Niziny Środkowopolskie - Historia wersji

Garbaczm o 13:52, 9 mar 2016

2016-03-09T13:52:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:52, 9 mar 2016
Linia 28:		Linia 28:

	Niziny Środkowopolskie zajmują 89 tys. km²(około 28,5% obszaru Polski) i podzielone są na osiem makroregionów, są to: Nizina Południowowielkopolska (318.1/2), Obniżenie Milicko-Głogowskie (318.3), Wał Trzebnicki (318.4), Nizina Śląska (318.5), Nizina Północnomazowiecka (318.6), Nizina Środkowomazowiecka (318.7), Wyniesienia Południowomazowieckie (318.8) i Nizina Południowopodlaska (318.9).		Niziny Środkowopolskie zajmują 89 tys. km²(około 28,5% obszaru Polski) i podzielone są na osiem makroregionów, są to: Nizina Południowowielkopolska (318.1/2), Obniżenie Milicko-Głogowskie (318.3), Wał Trzebnicki (318.4), Nizina Śląska (318.5), Nizina Północnomazowiecka (318.6), Nizina Środkowomazowiecka (318.7), Wyniesienia Południowomazowieckie (318.8) i Nizina Południowopodlaska (318.9).
	Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie [[Województwo śląskie ~~(III RP)~~\|województwa śląskiego]] położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckiego]] i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.		Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]] położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckiego]] i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.

	W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy [[Próg Woźnicki\|Progiem Woźnickim] i [[Garb Tarnogórski\|Garbem Tarnogórskim]] (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna [[Stoła]] oraz prawobrzeżne [[Leśnica]] i [[Lublinica]]. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.		W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy [[Próg Woźnicki\|Progiem Woźnickim] i [[Garb Tarnogórski\|Garbem Tarnogórskim]] (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna [[Stoła]] oraz prawobrzeżne [[Leśnica]] i [[Lublinica]]. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.

Garbaczm o 12:52, 9 mar 2016

2016-03-09T12:52:16Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:52, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Geografia]]		[[Kategoria:Geografia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor:[[dr Jan Maciej Waga]]		Autor:[[dr Jan Maciej Waga]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 12:08, 23 lip 2015

2015-07-23T12:08:11Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:08, 23 lip 2015
Linia 26:		Linia 26:

	Niziny Środkowopolskie zajmują 89 tys. km²(około 28,5% obszaru Polski) i podzielone są na osiem makroregionów, są to: Nizina Południowowielkopolska (318.1/2), Obniżenie Milicko-Głogowskie (318.3), Wał Trzebnicki (318.4), Nizina Śląska (318.5), Nizina Północnomazowiecka (318.6), Nizina Środkowomazowiecka (318.7), Wyniesienia Południowomazowieckie (318.8) i Nizina Południowopodlaska (318.9).		Niziny Środkowopolskie zajmują 89 tys. km²(około 28,5% obszaru Polski) i podzielone są na osiem makroregionów, są to: Nizina Południowowielkopolska (318.1/2), Obniżenie Milicko-Głogowskie (318.3), Wał Trzebnicki (318.4), Nizina Śląska (318.5), Nizina Północnomazowiecka (318.6), Nizina Środkowomazowiecka (318.7), Wyniesienia Południowomazowieckie (318.8) i Nizina Południowopodlaska (318.9).
	Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie województwa śląskiego położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckiego]] i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.		Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie [[Województwo śląskie (III RP)\|województwa śląskiego]] położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckiego]] i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.
	W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy Progiem Woźnickim i Garbem Tarnogórskim (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna Stoła oraz prawobrzeżne Leśnica i Lublinica. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.
	Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, Miasteczko Śląskie usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – Kluczbork i Tarnowskie Góry – Opole] oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).		W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy [[Próg Woźnicki\|Progiem Woźnickim] i [[Garb Tarnogórski\|Garbem Tarnogórskim]] (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna [[Stoła]] oraz prawobrzeżne [[Leśnica]] i [[Lublinica]]. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.
	Warunki glebowe i stosunki wodne spowodowały, że na terenie Równiny Opolskiej w województwie śląskim prowadzona jest głównie gospodarka leśna, w tzw. [[Lasy Lublinieckie\|Lasach Lublinieckich]]. W ich obrębie znajdują się dwa rezerwaty przyrody: leśny [[Rezerwat przyrody Hubert\|„Hubert”]] koło [[Dąbrówka\|Dąbrówki]] i faunistyczny [[Rezerwat przyrody Jeleniak-Mikuliny\|„Jeleniak-Mikuliny”]] w Piłce w gminie [[Koszęcin]].		Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, [[Miasteczko Śląskie]] usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – Kluczbork i Tarnowskie Góry – Opole oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).
			Warunki glebowe i stosunki wodne spowodowały, że na terenie Równiny Opolskiej w województwie śląskim prowadzona jest głównie gospodarka leśna, w tzw. [[Lasy Lublinieckie\|Lasach Lublinieckich]]. W ich obrębie znajdują się dwa rezerwaty przyrody: leśny [[Rezerwat przyrody Hubert\|„Hubert”]] koło [[Dąbrówka\|Dąbrówki]] i faunistyczny [[Rezerwat przyrody Jeleniak-Mikuliny\|„Jeleniak-Mikuliny”]] w [[Piłka\|Piłce]] w gminie [[Koszęcin]].

