Pierwsze powstanie śląskie 1919 - Historia wersji

Praktykant o 09:00, 1 cze 2021

2021-06-01T09:00:26Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:00, 1 cze 2021
Linia 1:		Linia 1:
			[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Kultura i sztuka]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 8 (2021)]]
	Autor: [[Prof.zw.dr hab.Ryszard Kaczmarek]]		Autor: [[Prof.zw.dr hab.Ryszard Kaczmarek]]

			::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
			:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 8 (2021)\|TOM: 8 (2021)]]


	Po [[Pierwsza wojna światowa\|I wojnie światowej]] polsko-niemiecki spór o granice doprowadził w latach 1919-1921 do walk zbrojnych pomiędzy zamieszkującymi [[Górny Śląsk\|Górny Śląsk]] Polakami i Niemcami, znanych jako pierwsze (1919), [[Drugie powstanie śląskie 1920\|drugie (1920)]] i [[Trzecie powstanie śląskie 1921\|trzecie (1921) powstanie śląskie]].		Po [[Pierwsza wojna światowa\|I wojnie światowej]] polsko-niemiecki spór o granice doprowadził w latach 1919-1921 do walk zbrojnych pomiędzy zamieszkującymi [[Górny Śląsk\|Górny Śląsk]] Polakami i Niemcami, znanych jako pierwsze (1919), [[Drugie powstanie śląskie 1920\|drugie (1920)]] i [[Trzecie powstanie śląskie 1921\|trzecie (1921) powstanie śląskie]].

Ania o 07:40, 29 kwi 2021

2021-04-29T07:40:06Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:40, 29 kwi 2021
Linia 15:		Linia 15:
	Dowództwo nad powstaniem znalazło się od tej pory w rękach pełniącego od sierpnia funkcję komendanta głównego POW GŚ [[Alfons Zgrzebniok\|Alfonsa Zgrzebnioka]]. Swój sztab ulokował w [[Sosnwiec\|Sosnowcu]]. W nocy z 17 na 18 sierpnia walki rozlały się już na cały obszar wschodniej części Górnego Śląska, wzdłuż ówczesnej granicy z Polską. Ze względu na słabość polskich oddziałów i brak wystarczającej ilości broni (tylko co trzeci spośród zaprzysiężonych prawie 24 tys. członków POW GŚ dysponował karabinem lub pistoletem) Polakom udało się odnieść tylko lokalne sukcesy. Większe potyczki miały miejsce w powiatach: rybnickim (m.in. [[Wodzisław Śląski]], Gołkowice, Godów, [[Gortatowice]]), [[Powiat katowicki\|katowickim]] (m.in. Mysłowice, [[Siemianowice Śląskie]], [[Giszowiec]], [[Szopienice]], [[Bogucice]], [[Dąbrówka Mała]], [[Szopienice]], [[Janów]], [[Nikiszowiec]], [[Ligota]], [[Ruda]]) oraz w [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]], Bytomiu, [[Zabrze\|Zabrzu]], [[Radzionków\|Radzionkowie]] i [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]]. Najdłużej oddziały powstańcze utrzymały się we wschodniej części powiatu katowickiego. Teren między Katowicami a Mysłowicami był jednym z nielicznych, gdzie powstańcy zachowali pełną kontrolę nad kilkoma gminami leżącymi nieopodal granicy polsko-niemieckiej (Nikiszowiec, Giszowiec, Szopienice, Janów, Dąbrówka Mała, Siemianowice, [[Słupna]], [[Brzęczkowice]]). Tutaj peowiacy dysponowali sporą liczbą broni, zarówno skonfiskowanej, jak i przeniesionej przez granicę.		Dowództwo nad powstaniem znalazło się od tej pory w rękach pełniącego od sierpnia funkcję komendanta głównego POW GŚ [[Alfons Zgrzebniok\|Alfonsa Zgrzebnioka]]. Swój sztab ulokował w [[Sosnwiec\|Sosnowcu]]. W nocy z 17 na 18 sierpnia walki rozlały się już na cały obszar wschodniej części Górnego Śląska, wzdłuż ówczesnej granicy z Polską. Ze względu na słabość polskich oddziałów i brak wystarczającej ilości broni (tylko co trzeci spośród zaprzysiężonych prawie 24 tys. członków POW GŚ dysponował karabinem lub pistoletem) Polakom udało się odnieść tylko lokalne sukcesy. Większe potyczki miały miejsce w powiatach: rybnickim (m.in. [[Wodzisław Śląski]], Gołkowice, Godów, [[Gortatowice]]), [[Powiat katowicki\|katowickim]] (m.in. Mysłowice, [[Siemianowice Śląskie]], [[Giszowiec]], [[Szopienice]], [[Bogucice]], [[Dąbrówka Mała]], [[Szopienice]], [[Janów]], [[Nikiszowiec]], [[Ligota]], [[Ruda]]) oraz w [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]], Bytomiu, [[Zabrze\|Zabrzu]], [[Radzionków\|Radzionkowie]] i [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]]. Najdłużej oddziały powstańcze utrzymały się we wschodniej części powiatu katowickiego. Teren między Katowicami a Mysłowicami był jednym z nielicznych, gdzie powstańcy zachowali pełną kontrolę nad kilkoma gminami leżącymi nieopodal granicy polsko-niemieckiej (Nikiszowiec, Giszowiec, Szopienice, Janów, Dąbrówka Mała, Siemianowice, [[Słupna]], [[Brzęczkowice]]). Tutaj peowiacy dysponowali sporą liczbą broni, zarówno skonfiskowanej, jak i przeniesionej przez granicę.

