Realizm socjalistyczny na obszarze województwa śląskiego - Historia wersji

Praktykant o 06:31, 26 maj 2020

2020-05-26T06:31:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:31, 26 maj 2020
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:~~Socjologia~~]]		[[Kategoria:Nauki społeczne]]
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]

Praktykant o 07:20, 16 sty 2019

2019-01-16T07:20:32Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:20, 16 sty 2019
Linia 3:		Linia 3:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]		[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
			(ang. Socialist realism in Silesian Voivodeship,niem. Sozialistischer Realismus in der Woiwodschaft Schlesien)

	Autor:[[Prof. zw. dr hab. Ewa Chojecka]]		Autor:[[Prof. zw. dr hab. Ewa Chojecka]]

Praktykant: /* Socrealizm w rzeźbie */

2017-08-07T11:55:50Z

Socrealizm w rzeźbie

← poprzednia wersja		Wersja z 13:55, 7 sie 2017
Linia 27:		Linia 27:

	==Socrealizm w rzeźbie==		==Socrealizm w rzeźbie==
	[[Plik:trud_górniczy.~~jpg~~\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Chwały Górniczego Trudu w Katowicach]]		[[Plik:trud_górniczy.JPG\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Chwały Górniczego Trudu w Katowicach]]
	Socrealizm zaznaczył się szczególnie w dziedzinie monumentalnej rzeźby pomnikowej. Zaczyna się na Śląsku natychmiast po wojnie, kiedy postanawiano stawiać monumenty sławiące Armię Czerwoną-wyzwolicielkę. Pomnik Armii Czerwonej na placu Wolności w Katowicach projektu Stanisława Marcinowa powstał w 1947 roku i jest typowym przykładem swojego gatunku. Ostatnio został zdemontowany i przeniesiony na cmentarz żołnierzy radzieckich. Z kolei pomnik Czynu Rewolucyjnego w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] z 1967 roku, rozebrany w 1990, projektu Heleny i Romana Husarskich i Witolda Cęckiewicza, sławiący stereotyp robotnika Czerwonego Zagłębia przybrał kształt zgoła niecodzienny - zbudowany został ze strzeliście ustawionych, zespolonych rur. W roku 1970 powstał w Dąbrowie Górniczej nieopodal Domu Kultury dynamiczny pomnik poświęcony Bohaterom Czerwonych Sztandarów, autorstwa Augusta Dyrdy. Ocalał później przed zburzeniem, gdy przemianowany został na znak upamiętnienia... Jimiego Hendrixa. W 1978 roku powstał w Zabrzu według projektu Mariana Koniecznego pomnik Wincentego Pstrowskiego, w istocie postaci tragicznej przodownika pracy, rębacza dołowego w kopalni, który swój nadmierny wysiłek przypłacił życiem w 1948 roku. Rzeźba stoi do dziś na swoim miejscu, prezentując postać mocarnego herosa. Powstała późno, z inicjatywy [[Zdzisław Grudzień\|Zdzisława Grudnia]], ówczesnego wszechwładnego sekretarza partyjnego. Najpóźniejsze dzieło plastyki monumentalnej socrealizmu reprezentuje pomnik Chwały Górniczego Trudu (projekt Tadeusza Łodziany), powstały w Katowicach w 1987 roku . Bohaterskie figury górników, reliefy ze scenami pracy w kopalni, umieszczone na dwóch pylonach stylizowanych na wieżę kopalnianą są dokumentem ostatecznie zamykającym rozdział sztuki socrealizmu.		Socrealizm zaznaczył się szczególnie w dziedzinie monumentalnej rzeźby pomnikowej. Zaczyna się na Śląsku natychmiast po wojnie, kiedy postanawiano stawiać monumenty sławiące Armię Czerwoną-wyzwolicielkę. Pomnik Armii Czerwonej na placu Wolności w Katowicach projektu Stanisława Marcinowa powstał w 1947 roku i jest typowym przykładem swojego gatunku. Ostatnio został zdemontowany i przeniesiony na cmentarz żołnierzy radzieckich. Z kolei pomnik Czynu Rewolucyjnego w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] z 1967 roku, rozebrany w 1990, projektu Heleny i Romana Husarskich i Witolda Cęckiewicza, sławiący stereotyp robotnika Czerwonego Zagłębia przybrał kształt zgoła niecodzienny - zbudowany został ze strzeliście ustawionych, zespolonych rur. W roku 1970 powstał w Dąbrowie Górniczej nieopodal Domu Kultury dynamiczny pomnik poświęcony Bohaterom Czerwonych Sztandarów, autorstwa Augusta Dyrdy. Ocalał później przed zburzeniem, gdy przemianowany został na znak upamiętnienia... Jimiego Hendrixa. W 1978 roku powstał w Zabrzu według projektu Mariana Koniecznego pomnik Wincentego Pstrowskiego, w istocie postaci tragicznej przodownika pracy, rębacza dołowego w kopalni, który swój nadmierny wysiłek przypłacił życiem w 1948 roku. Rzeźba stoi do dziś na swoim miejscu, prezentując postać mocarnego herosa. Powstała późno, z inicjatywy [[Zdzisław Grudzień\|Zdzisława Grudnia]], ówczesnego wszechwładnego sekretarza partyjnego. Najpóźniejsze dzieło plastyki monumentalnej socrealizmu reprezentuje pomnik Chwały Górniczego Trudu (projekt Tadeusza Łodziany), powstały w Katowicach w 1987 roku . Bohaterskie figury górników, reliefy ze scenami pracy w kopalni, umieszczone na dwóch pylonach stylizowanych na wieżę kopalnianą są dokumentem ostatecznie zamykającym rozdział sztuki socrealizmu.

