Naczelna Rada Ludowa - Historia wersji

Ania: /* Źródła on-line */

2023-10-04T07:55:27Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 09:55, 4 paź 2023
Linia 129:		Linia 129:
	==Źródła on-line==		==Źródła on-line==

	[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zespol/-/zespol/140282 Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku, Archiwum Państwowe w Katowicach (syg. 12/16/0)]		[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zespol/-/zespol/140282 Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku, Archiwum Państwowe w Katowicach, syg. 12/16/0]

Ania: /* Źródła on-line */

2023-10-04T07:49:13Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 09:49, 4 paź 2023
Linia 129:		Linia 129:
	==Źródła on-line==		==Źródła on-line==

	[~~http~~://www.szukajwarchiwach.pl/12/16/0/~~#tabZespol~~ Archiwum Państwowe w Katowicach]		[https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zespol/-/zespol/140282 Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku, Archiwum Państwowe w Katowicach (syg. 12/16/0)]

Praktykant o 09:54, 15 sty 2019

2019-01-15T09:54:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:54, 15 sty 2019
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]		[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]
			(ang. Supreme People’s Council,niem. Oberster Volksrat)

	Autor: [[dr Anna Musialik]]		Autor: [[dr Anna Musialik]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 12:43, 17 mar 2016

2016-03-17T12:43:02Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:43, 17 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]
	Autor: [[dr Anna Musialik]]		Autor: [[dr Anna Musialik]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 11:21, 10 mar 2016

2016-03-10T11:21:39Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:21, 10 mar 2016
Linia 46:		Linia 46:
	9. Wydział Pracy i Opieki Społecznej.		9. Wydział Pracy i Opieki Społecznej.
	Naczelnik wydziału – dr Władysław Borth. W ramach tej sekcji zorganizowano cztery oddziały:		Naczelnik wydziału – dr Władysław Borth. W ramach tej sekcji zorganizowano cztery oddziały:
	- Oddział Ochrony Pracy (opracowywał projekty ustaw i rozporządzeń dla województwa śląskiego w zakresie ochrony pracy)		* Oddział Ochrony Pracy (opracowywał projekty ustaw i rozporządzeń dla województwa śląskiego w zakresie ochrony pracy)
	- Oddział Ubezpieczeń Społecznych (przygotowywał ustawy i rozporządzenia dotyczące ubezpieczeń społecznych oraz organizował urzędy ubezpieczeń społecznych w polskiej części Górnego Śląska)		* Oddział Ubezpieczeń Społecznych (przygotowywał ustawy i rozporządzenia dotyczące ubezpieczeń społecznych oraz organizował urzędy ubezpieczeń społecznych w polskiej części Górnego Śląska)
	- Oddział Rent Wojskowych i Powstańczych (rozpatrywał sprawy dotyczące rent wojskowych i powstańczych)		* Oddział Rent Wojskowych i Powstańczych (rozpatrywał sprawy dotyczące rent wojskowych i powstańczych)
	- Oddział Emigracyjny (zajmował się sprawami uchodźców i emigracji; w okresie wydalania ludności polskiej z niemieckiej części Śląska, tzn. V – lipca 1922 roku, funkcjonował w ówczesnej [[Chorzów\|Królewskiej Hucie]], Urząd Emigracyjny, kierowany przez [[Stanisław Krusz\|Stanisława Krusza]], natomiast w wielu innych miejscowościach - ekspozytury emigracyjne)		* Oddział Emigracyjny (zajmował się sprawami uchodźców i emigracji; w okresie wydalania ludności polskiej z niemieckiej części Śląska, tzn. V – lipca 1922 roku, funkcjonował w ówczesnej [[Chorzów\|Królewskiej Hucie]], Urząd Emigracyjny, kierowany przez [[Stanisław Krusz\|Stanisława Krusza]], natomiast w wielu innych miejscowościach - ekspozytury emigracyjne)
	Z inicjatywy wydziału utworzono Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Królewskiej Hucie, składający się z Wydziału ubezpieczeń od wypadków (w miejsce istniejących uprzednio tzw. Berufsgenossenschaften, ubezpieczających pracowników fizycznych), Wydziału ubezpieczeń od niezdolności do pracy (tzn. w przypadku starości i inwalidztwa) i Wydziału ubezpieczeń pracowników umysłowych (ubezpieczonych dotychczas w Versicherungsanstalt für Angestellte w Berlinie). Powołano również Wyższy Urząd Ubezpieczeń Społecznych w Mysłowicach i Trybunał Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, który otrzymał następnie nazwę Wojewódzkiego Urzędu Ubezpieczeń Społecznych (zastąpił on funkcjonujący dotychczas Reichsversicherungsamt w Berlinie).		Z inicjatywy wydziału utworzono Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Królewskiej Hucie, składający się z Wydziału ubezpieczeń od wypadków (w miejsce istniejących uprzednio tzw. Berufsgenossenschaften, ubezpieczających pracowników fizycznych), Wydziału ubezpieczeń od niezdolności do pracy (tzn. w przypadku starości i inwalidztwa) i Wydziału ubezpieczeń pracowników umysłowych (ubezpieczonych dotychczas w Versicherungsanstalt für Angestellte w Berlinie). Powołano również Wyższy Urząd Ubezpieczeń Społecznych w Mysłowicach i Trybunał Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, który otrzymał następnie nazwę Wojewódzkiego Urzędu Ubezpieczeń Społecznych (zastąpił on funkcjonujący dotychczas Reichsversicherungsamt w Berlinie).