	[[Plik:Sytuacja militarna na pograniczu po I powstaniu.png\|600px\|thumb\|right\|Sytuacja militarna na pograniczu polsko-niemieckim po I powstaniu śląskim(Autor: IBR)]]		[[Plik:Sytuacja militarna na pograniczu po I powstaniu.png\|600px\|thumb\|right\|Sytuacja militarna na pograniczu polsko-niemieckim po I powstaniu śląskim (Autor: IBR)]]

	Rząd polski nie mógł interweniować zbrojnie, ale zintensyfikował wysiłki dyplomatyczne, by skłonić wielkie mocarstwa do interwencji na Górnym Śląsku. Dowództwo Wojska Polskiego starało się, oprócz dostarczania broni, stworzyć kilka batalionów złożonych z uciekinierów z Górnego Śląska, by je przerzucić przez granicę do ożywienia gasnących walk. Nie były jednak już w stanie odwrócić losów powstania, musiały się wycofać przed znacznie liczniejszymi oddziałami wojska niemieckiego.		Rząd polski nie mógł interweniować zbrojnie, ale zintensyfikował wysiłki dyplomatyczne, by skłonić wielkie mocarstwa do interwencji na Górnym Śląsku. Dowództwo Wojska Polskiego starało się, oprócz dostarczania broni, stworzyć kilka batalionów złożonych z uciekinierów z Górnego Śląska, by je przerzucić przez granicę do ożywienia gasnących walk. Nie były jednak już w stanie odwrócić losów powstania, musiały się wycofać przed znacznie liczniejszymi oddziałami wojska niemieckiego.

Ania: /* Pierwsze powstanie śląskie w 1919 roku */

2021-04-29T07:39:41Z

Pierwsze powstanie śląskie w 1919 roku

← poprzednia wersja		Wersja z 09:39, 29 kwi 2021
Linia 5:		Linia 5:
	==Pierwsze powstanie śląskie w 1919 roku==		==Pierwsze powstanie śląskie w 1919 roku==

	[[Plik:POW GŚ i oddziału niemieckie przed wybuchem I powstania śląskiego.png\|600px\|thumb\|right\|~~Zasięg powstań śląskich~~ (Autor: IBR)]]		[[Plik:POW GŚ i oddziału niemieckie przed wybuchem I powstania śląskiego.png\|600px\|thumb\|right\|POW GŚ i oddziału niemieckie przed wybuchem I powstania śląskiego (Autor: IBR)]]

	Po zakończeniu konferencji w Paryżu wszystkie obozy polityczne na Górnym Śląsku uznały konieczność przeprowadzenia plebiscytu za własną porażkę. Polacy uważali, że tylko z powodu nacisku Rzeszy Niemieckiej alianci wycofali się z zaproponowanych na wstępie propozycji o przyłączeniu Górnego Śląska do Rzeczypospolitej. Separatyści czuli się zepchnięci na margines, ich głosu w ogóle nie uwzględniono w rozstrzygnięciach traktatowych. Niemcy, posiadający w swoim ręku kontrolę nad administracją cywilną, policją i wojskiem, zareagowali z kolei falą represji. Zamierzano zawczasu spacyfikować sytuację w rejencji opolskiej i sparaliżować polskie organizacje jeszcze przed plebiscytem.		Po zakończeniu konferencji w Paryżu wszystkie obozy polityczne na Górnym Śląsku uznały konieczność przeprowadzenia plebiscytu za własną porażkę. Polacy uważali, że tylko z powodu nacisku Rzeszy Niemieckiej alianci wycofali się z zaproponowanych na wstępie propozycji o przyłączeniu Górnego Śląska do Rzeczypospolitej. Separatyści czuli się zepchnięci na margines, ich głosu w ogóle nie uwzględniono w rozstrzygnięciach traktatowych. Niemcy, posiadający w swoim ręku kontrolę nad administracją cywilną, policją i wojskiem, zareagowali z kolei falą represji. Zamierzano zawczasu spacyfikować sytuację w rejencji opolskiej i sparaliżować polskie organizacje jeszcze przed plebiscytem.
Linia 15:		Linia 15:
	Dowództwo nad powstaniem znalazło się od tej pory w rękach pełniącego od sierpnia funkcję komendanta głównego POW GŚ [[Alfons Zgrzebniok\|Alfonsa Zgrzebnioka]]. Swój sztab ulokował w [[Sosnwiec\|Sosnowcu]]. W nocy z 17 na 18 sierpnia walki rozlały się już na cały obszar wschodniej części Górnego Śląska, wzdłuż ówczesnej granicy z Polską. Ze względu na słabość polskich oddziałów i brak wystarczającej ilości broni (tylko co trzeci spośród zaprzysiężonych prawie 24 tys. członków POW GŚ dysponował karabinem lub pistoletem) Polakom udało się odnieść tylko lokalne sukcesy. Większe potyczki miały miejsce w powiatach: rybnickim (m.in. [[Wodzisław Śląski]], Gołkowice, Godów, [[Gortatowice]]), [[Powiat katowicki\|katowickim]] (m.in. Mysłowice, [[Siemianowice Śląskie]], [[Giszowiec]], [[Szopienice]], [[Bogucice]], [[Dąbrówka Mała]], [[Szopienice]], [[Janów]], [[Nikiszowiec]], [[Ligota]], [[Ruda]]) oraz w [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]], Bytomiu, [[Zabrze\|Zabrzu]], [[Radzionków\|Radzionkowie]] i [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]]. Najdłużej oddziały powstańcze utrzymały się we wschodniej części powiatu katowickiego. Teren między Katowicami a Mysłowicami był jednym z nielicznych, gdzie powstańcy zachowali pełną kontrolę nad kilkoma gminami leżącymi nieopodal granicy polsko-niemieckiej (Nikiszowiec, Giszowiec, Szopienice, Janów, Dąbrówka Mała, Siemianowice, [[Słupna]], [[Brzęczkowice]]). Tutaj peowiacy dysponowali sporą liczbą broni, zarówno skonfiskowanej, jak i przeniesionej przez granicę.		Dowództwo nad powstaniem znalazło się od tej pory w rękach pełniącego od sierpnia funkcję komendanta głównego POW GŚ [[Alfons Zgrzebniok\|Alfonsa Zgrzebnioka]]. Swój sztab ulokował w [[Sosnwiec\|Sosnowcu]]. W nocy z 17 na 18 sierpnia walki rozlały się już na cały obszar wschodniej części Górnego Śląska, wzdłuż ówczesnej granicy z Polską. Ze względu na słabość polskich oddziałów i brak wystarczającej ilości broni (tylko co trzeci spośród zaprzysiężonych prawie 24 tys. członków POW GŚ dysponował karabinem lub pistoletem) Polakom udało się odnieść tylko lokalne sukcesy. Większe potyczki miały miejsce w powiatach: rybnickim (m.in. [[Wodzisław Śląski]], Gołkowice, Godów, [[Gortatowice]]), [[Powiat katowicki\|katowickim]] (m.in. Mysłowice, [[Siemianowice Śląskie]], [[Giszowiec]], [[Szopienice]], [[Bogucice]], [[Dąbrówka Mała]], [[Szopienice]], [[Janów]], [[Nikiszowiec]], [[Ligota]], [[Ruda]]) oraz w [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]], Bytomiu, [[Zabrze\|Zabrzu]], [[Radzionków\|Radzionkowie]] i [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]]. Najdłużej oddziały powstańcze utrzymały się we wschodniej części powiatu katowickiego. Teren między Katowicami a Mysłowicami był jednym z nielicznych, gdzie powstańcy zachowali pełną kontrolę nad kilkoma gminami leżącymi nieopodal granicy polsko-niemieckiej (Nikiszowiec, Giszowiec, Szopienice, Janów, Dąbrówka Mała, Siemianowice, [[Słupna]], [[Brzęczkowice]]). Tutaj peowiacy dysponowali sporą liczbą broni, zarówno skonfiskowanej, jak i przeniesionej przez granicę.