	Najdalej na zachód wysunięta część województwa śląskiego leży na lessowym ~~[[Płaskowyż Głubczycki\|~~Płaskowyżu Głubczyckim]] (318.58). W granicach województwa osiąga on wysokość około 270 m n.p.m. i ma lekko falistą powierzchnię. Pod miąższą nieraz na kilka metrów warstwą lessów zalegają utwory lodowcowe, wodnolodowcowe, jeziorne i eoliczne wieku czwartorzędowego, a niżej ilastopiaszczyste osady mioceńskie zawierające gipsy. Urodzajne gleby i dobre warunki agroklimatyczne są na Płaskowyżu Głubczyckim od kilku tysiącleci podstawą dobrze rozwiniętego rolnictwa i przyczyną jego bezleśności. To tutaj w pradziejach z obszaru współczesnych Moraw wkraczały kolejne kultury agrarne. Główną rzeką odwadniającą Płaskowyż jest lewobrzeżny dopływ Odry – [[Psina\|Cyna]], zwana od końca lat 40. ~~[[Psina\|~~Psiną]] i jej dopływ [[Troja]]. Płaskowyż, szczególnie w strefie krawędziowej – nad Odrą, np. w okolicach [[Rudnik\|Rudnika]] i [[Brzeźnica\|Brzeźnicy]], jest głęboko porozcinany suchymi dolinami. Jego powierzchnia przechodzi na południu w Kotlinę Raciborską pochyłymi stopniami, a na północy wyraźną krawędzią.		Najdalej na zachód wysunięta część województwa śląskiego leży na lessowym Płaskowyżu Głubczyckim (318.58). W granicach województwa osiąga on wysokość około 270 m n.p.m. i ma lekko falistą powierzchnię. Pod miąższą nieraz na kilka metrów warstwą lessów zalegają utwory lodowcowe, wodnolodowcowe, jeziorne i eoliczne wieku czwartorzędowego, a niżej ilastopiaszczyste osady mioceńskie zawierające gipsy. Urodzajne gleby i dobre warunki agroklimatyczne są na Płaskowyżu Głubczyckim od kilku tysiącleci podstawą dobrze rozwiniętego rolnictwa i przyczyną jego bezleśności. To tutaj w pradziejach z obszaru współczesnych Moraw wkraczały kolejne kultury agrarne. Główną rzeką odwadniającą Płaskowyż jest lewobrzeżny dopływ Odry – [[Psina\|Cyna]], zwana od końca lat 40. Psiną i jej dopływ [[Troja]]. Płaskowyż, szczególnie w strefie krawędziowej – nad [[Odra\|Odrą]], np. w okolicach [[Rudnik\|Rudnika]] i [[Brzeźnica\|Brzeźnicy]], jest głęboko porozcinany suchymi dolinami. Jego powierzchnia przechodzi na południu w Kotlinę Raciborską pochyłymi stopniami, a na północy wyraźną krawędzią.
	Poza leżącym częściowo na wschodnim skłonie Płaskowyżu Raciborzem do większych jednostek osadniczych należą w okolicy: miasteczko [[Krzanowice]] oraz duże wsie [[Pietrowice Wielkie]], Krzyżanowice i Rudnik.		Poza leżącym częściowo na wschodnim skłonie Płaskowyżu, [[Racibórz\|Raciborzem]] do większych jednostek osadniczych należą w okolicy: miasteczko [[Krzanowice]] oraz duże wsie [[Pietrowice Wielkie]], Krzyżanowice i Rudnik.
	Kotlina Raciborska (318.59) obejmuje dolinę górnej Odry, a także dolne odcinki dolin jej prawobrzeżnych dopływów: Rudy, Bierawki i Kłodnicy wraz z ich niskimi międzyrzeczami. Dno Kotliny obniża się od około 240 m n.p.m. na wschodzie, do około 180 m n.p.m. w części zachodniej. Kotlina Raciborska jest fragmentem przedkarpackiego zapadliska tektonicznego, które w neogenie zostało wypełnione głównie iłami i piaskami. Odsłaniają się one dziś lokalnie na zboczach dolin. Głębsze podłoże jest zbudowane z karbońskich piaskowców i łupków. Do utworów powierzchniowych należą przede wszystkim osady czwartorzędowe: gliny zwałowe oraz piaski, żwiry i głazy ze zlodowacenia odry. Na północnym obrzeżu Kotliny, koło [[Pławniowice\|Pławniowic]], [[Poniszowice\|Poniszowic]], Byciny i Niewiesza występuje kilka niewielkich płatów lessu z okresu zlodowacenia wisły. Ze schyłku tego zlodowacenia pochodzą liczne wydmy zajmujące terasy w dolinach Rudy, Bierawki i Kłodnicy oraz ich międzyrzecza. Wydmy te utworzone są zarówno z przewianych piasków rzecznych zgromadzonych na terasach, jak i z piasków wodnolodowcowych. W Kotlinie Raciborskiej wyróżniono aż 16 typów morfologicznych tych form.		Kotlina Raciborska (318.59) obejmuje dolinę górnej Odry, a także dolne odcinki dolin jej prawobrzeżnych dopływów: [[Ruda\|Rudy]], [[Bierawka\|Bierawki]] i [[Kłodnica\|Kłodnicy]] wraz z ich niskimi międzyrzeczami. Dno Kotliny obniża się od około 240 m n.p.m. na wschodzie, do około 180 m n.p.m. w części zachodniej. Kotlina Raciborska jest fragmentem przedkarpackiego zapadliska tektonicznego, które w neogenie zostało wypełnione głównie iłami i piaskami. Odsłaniają się one dziś lokalnie na zboczach dolin. Głębsze podłoże jest zbudowane z karbońskich piaskowców i łupków. Do utworów powierzchniowych należą przede wszystkim osady czwartorzędowe: gliny zwałowe oraz piaski, żwiry i głazy ze zlodowacenia odry. Na północnym obrzeżu Kotliny, koło [[Pławniowice\|Pławniowic]], [[Poniszowice\|Poniszowic]], Byciny i Niewiesza występuje kilka niewielkich płatów lessu z okresu zlodowacenia wisły. Ze schyłku tego zlodowacenia pochodzą liczne wydmy zajmujące terasy w dolinach Rudy, Bierawki i Kłodnicy oraz ich międzyrzecza. Wydmy te utworzone są zarówno z przewianych piasków rzecznych zgromadzonych na terasach, jak i z piasków wodnolodowcowych. W Kotlinie Raciborskiej wyróżniono aż 16 typów morfologicznych tych form.

	Południową część mezoregionu tworzy Dolina Odry nawiązująca do istniejącego w podłożu rowu tektonicznego. Ma tam ona południkowy, lekko załamany na wysokości Raciborza przebieg. W obrębie szerokiego na 4-5 km dna doliny, osiągającego 180-220 m n.p.m., a w niektórych miejscach również na jej zboczach, występują poziomy teras i skrawki równin zasypania wodnolodowcowego. Rzeźba Kotliny Raciborskiej wykształciła się w strefie przejściowej między typową niziną a strefą wysoczyzn i wyżyn, stąd część badaczy łączy tą jednostkę nie z Niziną Śląską, a z Kotlinami Podkarpackimi, charakteryzującymi się obecnością gliniastych wysoczyzny i piaszczystych równin.		Południową część mezoregionu tworzy Dolina Odry nawiązująca do istniejącego w podłożu rowu tektonicznego. Ma tam ona południkowy, lekko załamany na wysokości Raciborza przebieg. W obrębie szerokiego na 4-5 km dna doliny, osiągającego 180-220 m n.p.m., a w niektórych miejscach również na jej zboczach, występują poziomy teras i skrawki równin zasypania wodnolodowcowego. Rzeźba Kotliny Raciborskiej wykształciła się w strefie przejściowej między typową niziną a strefą wysoczyzn i wyżyn, stąd część badaczy łączy tą jednostkę nie z Niziną Śląską, a z Kotlinami Podkarpackimi, charakteryzującymi się obecnością gliniastych wysoczyzny i piaszczystych równin.