Linia 58:		Linia 58:
	Naczelnik wydziału – dr [[Franciszek Wilczek]]. Zadaniem wydziału było przygotowanie polskiej administracji kolejowej na terenie Górnego Śląska i połączenie jej z administracją kolejową w reszcie kraju. Zadbano o wyszkolenie odpowiedniej kadry — 300 kolejarzy wzięło udział w kursie zorganizowanym przy Dyrekcji Poznańskiej Polskich Kolei Państwowych.		Naczelnik wydziału – dr [[Franciszek Wilczek]]. Zadaniem wydziału było przygotowanie polskiej administracji kolejowej na terenie Górnego Śląska i połączenie jej z administracją kolejową w reszcie kraju. Zadbano o wyszkolenie odpowiedniej kadry — 300 kolejarzy wzięło udział w kursie zorganizowanym przy Dyrekcji Poznańskiej Polskich Kolei Państwowych.
	W ramach Wydziału Kolejowego utworzono szereg komórek:		W ramach Wydziału Kolejowego utworzono szereg komórek:
	- decernat ogólnopersonalny (Ratajewski)		* decernat ogólnopersonalny (Ratajewski)
	- decernat specjalnych spraw personalnych (Fojcik)		* decernat specjalnych spraw personalnych (Fojcik)
	- decernat przewozowy (Wąsik)		* decernat przewozowy (Wąsik)
	- decernat prawniczy (dr Wilczek)		* decernat prawniczy (dr Wilczek)
	- decernat ruchu towarowego (Janda)		* decernat ruchu towarowego (Janda)
	- decernat drogowy (Ruciński)		* decernat drogowy (Ruciński)
	- decernat sygnalizacji (Widuch)		* decernat sygnalizacji (Widuch)
	- decernat finansowy (dr Sokołowski)		* decernat finansowy (dr Sokołowski)
	- decernat taryfowy (dr Lelito)		* decernat taryfowy (dr Lelito)
	- decernat prawniczy (dr Dankiewicz)		* decernat prawniczy (dr Dankiewicz)
	- decernat wąskotorówek (Klus)		* decernat wąskotorówek (Klus)
	- decernat trakcji (inż. Rybicki)		* decernat trakcji (inż. Rybicki)
	- decernat zasobów (inż. Paczkowski)		* decernat zasobów (inż. Paczkowski)
	- decernat ruchu ogólnego (Stabiński)		* decernat ruchu ogólnego (Stabiński)
	- decernat ruchu osobowego (Radost)		* decernat ruchu osobowego (Radost)
	- decernat drogowy (inż. Paliszewski)		* decernat drogowy (inż. Paliszewski)
	- decernat kontroli dochodów (Mokrański)		* decernat kontroli dochodów (Mokrański)
	Wydział Kolejowy utrzymywał stały kontakt ze zorganizowanym podczas plebiscytu Związkiem Zawodowym Kolejarzy Zjednoczenia Zawodowego Polskiego.		Wydział Kolejowy utrzymywał stały kontakt ze zorganizowanym podczas plebiscytu Związkiem Zawodowym Kolejarzy Zjednoczenia Zawodowego Polskiego.
	Trzeba zauważyć, że organizatorzy kolejnictwa na polskiej części Górnego Śląska borykać się musieli z licznymi trudnościami. Poza problemami wynikającymi z braku odpowiednio wyszkolonej kadry, pojawiły się także kłopoty będące konsekwencją rozstrzygnięcia plebiscytowego, a więc, jak podaje Bogusław Dobrzycki, „poprzecinania w kilkunastu miejscach linii kolejowych, konieczność utworzenia w przeciętych miejscach stacji granicznych dla cła i paszportów, brak warsztatów, głównych oaz magazynów dla materjałów reperacyjnych”<ref>B. Dobrzycki, Rys historyczny przejęcia polskich kolei na Górnym Śląsku, Warszawa [i in.] 1923, s. 61.</ref>.		Trzeba zauważyć, że organizatorzy kolejnictwa na polskiej części Górnego Śląska borykać się musieli z licznymi trudnościami. Poza problemami wynikającymi z braku odpowiednio wyszkolonej kadry, pojawiły się także kłopoty będące konsekwencją rozstrzygnięcia plebiscytowego, a więc, jak podaje Bogusław Dobrzycki, „poprzecinania w kilkunastu miejscach linii kolejowych, konieczność utworzenia w przeciętych miejscach stacji granicznych dla cła i paszportów, brak warsztatów, głównych oaz magazynów dla materjałów reperacyjnych”<ref>B. Dobrzycki, Rys historyczny przejęcia polskich kolei na Górnym Śląsku, Warszawa [i in.] 1923, s. 61.</ref>.