	[[Plik:Sytuacja militarna na pograniczu po I powstaniu.png\|600px\|thumb\|right\|~~Zasięg powstań śląskich~~ (Autor: IBR)]]		[[Plik:Sytuacja militarna na pograniczu po I powstaniu.png\|600px\|thumb\|right\|Sytuacja militarna na pograniczu polsko-niemieckim po I powstaniu śląskim(Autor: IBR)]]

	Rząd polski nie mógł interweniować zbrojnie, ale zintensyfikował wysiłki dyplomatyczne, by skłonić wielkie mocarstwa do interwencji na Górnym Śląsku. Dowództwo Wojska Polskiego starało się, oprócz dostarczania broni, stworzyć kilka batalionów złożonych z uciekinierów z Górnego Śląska, by je przerzucić przez granicę do ożywienia gasnących walk. Nie były jednak już w stanie odwrócić losów powstania, musiały się wycofać przed znacznie liczniejszymi oddziałami wojska niemieckiego.		Rząd polski nie mógł interweniować zbrojnie, ale zintensyfikował wysiłki dyplomatyczne, by skłonić wielkie mocarstwa do interwencji na Górnym Śląsku. Dowództwo Wojska Polskiego starało się, oprócz dostarczania broni, stworzyć kilka batalionów złożonych z uciekinierów z Górnego Śląska, by je przerzucić przez granicę do ożywienia gasnących walk. Nie były jednak już w stanie odwrócić losów powstania, musiały się wycofać przed znacznie liczniejszymi oddziałami wojska niemieckiego.

Ania: /* Pierwsze powstanie śląskie w 1919 roku */

2021-04-29T07:33:36Z

Pierwsze powstanie śląskie w 1919 roku

← poprzednia wersja		Wersja z 09:33, 29 kwi 2021
Linia 4:		Linia 4:

	==Pierwsze powstanie śląskie w 1919 roku==		==Pierwsze powstanie śląskie w 1919 roku==

			[[Plik:POW GŚ i oddziału niemieckie przed wybuchem I powstania śląskiego.png\|600px\|thumb\|right\|Zasięg powstań śląskich (Autor: IBR)]]

	Po zakończeniu konferencji w Paryżu wszystkie obozy polityczne na Górnym Śląsku uznały konieczność przeprowadzenia plebiscytu za własną porażkę. Polacy uważali, że tylko z powodu nacisku Rzeszy Niemieckiej alianci wycofali się z zaproponowanych na wstępie propozycji o przyłączeniu Górnego Śląska do Rzeczypospolitej. Separatyści czuli się zepchnięci na margines, ich głosu w ogóle nie uwzględniono w rozstrzygnięciach traktatowych. Niemcy, posiadający w swoim ręku kontrolę nad administracją cywilną, policją i wojskiem, zareagowali z kolei falą represji. Zamierzano zawczasu spacyfikować sytuację w rejencji opolskiej i sparaliżować polskie organizacje jeszcze przed plebiscytem.		Po zakończeniu konferencji w Paryżu wszystkie obozy polityczne na Górnym Śląsku uznały konieczność przeprowadzenia plebiscytu za własną porażkę. Polacy uważali, że tylko z powodu nacisku Rzeszy Niemieckiej alianci wycofali się z zaproponowanych na wstępie propozycji o przyłączeniu Górnego Śląska do Rzeczypospolitej. Separatyści czuli się zepchnięci na margines, ich głosu w ogóle nie uwzględniono w rozstrzygnięciach traktatowych. Niemcy, posiadający w swoim ręku kontrolę nad administracją cywilną, policją i wojskiem, zareagowali z kolei falą represji. Zamierzano zawczasu spacyfikować sytuację w rejencji opolskiej i sparaliżować polskie organizacje jeszcze przed plebiscytem.
Linia 12:		Linia 14:

	Dowództwo nad powstaniem znalazło się od tej pory w rękach pełniącego od sierpnia funkcję komendanta głównego POW GŚ [[Alfons Zgrzebniok\|Alfonsa Zgrzebnioka]]. Swój sztab ulokował w [[Sosnwiec\|Sosnowcu]]. W nocy z 17 na 18 sierpnia walki rozlały się już na cały obszar wschodniej części Górnego Śląska, wzdłuż ówczesnej granicy z Polską. Ze względu na słabość polskich oddziałów i brak wystarczającej ilości broni (tylko co trzeci spośród zaprzysiężonych prawie 24 tys. członków POW GŚ dysponował karabinem lub pistoletem) Polakom udało się odnieść tylko lokalne sukcesy. Większe potyczki miały miejsce w powiatach: rybnickim (m.in. [[Wodzisław Śląski]], Gołkowice, Godów, [[Gortatowice]]), [[Powiat katowicki\|katowickim]] (m.in. Mysłowice, [[Siemianowice Śląskie]], [[Giszowiec]], [[Szopienice]], [[Bogucice]], [[Dąbrówka Mała]], [[Szopienice]], [[Janów]], [[Nikiszowiec]], [[Ligota]], [[Ruda]]) oraz w [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]], Bytomiu, [[Zabrze\|Zabrzu]], [[Radzionków\|Radzionkowie]] i [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]]. Najdłużej oddziały powstańcze utrzymały się we wschodniej części powiatu katowickiego. Teren między Katowicami a Mysłowicami był jednym z nielicznych, gdzie powstańcy zachowali pełną kontrolę nad kilkoma gminami leżącymi nieopodal granicy polsko-niemieckiej (Nikiszowiec, Giszowiec, Szopienice, Janów, Dąbrówka Mała, Siemianowice, [[Słupna]], [[Brzęczkowice]]). Tutaj peowiacy dysponowali sporą liczbą broni, zarówno skonfiskowanej, jak i przeniesionej przez granicę.		Dowództwo nad powstaniem znalazło się od tej pory w rękach pełniącego od sierpnia funkcję komendanta głównego POW GŚ [[Alfons Zgrzebniok\|Alfonsa Zgrzebnioka]]. Swój sztab ulokował w [[Sosnwiec\|Sosnowcu]]. W nocy z 17 na 18 sierpnia walki rozlały się już na cały obszar wschodniej części Górnego Śląska, wzdłuż ówczesnej granicy z Polską. Ze względu na słabość polskich oddziałów i brak wystarczającej ilości broni (tylko co trzeci spośród zaprzysiężonych prawie 24 tys. członków POW GŚ dysponował karabinem lub pistoletem) Polakom udało się odnieść tylko lokalne sukcesy. Większe potyczki miały miejsce w powiatach: rybnickim (m.in. [[Wodzisław Śląski]], Gołkowice, Godów, [[Gortatowice]]), [[Powiat katowicki\|katowickim]] (m.in. Mysłowice, [[Siemianowice Śląskie]], [[Giszowiec]], [[Szopienice]], [[Bogucice]], [[Dąbrówka Mała]], [[Szopienice]], [[Janów]], [[Nikiszowiec]], [[Ligota]], [[Ruda]]) oraz w [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Górach]], Bytomiu, [[Zabrze\|Zabrzu]], [[Radzionków\|Radzionkowie]] i [[Piekary Śląskie\|Piekarach Śląskich]]. Najdłużej oddziały powstańcze utrzymały się we wschodniej części powiatu katowickiego. Teren między Katowicami a Mysłowicami był jednym z nielicznych, gdzie powstańcy zachowali pełną kontrolę nad kilkoma gminami leżącymi nieopodal granicy polsko-niemieckiej (Nikiszowiec, Giszowiec, Szopienice, Janów, Dąbrówka Mała, Siemianowice, [[Słupna]], [[Brzęczkowice]]). Tutaj peowiacy dysponowali sporą liczbą broni, zarówno skonfiskowanej, jak i przeniesionej przez granicę.

			[[Plik:Sytuacja militarna na pograniczu po I powstaniu.png\|600px\|thumb\|right\|Zasięg powstań śląskich (Autor: IBR)]]

	Rząd polski nie mógł interweniować zbrojnie, ale zintensyfikował wysiłki dyplomatyczne, by skłonić wielkie mocarstwa do interwencji na Górnym Śląsku. Dowództwo Wojska Polskiego starało się, oprócz dostarczania broni, stworzyć kilka batalionów złożonych z uciekinierów z Górnego Śląska, by je przerzucić przez granicę do ożywienia gasnących walk. Nie były jednak już w stanie odwrócić losów powstania, musiały się wycofać przed znacznie liczniejszymi oddziałami wojska niemieckiego.		Rząd polski nie mógł interweniować zbrojnie, ale zintensyfikował wysiłki dyplomatyczne, by skłonić wielkie mocarstwa do interwencji na Górnym Śląsku. Dowództwo Wojska Polskiego starało się, oprócz dostarczania broni, stworzyć kilka batalionów złożonych z uciekinierów z Górnego Śląska, by je przerzucić przez granicę do ożywienia gasnących walk. Nie były jednak już w stanie odwrócić losów powstania, musiały się wycofać przed znacznie liczniejszymi oddziałami wojska niemieckiego.