Praktykant: /* Socrealizm w rzeźbie */

2017-08-07T11:55:16Z

Socrealizm w rzeźbie

← poprzednia wersja		Wersja z 13:55, 7 sie 2017
Linia 27:		Linia 27:

	==Socrealizm w rzeźbie==		==Socrealizm w rzeźbie==
			[[Plik:trud_górniczy.jpg\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Chwały Górniczego Trudu w Katowicach]]
	Socrealizm zaznaczył się szczególnie w dziedzinie monumentalnej rzeźby pomnikowej. Zaczyna się na Śląsku natychmiast po wojnie, kiedy postanawiano stawiać monumenty sławiące Armię Czerwoną-wyzwolicielkę. Pomnik Armii Czerwonej na placu Wolności w Katowicach projektu Stanisława Marcinowa powstał w 1947 roku i jest typowym przykładem swojego gatunku. Ostatnio został zdemontowany i przeniesiony na cmentarz żołnierzy radzieckich. Z kolei pomnik Czynu Rewolucyjnego w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] z 1967 roku, rozebrany w 1990, projektu Heleny i Romana Husarskich i Witolda Cęckiewicza, sławiący stereotyp robotnika Czerwonego Zagłębia przybrał kształt zgoła niecodzienny - zbudowany został ze strzeliście ustawionych, zespolonych rur. W roku 1970 powstał w Dąbrowie Górniczej nieopodal Domu Kultury dynamiczny pomnik poświęcony Bohaterom Czerwonych Sztandarów, autorstwa Augusta Dyrdy. Ocalał później przed zburzeniem, gdy przemianowany został na znak upamiętnienia... Jimiego Hendrixa. W 1978 roku powstał w Zabrzu według projektu Mariana Koniecznego pomnik Wincentego Pstrowskiego, w istocie postaci tragicznej przodownika pracy, rębacza dołowego w kopalni, który swój nadmierny wysiłek przypłacił życiem w 1948 roku. Rzeźba stoi do dziś na swoim miejscu, prezentując postać mocarnego herosa. Powstała późno, z inicjatywy [[Zdzisław Grudzień\|Zdzisława Grudnia]], ówczesnego wszechwładnego sekretarza partyjnego. Najpóźniejsze dzieło plastyki monumentalnej socrealizmu reprezentuje pomnik Chwały Górniczego Trudu (projekt Tadeusza Łodziany), powstały w Katowicach w 1987 roku . Bohaterskie figury górników, reliefy ze scenami pracy w kopalni, umieszczone na dwóch pylonach stylizowanych na wieżę kopalnianą są dokumentem ostatecznie zamykającym rozdział sztuki socrealizmu.		Socrealizm zaznaczył się szczególnie w dziedzinie monumentalnej rzeźby pomnikowej. Zaczyna się na Śląsku natychmiast po wojnie, kiedy postanawiano stawiać monumenty sławiące Armię Czerwoną-wyzwolicielkę. Pomnik Armii Czerwonej na placu Wolności w Katowicach projektu Stanisława Marcinowa powstał w 1947 roku i jest typowym przykładem swojego gatunku. Ostatnio został zdemontowany i przeniesiony na cmentarz żołnierzy radzieckich. Z kolei pomnik Czynu Rewolucyjnego w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]] z 1967 roku, rozebrany w 1990, projektu Heleny i Romana Husarskich i Witolda Cęckiewicza, sławiący stereotyp robotnika Czerwonego Zagłębia przybrał kształt zgoła niecodzienny - zbudowany został ze strzeliście ustawionych, zespolonych rur. W roku 1970 powstał w Dąbrowie Górniczej nieopodal Domu Kultury dynamiczny pomnik poświęcony Bohaterom Czerwonych Sztandarów, autorstwa Augusta Dyrdy. Ocalał później przed zburzeniem, gdy przemianowany został na znak upamiętnienia... Jimiego Hendrixa. W 1978 roku powstał w Zabrzu według projektu Mariana Koniecznego pomnik Wincentego Pstrowskiego, w istocie postaci tragicznej przodownika pracy, rębacza dołowego w kopalni, który swój nadmierny wysiłek przypłacił życiem w 1948 roku. Rzeźba stoi do dziś na swoim miejscu, prezentując postać mocarnego herosa. Powstała późno, z inicjatywy [[Zdzisław Grudzień\|Zdzisława Grudnia]], ówczesnego wszechwładnego sekretarza partyjnego. Najpóźniejsze dzieło plastyki monumentalnej socrealizmu reprezentuje pomnik Chwały Górniczego Trudu (projekt Tadeusza Łodziany), powstały w Katowicach w 1987 roku . Bohaterskie figury górników, reliefy ze scenami pracy w kopalni, umieszczone na dwóch pylonach stylizowanych na wieżę kopalnianą są dokumentem ostatecznie zamykającym rozdział sztuki socrealizmu.

