Kultura teatralna Cieszyna (i Czeskiego Cieszyna) - Historia wersji

Praktykant: /* Festiwale teatralne, przeglądy, spotkania */

2019-11-25T07:21:18Z

Festiwale teatralne, przeglądy, spotkania

← poprzednia wersja		Wersja z 09:21, 25 lis 2019
Linia 120:		Linia 120:

	==Festiwale teatralne, przeglądy, spotkania==		==Festiwale teatralne, przeglądy, spotkania==
	[[Plik:Plakat promujący Dni Teatru Ateneum w Teatrze im.A.Mickiewicza.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plakat promujący Dni Teatru ~~Powszechnego~~ w Teatrze im. A. Mickiewicza (Archiwum Teatru im. A. Mickiewicza i archiwum Logos Press)]]		[[Plik:Plakat promujący Dni Teatru Ateneum w Teatrze im.A.Mickiewicza.jpg\|400px\|thumb\|right\|Plakat promujący Dni Teatru Ateneum w Teatrze im. A. Mickiewicza (Archiwum Teatru im. A. Mickiewicza i archiwum Logos Press).]]

	[[Plik:Tesinske divadlo w Czeskim Cieszynie (fot.Karin Dziadek).jpg\|400px\|thumb\|right\|Těšínské divadlo w Czeskim Cieszyn (foto: Karin Dziadek)]]		[[Plik:Tesinske divadlo w Czeskim Cieszynie (fot.Karin Dziadek).jpg\|400px\|thumb\|right\|Těšínské divadlo w Czeskim Cieszyn (foto: Karin Dziadek)]]

Praktykant o 08:57, 30 wrz 2019

2019-09-30T08:57:32Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:57, 30 wrz 2019
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Kultura i sztuka]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 5 (2018)]]		[[Kategoria:Tom 5 (2018)]]

Praktykant o 10:50, 25 mar 2019

2019-03-25T10:50:39Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:50, 25 mar 2019
Linia 1:		Linia 1:
	(~~ang~~. ~~Theatrical culture in Cieszyn, niem. Theater Kultur in Teschen~~)		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 5 (2018)]]
			Autor: [[dr hab. Mirosława Pindór]]

			::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
			:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 5 (2018)\|TOM: 5 (2018)]]