Praktykant o 12:32, 27 kwi 2021

2021-04-27T12:32:27Z

Praktykant: /* Kalendarium */

2021-04-27T12:28:53Z

Kalendarium

Podgląd zmian

Praktykant: /* Kalendarium */

2021-04-27T12:11:17Z

Kalendarium

Podgląd zmian

Praktykant: /* Kalendarium */

2021-04-27T12:02:43Z

Kalendarium

Podgląd zmian

Praktykant: /* Kalendarium */

2021-04-27T11:57:05Z

Kalendarium

Praktykant o 11:51, 27 kwi 2021

2021-04-27T11:51:42Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:51, 27 kwi 2021
Linia 16:		Linia 16:

	Niemcy zamknęli 25 sierpnia kordon wzdłuż granicy polsko-niemieckiej na Górnym Śląsku. Uchodźcy w obozach rozmieszczonych po polskiej stronie granicy musieli czekać do listopada 1919 roku na ogłoszenie amnestii i wkroczenie na Górny Śląsk wojsk sojuszniczych. Nie był to jednak koniec powstańczej epopei. Dla Górnoślązaków zaczynała się kampania propagandowa przed plebiscytem, nikt jeszcze nie wiedział, że będą jej towarzyszyć kolejne dwa powstania. Dla uspokojenia nastrojów 14 października 1919 Sejm Pruski (Landtag) przyjął ustawę o utworzeniu odrębnej, opolskiej [[Prowincja Górny Śląsk\|Prowincji Górnośląskiej]] (Provinz Oberschlesien), wydzielonej z dotychczasowej, jednolitej [[Prowincja Śląska\|Prowincji Śląskiej]] (Provinz Schlesien) ze stolicą we Wrocławiu. Jednak dopiero po ogłoszeniu pod naciskiem aliantów amnestii sytuacja uległa normalizacji, a powstańcy polscy i ich rodziny mogli wrócić do rodzinnych domów. W styczniu 1920 roku weszły w życie na Górnym Śląsku postanowienia traktatu wersalskiego. Wojska niemieckie opuściły teren plebiscytowy, a w ich miejsce pojawiły się wojska alianckie.		Niemcy zamknęli 25 sierpnia kordon wzdłuż granicy polsko-niemieckiej na Górnym Śląsku. Uchodźcy w obozach rozmieszczonych po polskiej stronie granicy musieli czekać do listopada 1919 roku na ogłoszenie amnestii i wkroczenie na Górny Śląsk wojsk sojuszniczych. Nie był to jednak koniec powstańczej epopei. Dla Górnoślązaków zaczynała się kampania propagandowa przed plebiscytem, nikt jeszcze nie wiedział, że będą jej towarzyszyć kolejne dwa powstania. Dla uspokojenia nastrojów 14 października 1919 Sejm Pruski (Landtag) przyjął ustawę o utworzeniu odrębnej, opolskiej [[Prowincja Górny Śląsk\|Prowincji Górnośląskiej]] (Provinz Oberschlesien), wydzielonej z dotychczasowej, jednolitej [[Prowincja Śląska\|Prowincji Śląskiej]] (Provinz Schlesien) ze stolicą we Wrocławiu. Jednak dopiero po ogłoszeniu pod naciskiem aliantów amnestii sytuacja uległa normalizacji, a powstańcy polscy i ich rodziny mogli wrócić do rodzinnych domów. W styczniu 1920 roku weszły w życie na Górnym Śląsku postanowienia traktatu wersalskiego. Wojska niemieckie opuściły teren plebiscytowy, a w ich miejsce pojawiły się wojska alianckie.

			==Kalendarium==

			<strong>10 listopada 1918 roku</strong>
			W Bytomiu, Królewskiej Hucie i Zabrzu miały miejsce manifestacje o charakterze narodowym, na których polska ludność wyraziła swoje pragnienie przyłączenia Górnego Śląska do odrodzonego po zaborach państwa polskiego.

			<strong>11 listopada 1918 roku</strong>
			W lasku Compiègne pod Paryżem francuski marszałek Ferdinand Foch w imieniu Sprzymierzonych podpisał układ rozejmowy z niemiecką delegacją, kierowaną przez Matthiasa Erzbergera. Od tego dnia datuje się zawieszenie broni na froncie zachodnim. Jednocześnie jest to data odzyskania przez Polskę niepodległości.

			<strong>21 listopada 1918 roku</strong>

			Na Górnym Śląsku rozpoczął się strajk powszechny. Postulaty robotnicze manifestowano w siedemnastu kopalniach znajdujących się na terenie regionu.

			<strong>28-30 listopada 1918 roku</strong>
			Do regionu przybywa 117. Dywizja Piechoty pod dowództwem generała Karla Hoefera.

			<strong>3-6 grudnia 1918 roku</strong>
			Zakończył się strajk powszechny. W Poznaniu decyzją Sejmu Dzielnicowego powołano Naczelną Radę Ludową, która miała stanowić najwyższą polską władzę polityczną na terenach byłego zaboru pruskiego, a także na innych ziemiach tzw. byłej Dzielnicy Pruskiej, czyli także na Górnym Śląsku.

			<strong>7 grudnia 1918 roku</strong>
			Powołano do życia Podkomisariat Naczelnej Rady Ludowej z siedzibą w Bytomiu.