	Piaszczyste obszary Kotliny są ~~poryte~~ lasami. Część z nich, należąca głównie do Nadleśnictwa Rudy Raciborskie, uległa katastrofalnemu pożarowi w 1992 roku. W trakcie odnawiania lasu po pożarze zastosowano tam rewolucyjne technologie nasadzania młodych drzew z tzw. szkółek kontenerowych z mikoryzą (szczepionych grzybami leśnymi), a także nowoczesne systemy ochrony przeciwpożarowej z systemem pasów roślinności odpornej na szybkie rozprzestrzenianie się ognia i lotniskiem strażackim. Północna część mezoregionu wchodzi w skład [[Park Krajobrazowy „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”\| Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”]], którego najcenniejszym obiektem przyrodniczym jest rezerwat leśno-stawowy „Łężczok”.		Piaszczyste obszary Kotliny są pokryte lasami. Część z nich, należąca głównie do [[Nadleśnictwo Rudy Raciborskie\|Nadleśnictwa Rudy Raciborskie]], uległa katastrofalnemu pożarowi w 1992 roku. W trakcie odnawiania lasu po pożarze zastosowano tam rewolucyjne technologie nasadzania młodych drzew z tzw. szkółek kontenerowych z mikoryzą (szczepionych grzybami leśnymi), a także nowoczesne systemy ochrony przeciwpożarowej z systemem pasów roślinności odpornej na szybkie rozprzestrzenianie się ognia i lotniskiem strażackim. Północna część mezoregionu wchodzi w skład [[Park Krajobrazowy „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”\| Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”]], którego najcenniejszym obiektem przyrodniczym jest rezerwat leśno-stawowy „Łężczok”.

	Największym miastem mezoregionu jest [[Racibórz]], kolejne miejsca pod względem liczby mieszkańców zajmują tam [[Kuźnia Raciborska]], [[Nędza]] i [[Rudy]].		Największym miastem mezoregionu jest Racibórz, kolejne miejsca pod względem liczby mieszkańców zajmują tam [[Kuźnia Raciborska]], [[Nędza]] i [[Rudy]].


Linia 46:		Linia 47:
	==Bibliografia==		==Bibliografia==

	#Kondracki J., ~~1976~~ Podstawy regionalizacji fizycznogeograficznej. PWN. Warszawa. s. 168.		#Kondracki J., Podstawy regionalizacji fizycznogeograficznej, wyd. PWN, Warszawa 1976, s. 168.
	#Kondracki J., ~~1978~~ Geografia fizyczna Polski, PWN. Warszawa. s. 463.		#Kondracki J., Geografia fizyczna Polski, wyd. PWN, Warszawa 1978, s. 463.

Garbaczm o 11:46, 23 lip 2015

2015-07-23T11:46:17Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:46, 23 lip 2015
Linia 15:		Linia 15:
	Niziny Środkowopolskie to w większości bezjeziorne równiny erozyjno-denudacyjne, wymodelowane na polodowcowych i wodnolodowcowych osadach plejstoceńskich. Mają one wysokość od 100 do ponad 200 m n.p.m., choć najwyższa kulminacja usytuowana w południowej części należącego do nich Płaskowyżu Głubczyckiego osiąga ponad 340 m n.p.m.		Niziny Środkowopolskie to w większości bezjeziorne równiny erozyjno-denudacyjne, wymodelowane na polodowcowych i wodnolodowcowych osadach plejstoceńskich. Mają one wysokość od 100 do ponad 200 m n.p.m., choć najwyższa kulminacja usytuowana w południowej części należącego do nich Płaskowyżu Głubczyckiego osiąga ponad 340 m n.p.m.

	Niziny Środkowopolskie obejmują rozległe tereny w górnej części dorzecza Odry oraz w dorzeczach środkowej Warty i środkowej Wisły. Charakteryzują się dobrze rozwiniętą siecią hydrograficzną, choć dostrzegalne są różnice w tym zakresie. Na obszarach den pradolin i nisko położonych dolin z trudnoprzepuszczalnym podłożem sieć rzeczna jest bardzo gęsta. Na wysoczyznach i Płaskowyżu Głubczyckim zdecydowanie rzadsza. Rzeki Nizin Środkowopolskich charakteryzują się typowym dla obszaru Polski śnieżno-deszczowym ustrojem zasilania, z wysokimi stanami wiosennymi – związanymi z roztopami i letnimi – opadowymi.		Niziny Środkowopolskie obejmują rozległe tereny w górnej części dorzecza Odry oraz w dorzeczach środkowej [[Warta\|Warty]] i środkowej [[Wisła\|Wisły]]. Charakteryzują się dobrze rozwiniętą siecią hydrograficzną, choć dostrzegalne są różnice w tym zakresie. Na obszarach den pradolin i nisko położonych dolin z trudnoprzepuszczalnym podłożem sieć rzeczna jest bardzo gęsta. Na wysoczyznach i Płaskowyżu Głubczyckim zdecydowanie rzadsza. Rzeki Nizin Środkowopolskich charakteryzują się typowym dla obszaru Polski śnieżno-deszczowym ustrojem zasilania, z wysokimi stanami wiosennymi – związanymi z roztopami i letnimi – opadowymi.

	Klimat Nizin Środkowopolskich jest zróżnicowany na co wpływ ma równoleżnikowa rozciągłość tego obszaru. W zachodniej części występuje wczesna wiosna, charakteryzująca się znacznymi opadami, lata są ciepłe, a zimy dzięki wpływom mas powietrza znad Atlantyku krótkie i łagodne. W części wschodniej obserwuje się natomiast zwiększone oddziaływanie mas powietrza kontynentalnego. Roczne amplitudy temperatury powietrza są tam większe, a zimy znacznie mroźniejsze i trwają dłużej niż na zachodzie. Opady roczne wynoszą 500-700 mm, przy czym wyraźnie wyższe są w południowej części obszaru.		Klimat Nizin Środkowopolskich jest zróżnicowany na co wpływ ma równoleżnikowa rozciągłość tego obszaru. W zachodniej części występuje wczesna wiosna, charakteryzująca się znacznymi opadami, lata są ciepłe, a zimy dzięki wpływom mas powietrza znad Atlantyku krótkie i łagodne. W części wschodniej obserwuje się natomiast zwiększone oddziaływanie mas powietrza kontynentalnego. Roczne amplitudy temperatury powietrza są tam większe, a zimy znacznie mroźniejsze i trwają dłużej niż na zachodzie. Opady roczne wynoszą 500-700 mm, przy czym wyraźnie wyższe są w południowej części obszaru.