	~~Autor: [[dr hab. Mirosława Pindór]]~~

	Uwzględniony w haśle obszar geograficzny, dotyczący w zasadzie [[Cieszyn\|Cieszyna]], niecały mieści się w granicach obecnego [[Województwo Śląskie w III RP − jednostka administracyjna\|województwa śląskiego]], a nawet państwa – Czeski Cieszyn (Český Tĕšín) położony jest wszak w Republice Czeskiej, w kraju morawsko-śląskim. Jednakże opracowując hasło dotyczące kultury teatralnej Cieszyna po 1945 roku, zdecydowano się na poszerzenie zakresu przestrzennego tematu. Przyjęta perspektywa ma swoje uzasadnienie historyczne i kulturowe. Oba graniczne miasta: Cieszyn i Český Tĕšín powstały wszak na bazie jednego, historycznego Cieszyna, a stało się to na mocy decyzji Rady Ambasadorów podjętej w Paryżu 28 lipca 1920 roku, dotyczącej podziału [[Śląsk Cieszyński\|Śląska Cieszyńskiego]] pomiędzy dwa nowo powstałe państwa: Rzeczpospolitą Polską i Republikę Czechosłowacką. Ostateczny rozpad Cieszyna na dwa odrębne organizmy administracyjne i samorządowe, należące do odmiennych struktur państwowych, nastąpił 10 sierpnia 1920 roku o godz.12.45; linię graniczną wyznaczyła rzeka [[Olza]]. 2 października 1938 roku „z Cieszyna Wschodniego i Cieszyna Zachodniego utworzono miasto wydzielone”<ref>Z. Hojka, Administracja rządowa, w: Województwo śląskie (1922–1939). Zarys monograficzny, red. F. Serafin, Katowice 1996, s.39.</ref> Cieszyn, scalone w granicach II Rzeczpospolitej. We wrześniu 1939 roku na teren zespolonego miasta wkroczyli Niemcy i obowiązująca stała się nazwa Teschen. 10 maja 1945 roku Cieszyn ponownie został podzielony granicą na Olzie. Sposób opracowania niniejszego hasła jest zatem następstwem postrzegania obu Cieszynów, prawo- i lewobrzeżnego, jako przestrzeni ongiś wspólnej, a od blisko stu lat przestrzeni mniej lub bardziej konstruktywnego współdziałania w sferze gospodarki i kultury (sformalizowanego po listopadzie 1989 roku<ref>Zob. M. Pindór, Jedno czy dwa miasta? Polityczne i kulturalne aspekty współpracy Cieszyna (RP) i Českého Těšína (RC) w latach 1990–2010, (w:) „Świat i Słowo” 2012, nr 19, s. 27–44.</ref>), w tym w obszarze polsko-czeskich kontaktów teatralnych<ref>Szczegółowe informacje na ten temat: M. Pindór, Polsko-czeskie i polsko-słowackie kontakty teatralne. Cieszyn – Český Tĕšín 1945 –1999, Katowice 2006.</ref>. Zważywszy jednak na to, iż EWoŚ swym zasięgiem obejmuje tereny obecnego województwa śląskiego, kulturę teatralną Czeskiego Cieszyna starano się ująć w niniejszym haśle skrótowo i wybiórczo. Podane informacje dotyczą przede wszystkim aktywności teatralnej polskiej mniejszości narodowej zamieszkującej Cieszyn [[Zaolzie\|za Olzą]], aktywności przynależnej do niepodzielnego obszaru teatru polskiego (nie uwzględniono zatem czeskich zespołów amatorskich). Ramy czasowe opracowanego zagadnienia wyznaczają: zakończenie wojny w maju 1945 roku oraz umowna data – 31 grudnia roku 2018. Jednakże ze względu na niezwykłe walory architektoniczne budynku teatru w Cieszynie, które sprawiły iż znalazł się on na współcześnie wytyczonej Trasie Bałtyckiej Europejskiego Szlaku Teatrów Historycznych, zdecydowano się, w tym jednym konkretnym przypadku, na pogłębiony rekonesans historyczny.		Uwzględniony w haśle obszar geograficzny, dotyczący w zasadzie [[Cieszyn\|Cieszyna]], niecały mieści się w granicach obecnego [[Województwo Śląskie w III RP − jednostka administracyjna\|województwa śląskiego]], a nawet państwa – Czeski Cieszyn (Český Tĕšín) położony jest wszak w Republice Czeskiej, w kraju morawsko-śląskim. Jednakże opracowując hasło dotyczące kultury teatralnej Cieszyna po 1945 roku, zdecydowano się na poszerzenie zakresu przestrzennego tematu. Przyjęta perspektywa ma swoje uzasadnienie historyczne i kulturowe. Oba graniczne miasta: Cieszyn i Český Tĕšín powstały wszak na bazie jednego, historycznego Cieszyna, a stało się to na mocy decyzji Rady Ambasadorów podjętej w Paryżu 28 lipca 1920 roku, dotyczącej podziału [[Śląsk Cieszyński\|Śląska Cieszyńskiego]] pomiędzy dwa nowo powstałe państwa: Rzeczpospolitą Polską i Republikę Czechosłowacką. Ostateczny rozpad Cieszyna na dwa odrębne organizmy administracyjne i samorządowe, należące do odmiennych struktur państwowych, nastąpił 10 sierpnia 1920 roku o godz.12.45; linię graniczną wyznaczyła rzeka [[Olza]]. 2 października 1938 roku „z Cieszyna Wschodniego i Cieszyna Zachodniego utworzono miasto wydzielone”<ref>Z. Hojka, Administracja rządowa, w: Województwo śląskie (1922–1939). Zarys monograficzny, red. F. Serafin, Katowice 1996, s.39.</ref> Cieszyn, scalone w granicach II Rzeczpospolitej. We wrześniu 1939 roku na teren zespolonego miasta wkroczyli Niemcy i obowiązująca stała się nazwa Teschen. 10 maja 1945 roku Cieszyn ponownie został podzielony granicą na Olzie. Sposób opracowania niniejszego hasła jest zatem następstwem postrzegania obu Cieszynów, prawo- i lewobrzeżnego, jako przestrzeni ongiś wspólnej, a od blisko stu lat przestrzeni mniej lub bardziej konstruktywnego współdziałania w sferze gospodarki i kultury (sformalizowanego po listopadzie 1989 roku<ref>Zob. M. Pindór, Jedno czy dwa miasta? Polityczne i kulturalne aspekty współpracy Cieszyna (RP) i Českého Těšína (RC) w latach 1990–2010, (w:) „Świat i Słowo” 2012, nr 19, s. 27–44.</ref>), w tym w obszarze polsko-czeskich kontaktów teatralnych<ref>Szczegółowe informacje na ten temat: M. Pindór, Polsko-czeskie i polsko-słowackie kontakty teatralne. Cieszyn – Český Tĕšín 1945 –1999, Katowice 2006.</ref>. Zważywszy jednak na to, iż EWoŚ swym zasięgiem obejmuje tereny obecnego województwa śląskiego, kulturę teatralną Czeskiego Cieszyna starano się ująć w niniejszym haśle skrótowo i wybiórczo. Podane informacje dotyczą przede wszystkim aktywności teatralnej polskiej mniejszości narodowej zamieszkującej Cieszyn [[Zaolzie\|za Olzą]], aktywności przynależnej do niepodzielnego obszaru teatru polskiego (nie uwzględniono zatem czeskich zespołów amatorskich). Ramy czasowe opracowanego zagadnienia wyznaczają: zakończenie wojny w maju 1945 roku oraz umowna data – 31 grudnia roku 2018. Jednakże ze względu na niezwykłe walory architektoniczne budynku teatru w Cieszynie, które sprawiły iż znalazł się on na współcześnie wytyczonej Trasie Bałtyckiej Europejskiego Szlaku Teatrów Historycznych, zdecydowano się, w tym jednym konkretnym przypadku, na pogłębiony rekonesans historyczny.