			<strong>10 grudnia 1918 roku</strong>
			117. Dywizja Piechoty pod dowództwem generała Hoefera została przekształcona w „dywizję ochrony pogranicza”, czyli Grenzschutz.

			<strong>27-29 grudnia 1918 roku</strong>
			27 grudnia wybuchło powstanie wielkopolskie. Tego dnia na Górnym Śląsku rozpoczął się wielki strajk górniczy. Górnicy protestowali przeciwko obniżce płac robotniczych i podwyżce cen artykułów spożywczych. Strajk trwał do 29 grudnia.

			<strong>3 stycznia 1919 roku</strong>
			Po odmowie spełnienia postulatów dotyczących poprawy warunków pracy i podwyżki płac górnicy w Królewskiej Hucie wznowili strajk. W wyniku interwencji niemieckich oddziałów wojskowych, które dysponowały karabinami maszynowymi, doszło do krwawej masakry. Zabito około dwudziestu robotników, a wielu innych zostało rannych.

			<strong>13 stycznia 1919 roku</strong>
			Decyzją niemieckiego komisarza rządowego dla Górnego Śląska Otto Hörsinga w regionie wprowadzono stan oblężenia.

			<strong>16 stycznia 1919 roku</strong>
			Została powołana oficjalna delegacja polska na konferencję pokojową w Paryżu. W Warszawie utworzono nowy rząd, któremu przewodził Ignacy Paderewski.

			<strong>18 stycznia 1919 roku</strong>
			Konferencja pokojowa w Paryżu rozpoczęła obrady.

			<strong>19 stycznia 1919 roku</strong>
			Odbyły się wybory do niemieckiego Zgromadzenia Narodowego.

			<strong>26 stycznia 1919 roku</strong>
			Odbyły się wybory do pruskiego Sejmu Krajowego.

			<strong>29 stycznia 1919 roku</strong>
			W Paryżu Rada Najwyższa konferencji pokojowej po raz pierwszy obradowała nad sprawami Polski.

			<strong>11 lutego 1919 roku</strong>
			W domu związkowym „Ul” w Bytomiu odbyło się zebranie Komitetu Wykonawczego Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska (POW GŚ), który objął kierownictwo nad polską działalnością wojskowo-konspiracyjną w regionie. Przewodniczącym POW GŚ został Józef Dreyza, który po kilkunastu dniach przeniósł się do Sosnowca, gdzie pełnił funkcję kierownika decernatu wojskowego Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej. Przewodnictwo nad POW GŚ objął Józef Grzegorzek.

			<strong>12 lutego 1919 roku</strong>
			Rada Najwyższa konferencji pokojowej w Paryżu powołała Komisję do Spraw Polskich pod przewodnictwem francuskiego dyplomaty Julesa Cambona, między innymi byłego francuskiego ambasadora w Berlinie. Komisja Cambona zajęła się sprawą granic Polski.

	==Bibliografia==		==Bibliografia==

← poprzednia wersja		Wersja z 14:32, 27 kwi 2021
Linia 1:		Linia 1:
			Autor: [[Prof.zw.dr hab.Ryszard Kaczmarek]]

	Po [[Pierwsza wojna światowa\|I wojnie światowej]] polsko-niemiecki spór o granice doprowadził w latach 1919-1921 do walk zbrojnych pomiędzy zamieszkującymi [[Górny Śląsk\|Górny Śląsk]] Polakami i Niemcami, znanych jako pierwsze (1919), [[Drugie powstanie śląskie 1920\|drugie (1920)]] i [[Trzecie powstanie śląskie 1921\|trzecie (1921) powstanie śląskie]].		Po [[Pierwsza wojna światowa\|I wojnie światowej]] polsko-niemiecki spór o granice doprowadził w latach 1919-1921 do walk zbrojnych pomiędzy zamieszkującymi [[Górny Śląsk\|Górny Śląsk]] Polakami i Niemcami, znanych jako pierwsze (1919), [[Drugie powstanie śląskie 1920\|drugie (1920)]] i [[Trzecie powstanie śląskie 1921\|trzecie (1921) powstanie śląskie]].