	==Podsumowanie==		==Podsumowanie==

Praktykant: /* Konsekwencje socrealizmu w sztuce */

2017-08-07T11:39:19Z

Konsekwencje socrealizmu w sztuce

← poprzednia wersja		Wersja z 13:39, 7 sie 2017
Linia 15:		Linia 15:

	==Konsekwencje socrealizmu w sztuce==		==Konsekwencje socrealizmu w sztuce==
	[[Plik:Pstrowski pomnik.JPG\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu (fot. Krystian Hasterok]]		[[Plik:Pstrowski pomnik.JPG\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu (fot. Krystian Hasterok)]]
	W rezultacie sztuka socrealizmu zawisła w próżni. Odcinała się też od doświadczeń dziedzictwa międzywojennego doby II Rzeczpospolitej, negowanej jako przejaw Polski kapitalistyczno-sanacyjnej. Bogaty dorobek modernizmu, zwłaszcza powstały na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]], został tym sposobem skazany na niepamięć - obejmował także losy katowickiego [[Muzeum Śląskie\|Muzeum Śląskiego]], zniszczonego podczas [[Druga wojna światowa\|II wojny światowej]] decyzją niemieckich władz okupacyjnych. Władze powojenne nie były zainteresowane jego odbudową. Górny Śląsk sprowadzony został do świata propagandowego „węgla i stali” podporządkowanego nowej doktrynie. Realizm socjalistyczny w regionie górnośląskim zaistniał równolegle z podobnymi zjawiskami w całym kraju. Wszelako tutaj socrealizm czerpał dodatkowo wątki tematyczne z odpowiednio interpretowanej historii regionu: walki klasowej i rewolucyjnych ruchów przeciwko niemieckiemu, kapitalistycznemu wyzyskowi, będąc zarazem sprzężonym z hasłami wyzwolenia narodowego. Ta czarno-biała narracja stawiała znak równości z podziałem narodowym polsko-niemieckim, kreując wizerunek dobrego Polaka i złego Niemca, czego spóźnione echa możemy obserwować jeszcze długo po wygaśnięciu samego socrealizmu. Jako bohater na piedestale monumentu widnieje tedy polski robotnik-komunista i przodownik pracy socjalistycznej, czego rzeźbiarskim unaocznieniem stał się pomnik [[Wincenty Pstrowski\|Wincentego Pstrowskiego]] w [[Zabrze\|Zabrzu]] (1978 rok).		W rezultacie sztuka socrealizmu zawisła w próżni. Odcinała się też od doświadczeń dziedzictwa międzywojennego doby II Rzeczpospolitej, negowanej jako przejaw Polski kapitalistyczno-sanacyjnej. Bogaty dorobek modernizmu, zwłaszcza powstały na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]], został tym sposobem skazany na niepamięć - obejmował także losy katowickiego [[Muzeum Śląskie\|Muzeum Śląskiego]], zniszczonego podczas [[Druga wojna światowa\|II wojny światowej]] decyzją niemieckich władz okupacyjnych. Władze powojenne nie były zainteresowane jego odbudową. Górny Śląsk sprowadzony został do świata propagandowego „węgla i stali” podporządkowanego nowej doktrynie. Realizm socjalistyczny w regionie górnośląskim zaistniał równolegle z podobnymi zjawiskami w całym kraju. Wszelako tutaj socrealizm czerpał dodatkowo wątki tematyczne z odpowiednio interpretowanej historii regionu: walki klasowej i rewolucyjnych ruchów przeciwko niemieckiemu, kapitalistycznemu wyzyskowi, będąc zarazem sprzężonym z hasłami wyzwolenia narodowego. Ta czarno-biała narracja stawiała znak równości z podziałem narodowym polsko-niemieckim, kreując wizerunek dobrego Polaka i złego Niemca, czego spóźnione echa możemy obserwować jeszcze długo po wygaśnięciu samego socrealizmu. Jako bohater na piedestale monumentu widnieje tedy polski robotnik-komunista i przodownik pracy socjalistycznej, czego rzeźbiarskim unaocznieniem stał się pomnik [[Wincenty Pstrowski\|Wincentego Pstrowskiego]] w [[Zabrze\|Zabrzu]] (1978 rok).