Praktykant: /* Źródła on-line */

2019-03-25T08:20:56Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 10:20, 25 mar 2019
Linia 226:		Linia 226:

	=Źródła on-line=		=Źródła on-line=

	~~[http://www.arsmusica.cz/polish/szkapa.htm]~~
	~~[http://borderfestival.eu]~~
	~~[https://culture.pl/pl/artykul/historyczne-teatry-trasy-baltyckiej]~~
	~~[http://www.domnarodowy.pl/2017/02/23/scena-otwarta/]~~
	~~[http://www.250teatr.pl/assets/media/Zewnetrzne/Trasa_Baltycka.pdf]~~
	~~[http://www.pzko.cz]~~
	~~[http://www.tdivadlo.cz/]~~
	~~[http://www.teatr.cieszyn.pl/]~~
	~~[http://teatrcst.pl/]~~
	~~[https://www.theatre-architecture.eu/pl/db.htm?filter[label]=&filter[city]=cieszyn&filter[state_id]=0&filter[on_db]=1&filter[on_map]=1&theatreId=2370]~~
	~~[https://www.theatre-architecture.eu/pl/db.html?personId=2920&theatreId=45]~~
	~~[http://www.zespol-teatralny.eu/]~~


	[http://www.arsmusica.cz/polish/szkapa.htm,Poloskie Towarzystwo Artystyczne]		[http://www.arsmusica.cz/polish/szkapa.htm,Poloskie Towarzystwo Artystyczne]

Praktykant: /* Źródła on-line */

2019-03-25T08:20:15Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 10:20, 25 mar 2019
Linia 226:		Linia 226:

	=Źródła on-line=		=Źródła on-line=

			[http://www.arsmusica.cz/polish/szkapa.htm]
			[http://borderfestival.eu]
			[https://culture.pl/pl/artykul/historyczne-teatry-trasy-baltyckiej]
			[http://www.domnarodowy.pl/2017/02/23/scena-otwarta/]
			[http://www.250teatr.pl/assets/media/Zewnetrzne/Trasa_Baltycka.pdf]
			[http://www.pzko.cz]
			[http://www.tdivadlo.cz/]
			[http://www.teatr.cieszyn.pl/]
			[http://teatrcst.pl/]
			[https://www.theatre-architecture.eu/pl/db.htm?filter[label]=&filter[city]=cieszyn&filter[state_id]=0&filter[on_db]=1&filter[on_map]=1&theatreId=2370]
			[https://www.theatre-architecture.eu/pl/db.html?personId=2920&theatreId=45]
			[http://www.zespol-teatralny.eu/]

Praktykant o 08:15, 25 mar 2019

2019-03-25T08:15:26Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:15, 25 mar 2019
Linia 54:		Linia 54:

	25 września 1945 roku w Czeskim Cieszynie rozpoczął działalność czeski zespół dramatyczny – Těšínské oblastní divadlo (Regionalny Teatr Cieszyński). Swoją pierwszą premierę – Noc na Karlsztejnie Jaroslava Vrchlickiego dał 6 października w sali restauracji „Na střelnici” (współcześnie Ośrodek Kultury KaSS „Strzelnica”) . Nazewnictwo Teatru, jak i jego siedziba ulegały na przestrzeni lat zmianie. W latach 1946–1948 obowiązująca dla Teatru była nazwa Divadlo Těšínského Slezska (Teatr Śląska Cieszyńskiego) z siedzibą w hotelu „Slavia” (obecnie hotel „Piast”). 13 października 1946 roku zespół Divadla Těšínského Slezska zaprezentował się po raz pierwszy w gmachu teatru w Cieszynie operetką Polská krev (Polska krew) Oskara Nedbala<ref> Szerzej na ten temat: M. Pindór, Teatr czeski w Cieszynie (1891–2011). Zmienna obecność, w: „Cieszyński Almanach Pedagogiczny” , t. I, red. U. Szuścik, Katowice 2012, s. 177–178.		25 września 1945 roku w Czeskim Cieszynie rozpoczął działalność czeski zespół dramatyczny – Těšínské oblastní divadlo (Regionalny Teatr Cieszyński). Swoją pierwszą premierę – Noc na Karlsztejnie Jaroslava Vrchlickiego dał 6 października w sali restauracji „Na střelnici” (współcześnie Ośrodek Kultury KaSS „Strzelnica”) . Nazewnictwo Teatru, jak i jego siedziba ulegały na przestrzeni lat zmianie. W latach 1946–1948 obowiązująca dla Teatru była nazwa Divadlo Těšínského Slezska (Teatr Śląska Cieszyńskiego) z siedzibą w hotelu „Slavia” (obecnie hotel „Piast”). 13 października 1946 roku zespół Divadla Těšínského Slezska zaprezentował się po raz pierwszy w gmachu teatru w Cieszynie operetką Polská krev (Polska krew) Oskara Nedbala<ref> Szerzej na ten temat: M. Pindór, Teatr czeski w Cieszynie (1891–2011). Zmienna obecność, w: „Cieszyński Almanach Pedagogiczny” , t. I, red. U. Szuścik, Katowice 2012, s. 177–178.
	http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Cieszynski_Almanach_Pedagogiczny/Cieszynski_Almanach_Pedagogiczny-r2012-t1/Cieszynski_Almanach_Pedagogiczny-r2012-t1-s166-190/Cieszynski_Almanach_Pedagogiczny-r2012-t1-s166-190.pdf , s. 177–178. </ref>. W 1948 roku Teatr upaństwowiono i odtąd podlegał na przemian miastu Czeski Cieszyn i Urzędowi Wojewódzkiemu w Ostrawie oraz Urzędowi Powiatowemu w Karwinie. Od 1950 roku do 31 grudnia 1990 roku funkcjonowała nazwa Těšínské divadlo v Českém Tĕšínĕ (Teatr Cieszyński w Czeskim Cieszynie)<ref> Zmienność organu bezpośrednio zarządzającego teatrem sprawiła, iż w użyciu było również inne nazewnictwo czeskocieszyńskiej placówki teatralnej: Mĕstské oblastní divadlo Český Tĕšín (1948–1969), Krajské oblastní Těšínské divadlo (1969–1983). Zob. A. Dubská, Těšínské divadlo, w: Česká divadla. Encyklopedie divadelních souborů, red. E. Šormová, Praha 2000, s. 495. Tamże (s. 495–497) informacje nt. działalności Těšínského divadla od 1945 do 1998 roku oraz literatura przedmiotu. </ref>. Nazwa obejmująca od 1951 roku (będącym też rokiem występów Těšínského divadla w Teatrze im. A. Mickiewicza z niezwykle popularną sztuką Jana Drdy Hrátky s čertem/ Igraszki z diabłem) Teatr dwóch profesjonalnych scen: Sceny Czeskiej (česká scéna) i Sceny Polskiej, od sezonu 1960/61 z siedzibą w oddanym do użytku 1 maja 1961 roku nowoczesnym gmachu Domu Kultury (w budynku znalazła swą siedzibę również biblioteka) przy ulicy Ostrawskiej (z widownią na 465 miejsc)<ref>Zob. https://www.theatre-architecture.eu/pl/db.html?personId=2920&theatreId=45 (dostęp: 30. 12. 2018).</ref>, wzniesionym według projektu Zdĕnka Vávrý i Josefa Černohorskiego z Państwowego Instytutu dla Rekonstrukcji Zabytkowych Miast w Pradze<ref> Projekt budynku uzyskał II nagrodę na ogólnopaństwowej wystawie prac architektonicznych w 1957 roku.</ref> (w latach 60. wybudowano na zapleczu gmachu budynki dla administracji, pracownie, magazyny i garaże). 