	Najbardziej uprzywilejowana pod względem klimatycznym jest Nizina Śląska, gdzie średnia temperatura roczna wynosi powyżej 8°C, a okres wegetacyjny trwa do 230 dni i jest najdłuższy w Polsce. Ta wyjątkowość klimatu związana jest nie tylko z silnym oddziaływaniem ogrzanego Golfsztromem Atlantyku, ale i z istnieniem na południowym zachodzie bariery górskiej Sudetów, dzięki której przy wietrze południowo-zachodnim zmniejsza się wilgotność powietrza, spada zachmurzenie i wzrasta temperatura (efekt fenowy), przy wiatrach północno-wschodnich wzrastają z kolei opady i liczba burz.		Najbardziej uprzywilejowana pod względem klimatycznym jest [[Nizina Śląska]], gdzie średnia temperatura roczna wynosi powyżej 8°C, a okres wegetacyjny trwa do 230 dni i jest najdłuższy w Polsce. Ta wyjątkowość klimatu związana jest nie tylko z silnym oddziaływaniem ogrzanego Golfsztromem Atlantyku, ale i z istnieniem na południowym zachodzie bariery górskiej Sudetów, dzięki której przy wietrze południowo-zachodnim zmniejsza się wilgotność powietrza, spada zachmurzenie i wzrasta temperatura (efekt fenowy), przy wiatrach północno-wschodnich wzrastają z kolei opady i liczba burz.

	Obszar Nizin Środkowopolskich zajmują bielice rozwinięte na osadach piaszczystych i piaszczysto-żwirowych, gleby brunatne wykształcone na glinach, miejscami gleby brunatne i czarnoziemy, które powstały na lessach, a także mady w dnach dolin rzecznych i gleby torfowe – w zapełnionych osadami starorzeczach.		Obszar Nizin Środkowopolskich zajmują [[Gleby województwa śląskiego\|bielice]] rozwinięte na osadach piaszczystych i piaszczysto-żwirowych, gleby brunatne wykształcone na glinach, miejscami gleby brunatne i czarnoziemy, które powstały na lessach, a także mady w dnach dolin rzecznych i gleby torfowe – w zapełnionych osadami starorzeczach.

	Szata roślinna tego przede wszystkim rolniczego obszaru, mimo zróżnicowanych warunków siedliskowych, nie jest obecnie urozmaicona. Spowodowała to intensywna, wielowiekowa agrarna i leśna działalność człowieka, podporządkowana zasadom wysokiej produktywności. Na lepszych glebach uprawia się głównie pszenicę, buraki cukrowe, rzepak i kukurydzę. W lasach, tam gdzie skład gatunkowy drzewostanu wymuszony w przeszłości potrzebami przemysłu, odbiega od układów naturalnych, w których np. w dolinach winna występować dominacja lasów łęgowych, a na wysoczyznach borów mieszanych i borów sosnowych, wprowadzono w ostatnich latach zasady tzw. ekologizacji gospodarki leśnej (powrotu do zgodnego z siedliskiem składu gatunkowego drzewostanów).		Szata roślinna tego przede wszystkim [[Rolnictwo województwa śląskiego\|rolniczego obszaru]], mimo zróżnicowanych warunków siedliskowych, nie jest obecnie urozmaicona. Spowodowała to intensywna, wielowiekowa agrarna i leśna działalność człowieka, podporządkowana zasadom wysokiej produktywności. Na lepszych glebach uprawia się głównie pszenicę, buraki cukrowe, rzepak i kukurydzę. W lasach, tam gdzie skład gatunkowy drzewostanu wymuszony w przeszłości potrzebami przemysłu, odbiega od układów naturalnych, w których np. w dolinach winna występować dominacja lasów łęgowych, a na wysoczyznach borów mieszanych i borów sosnowych, wprowadzono w ostatnich latach zasady tzw. ekologizacji gospodarki leśnej (powrotu do zgodnego z siedliskiem składu gatunkowego drzewostanów).
	Niziny Środkowopolskie zajmują 89 tys. km²(około 28,5% obszaru Polski) i podzielone są na osiem makroregionów, są to: Nizina Południowowielkopolska (318.1/2), Obniżenie Milicko Głogowskie (318.3), Wał Trzebnicki (318.4), Nizina Śląska (318.5), Nizina Północnomazowiecka (318.6), Nizina Środkowomazowiecka (318.7), Wyniesienia Południowomazowieckie (318.8) i Nizina Południowopodlaska (318.9).
	Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie województwa śląskiego położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], Płaskowyżu Głubczyckiego i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.		Niziny Środkowopolskie zajmują 89 tys. km²(około 28,5% obszaru Polski) i podzielone są na osiem makroregionów, są to: Nizina Południowowielkopolska (318.1/2), Obniżenie Milicko-Głogowskie (318.3), Wał Trzebnicki (318.4), Nizina Śląska (318.5), Nizina Północnomazowiecka (318.6), Nizina Środkowomazowiecka (318.7), Wyniesienia Południowomazowieckie (318.8) i Nizina Południowopodlaska (318.9).
			Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie województwa śląskiego położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckiego]] i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.
	W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy Progiem Woźnickim i Garbem Tarnogórskim (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna Stoła oraz prawobrzeżne Leśnica i Lublinica. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.		W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy Progiem Woźnickim i Garbem Tarnogórskim (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna Stoła oraz prawobrzeżne Leśnica i Lublinica. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.
	Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, Miasteczko Śląskie usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – Kluczbork i Tarnowskie Góry – Opole] oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).		Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, Miasteczko Śląskie usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – Kluczbork i Tarnowskie Góry – Opole] oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).