Praktykant: /* Socrealizm w architekturze */

2017-08-07T11:38:58Z

Socrealizm w architekturze

← poprzednia wersja		Wersja z 13:38, 7 sie 2017
Linia 23:		Linia 23:

	==Socrealizm w architekturze==		==Socrealizm w architekturze==
	[[Plik:Buszko.jpg\|400px\|thumb\|right\|Henryk Buszko]]		[[Plik:Buszko.jpg\|400px\|thumb\|right\|Henryk Buszko (fot. Biblioteka Śląska) ]]
	W architekturze socrealizmu obowiązywała oficjalna dyrektywa nienawiązywania do przedwojennego [[Modernizm\|modernizmu]], uznanego za formalistyczny kosmopolityzm. Zalecaną stylistyką był uproszczony [[Klasycyzm\|klasycyzm]], niekiedy z elementami renesansowych attyk pojmowanych jako widomy znak polskości, zarazem identyfikowanej z dziedzictwem piastowskim. Spektakularnym tego przykładem jest odbudowa – i zarazem przebudowa – rynku w [[Racibórz\|Raciborzu]], rozpoczęta w 1950 roku. Stworzono tu rodzaj makiety późnorenesansowego miasta polskiego z kamienicami zwieńczonymi attykami, jakich tu nigdy wcześniej nie było. Znaczącymi dziełami z tego okresu są m.in. katowicki Pałac Młodzieży (około 1950) projektu Juliana Duchowicza i Zygmunta Majerskiego utrzymany w stylu opartym wprawdzie o wzory międzywojennej moderny, jednak z kostiumem dekoracji malarskich i rzeźbiarskich na wskroś socrealistycznych. Do tegoż nurtu zalicza się także katowicki gmach Związków Zawodowych (1950 rok) projektu Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Jerzego Gottfrieda, usytuowany w miejscu zburzonego Muzeum Śląskiego, o spokojnych, rytmicznych podziałach oraz pałacowy Dom Kultury w [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]] autorstwa Zbigniewa Rzepeckiego (1951-1958), wreszcie nieco monotonny budynek Wydziału Górnictwa i Geologii [[Politechnika Śląska\|Politechniki Śląskiej]] w [[Gliwice\|Gliwicach]], dzieło wspomnianych wyżej Duchowicza i Majerskiego. Na osobną uwagę zasługuje historia budowy [[Tychy\|Nowych Tychów]], rozpoczęta w 1951 roku. Miasto miało w założeniu władz realizować ideał socrealizmu od podstaw, modelowo. Nie przewidziano, że życie potoczy się inaczej. Niemniej dwa pierwsze segmenty Tychów są istotnie podporządkowane socrealistycznym konceptom. Pierwsze osiedle A, projektu Tadeusza Todorowskiego z lat 1951-1956, powtarza tradycyjny układ szachownicowy miasta niemal średniowiecznego, a patronuje mu heroiczna figura dziewczyny-przodownicy pracy (Stanisław Marcinów). Jest to bodaj najlepiej zaprojektowana i zachowana rzeźba socrealistyczna. Kolejne osiedle B, projektu Hanny i Kazimierza Wejchertów, bardziej przestrzenne, stosuje nadal tę samą konwencję tradycyjnych aluzji do bliżej nie zdefiniowanego wernakularyzmu. Socrealistyczną aurę roztacza także daleko późniejsze dzieło tyskie: Pomnik Walki i Pracy Augusta Dyrdy (1973-1974) na placu Defilad, potocznie nazwany „żyrafą”. Reszta budowy Tychów trwająca w latach 60-tych i dalszych odeszła już od dawnych założeń socrealistycznych.		W architekturze socrealizmu obowiązywała oficjalna dyrektywa nienawiązywania do przedwojennego [[Modernizm\|modernizmu]], uznanego za formalistyczny kosmopolityzm. Zalecaną stylistyką był uproszczony [[Klasycyzm\|klasycyzm]], niekiedy z elementami renesansowych attyk pojmowanych jako widomy znak polskości, zarazem identyfikowanej z dziedzictwem piastowskim. Spektakularnym tego przykładem jest odbudowa – i zarazem przebudowa – rynku w [[Racibórz\|Raciborzu]], rozpoczęta w 1950 roku. Stworzono tu rodzaj makiety późnorenesansowego miasta polskiego z kamienicami zwieńczonymi attykami, jakich tu nigdy wcześniej nie było. Znaczącymi dziełami z tego okresu są m.in. katowicki Pałac Młodzieży (około 1950) projektu Juliana Duchowicza i Zygmunta Majerskiego utrzymany w stylu opartym wprawdzie o wzory międzywojennej moderny, jednak z kostiumem dekoracji malarskich i rzeźbiarskich na wskroś socrealistycznych. Do tegoż nurtu zalicza się także katowicki gmach Związków Zawodowych (1950 rok) projektu Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Jerzego Gottfrieda, usytuowany w miejscu zburzonego Muzeum Śląskiego, o spokojnych, rytmicznych podziałach oraz pałacowy Dom Kultury w [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]] autorstwa Zbigniewa Rzepeckiego (1951-1958), wreszcie nieco monotonny budynek Wydziału Górnictwa i Geologii [[Politechnika Śląska\|Politechniki Śląskiej]] w [[Gliwice\|Gliwicach]], dzieło wspomnianych wyżej Duchowicza i Majerskiego. Na osobną uwagę zasługuje historia budowy [[Tychy\|Nowych Tychów]], rozpoczęta w 1951 roku. Miasto miało w założeniu władz realizować ideał socrealizmu od podstaw, modelowo. Nie przewidziano, że życie potoczy się inaczej. Niemniej dwa pierwsze segmenty Tychów są istotnie podporządkowane socrealistycznym konceptom. Pierwsze osiedle A, projektu Tadeusza Todorowskiego z lat 1951-1956, powtarza tradycyjny układ szachownicowy miasta niemal średniowiecznego, a patronuje mu heroiczna figura dziewczyny-przodownicy pracy (Stanisław Marcinów). Jest to bodaj najlepiej zaprojektowana i zachowana rzeźba socrealistyczna. Kolejne osiedle B, projektu Hanny i Kazimierza Wejchertów, bardziej przestrzenne, stosuje nadal tę samą konwencję tradycyjnych aluzji do bliżej nie zdefiniowanego wernakularyzmu. Socrealistyczną aurę roztacza także daleko późniejsze dzieło tyskie: Pomnik Walki i Pracy Augusta Dyrdy (1973-1974) na placu Defilad, potocznie nazwany „żyrafą”. Reszta budowy Tychów trwająca w latach 60-tych i dalszych odeszła już od dawnych założeń socrealistycznych.