Linia 202:		Linia 204:
	#Grosch Waldemar, Deutsche und polnische Propaganda während der Volksabstimmung in Oberschlesien 1919-1921, Dortmund 2002		#Grosch Waldemar, Deutsche und polnische Propaganda während der Volksabstimmung in Oberschlesien 1919-1921, Dortmund 2002
	#Hitze G., Carl Ulitzka (1873-1953) oder Oberschlesien zwischen den Weltkriegen, Düsseldorf 2002.		#Hitze G., Carl Ulitzka (1873-1953) oder Oberschlesien zwischen den Weltkriegen, Düsseldorf 2002.
	#Jędruszczak T., Powstania śląskie 1919-1920-1921, Katowice ~~1981Kasprowicz~~ J., Powstania śląskie. Bibliografia za lata 1944–1978, Opole 1979.		#Jędruszczak T., Powstania śląskie 1919-1920-1921, Katowice 1981
			#Kasprowicz J., Powstania śląskie. Bibliografia za lata 1944–1978, Opole 1979.
	#Kwiatek A., Spór o kierunek działań narodowych na Górnym Śląsku (1918-1921), Opole 1991		#Kwiatek A., Spór o kierunek działań narodowych na Górnym Śląsku (1918-1921), Opole 1991
	#Lesiuk Wiesław, Rady robotnicze żołnierskie chłopskie i ludowe w rejencji opolskiej w latach 1918-1919, Opole 1973		#Lesiuk Wiesław, Rady robotnicze żołnierskie chłopskie i ludowe w rejencji opolskiej w latach 1918-1919, Opole 1973
Linia 212:		Linia 215:
	#Ruter R., Die Geschichtsschreibung über Abstimmungskämpfe und Volksabstimmung in Oberschlesien (1918–1921). Eine Auswahlbibliographie, Frankfurt am Main 2009.		#Ruter R., Die Geschichtsschreibung über Abstimmungskämpfe und Volksabstimmung in Oberschlesien (1918–1921). Eine Auswahlbibliographie, Frankfurt am Main 2009.
	#W obcym kraju. Wojsko sprzymierzone na Górnym Śląsku. 1920–1922, red.S. Rosenbaum, Katowice 2011.		#W obcym kraju. Wojsko sprzymierzone na Górnym Śląsku. 1920–1922, red.S. Rosenbaum, Katowice 2011.
	#Ryżewski Wacław, Trzecie powstanie śląskie, Warszawa 1977		#Ryżewski Wacław, Trzecie powstanie śląskie, Warszawa 1977.
			#Słownik Powstań Śląskich. Tom 1. I powstanie śląskie sierpień 1919, red. M. Fic, R. Kaczmarek, Katowice 2019.
	#Wyglenda E., Bibliografia plebiscytu i powstań śląskich, Opole 1979.		#Wyglenda E., Bibliografia plebiscytu i powstań śląskich, Opole 1979.
	#Wyglenda E., Bibliografia polskiej literatury dotyczącej powstań i plebiscytu, w: Encyklopedia Powstań Śląskich, oprac. F. Hawranek [i in.], Opole 1982, s.31-42.		#Wyglenda E., Bibliografia polskiej literatury dotyczącej powstań i plebiscytu, w: Encyklopedia Powstań Śląskich, oprac. F. Hawranek [i in.], Opole 1982, s.31-42.
	#Zarys dziejów Sokolstwa Polskiego w latach 1867-1997, red. E. Małolepszy, Z. Pawluczuk, Częstochowa 2001		#Zarys dziejów Sokolstwa Polskiego w latach 1867-1997, red. E. Małolepszy, Z. Pawluczuk, Częstochowa 2001
	#Zieliński Władysław, Polska i niemiecka propaganda plebiscytowa na Górnym Śląsku, Wrocław 1972		#Zieliński Władysław, Polska i niemiecka propaganda plebiscytowa na Górnym Śląsku, Wrocław 1972

← poprzednia wersja		Wersja z 13:57, 27 kwi 2021
Linia 20:		Linia 20:

	<strong>10 listopada 1918 roku</strong>		<strong>10 listopada 1918 roku</strong>

	W Bytomiu, Królewskiej Hucie i Zabrzu miały miejsce manifestacje o charakterze narodowym, na których polska ludność wyraziła swoje pragnienie przyłączenia Górnego Śląska do odrodzonego po zaborach państwa polskiego.		W Bytomiu, Królewskiej Hucie i Zabrzu miały miejsce manifestacje o charakterze narodowym, na których polska ludność wyraziła swoje pragnienie przyłączenia Górnego Śląska do odrodzonego po zaborach państwa polskiego.

	<strong>11 listopada 1918 roku</strong>		<strong>11 listopada 1918 roku</strong>

	W lasku Compiègne pod Paryżem francuski marszałek Ferdinand Foch w imieniu Sprzymierzonych podpisał układ rozejmowy z niemiecką delegacją, kierowaną przez Matthiasa Erzbergera. Od tego dnia datuje się zawieszenie broni na froncie zachodnim. Jednocześnie jest to data odzyskania przez Polskę niepodległości.		W lasku Compiègne pod Paryżem francuski marszałek Ferdinand Foch w imieniu Sprzymierzonych podpisał układ rozejmowy z niemiecką delegacją, kierowaną przez Matthiasa Erzbergera. Od tego dnia datuje się zawieszenie broni na froncie zachodnim. Jednocześnie jest to data odzyskania przez Polskę niepodległości.

Linia 30:		Linia 32:

	<strong>28-30 listopada 1918 roku</strong>		<strong>28-30 listopada 1918 roku</strong>

	Do regionu przybywa 117. Dywizja Piechoty pod dowództwem generała Karla Hoefera.		Do regionu przybywa 117. Dywizja Piechoty pod dowództwem generała Karla Hoefera.

	<strong>3-6 grudnia 1918 roku</strong>		<strong>3-6 grudnia 1918 roku</strong>

	Zakończył się strajk powszechny. W Poznaniu decyzją Sejmu Dzielnicowego powołano Naczelną Radę Ludową, która miała stanowić najwyższą polską władzę polityczną na terenach byłego zaboru pruskiego, a także na innych ziemiach tzw. byłej Dzielnicy Pruskiej, czyli także na Górnym Śląsku.		Zakończył się strajk powszechny. W Poznaniu decyzją Sejmu Dzielnicowego powołano Naczelną Radę Ludową, która miała stanowić najwyższą polską władzę polityczną na terenach byłego zaboru pruskiego, a także na innych ziemiach tzw. byłej Dzielnicy Pruskiej, czyli także na Górnym Śląsku.

	<strong>7 grudnia 1918 roku</strong>		<strong>7 grudnia 1918 roku</strong>

	Powołano do życia Podkomisariat Naczelnej Rady Ludowej z siedzibą w Bytomiu.		Powołano do życia Podkomisariat Naczelnej Rady Ludowej z siedzibą w Bytomiu.