Garbaczm o 09:37, 3 cze 2015

2015-06-03T09:37:45Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:37, 3 cze 2015
Linia 28:		Linia 28:
	W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy Progiem Woźnickim i Garbem Tarnogórskim (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna Stoła oraz prawobrzeżne Leśnica i Lublinica. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.		W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy Progiem Woźnickim i Garbem Tarnogórskim (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna Stoła oraz prawobrzeżne Leśnica i Lublinica. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.
	Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, Miasteczko Śląskie usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – Kluczbork i Tarnowskie Góry – Opole] oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).		Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, Miasteczko Śląskie usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – Kluczbork i Tarnowskie Góry – Opole] oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).
	Warunki glebowe i stosunki wodne spowodowały, że na terenie Równiny Opolskiej w województwie śląskim prowadzona jest głównie gospodarka leśna, w tzw. [[Lasy Lublinieckie\|Lasach Lublinieckich]]. W ich obrębie znajdują się dwa rezerwaty przyrody: leśny [[Rezerwat przyrody Hubert\|„Hubert”]] koło [[Dąbrówka\|Dąbrówki]] i faunistyczny [[Rezerwat przyrody Jeleniak-Mikuliny\|„Jeleniak-Mikuliny”]] w ~~[[Piłka\|~~Piłce]] w gminie [[Koszęcin]].		Warunki glebowe i stosunki wodne spowodowały, że na terenie Równiny Opolskiej w województwie śląskim prowadzona jest głównie gospodarka leśna, w tzw. [[Lasy Lublinieckie\|Lasach Lublinieckich]]. W ich obrębie znajdują się dwa rezerwaty przyrody: leśny [[Rezerwat przyrody Hubert\|„Hubert”]] koło [[Dąbrówka\|Dąbrówki]] i faunistyczny [[Rezerwat przyrody Jeleniak-Mikuliny\|„Jeleniak-Mikuliny”]] w Piłce w gminie [[Koszęcin]].

	Najdalej na zachód wysunięta część województwa śląskiego leży na lessowym [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckim]] (318.58). W granicach województwa osiąga on wysokość około 270 m n.p.m. i ma lekko falistą powierzchnię. Pod miąższą nieraz na kilka metrów warstwą lessów zalegają utwory lodowcowe, wodnolodowcowe, jeziorne i eoliczne wieku czwartorzędowego, a niżej ilastopiaszczyste osady mioceńskie zawierające gipsy. Urodzajne gleby i dobre warunki agroklimatyczne są na Płaskowyżu Głubczyckim od kilku tysiącleci podstawą dobrze rozwiniętego rolnictwa i przyczyną jego bezleśności. To tutaj w pradziejach z obszaru współczesnych Moraw wkraczały kolejne kultury agrarne. Główną rzeką odwadniającą Płaskowyż jest lewobrzeżny dopływ Odry – [[Psina\|Cyna]], zwana od końca lat 40. [[Psina\|Psiną]] i jej dopływ [[Troja]]. Płaskowyż, szczególnie w strefie krawędziowej – nad Odrą, np. w okolicach [[Rudnik\|Rudnika]] i [[Brzeźnica\|Brzeźnicy]], jest głęboko porozcinany suchymi dolinami. Jego powierzchnia przechodzi na południu w Kotlinę Raciborską pochyłymi stopniami, a na północy wyraźną krawędzią.		Najdalej na zachód wysunięta część województwa śląskiego leży na lessowym [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckim]] (318.58). W granicach województwa osiąga on wysokość około 270 m n.p.m. i ma lekko falistą powierzchnię. Pod miąższą nieraz na kilka metrów warstwą lessów zalegają utwory lodowcowe, wodnolodowcowe, jeziorne i eoliczne wieku czwartorzędowego, a niżej ilastopiaszczyste osady mioceńskie zawierające gipsy. Urodzajne gleby i dobre warunki agroklimatyczne są na Płaskowyżu Głubczyckim od kilku tysiącleci podstawą dobrze rozwiniętego rolnictwa i przyczyną jego bezleśności. To tutaj w pradziejach z obszaru współczesnych Moraw wkraczały kolejne kultury agrarne. Główną rzeką odwadniającą Płaskowyż jest lewobrzeżny dopływ Odry – [[Psina\|Cyna]], zwana od końca lat 40. [[Psina\|Psiną]] i jej dopływ [[Troja]]. Płaskowyż, szczególnie w strefie krawędziowej – nad Odrą, np. w okolicach [[Rudnik\|Rudnika]] i [[Brzeźnica\|Brzeźnicy]], jest głęboko porozcinany suchymi dolinami. Jego powierzchnia przechodzi na południu w Kotlinę Raciborską pochyłymi stopniami, a na północy wyraźną krawędzią.

Garbaczm o 09:28, 3 cze 2015

2015-06-03T09:28:00Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:28, 3 cze 2015
Linia 27:		Linia 27:
	Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie województwa śląskiego położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], Płaskowyżu Głubczyckiego i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.		Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie województwa śląskiego położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], Płaskowyżu Głubczyckiego i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.
	W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy Progiem Woźnickim i Garbem Tarnogórskim (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna Stoła oraz prawobrzeżne Leśnica i Lublinica. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.		W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy Progiem Woźnickim i Garbem Tarnogórskim (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna Stoła oraz prawobrzeżne Leśnica i Lublinica. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.
	Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, Miasteczko Śląskie usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – Kluczbork i Tarnowskie Góry – [[Opole]]) oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).		Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, Miasteczko Śląskie usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – Kluczbork i Tarnowskie Góry – Opole] oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).
	Warunki glebowe i stosunki wodne spowodowały, że na terenie Równiny Opolskiej w województwie śląskim prowadzona jest głównie gospodarka leśna, w tzw. [[Lasy Lublinieckie\|Lasach Lublinieckich]]. W ich obrębie znajdują się dwa rezerwaty przyrody: leśny [[Rezerwat przyrody Hubert\|„Hubert”]] koło [[Dąbrówka\|Dąbrówki]] i faunistyczny [[Rezerwat przyrody Jeleniak-Mikuliny\|„Jeleniak-Mikuliny”]] w [[Piłka\|Piłce]] w gminie [[Koszęcin]].		Warunki glebowe i stosunki wodne spowodowały, że na terenie Równiny Opolskiej w województwie śląskim prowadzona jest głównie gospodarka leśna, w tzw. [[Lasy Lublinieckie\|Lasach Lublinieckich]]. W ich obrębie znajdują się dwa rezerwaty przyrody: leśny [[Rezerwat przyrody Hubert\|„Hubert”]] koło [[Dąbrówka\|Dąbrówki]] i faunistyczny [[Rezerwat przyrody Jeleniak-Mikuliny\|„Jeleniak-Mikuliny”]] w [[Piłka\|Piłce]] w gminie [[Koszęcin]].