Praktykant: /* Socrealizm w architekturze */

2017-08-07T11:37:59Z

Socrealizm w architekturze

← poprzednia wersja		Wersja z 13:37, 7 sie 2017
Linia 23:		Linia 23:

	==Socrealizm w architekturze==		==Socrealizm w architekturze==
			[[Plik:Buszko.jpg\|400px\|thumb\|right\|Henryk Buszko]]
	W architekturze socrealizmu obowiązywała oficjalna dyrektywa nienawiązywania do przedwojennego [[Modernizm\|modernizmu]], uznanego za formalistyczny kosmopolityzm. Zalecaną stylistyką był uproszczony [[Klasycyzm\|klasycyzm]], niekiedy z elementami renesansowych attyk pojmowanych jako widomy znak polskości, zarazem identyfikowanej z dziedzictwem piastowskim. Spektakularnym tego przykładem jest odbudowa – i zarazem przebudowa – rynku w [[Racibórz\|Raciborzu]], rozpoczęta w 1950 roku. Stworzono tu rodzaj makiety późnorenesansowego miasta polskiego z kamienicami zwieńczonymi attykami, jakich tu nigdy wcześniej nie było. Znaczącymi dziełami z tego okresu są m.in. katowicki Pałac Młodzieży (około 1950) projektu Juliana Duchowicza i Zygmunta Majerskiego utrzymany w stylu opartym wprawdzie o wzory międzywojennej moderny, jednak z kostiumem dekoracji malarskich i rzeźbiarskich na wskroś socrealistycznych. Do tegoż nurtu zalicza się także katowicki gmach Związków Zawodowych (1950 rok) projektu Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Jerzego Gottfrieda, usytuowany w miejscu zburzonego Muzeum Śląskiego, o spokojnych, rytmicznych podziałach oraz pałacowy Dom Kultury w [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]] autorstwa Zbigniewa Rzepeckiego (1951-1958), wreszcie nieco monotonny budynek Wydziału Górnictwa i Geologii [[Politechnika Śląska\|Politechniki Śląskiej]] w [[Gliwice\|Gliwicach]], dzieło wspomnianych wyżej Duchowicza i Majerskiego. Na osobną uwagę zasługuje historia budowy [[Tychy\|Nowych Tychów]], rozpoczęta w 1951 roku. Miasto miało w założeniu władz realizować ideał socrealizmu od podstaw, modelowo. Nie przewidziano, że życie potoczy się inaczej. Niemniej dwa pierwsze segmenty Tychów są istotnie podporządkowane socrealistycznym konceptom. Pierwsze osiedle A, projektu Tadeusza Todorowskiego z lat 1951-1956, powtarza tradycyjny układ szachownicowy miasta niemal średniowiecznego, a patronuje mu heroiczna figura dziewczyny-przodownicy pracy (Stanisław Marcinów). Jest to bodaj najlepiej zaprojektowana i zachowana rzeźba socrealistyczna. Kolejne osiedle B, projektu Hanny i Kazimierza Wejchertów, bardziej przestrzenne, stosuje nadal tę samą konwencję tradycyjnych aluzji do bliżej nie zdefiniowanego wernakularyzmu. Socrealistyczną aurę roztacza także daleko późniejsze dzieło tyskie: Pomnik Walki i Pracy Augusta Dyrdy (1973-1974) na placu Defilad, potocznie nazwany „żyrafą”. Reszta budowy Tychów trwająca w latach 60-tych i dalszych odeszła już od dawnych założeń socrealistycznych.		W architekturze socrealizmu obowiązywała oficjalna dyrektywa nienawiązywania do przedwojennego [[Modernizm\|modernizmu]], uznanego za formalistyczny kosmopolityzm. Zalecaną stylistyką był uproszczony [[Klasycyzm\|klasycyzm]], niekiedy z elementami renesansowych attyk pojmowanych jako widomy znak polskości, zarazem identyfikowanej z dziedzictwem piastowskim. Spektakularnym tego przykładem jest odbudowa – i zarazem przebudowa – rynku w [[Racibórz\|Raciborzu]], rozpoczęta w 1950 roku. Stworzono tu rodzaj makiety późnorenesansowego miasta polskiego z kamienicami zwieńczonymi attykami, jakich tu nigdy wcześniej nie było. Znaczącymi dziełami z tego okresu są m.in. katowicki Pałac Młodzieży (około 1950) projektu Juliana Duchowicza i Zygmunta Majerskiego utrzymany w stylu opartym wprawdzie o wzory międzywojennej moderny, jednak z kostiumem dekoracji malarskich i rzeźbiarskich na wskroś socrealistycznych. Do tegoż nurtu zalicza się także katowicki gmach Związków Zawodowych (1950 rok) projektu Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Jerzego Gottfrieda, usytuowany w miejscu zburzonego Muzeum Śląskiego, o spokojnych, rytmicznych podziałach oraz pałacowy Dom Kultury w [[Dąbrowa Górnicza\|Dąbrowie Górniczej]] autorstwa Zbigniewa Rzepeckiego (1951-1958), wreszcie nieco monotonny budynek Wydziału Górnictwa i Geologii [[Politechnika Śląska\|Politechniki Śląskiej]] w [[Gliwice\|Gliwicach]], dzieło wspomnianych wyżej Duchowicza i Majerskiego. Na osobną uwagę zasługuje historia budowy [[Tychy\|Nowych Tychów]], rozpoczęta w 1951 roku. Miasto miało w założeniu władz realizować ideał socrealizmu od podstaw, modelowo. Nie przewidziano, że życie potoczy się inaczej. Niemniej dwa pierwsze segmenty Tychów są istotnie podporządkowane socrealistycznym konceptom. Pierwsze osiedle A, projektu Tadeusza Todorowskiego z lat 1951-1956, powtarza tradycyjny układ szachownicowy miasta niemal średniowiecznego, a patronuje mu heroiczna figura dziewczyny-przodownicy pracy (Stanisław Marcinów). Jest to bodaj najlepiej zaprojektowana i zachowana rzeźba socrealistyczna. Kolejne osiedle B, projektu Hanny i Kazimierza Wejchertów, bardziej przestrzenne, stosuje nadal tę samą konwencję tradycyjnych aluzji do bliżej nie zdefiniowanego wernakularyzmu. Socrealistyczną aurę roztacza także daleko późniejsze dzieło tyskie: Pomnik Walki i Pracy Augusta Dyrdy (1973-1974) na placu Defilad, potocznie nazwany „żyrafą”. Reszta budowy Tychów trwająca w latach 60-tych i dalszych odeszła już od dawnych założeń socrealistycznych.