1 stycznia 1991 roku ustanowiono Těšínské divadlo Český Tĕšín (Teatr Cieszyński Czeski Cieszyn), podlegające do 2002 roku Urzędowi Powiatowemu w Karwinie, od 2003 roku Urzędowi Wojewódzkiemu w Ostrawie (Kraj morawsko-śląski/ Moravskoslezský kraj). Od 2008 roku Těšínské divadlo (Td) jest teatrem trzech autonomicznych Scen, dwóch dramatycznych: Sceny Czeskiej i Sceny Polskiej oraz lalkowej Sceny Bajka, a sam budynek teatralny poddawany jest od 1997 roku systematycznym gruntownym pracom modernizacyjnym (w ich następstwie widownia liczy 377 miejsc)<ref> Wirtualny spacer po budynku: http://www.tdivadlo.cz/virtualni-prohlidka (dostęp: 30. 12.2018).</ref>. Użyte w nazewnictwie Scen określenia: „Polska”, „Czeska” oznaczają występowanie danego zespołu w swoim języku ojczystym, ze zwróceniem uwagi na narodową dramaturgię i wskazują na zróżnicowanego pod względem przynależności narodowej odbiorcę oferty repertuarowej Těšínského diva dla<ref> Na temat kształtowania się obu Scen Td zob. Humel A., ~~Těšínské divadlo v Českém Tĕšínĕ~~ , w:Teatry narodowe. Tradycja i współczesność. Národní divadla. Tradice a současnost, red. K.Olbrycht, M.Pindór, Cieszyn 2003, s. 55– 60.</ref>. Nazwa „Scena Bajka” ukierunkowuje w stronę widza najmłodszego.		http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Cieszynski_Almanach_Pedagogiczny/Cieszynski_Almanach_Pedagogiczny-r2012-t1/Cieszynski_Almanach_Pedagogiczny-r2012-t1-s166-190/Cieszynski_Almanach_Pedagogiczny-r2012-t1-s166-190.pdf , s. 177–178. </ref>. W 1948 roku Teatr upaństwowiono i odtąd podlegał na przemian miastu Czeski Cieszyn i Urzędowi Wojewódzkiemu w Ostrawie oraz Urzędowi Powiatowemu w Karwinie. Od 1950 roku do 31 grudnia 1990 roku funkcjonowała nazwa Těšínské divadlo v Českém Tĕšínĕ (Teatr Cieszyński w Czeskim Cieszynie)<ref> Zmienność organu bezpośrednio zarządzającego teatrem sprawiła, iż w użyciu było również inne nazewnictwo czeskocieszyńskiej placówki teatralnej: Mĕstské oblastní divadlo Český Tĕšín (1948–1969), Krajské oblastní Těšínské divadlo (1969–1983). Zob. A. Dubská, Těšínské divadlo, w: Česká divadla. Encyklopedie divadelních souborů, red. E. Šormová, Praha 2000, s. 495. Tamże (s. 495–497) informacje nt. działalności Těšínského divadla od 1945 do 1998 roku oraz literatura przedmiotu. </ref>. Nazwa obejmująca od 1951 roku (będącym też rokiem występów Těšínského divadla w Teatrze im. A. Mickiewicza z niezwykle popularną sztuką Jana Drdy Hrátky s čertem/ Igraszki z diabłem) Teatr dwóch profesjonalnych scen: Sceny Czeskiej (česká scéna) i Sceny Polskiej, od sezonu 1960/61 z siedzibą w oddanym do użytku 1 maja 1961 roku nowoczesnym gmachu Domu Kultury (w budynku znalazła swą siedzibę również biblioteka) przy ulicy Ostrawskiej (z widownią na 465 miejsc)<ref>Zob. https://www.theatre-architecture.eu/pl/db.html?personId=2920&theatreId=45 (dostęp: 30. 12. 2018).</ref>, wzniesionym według projektu Zdĕnka Vávrý i Josefa Černohorskiego z Państwowego Instytutu dla Rekonstrukcji Zabytkowych Miast w Pradze<ref> Projekt budynku uzyskał II nagrodę na ogólnopaństwowej wystawie prac architektonicznych w 1957 roku.</ref> (w latach 60. wybudowano na zapleczu gmachu budynki dla administracji, pracownie, magazyny i garaże). 1 stycznia 1991 roku ustanowiono Těšínské divadlo Český Tĕšín (Teatr Cieszyński Czeski Cieszyn), podlegające do 2002 roku Urzędowi Powiatowemu w Karwinie, od 2003 roku Urzędowi Wojewódzkiemu w Ostrawie (Kraj morawsko-śląski/ Moravskoslezský kraj). Od 2008 roku Těšínské divadlo (Td) jest teatrem trzech autonomicznych Scen, dwóch dramatycznych: Sceny Czeskiej i Sceny Polskiej oraz lalkowej Sceny Bajka, a sam budynek teatralny poddawany jest od 1997 roku systematycznym gruntownym pracom modernizacyjnym (w ich następstwie widownia liczy 377 miejsc)<ref> Wirtualny spacer po budynku: http://www.tdivadlo.cz/virtualni-prohlidka (dostęp: 30. 12.2018).</ref>. Użyte w nazewnictwie Scen określenia: „Polska”, „Czeska” oznaczają występowanie danego zespołu w swoim języku ojczystym, ze zwróceniem uwagi na narodową dramaturgię i wskazują na zróżnicowanego pod względem przynależności narodowej odbiorcę oferty repertuarowej Těšínského diva dla<ref> Na temat kształtowania się obu Scen Td zob. Humel A., Divadelní dĕní , w:Teatry narodowe. Tradycja i współczesność. Národní divadla. Tradice a současnost, red. K.Olbrycht, M.Pindór, Cieszyn 2003, s. 55– 60.</ref>. Nazwa „Scena Bajka” ukierunkowuje w stronę widza najmłodszego.