Garbaczm o 08:35, 9 mar 2016

2016-03-09T08:35:08Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:35, 9 mar 2016
Linia 9:		Linia 9:
	==Skład personalny==		==Skład personalny==

	Kierownictwo NRL objął 4-osobowy Wydział Wykonawczy w składzie: przewodniczący [[Józef Rymer]], jego zastępcy [[Wilhelm Bobek]] i [[Karl Ogorek]] oraz sekretarz [[Józef Grzegorzek]]. Pierwotny skład NRL tworzyło 12 osób, będących reprezentantami różnych partii politycznych: [[Narodowa Partia Robotnicza]] (NPR) – Józef Rymer, [[Alfons Górnik]], [[Michał Grajek]], [[Teodor Kubina]], [[Ignacy Sikora]]; [[Polska Partia Socjalistyczna]] (PPS) – [[Emil Caspari]], Wilhelm Bobek, [[Józef Wiechuła]]; [[~~Narodowo Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy\|~~Chrześcijańskie Zjednoczenie Ludowe]] (ChZL) – [[Jan Kowalczyk]], Józef Grzegorzek; [[~~Związek Górnoślązaków~~\|Oberschlesische Volkspartei]] (OV) – Karl Ogorek (zastąpiony w XII 1921 przez [[Johan Piprk\|Johanna Piprka]]) i Werner (zastąpiony wkrótce przez [[August Potempa\|Augusta Potempę]]). Przygotowano również jedno miejsce dla przedstawiciela [[Polskiego Stronnictwa Ludowego]] (PSL), na wniosek partii wyrażono jednak zgodę na 2 mandaty ([[Franciszek Lerch]], który w X 1921 oddał swoje miejsce [[Andrzej Zając\|Andrzejowi Zającowi]] oraz [[Feliks Kupilas]], na rzecz którego ustąpił A. Potempa). Do NRL dołączył także bezpartyjny [[Konstanty Wolny]].		Kierownictwo NRL objął 4-osobowy Wydział Wykonawczy w składzie: przewodniczący [[Józef Rymer]], jego zastępcy [[Wilhelm Bobek]] i [[Karl Ogorek]] oraz sekretarz [[Józef Grzegorzek]]. Pierwotny skład NRL tworzyło 12 osób, będących reprezentantami różnych partii politycznych: [[Narodowa Partia Robotnicza]] (NPR) – Józef Rymer, [[Alfons Górnik]], [[Michał Grajek]], [[Teodor Kubina]], [[Ignacy Sikora]]; [[Polska Partia Socjalistyczna]] (PPS) – [[Emil Caspari]], Wilhelm Bobek, [[Józef Wiechuła]]; [[Chrześcijańskie Zjednoczenie Ludowe]] (ChZL) – [[Jan Kowalczyk]], Józef Grzegorzek; [[Górnośląską Partią Ludową\|Oberschlesische Volkspartei]] (OV) – Karl Ogorek (zastąpiony w XII 1921 przez [[Johan Piprk\|Johanna Piprka]]) i Werner (zastąpiony wkrótce przez [[August Potempa\|Augusta Potempę]]). Przygotowano również jedno miejsce dla przedstawiciela [[Polskiego Stronnictwa Ludowego]] (PSL), na wniosek partii wyrażono jednak zgodę na 2 mandaty ([[Franciszek Lerch]], który w X 1921 oddał swoje miejsce [[Andrzej Zając\|Andrzejowi Zającowi]] oraz [[Feliks Kupilas]], na rzecz którego ustąpił A. Potempa). Do NRL dołączył także bezpartyjny [[Konstanty Wolny]].