Praktykant: /* Konsekwencje socrealizmu w sztuce */

2017-08-07T11:34:01Z

Konsekwencje socrealizmu w sztuce

← poprzednia wersja		Wersja z 13:34, 7 sie 2017
Linia 15:		Linia 15:

	==Konsekwencje socrealizmu w sztuce==		==Konsekwencje socrealizmu w sztuce==
	[[Plik:Pstrowski pomnik.~~jpg~~\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu (fot. Krystian Hasterok]]		[[Plik:Pstrowski pomnik.JPG\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu (fot. Krystian Hasterok]]
	W rezultacie sztuka socrealizmu zawisła w próżni. Odcinała się też od doświadczeń dziedzictwa międzywojennego doby II Rzeczpospolitej, negowanej jako przejaw Polski kapitalistyczno-sanacyjnej. Bogaty dorobek modernizmu, zwłaszcza powstały na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]], został tym sposobem skazany na niepamięć - obejmował także losy katowickiego [[Muzeum Śląskie\|Muzeum Śląskiego]], zniszczonego podczas [[Druga wojna światowa\|II wojny światowej]] decyzją niemieckich władz okupacyjnych. Władze powojenne nie były zainteresowane jego odbudową. Górny Śląsk sprowadzony został do świata propagandowego „węgla i stali” podporządkowanego nowej doktrynie. Realizm socjalistyczny w regionie górnośląskim zaistniał równolegle z podobnymi zjawiskami w całym kraju. Wszelako tutaj socrealizm czerpał dodatkowo wątki tematyczne z odpowiednio interpretowanej historii regionu: walki klasowej i rewolucyjnych ruchów przeciwko niemieckiemu, kapitalistycznemu wyzyskowi, będąc zarazem sprzężonym z hasłami wyzwolenia narodowego. Ta czarno-biała narracja stawiała znak równości z podziałem narodowym polsko-niemieckim, kreując wizerunek dobrego Polaka i złego Niemca, czego spóźnione echa możemy obserwować jeszcze długo po wygaśnięciu samego socrealizmu. Jako bohater na piedestale monumentu widnieje tedy polski robotnik-komunista i przodownik pracy socjalistycznej, czego rzeźbiarskim unaocznieniem stał się pomnik [[Wincenty Pstrowski\|Wincentego Pstrowskiego]] w [[Zabrze\|Zabrzu]] (1978 rok).		W rezultacie sztuka socrealizmu zawisła w próżni. Odcinała się też od doświadczeń dziedzictwa międzywojennego doby II Rzeczpospolitej, negowanej jako przejaw Polski kapitalistyczno-sanacyjnej. Bogaty dorobek modernizmu, zwłaszcza powstały na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]], został tym sposobem skazany na niepamięć - obejmował także losy katowickiego [[Muzeum Śląskie\|Muzeum Śląskiego]], zniszczonego podczas [[Druga wojna światowa\|II wojny światowej]] decyzją niemieckich władz okupacyjnych. Władze powojenne nie były zainteresowane jego odbudową. Górny Śląsk sprowadzony został do świata propagandowego „węgla i stali” podporządkowanego nowej doktrynie. Realizm socjalistyczny w regionie górnośląskim zaistniał równolegle z podobnymi zjawiskami w całym kraju. Wszelako tutaj socrealizm czerpał dodatkowo wątki tematyczne z odpowiednio interpretowanej historii regionu: walki klasowej i rewolucyjnych ruchów przeciwko niemieckiemu, kapitalistycznemu wyzyskowi, będąc zarazem sprzężonym z hasłami wyzwolenia narodowego. Ta czarno-biała narracja stawiała znak równości z podziałem narodowym polsko-niemieckim, kreując wizerunek dobrego Polaka i złego Niemca, czego spóźnione echa możemy obserwować jeszcze długo po wygaśnięciu samego socrealizmu. Jako bohater na piedestale monumentu widnieje tedy polski robotnik-komunista i przodownik pracy socjalistycznej, czego rzeźbiarskim unaocznieniem stał się pomnik [[Wincenty Pstrowski\|Wincentego Pstrowskiego]] w [[Zabrze\|Zabrzu]] (1978 rok).