Garbaczm o 08:51, 3 cze 2015

2015-06-03T08:51:41Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:51, 3 cze 2015
Linia 31:		Linia 31:

	Najdalej na zachód wysunięta część województwa śląskiego leży na lessowym [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckim]] (318.58). W granicach województwa osiąga on wysokość około 270 m n.p.m. i ma lekko falistą powierzchnię. Pod miąższą nieraz na kilka metrów warstwą lessów zalegają utwory lodowcowe, wodnolodowcowe, jeziorne i eoliczne wieku czwartorzędowego, a niżej ilastopiaszczyste osady mioceńskie zawierające gipsy. Urodzajne gleby i dobre warunki agroklimatyczne są na Płaskowyżu Głubczyckim od kilku tysiącleci podstawą dobrze rozwiniętego rolnictwa i przyczyną jego bezleśności. To tutaj w pradziejach z obszaru współczesnych Moraw wkraczały kolejne kultury agrarne. Główną rzeką odwadniającą Płaskowyż jest lewobrzeżny dopływ Odry – [[Psina\|Cyna]], zwana od końca lat 40. [[Psina\|Psiną]] i jej dopływ [[Troja]]. Płaskowyż, szczególnie w strefie krawędziowej – nad Odrą, np. w okolicach [[Rudnik\|Rudnika]] i [[Brzeźnica\|Brzeźnicy]], jest głęboko porozcinany suchymi dolinami. Jego powierzchnia przechodzi na południu w Kotlinę Raciborską pochyłymi stopniami, a na północy wyraźną krawędzią.		Najdalej na zachód wysunięta część województwa śląskiego leży na lessowym [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckim]] (318.58). W granicach województwa osiąga on wysokość około 270 m n.p.m. i ma lekko falistą powierzchnię. Pod miąższą nieraz na kilka metrów warstwą lessów zalegają utwory lodowcowe, wodnolodowcowe, jeziorne i eoliczne wieku czwartorzędowego, a niżej ilastopiaszczyste osady mioceńskie zawierające gipsy. Urodzajne gleby i dobre warunki agroklimatyczne są na Płaskowyżu Głubczyckim od kilku tysiącleci podstawą dobrze rozwiniętego rolnictwa i przyczyną jego bezleśności. To tutaj w pradziejach z obszaru współczesnych Moraw wkraczały kolejne kultury agrarne. Główną rzeką odwadniającą Płaskowyż jest lewobrzeżny dopływ Odry – [[Psina\|Cyna]], zwana od końca lat 40. [[Psina\|Psiną]] i jej dopływ [[Troja]]. Płaskowyż, szczególnie w strefie krawędziowej – nad Odrą, np. w okolicach [[Rudnik\|Rudnika]] i [[Brzeźnica\|Brzeźnicy]], jest głęboko porozcinany suchymi dolinami. Jego powierzchnia przechodzi na południu w Kotlinę Raciborską pochyłymi stopniami, a na północy wyraźną krawędzią.
	Poza leżącym częściowo na wschodnim skłonie Płaskowyżu Raciborzem do większych jednostek osadniczych należą w okolicy: miasteczko [[Krzanowice]] oraz duże wsie [[Pietrowice Wielkie]], [[Krzyżanowice]] i Rudnik.		Poza leżącym częściowo na wschodnim skłonie Płaskowyżu Raciborzem do większych jednostek osadniczych należą w okolicy: miasteczko [[Krzanowice]] oraz duże wsie [[Pietrowice Wielkie]], Krzyżanowice i Rudnik.
	Kotlina Raciborska (318.59) obejmuje dolinę górnej Odry, a także dolne odcinki dolin jej prawobrzeżnych dopływów: Rudy, Bierawki i Kłodnicy wraz z ich niskimi międzyrzeczami. Dno Kotliny obniża się od około 240 m n.p.m. na wschodzie, do około 180 m n.p.m. w części zachodniej. Kotlina Raciborska jest fragmentem przedkarpackiego zapadliska tektonicznego, które w neogenie zostało wypełnione głównie iłami i piaskami. Odsłaniają się one dziś lokalnie na zboczach dolin. Głębsze podłoże jest zbudowane z karbońskich piaskowców i łupków. Do utworów powierzchniowych należą przede wszystkim osady czwartorzędowe: gliny zwałowe oraz piaski, żwiry i głazy ze zlodowacenia odry. Na północnym obrzeżu Kotliny, koło [[Pławniowice\|Pławniowic]], [[Poniszowice\|Poniszowic]], Byciny i Niewiesza występuje kilka niewielkich płatów lessu z okresu zlodowacenia wisły. Ze schyłku tego zlodowacenia pochodzą liczne wydmy zajmujące terasy w dolinach Rudy, Bierawki i Kłodnicy oraz ich międzyrzecza. Wydmy te utworzone są zarówno z przewianych piasków rzecznych zgromadzonych na terasach, jak i z piasków wodnolodowcowych. W Kotlinie Raciborskiej wyróżniono aż 16 typów morfologicznych tych form.		Kotlina Raciborska (318.59) obejmuje dolinę górnej Odry, a także dolne odcinki dolin jej prawobrzeżnych dopływów: Rudy, Bierawki i Kłodnicy wraz z ich niskimi międzyrzeczami. Dno Kotliny obniża się od około 240 m n.p.m. na wschodzie, do około 180 m n.p.m. w części zachodniej. Kotlina Raciborska jest fragmentem przedkarpackiego zapadliska tektonicznego, które w neogenie zostało wypełnione głównie iłami i piaskami. Odsłaniają się one dziś lokalnie na zboczach dolin. Głębsze podłoże jest zbudowane z karbońskich piaskowców i łupków. Do utworów powierzchniowych należą przede wszystkim osady czwartorzędowe: gliny zwałowe oraz piaski, żwiry i głazy ze zlodowacenia odry. Na północnym obrzeżu Kotliny, koło [[Pławniowice\|Pławniowic]], [[Poniszowice\|Poniszowic]], Byciny i Niewiesza występuje kilka niewielkich płatów lessu z okresu zlodowacenia wisły. Ze schyłku tego zlodowacenia pochodzą liczne wydmy zajmujące terasy w dolinach Rudy, Bierawki i Kłodnicy oraz ich międzyrzecza. Wydmy te utworzone są zarówno z przewianych piasków rzecznych zgromadzonych na terasach, jak i z piasków wodnolodowcowych. W Kotlinie Raciborskiej wyróżniono aż 16 typów morfologicznych tych form.