	<strong>10 grudnia 1918 roku</strong>		<strong>10 grudnia 1918 roku</strong>

	117. Dywizja Piechoty pod dowództwem generała Hoefera została przekształcona w „dywizję ochrony pogranicza”, czyli Grenzschutz.		117. Dywizja Piechoty pod dowództwem generała Hoefera została przekształcona w „dywizję ochrony pogranicza”, czyli Grenzschutz.

	<strong>27-29 grudnia 1918 roku</strong>		<strong>27-29 grudnia 1918 roku</strong>

	27 grudnia wybuchło powstanie wielkopolskie. Tego dnia na Górnym Śląsku rozpoczął się wielki strajk górniczy. Górnicy protestowali przeciwko obniżce płac robotniczych i podwyżce cen artykułów spożywczych. Strajk trwał do 29 grudnia.		27 grudnia wybuchło powstanie wielkopolskie. Tego dnia na Górnym Śląsku rozpoczął się wielki strajk górniczy. Górnicy protestowali przeciwko obniżce płac robotniczych i podwyżce cen artykułów spożywczych. Strajk trwał do 29 grudnia.

	<strong>3 stycznia 1919 roku</strong>		<strong>3 stycznia 1919 roku</strong>

	Po odmowie spełnienia postulatów dotyczących poprawy warunków pracy i podwyżki płac górnicy w Królewskiej Hucie wznowili strajk. W wyniku interwencji niemieckich oddziałów wojskowych, które dysponowały karabinami maszynowymi, doszło do krwawej masakry. Zabito około dwudziestu robotników, a wielu innych zostało rannych.		Po odmowie spełnienia postulatów dotyczących poprawy warunków pracy i podwyżki płac górnicy w Królewskiej Hucie wznowili strajk. W wyniku interwencji niemieckich oddziałów wojskowych, które dysponowały karabinami maszynowymi, doszło do krwawej masakry. Zabito około dwudziestu robotników, a wielu innych zostało rannych.

	<strong>13 stycznia 1919 roku</strong>		<strong>13 stycznia 1919 roku</strong>

	Decyzją niemieckiego komisarza rządowego dla Górnego Śląska Otto Hörsinga w regionie wprowadzono stan oblężenia.		Decyzją niemieckiego komisarza rządowego dla Górnego Śląska Otto Hörsinga w regionie wprowadzono stan oblężenia.

	<strong>16 stycznia 1919 roku</strong>		<strong>16 stycznia 1919 roku</strong>

	Została powołana oficjalna delegacja polska na konferencję pokojową w Paryżu. W Warszawie utworzono nowy rząd, któremu przewodził Ignacy Paderewski.		Została powołana oficjalna delegacja polska na konferencję pokojową w Paryżu. W Warszawie utworzono nowy rząd, któremu przewodził Ignacy Paderewski.

	<strong>18 stycznia 1919 roku</strong>		<strong>18 stycznia 1919 roku</strong>

	Konferencja pokojowa w Paryżu rozpoczęła obrady.		Konferencja pokojowa w Paryżu rozpoczęła obrady.

	<strong>19 stycznia 1919 roku</strong>		<strong>19 stycznia 1919 roku</strong>

	Odbyły się wybory do niemieckiego Zgromadzenia Narodowego.		Odbyły się wybory do niemieckiego Zgromadzenia Narodowego.

	<strong>26 stycznia 1919 roku</strong>		<strong>26 stycznia 1919 roku</strong>

	Odbyły się wybory do pruskiego Sejmu Krajowego.		Odbyły się wybory do pruskiego Sejmu Krajowego.

	<strong>29 stycznia 1919 roku</strong>		<strong>29 stycznia 1919 roku</strong>

	W Paryżu Rada Najwyższa konferencji pokojowej po raz pierwszy obradowała nad sprawami Polski.		W Paryżu Rada Najwyższa konferencji pokojowej po raz pierwszy obradowała nad sprawami Polski.

	<strong>11 lutego 1919 roku</strong>		<strong>11 lutego 1919 roku</strong>

	W domu związkowym „Ul” w Bytomiu odbyło się zebranie Komitetu Wykonawczego Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska (POW GŚ), który objął kierownictwo nad polską działalnością wojskowo-konspiracyjną w regionie. Przewodniczącym POW GŚ został Józef Dreyza, który po kilkunastu dniach przeniósł się do Sosnowca, gdzie pełnił funkcję kierownika decernatu wojskowego Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej. Przewodnictwo nad POW GŚ objął Józef Grzegorzek.		W domu związkowym „Ul” w Bytomiu odbyło się zebranie Komitetu Wykonawczego Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska (POW GŚ), który objął kierownictwo nad polską działalnością wojskowo-konspiracyjną w regionie. Przewodniczącym POW GŚ został Józef Dreyza, który po kilkunastu dniach przeniósł się do Sosnowca, gdzie pełnił funkcję kierownika decernatu wojskowego Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej. Przewodnictwo nad POW GŚ objął Józef Grzegorzek.

	<strong>12 lutego 1919 roku</strong>		<strong>12 lutego 1919 roku</strong>

	Rada Najwyższa konferencji pokojowej w Paryżu powołała Komisję do Spraw Polskich pod przewodnictwem francuskiego dyplomaty Julesa Cambona, między innymi byłego francuskiego ambasadora w Berlinie. Komisja Cambona zajęła się sprawą granic Polski.		Rada Najwyższa konferencji pokojowej w Paryżu powołała Komisję do Spraw Polskich pod przewodnictwem francuskiego dyplomaty Julesa Cambona, między innymi byłego francuskiego ambasadora w Berlinie. Komisja Cambona zajęła się sprawą granic Polski.