Praktykant: /* Konsekwencje socrealizmu w sztuce */

2017-08-07T11:33:07Z

Konsekwencje socrealizmu w sztuce

← poprzednia wersja		Wersja z 13:33, 7 sie 2017
Linia 15:		Linia 15:

	==Konsekwencje socrealizmu w sztuce==		==Konsekwencje socrealizmu w sztuce==
	[[Plik:~~Pstrowski_pomnik~~.jpg\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu (fot. Krystian Hasterok]]		[[Plik:Pstrowski pomnik.jpg\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu (fot. Krystian Hasterok]]
	W rezultacie sztuka socrealizmu zawisła w próżni. Odcinała się też od doświadczeń dziedzictwa międzywojennego doby II Rzeczpospolitej, negowanej jako przejaw Polski kapitalistyczno-sanacyjnej. Bogaty dorobek modernizmu, zwłaszcza powstały na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]], został tym sposobem skazany na niepamięć - obejmował także losy katowickiego [[Muzeum Śląskie\|Muzeum Śląskiego]], zniszczonego podczas [[Druga wojna światowa\|II wojny światowej]] decyzją niemieckich władz okupacyjnych. Władze powojenne nie były zainteresowane jego odbudową. Górny Śląsk sprowadzony został do świata propagandowego „węgla i stali” podporządkowanego nowej doktrynie. Realizm socjalistyczny w regionie górnośląskim zaistniał równolegle z podobnymi zjawiskami w całym kraju. Wszelako tutaj socrealizm czerpał dodatkowo wątki tematyczne z odpowiednio interpretowanej historii regionu: walki klasowej i rewolucyjnych ruchów przeciwko niemieckiemu, kapitalistycznemu wyzyskowi, będąc zarazem sprzężonym z hasłami wyzwolenia narodowego. Ta czarno-biała narracja stawiała znak równości z podziałem narodowym polsko-niemieckim, kreując wizerunek dobrego Polaka i złego Niemca, czego spóźnione echa możemy obserwować jeszcze długo po wygaśnięciu samego socrealizmu. Jako bohater na piedestale monumentu widnieje tedy polski robotnik-komunista i przodownik pracy socjalistycznej, czego rzeźbiarskim unaocznieniem stał się pomnik [[Wincenty Pstrowski\|Wincentego Pstrowskiego]] w [[Zabrze\|Zabrzu]] (1978 rok).		W rezultacie sztuka socrealizmu zawisła w próżni. Odcinała się też od doświadczeń dziedzictwa międzywojennego doby II Rzeczpospolitej, negowanej jako przejaw Polski kapitalistyczno-sanacyjnej. Bogaty dorobek modernizmu, zwłaszcza powstały na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]], został tym sposobem skazany na niepamięć - obejmował także losy katowickiego [[Muzeum Śląskie\|Muzeum Śląskiego]], zniszczonego podczas [[Druga wojna światowa\|II wojny światowej]] decyzją niemieckich władz okupacyjnych. Władze powojenne nie były zainteresowane jego odbudową. Górny Śląsk sprowadzony został do świata propagandowego „węgla i stali” podporządkowanego nowej doktrynie. Realizm socjalistyczny w regionie górnośląskim zaistniał równolegle z podobnymi zjawiskami w całym kraju. Wszelako tutaj socrealizm czerpał dodatkowo wątki tematyczne z odpowiednio interpretowanej historii regionu: walki klasowej i rewolucyjnych ruchów przeciwko niemieckiemu, kapitalistycznemu wyzyskowi, będąc zarazem sprzężonym z hasłami wyzwolenia narodowego. Ta czarno-biała narracja stawiała znak równości z podziałem narodowym polsko-niemieckim, kreując wizerunek dobrego Polaka i złego Niemca, czego spóźnione echa możemy obserwować jeszcze długo po wygaśnięciu samego socrealizmu. Jako bohater na piedestale monumentu widnieje tedy polski robotnik-komunista i przodownik pracy socjalistycznej, czego rzeźbiarskim unaocznieniem stał się pomnik [[Wincenty Pstrowski\|Wincentego Pstrowskiego]] w [[Zabrze\|Zabrzu]] (1978 rok).