Garbaczm o 08:17, 3 cze 2015

2015-06-03T08:17:29Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:17, 3 cze 2015
Linia 27:		Linia 27:
	Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie województwa śląskiego położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], Płaskowyżu Głubczyckiego i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.		Najdalej na południe wysuniętym makroregionem Nizin Środkowopolskich jest mierząca niemal 13 tys. km² [[Nizina Śląska]]. Na południu graniczy ona z Przedgórzem Sudeckim i Sudetami, na południowym wschodzie z [[Kotlina Ostrawska\|Kotliną Ostrawską]], a na wschodzie z [[Wyżyna Śląsko-Krakowska\|Wyżyną Śląsko-Krakowską]]. W obrębie województwa śląskiego położone są fragmenty trzech, spośród jedenastu mezoregionów Niziny Śląskiej, tj. wschodnie części: [[Równina Opolska\|Równiny Opolskiej]], Płaskowyżu Głubczyckiego i [[Kotlina Raciborska\|Kotliny Raciborskiej]] (rys. 3). Wszystkie te jednostki charakteryzują się rzeźbą staroglacjalną z silnym piętnem przeobrażenia przez denudację, erozję i akumulację rzeczną oraz procesy eoliczne.
	W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy Progiem Woźnickim i Garbem Tarnogórskim (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna Stoła oraz prawobrzeżne Leśnica i Lublinica. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.		W województwie śląskim do Równiny Opolskiej (318.57) należy równoleżnikowe obniżenie rozciągające się pomiędzy Progiem Woźnickim i Garbem Tarnogórskim (oba mezoregiony należą do Wyżyny Śląsko-Krakowskiej) nazywane Obniżeniem Małej Panwi lub [[Dolina Małej Panwi\|Doliną Małej Panwi]]. Powierzchnia terenu osiąga tam wysokość 250-300 m n.p.m. Ku zachodowi Dolina Małej Panwi stopniowo rozszerza się i obniża. Dolina ta została wypreparowana w obrębie mało odpornych na erozję iłów górnego triasu. W czwartorzędzie zasypały ją grubą warstwą głównie piaszczysto-żwirowe osady wodnolodowcowe i glacjalne. Obecnie obszar ów ma charakter piaszczystej równiny z licznymi, wysokimi nawet na 20 m wydmami, nieckami deflacyjnymi i polami eolicznych piasków pokrywowych. W górnym biegu [[Mała Panew\|Małej Panwi]] głównymi jej dopływami są lewobrzeżna Stoła oraz prawobrzeżne Leśnica i Lublinica. Obniżenie Małej Panwi jest jednak bardzo podmokłe, poprzecinane przez licznie małe cieki i gęstą sieć rowów melioracyjnych.
	Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, Miasteczko Śląskie usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – [[Kluczbork]] i Tarnowskie Góry – [[Opole]]) oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).		Do większych ośrodków osadniczych mezoregionu należą: [[Lubliniec]] i [[Koszęcin]] położone na pograniczu Równiny Opolskiej i Progu Woźnickiego, Miasteczko Śląskie usytuowane na granicy z Garbem Tarnogórskim, Kalety i Krupski Młyn leżące nad Małą Panwią oraz Tworóg. Przez Dolinę Małej Panwi przechodzą główne szlaki kolejowe („Śląsk – Porty”, [[Tarnowskie Góry]] – Kluczbork i Tarnowskie Góry – [[Opole]]) oraz drogowe ([[Gliwice]] – [[Częstochowa]], [[Katowice]] – Poznań).
	Warunki glebowe i stosunki wodne spowodowały, że na terenie Równiny Opolskiej w województwie śląskim prowadzona jest głównie gospodarka leśna, w tzw. [[Lasy Lublinieckie\|Lasach Lublinieckich]]. W ich obrębie znajdują się dwa rezerwaty przyrody: leśny [[Rezerwat przyrody Hubert\|„Hubert”]] koło [[Dąbrówka\|Dąbrówki]] i faunistyczny [[Rezerwat przyrody Jeleniak-Mikuliny\|„Jeleniak-Mikuliny”]] w [[Piłka\|Piłce]] w gminie [[Koszęcin]].		Warunki glebowe i stosunki wodne spowodowały, że na terenie Równiny Opolskiej w województwie śląskim prowadzona jest głównie gospodarka leśna, w tzw. [[Lasy Lublinieckie\|Lasach Lublinieckich]]. W ich obrębie znajdują się dwa rezerwaty przyrody: leśny [[Rezerwat przyrody Hubert\|„Hubert”]] koło [[Dąbrówka\|Dąbrówki]] i faunistyczny [[Rezerwat przyrody Jeleniak-Mikuliny\|„Jeleniak-Mikuliny”]] w [[Piłka\|Piłce]] w gminie [[Koszęcin]].