	Těšínské divadlo jest zatem ewenementem na mapie teatralnej Czech i Polski. I nie tylko. „Jest zjawiskiem naprawdę wyjątkowym w światowym życiu teatralnym […]. Tutaj, dosłownie pod jednym dachem, powstaje kultura teatralna obu obszarów językowych” –stwierdzał w jubileuszowym dla Td 2005 roku dyrektor Karol Suszka, dodając: „głoszone przez Unię Europejską humanistyczne tezy o wzajemnym poszanowaniu, tolerancji, partnerstwie są w Teatrze Cieszyńskim wypełniane i realizowane od 1951 roku, czyli od powstania Sceny Polskiej. Doskonale wiemy, że bez owych humanistycznych wskazówek, nasze drogi prowadziłyby do samounicestwienia, o czym dobitnie świadczą aktualne wydarzenia w różnych stronach świata”<ref>Cyt. za: 60 let Těšínského divadla, , red. I. Mišar, J. Wania, Česky Těšín 2005, s.3.</ref>.		Těšínské divadlo jest zatem ewenementem na mapie teatralnej Czech i Polski. I nie tylko. „Jest zjawiskiem naprawdę wyjątkowym w światowym życiu teatralnym […]. Tutaj, dosłownie pod jednym dachem, powstaje kultura teatralna obu obszarów językowych” –stwierdzał w jubileuszowym dla Td 2005 roku dyrektor Karol Suszka, dodając: „głoszone przez Unię Europejską humanistyczne tezy o wzajemnym poszanowaniu, tolerancji, partnerstwie są w Teatrze Cieszyńskim wypełniane i realizowane od 1951 roku, czyli od powstania Sceny Polskiej. Doskonale wiemy, że bez owych humanistycznych wskazówek, nasze drogi prowadziłyby do samounicestwienia, o czym dobitnie świadczą aktualne wydarzenia w różnych stronach świata”<ref>Cyt. za: 60 let Těšínského divadla, , red. I. Mišar, J. Wania, Česky Těšín 2005, s.3.</ref>.

