczny Województwa Śląskiego]] ([http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=39685&from=&dirids=1&ver_id=&lp=47&QI= Dz.U. z 1920 rok Nr 73, poz. 497]). Przesądzono w nim, iż ta część Górnego Śląska, która w wyniku plebiscytu przypadnie Polsce, stanie się wraz ze [[Śląsk Cieszyński\|Śląskiem Cieszyńskim]] odrębnym województwem (śląskim). Ono zaś otrzyma autonomię, a podstawowym organem władzy ustawodawczej stanie się tu Sejm Śląski. W chwili uchwalenia statutu organicznego, kwestia przynależności do Polski jakiegokolwiek fragmentu górnośląskiego obszaru plebiscytowego nie była przesądzona, toteż sama ustawa początkowo miała charakter czysto teoretyczny.

	[[Plik:statut organiczny.jpg\|400px\|thumb\|left\|Ustawę konstytucyjna Sejmu RP z 1920 roku zawierającą tzw. ~~statut organiczny województwa śląskiego~~]]		[[Plik:statut organiczny.jpg\|400px\|thumb\|left\|Ustawę konstytucyjna Sejmu RP z 1920 roku zawierającą tzw. Statut Organiczny Województwa Śląskiego]]

	Dopiero w 1922 roku powstało województwo śląskie, a autonomia tego obszaru mogła zaistnieć w praktyce. Wówczas zaczął także funkcjonować Sejm Śląski. Początkowo obradował w gmachu niemieckiej szkoły zawodowej (późniejszej Akademii Muzycznej), a od 1929 roku w nowo [http://www.sbc.org.pl/publication/60089 wybudowanym obiekcie], o największej na owe czasy kubaturze w Polsce.		Dopiero w 1922 roku powstało województwo śląskie, a autonomia tego obszaru mogła zaistnieć w praktyce. Wówczas zaczął także funkcjonować Sejm Śląski. Początkowo obradował w gmachu niemieckiej szkoły zawodowej (późniejszej [[Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach\|Akademii Muzycznej]]), a od 1929 roku w nowo [http://www.sbc.org.pl/publication/60089 wybudowanym obiekcie], o największej na owe czasy kubaturze w Polsce.

	==Zasady procedowania i technika legislacyjna==		==Zasady procedowania i technika legislacyjna==