	==Struktura organizacyjna==		==Struktura organizacyjna==

Garbaczm o 10:48, 8 mar 2016

2016-03-08T10:48:02Z

Podgląd zmian

Garbaczm o 09:32, 8 mar 2016

2016-03-08T09:32:37Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:32, 8 mar 2016
Linia 3:		Linia 3:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 2 (2015)\|TOM: 2 (2015)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 2 (2015)\|TOM: 2 (2015)]]


			Organ władzy polskiej utworzony 30 VII 1921 roku, który powstał na terenie [[Plebiscyt\|plebiscytowym]] po zakończeniu [[Powstania śląskie\|III powstania śląskiego]]. [[Polski Komisariat Plebiscytowy\|Polski Komisariat Plebiscytowy]] oraz [[Naczelna Władza na Górnym Śląsku]] znajdowały się wówczas już w okresie likwidacji. Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku (NRL) reprezentowała Polaków z byłego [[Śląsk Pruski\|pruskiego Górnego Śląska]] wobec: władz niemieckich, [[Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa na Górnym Śląsku\|Międzysojuszniczej Komisji Rządzącej i Plebiscytowej]] oraz rządu Rzeczypospolitej Polskiej. Siedziba NRL znajdowała się początkowo w hotelu „Lomnitz” w [[Bytom\|Bytomiu]], a po ogłoszeniu decyzji w sprawie podziału [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] (październik 1921) przeniesiono ją do [[Katowice\|Katowic]] (hotel „Deutsches Haus”).

			==Skład personalny==

			Kierownictwo NRL objął 4-osobowy Wydział Wykonawczy w składzie: przewodniczący [[Józef Rymer]], jego zastępcy [[Wilhelm Bobek]] i [[Karl Ogorek]] oraz sekretarz [[Józef Grzegorzek]]. Pierwotny skład NRL tworzyło 12 osób, będących reprezentantami różnych partii politycznych: [[Narodowa Partia Robotnicza]] (NPR) – Józef Rymer, [[Alfons Górnik]], [[Michał Grajek]], [[Teodor Kubina]], [[Ignacy Sikora]]; [[Polska Partia Socjalistyczna]] (PPS) – [[Emil Caspari]], Wilhelm Bobek, [[Józef Wiechuła]]; [[Narodowo Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy\|Chrześcijańskie Zjednoczenie Ludowe]] (ChZL) – [[Jan Kowalczyk]], Józef Grzegorzek; [[Związek Górnoślązaków\|Oberschlesische Volkspartei]] (OV) – Karl Ogorek (zastąpiony w XII 1921 przez [[Johan Piprk\|Johanna Piprka]]) i Werner (zastąpiony wkrótce przez [[August Potempa\|Augusta Potempę]]). Przygotowano również jedno miejsce dla przedstawiciela [[Polskiego Stronnictwa Ludowego]] (PSL), na wniosek partii wyrażono jednak zgodę na 2 mandaty ([[Franciszek Lerch]], który w X 1921 oddał swoje miejsce [[Andrzej Zając\|Andrzejowi Zającowi]] oraz [[Feliks Kupilas]], na rzecz którego ustąpił A. Potempa). Do NRL dołączył także bezpartyjny [[Konstanty Wolny]].

			==Struktura organizacyjna==

			Omawiając funkcjonowanie NRL Jan Przewłocki zwraca uwagę na dwa główne etapy jej działalności:

			„W pierwszej fazie istotne znaczenie miało mobilizowanie ludności polskiej do manifestowania swych uczuć narodowych, a także aktywny udział w obradach genewskich poprzez swoich delegatów bądź też poprzez przesyłanie tam odpowiednich not i protestów ludności. W drugiej fazie na czoło zagadnień w działalności NRL wybiła się kwestia przygotowania administracji na polskiej części Górnego Śląska i prace związane z przejęciem tego terenu. Istotne znaczenie miał również udział przedstawicieli i delegatów tej instytucji w polsko – niemieckich negocjacjach w Genewie i na Górnym Śląsku. Przez cały okres działalności NRL zawsze aktualnym problemem było zagadnienie utrzymania spokoju i bezpieczeństwa ludności.”<ref>J. Przewłocki, Zarys działalności Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku (lipiec 1921-czerwiec 1922), „Zaranie Śląskie” 1969, z. 2, s. 177-178.</ref>