Praktykant: /* Podsumowanie */

2019-03-25T08:14:07Z

Podsumowanie

← poprzednia wersja		Wersja z 10:14, 25 mar 2019
Linia 156:		Linia 156:
	Wobec rozmaitości opisywanych działań tworzących mapę teatralną Cieszyna (i Czeskiego Cieszyna) po 1945 roku, należałoby za Emilem Orzechowskim i Dariuszem Kosińskim powtórzyć iż „trudno o zwięzłe podsumowanie zebranych w haśle informacji”<ref>D. Kosiński, E. Orzechowski, Teatr polski poza Krajem, w: Encyklopedia Kultury Polskiej XX wieku. Teatr. Widowisko…, s. 622.</ref>.		Wobec rozmaitości opisywanych działań tworzących mapę teatralną Cieszyna (i Czeskiego Cieszyna) po 1945 roku, należałoby za Emilem Orzechowskim i Dariuszem Kosińskim powtórzyć iż „trudno o zwięzłe podsumowanie zebranych w haśle informacji”<ref>D. Kosiński, E. Orzechowski, Teatr polski poza Krajem, w: Encyklopedia Kultury Polskiej XX wieku. Teatr. Widowisko…, s. 622.</ref>.

	Przywołane formy teatralnej aktywności z jednej strony nie odbiegają od podstawowych tendencji panujących w krajowym życiu teatralnym. Przykładowo w zakresie teatru amatorskiego lata sześćdziesiąte w Polsce to „spontanicznie [rozwijający się – M.P.] ruch młodzieżowych teatrów poezji”<ref> E. Orzechowski, Teatry amatorskie…, s. 264.</ref> i zespołów kabaretowych, który nie ominął również Cieszyna, „lata późniejsze znaczy prawdziwie samorodny ruch wszelkiego rodzaju teatrów alternatywnych”<ref>Tamże.</ref>, też Cieszynowi nieobcy (choć ~~nie co~~ opóźniony w stosunku do centrów krajowej kultury). Z drugiej strony są w Cieszynie i Czeskim Cieszynie podejmowane w obszarze działań teatralnych inicjatywy odrębne, unikatowe, a wynikające ze specyfiki geopolitycznej miasta (miast), uwarunkowań historycznych oraz polityczno-społecznych i kulturowych. Funkcjonowanie w lewobrzeżnym Cieszynie od ponad sześciu dekad profesjonalnego teatru polskich autochtonów pod jednym dachem z teatrem czeskim jest – powtórzyć należy to raz jeszcze – ewenementem w skali europejskiej. Spektakularny przykład innowacyjnych poczynań w obszarze kultury teatralnej stanowią przedsięwzięcia o charakterze ponadnarodowym, mianowicie polsko-czeskie projekty teatralne: międzynarodowe festiwale, przeglądy i spotkania, dwujęzyczne inscenizacje, które stają się nośnikami określonych postaw ludzi polsko-czeskiego pogranicza w Cieszyńskiem wobec zachodzących od 1989 roku zmian społeczno-politycznych i które sprawiają, że na czas ich trwania oba graniczne miasta: Cieszyn ( polski) i Cieszyn Czeski stają się jednym miastem, a właściwie transgranicznym dwumiastem, podejmującym – za sprawą sztuki teatru – konstruktywny dialog społeczno-kulturowy. Spośród funkcji przez teatr w Cieszynie i Czeskim Cieszynie spełnianych wymienić zatem należy jako prymarną funkcję integrującą, z nią zaś łączy się, a de facto ją poprzedza, funkcja poznawcza (za sprawą sztuki teatru poznają się wzajemnie narody, geograficznie, historycznie i językowo sobie bliskie). Obok poznawczej nie mniej istotna wydaje się funkcja inspirująca, wypływająca ze świadomości inności narodowych kultur teatralnych.		Przywołane formy teatralnej aktywności z jednej strony nie odbiegają od podstawowych tendencji panujących w krajowym życiu teatralnym. Przykładowo w zakresie teatru amatorskiego lata sześćdziesiąte w Polsce to „spontanicznie [rozwijający się – M.P.] ruch młodzieżowych teatrów poezji”<ref> E. Orzechowski, Teatry amatorskie…, s. 264.</ref> i zespołów kabaretowych, który nie ominął również Cieszyna, „lata późniejsze znaczy prawdziwie samorodny ruch wszelkiego rodzaju teatrów alternatywnych”<ref>Tamże.</ref>, też Cieszynowi nieobcy (choć nieco opóźniony w stosunku do centrów krajowej kultury). Z drugiej strony są w Cieszynie i Czeskim Cieszynie podejmowane w obszarze działań teatralnych inicjatywy odrębne, unikatowe, a wynikające ze specyfiki geopolitycznej miasta (miast), uwarunkowań historycznych oraz polityczno-społecznych i kulturowych. Funkcjonowanie w lewobrzeżnym Cieszynie od ponad sześciu dekad profesjonalnego teatru polskich autochtonów pod jednym dachem z teatrem czeskim jest – powtórzyć należy to raz jeszcze – ewenementem w skali europejskiej. Spektakularny przykład innowacyjnych poczynań w obszarze kultury teatralnej stanowią przedsięwzięcia o charakterze ponadnarodowym, mianowicie polsko-czeskie projekty teatralne: międzynarodowe festiwale, przeglądy i spotkania, dwujęzyczne inscenizacje, które stają się nośnikami określonych postaw ludzi polsko-czeskiego pogranicza w Cieszyńskiem wobec zachodzących od 1989 roku zmian społeczno-politycznych i które sprawiają, że na czas ich trwania oba graniczne miasta: Cieszyn ( polski) i Cieszyn Czeski stają się jednym miastem, a właściwie transgranicznym dwumiastem, podejmującym – za sprawą sztuki teatru – konstruktywny dialog społeczno-kulturowy. Spośród funkcji przez teatr w Cieszynie i Czeskim Cieszynie spełnianych wymienić zatem należy jako prymarną funkcję integrującą, z nią zaś łączy się, a de facto ją poprzedza, funkcja poznawcza (za sprawą sztuki teatru poznają się wzajemnie narody, geograficznie, historycznie i językowo sobie bliskie). Obok poznawczej nie mniej istotna wydaje się funkcja inspirująca, wypływająca ze świadomości inności narodowych kultur teatralnych.

	Jako zdanie podsumowujące niechaj posłużą słowa Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Jerzego Buzka , jakie znalazły się w jego Przesłaniu z okazji 60-lecia Sceny Polskiej (październik 2011): „to właśnie z Cieszyna, z polsko-czeskiego pogranicza, z którego pochodzę, dajecie Europie jasny sygnał, że kultura nie zna granic”<ref>Cyt. za: 60 lat Sceny Polskiej TD. Kronika lat 1951–2011, red. J. Wania, Czeski Cieszyn 2011, s.2.</ref>. Słowa te dotyczą wprawdzie sensu stricte działalności Sceny Polskiej Td, ale odnieść je można, i nie będzie to nadużyciem, do całości życia teatralnego prawo –i lewobrzeżnego Cieszyna.		Jako zdanie podsumowujące niechaj posłużą słowa Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Jerzego Buzka , jakie znalazły się w jego Przesłaniu z okazji 60-lecia Sceny Polskiej (październik 2011): „to właśnie z Cieszyna, z polsko-czeskiego pogranicza, z którego pochodzę, dajecie Europie jasny sygnał, że kultura nie zna granic”<ref>Cyt. za: 60 lat Sceny Polskiej TD. Kronika lat 1951–2011, red. J. Wania, Czeski Cieszyn 2011, s.2.</ref>. Słowa te dotyczą wprawdzie sensu stricte działalności Sceny Polskiej Td, ale odnieść je można, i nie będzie to nadużyciem, do całości życia teatralnego prawo –i lewobrzeżnego Cieszyna.