Praktykant: /* Konsekwencje socrealizmu w sztuce */

2017-08-07T11:32:44Z

Konsekwencje socrealizmu w sztuce

← poprzednia wersja		Wersja z 13:32, 7 sie 2017
Linia 15:		Linia 15:

	==Konsekwencje socrealizmu w sztuce==		==Konsekwencje socrealizmu w sztuce==
			[[Plik:Pstrowski_pomnik.jpg\|400px\|thumb\|right\|Pomnik Wincentego Pstrowskiego w Zabrzu (fot. Krystian Hasterok]]
	W rezultacie sztuka socrealizmu zawisła w próżni. Odcinała się też od doświadczeń dziedzictwa międzywojennego doby II Rzeczpospolitej, negowanej jako przejaw Polski kapitalistyczno-sanacyjnej. Bogaty dorobek modernizmu, zwłaszcza powstały na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]], został tym sposobem skazany na niepamięć - obejmował także losy katowickiego [[Muzeum Śląskie\|Muzeum Śląskiego]], zniszczonego podczas [[Druga wojna światowa\|II wojny światowej]] decyzją niemieckich władz okupacyjnych. Władze powojenne nie były zainteresowane jego odbudową. Górny Śląsk sprowadzony został do świata propagandowego „węgla i stali” podporządkowanego nowej doktrynie. Realizm socjalistyczny w regionie górnośląskim zaistniał równolegle z podobnymi zjawiskami w całym kraju. Wszelako tutaj socrealizm czerpał dodatkowo wątki tematyczne z odpowiednio interpretowanej historii regionu: walki klasowej i rewolucyjnych ruchów przeciwko niemieckiemu, kapitalistycznemu wyzyskowi, będąc zarazem sprzężonym z hasłami wyzwolenia narodowego. Ta czarno-biała narracja stawiała znak równości z podziałem narodowym polsko-niemieckim, kreując wizerunek dobrego Polaka i złego Niemca, czego spóźnione echa możemy obserwować jeszcze długo po wygaśnięciu samego socrealizmu. Jako bohater na piedestale monumentu widnieje tedy polski robotnik-komunista i przodownik pracy socjalistycznej, czego rzeźbiarskim unaocznieniem stał się pomnik [[Wincenty Pstrowski\|Wincentego Pstrowskiego]] w [[Zabrze\|Zabrzu]] (1978 rok).		W rezultacie sztuka socrealizmu zawisła w próżni. Odcinała się też od doświadczeń dziedzictwa międzywojennego doby II Rzeczpospolitej, negowanej jako przejaw Polski kapitalistyczno-sanacyjnej. Bogaty dorobek modernizmu, zwłaszcza powstały na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]], został tym sposobem skazany na niepamięć - obejmował także losy katowickiego [[Muzeum Śląskie\|Muzeum Śląskiego]], zniszczonego podczas [[Druga wojna światowa\|II wojny światowej]] decyzją niemieckich władz okupacyjnych. Władze powojenne nie były zainteresowane jego odbudową. Górny Śląsk sprowadzony został do świata propagandowego „węgla i stali” podporządkowanego nowej doktrynie. Realizm socjalistyczny w regionie górnośląskim zaistniał równolegle z podobnymi zjawiskami w całym kraju. Wszelako tutaj socrealizm czerpał dodatkowo wątki tematyczne z odpowiednio interpretowanej historii regionu: walki klasowej i rewolucyjnych ruchów przeciwko niemieckiemu, kapitalistycznemu wyzyskowi, będąc zarazem sprzężonym z hasłami wyzwolenia narodowego. Ta czarno-biała narracja stawiała znak równości z podziałem narodowym polsko-niemieckim, kreując wizerunek dobrego Polaka i złego Niemca, czego spóźnione echa możemy obserwować jeszcze długo po wygaśnięciu samego socrealizmu. Jako bohater na piedestale monumentu widnieje tedy polski robotnik-komunista i przodownik pracy socjalistycznej, czego rzeźbiarskim unaocznieniem stał się pomnik [[Wincenty Pstrowski\|Wincentego Pstrowskiego]] w [[Zabrze\|Zabrzu]] (1978 rok).