Garbaczm o 08:51, 21 maj 2015

2015-05-21T08:51:56Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:51, 21 maj 2015
Linia 32:		Linia 32:
	Najdalej na zachód wysunięta część województwa śląskiego leży na lessowym [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckim]] (318.58). W granicach województwa osiąga on wysokość około 270 m n.p.m. i ma lekko falistą powierzchnię. Pod miąższą nieraz na kilka metrów warstwą lessów zalegają utwory lodowcowe, wodnolodowcowe, jeziorne i eoliczne wieku czwartorzędowego, a niżej ilastopiaszczyste osady mioceńskie zawierające gipsy. Urodzajne gleby i dobre warunki agroklimatyczne są na Płaskowyżu Głubczyckim od kilku tysiącleci podstawą dobrze rozwiniętego rolnictwa i przyczyną jego bezleśności. To tutaj w pradziejach z obszaru współczesnych Moraw wkraczały kolejne kultury agrarne. Główną rzeką odwadniającą Płaskowyż jest lewobrzeżny dopływ Odry – [[Psina\|Cyna]], zwana od końca lat 40. [[Psina\|Psiną]] i jej dopływ [[Troja]]. Płaskowyż, szczególnie w strefie krawędziowej – nad Odrą, np. w okolicach [[Rudnik\|Rudnika]] i [[Brzeźnica\|Brzeźnicy]], jest głęboko porozcinany suchymi dolinami. Jego powierzchnia przechodzi na południu w Kotlinę Raciborską pochyłymi stopniami, a na północy wyraźną krawędzią.		Najdalej na zachód wysunięta część województwa śląskiego leży na lessowym [[Płaskowyż Głubczycki\|Płaskowyżu Głubczyckim]] (318.58). W granicach województwa osiąga on wysokość około 270 m n.p.m. i ma lekko falistą powierzchnię. Pod miąższą nieraz na kilka metrów warstwą lessów zalegają utwory lodowcowe, wodnolodowcowe, jeziorne i eoliczne wieku czwartorzędowego, a niżej ilastopiaszczyste osady mioceńskie zawierające gipsy. Urodzajne gleby i dobre warunki agroklimatyczne są na Płaskowyżu Głubczyckim od kilku tysiącleci podstawą dobrze rozwiniętego rolnictwa i przyczyną jego bezleśności. To tutaj w pradziejach z obszaru współczesnych Moraw wkraczały kolejne kultury agrarne. Główną rzeką odwadniającą Płaskowyż jest lewobrzeżny dopływ Odry – [[Psina\|Cyna]], zwana od końca lat 40. [[Psina\|Psiną]] i jej dopływ [[Troja]]. Płaskowyż, szczególnie w strefie krawędziowej – nad Odrą, np. w okolicach [[Rudnik\|Rudnika]] i [[Brzeźnica\|Brzeźnicy]], jest głęboko porozcinany suchymi dolinami. Jego powierzchnia przechodzi na południu w Kotlinę Raciborską pochyłymi stopniami, a na północy wyraźną krawędzią.
	Poza leżącym częściowo na wschodnim skłonie Płaskowyżu Raciborzem do większych jednostek osadniczych należą w okolicy: miasteczko [[Krzanowice]] oraz duże wsie [[Pietrowice Wielkie]], [[Krzyżanowice]] i Rudnik.		Poza leżącym częściowo na wschodnim skłonie Płaskowyżu Raciborzem do większych jednostek osadniczych należą w okolicy: miasteczko [[Krzanowice]] oraz duże wsie [[Pietrowice Wielkie]], [[Krzyżanowice]] i Rudnik.
	Kotlina Raciborska (318.59) obejmuje dolinę górnej Odry, a także dolne odcinki dolin jej prawobrzeżnych dopływów: Rudy, Bierawki i Kłodnicy wraz z ich niskimi międzyrzeczami. Dno Kotliny obniża się od około 240 m n.p.m. na wschodzie, do około 180 m n.p.m. w części zachodniej. Kotlina Raciborska jest fragmentem przedkarpackiego zapadliska tektonicznego, które w neogenie zostało wypełnione głównie iłami i piaskami. Odsłaniają się one dziś lokalnie na zboczach dolin. Głębsze podłoże jest zbudowane z karbońskich piaskowców i łupków. Do utworów powierzchniowych należą przede wszystkim osady czwartorzędowe: gliny zwałowe oraz piaski, żwiry i głazy ze zlodowacenia odry. Na północnym obrzeżu Kotliny, koło [[Pławniowice\|Pławniowic]], [[Poniszowice\|Poniszowic]], ~~[[Bycina\|~~Byciny]] i ~~[[Niewiesz\|~~Niewiesza]] występuje kilka niewielkich płatów lessu z okresu zlodowacenia wisły. Ze schyłku tego zlodowacenia pochodzą liczne wydmy zajmujące terasy w dolinach Rudy, Bierawki i Kłodnicy oraz ich międzyrzecza. Wydmy te utworzone są zarówno z przewianych piasków rzecznych zgromadzonych na terasach, jak i z piasków wodnolodowcowych. W Kotlinie Raciborskiej wyróżniono aż 16 typów morfologicznych tych form.		Kotlina Raciborska (318.59) obejmuje dolinę górnej Odry, a także dolne odcinki dolin jej prawobrzeżnych dopływów: Rudy, Bierawki i Kłodnicy wraz z ich niskimi międzyrzeczami. Dno Kotliny obniża się od około 240 m n.p.m. na wschodzie, do około 180 m n.p.m. w części zachodniej. Kotlina Raciborska jest fragmentem przedkarpackiego zapadliska tektonicznego, które w neogenie zostało wypełnione głównie iłami i piaskami. Odsłaniają się one dziś lokalnie na zboczach dolin. Głębsze podłoże jest zbudowane z karbońskich piaskowców i łupków. Do utworów powierzchniowych należą przede wszystkim osady czwartorzędowe: gliny zwałowe oraz piaski, żwiry i głazy ze zlodowacenia odry. Na północnym obrzeżu Kotliny, koło [[Pławniowice\|Pławniowic]], [[Poniszowice\|Poniszowic]], Byciny i Niewiesza występuje kilka niewielkich płatów lessu z okresu zlodowacenia wisły. Ze schyłku tego zlodowacenia pochodzą liczne wydmy zajmujące terasy w dolinach Rudy, Bierawki i Kłodnicy oraz ich międzyrzecza. Wydmy te utworzone są zarówno z przewianych piasków rzecznych zgromadzonych na terasach, jak i z piasków wodnolodowcowych. W Kotlinie Raciborskiej wyróżniono aż 16 typów morfologicznych tych form.

	Południową część mezoregionu tworzy Dolina Odry nawiązująca do istniejącego w podłożu rowu tektonicznego. Ma tam ona południkowy, lekko załamany na wysokości Raciborza przebieg. W obrębie szerokiego na 4-5 km dna doliny, osiągającego 180-220 m n.p.m., a w niektórych miejscach również na jej zboczach, występują poziomy teras i skrawki równin zasypania wodnolodowcowego. Rzeźba Kotliny Raciborskiej wykształciła się w strefie przejściowej między typową niziną a strefą wysoczyzn i wyżyn, stąd część badaczy łączy tą jednostkę nie z Niziną Śląską, a z Kotlinami Podkarpackimi, charakteryzującymi się obecnością gliniastych wysoczyzny i piaszczystych równin.		Południową część mezoregionu tworzy Dolina Odry nawiązująca do istniejącego w podłożu rowu tektonicznego. Ma tam ona południkowy, lekko załamany na wysokości Raciborza przebieg. W obrębie szerokiego na 4-5 km dna doliny, osiągającego 180-220 m n.p.m., a w niektórych miejscach również na jej zboczach, występują poziomy teras i skrawki równin zasypania wodnolodowcowego. Rzeźba Kotliny Raciborskiej wykształciła się w strefie przejściowej między typową niziną a strefą wysoczyzn i wyżyn, stąd część badaczy łączy tą jednostkę nie z Niziną Śląską, a z Kotlinami Podkarpackimi, charakteryzującymi się obecnością gliniastych wysoczyzny i piaszczystych równin.

Ania o 13:01, 17 lut 2015

2015-02-17T13:01:41Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:01, 17 lut 2015
Linia 2:		Linia 2:
	Autor:[[dr Jan Maciej Waga]]		Autor:[[dr Jan Maciej Waga]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: TOM: 1 (2014)		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]