Garbaczm: /* Bibliografia */

2016-03-08T09:11:58Z

Bibliografia

← poprzednia wersja		Wersja z 11:11, 8 mar 2016
Linia 10:		Linia 10:
	==Bibliografia==		==Bibliografia==

	~~Bibliografia~~
	# Bobek W., Działalność Naczelnej Rady Ludowej na G. Śl. w okresie poprzedzającym bezpośrednio przejęcie Górnego Śląska przez Polskę 1921-1922 r., w: Księga Pamiątkowa X-lecia Związku Urzędników Państwowych, Samorządowych i Komunalnych na Wojew. Śląskie Z.Z. W Katowicach, Katowice 1934, s. 48-78.		# Bobek W., Działalność Naczelnej Rady Ludowej na G. Śl. w okresie poprzedzającym bezpośrednio przejęcie Górnego Śląska przez Polskę 1921-1922 r., w: Księga Pamiątkowa X-lecia Związku Urzędników Państwowych, Samorządowych i Komunalnych na Wojew. Śląskie Z.Z. W Katowicach, Katowice 1934, s. 48-78.
	# Borth W., Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku: wspomnienia, Opole 1980.		# Borth W., Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku: wspomnienia, Opole 1980.
Linia 24:		Linia 24:
	# Wanatowicz M. W., Historia społeczno-polityczna Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego w latach 1918-1945, Katowice 1994.		# Wanatowicz M. W., Historia społeczno-polityczna Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego w latach 1918-1945, Katowice 1994.
	# Wodzisławski J., Przyczynek do historji polskiej poczty na Górnym Śląsku 1922-1932, [b.m., po 1932].		# Wodzisławski J., Przyczynek do historji polskiej poczty na Górnym Śląsku 1922-1932, [b.m., po 1932].



	==Przypisy==		==Przypisy==

Garbaczm o 09:11, 8 mar 2016

2016-03-08T09:11:37Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:11, 8 mar 2016
Linia 9:		Linia 9:

	==Bibliografia==		==Bibliografia==

			Bibliografia
			# Bobek W., Działalność Naczelnej Rady Ludowej na G. Śl. w okresie poprzedzającym bezpośrednio przejęcie Górnego Śląska przez Polskę 1921-1922 r., w: Księga Pamiątkowa X-lecia Związku Urzędników Państwowych, Samorządowych i Komunalnych na Wojew. Śląskie Z.Z. W Katowicach, Katowice 1934, s. 48-78.
			# Borth W., Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku: wspomnienia, Opole 1980.
			# Brożek K., Polska służba medyczna w powstaniach śląskich i plebiscycie 1918-1922, Opole 1973.
			# Długajczyk E., Górny Śląsk po powstaniach i plebiscycie, Katowice 1977.
			# Długajczyk E., Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku, w: Wywiad polski na Górnym Śląsku 1919-1922, Katowice 2001, s. 289-293.
			# Długajczyk E., Z problemów organizacyjnych Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku 1921-1922, „Zaranie Śląskie” 1971 z. 1, s. 135-150.
			# Dobrzycki B., Rys historyczny przejęcia polskich kolei na Górnym Śląsku, Warszawa [i in.] 1923.
			# Encyklopedia powstań śląskich, red. F. Hawranek, Opole 1982 (hasło: Naczelna Rada Ludowa na Górnym Śląsku).
			# Inwentarz akt Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku [1919] 1921-1922, oprac. E. Długajczyk, Warszawa 1970.
			# Protokoły posiedzeń Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku: teksty źródłowe (1921-1922), do druku przygot. E. Długajczyk, Opole 1977.
			# Przewłocki J., Zarys działalności Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku (lipiec 1921 – czerwiec 1922), „Zaranie Śląskie” 1969, z. 2, s. 169-190.
			# Wanatowicz M. W., Historia społeczno-polityczna Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego w latach 1918-1945, Katowice 1994.
			# Wodzisławski J., Przyczynek do historji polskiej poczty na Górnym Śląsku 1922-1932, [b.m., po 1932].



	==Przypisy==		==Przypisy==