Praktykant: /* Podsumowanie */

2019-03-25T08:13:25Z

Podsumowanie

← poprzednia wersja		Wersja z 10:13, 25 mar 2019
Linia 156:		Linia 156:
	Wobec rozmaitości opisywanych działań tworzących mapę teatralną Cieszyna (i Czeskiego Cieszyna) po 1945 roku, należałoby za Emilem Orzechowskim i Dariuszem Kosińskim powtórzyć iż „trudno o zwięzłe podsumowanie zebranych w haśle informacji”<ref>D. Kosiński, E. Orzechowski, Teatr polski poza Krajem, w: Encyklopedia Kultury Polskiej XX wieku. Teatr. Widowisko…, s. 622.</ref>.		Wobec rozmaitości opisywanych działań tworzących mapę teatralną Cieszyna (i Czeskiego Cieszyna) po 1945 roku, należałoby za Emilem Orzechowskim i Dariuszem Kosińskim powtórzyć iż „trudno o zwięzłe podsumowanie zebranych w haśle informacji”<ref>D. Kosiński, E. Orzechowski, Teatr polski poza Krajem, w: Encyklopedia Kultury Polskiej XX wieku. Teatr. Widowisko…, s. 622.</ref>.

	Przywołane formy teatralnej aktywności z jednej strony nie odbiegają od podstawowych tendencji panujących w krajowym życiu teatralnym. Przykładowo w zakresie teatru amatorskiego lata sześćdziesiąte w Polsce to „spontanicznie [rozwijający się – M.P.] ruch młodzieżowych teatrów poezji”<ref> E. Orzechowski, Teatry amatorskie…, s. 264.</ref> i zespołów kabaretowych, który nie ominął również Cieszyna, „lata późniejsze znaczy prawdziwie samorodny ruch wszelkiego rodzaju teatrów alternatywnych”<ref>Tamże.</ref>, też Cieszynowi ~~nie obcy~~ (choć nie co opóźniony w stosunku do centrów krajowej kultury). Z drugiej strony są w Cieszynie i Czeskim Cieszynie podejmowane w obszarze działań teatralnych inicjatywy odrębne, unikatowe, a wynikające ze specyfiki geopolitycznej miasta (miast), uwarunkowań historycznych oraz polityczno-społecznych i kulturowych. Funkcjonowanie w lewobrzeżnym Cieszynie od ponad sześciu dekad profesjonalnego teatru polskich autochtonów pod jednym dachem z teatrem czeskim jest – powtórzyć należy to raz jeszcze – ewenementem w skali europejskiej. Spektakularny przykład innowacyjnych poczynań w obszarze kultury teatralnej stanowią przedsięwzięcia o charakterze ponadnarodowym, mianowicie polsko-czeskie projekty teatralne: międzynarodowe festiwale, przeglądy i spotkania, dwujęzyczne inscenizacje, które stają się nośnikami określonych postaw ludzi polsko-czeskiego pogranicza w Cieszyńskiem wobec zachodzących od 1989 roku zmian społeczno-politycznych i które sprawiają, że na czas ich trwania oba graniczne miasta: Cieszyn ( polski) i Cieszyn Czeski stają się jednym miastem, a właściwie transgranicznym dwumiastem, podejmującym – za sprawą sztuki teatru – konstruktywny dialog społeczno-kulturowy. Spośród funkcji przez teatr w Cieszynie i Czeskim Cieszynie spełnianych wymienić zatem należy jako prymarną funkcję integrującą, z nią zaś łączy się, a de facto ją poprzedza, funkcja poznawcza (za sprawą sztuki teatru poznają się wzajemnie narody, geograficznie, historycznie i językowo sobie bliskie). Obok poznawczej nie mniej istotna wydaje się funkcja inspirująca, wypływająca ze świadomości inności narodowych kultur teatralnych.		Przywołane formy teatralnej aktywności z jednej strony nie odbiegają od podstawowych tendencji panujących w krajowym życiu teatralnym. Przykładowo w zakresie teatru amatorskiego lata sześćdziesiąte w Polsce to „spontanicznie [rozwijający się – M.P.] ruch młodzieżowych teatrów poezji”<ref> E. Orzechowski, Teatry amatorskie…, s. 264.</ref> i zespołów kabaretowych, który nie ominął również Cieszyna, „lata późniejsze znaczy prawdziwie samorodny ruch wszelkiego rodzaju teatrów alternatywnych”<ref>Tamże.</ref>, też Cieszynowi nieobcy (choć nie co opóźniony w stosunku do centrów krajowej kultury). Z drugiej strony są w Cieszynie i Czeskim Cieszynie podejmowane w obszarze działań teatralnych inicjatywy odrębne, unikatowe, a wynikające ze specyfiki geopolitycznej miasta (miast), uwarunkowań historycznych oraz polityczno-społecznych i kulturowych. Funkcjonowanie w lewobrzeżnym Cieszynie od ponad sześciu dekad profesjonalnego teatru polskich autochtonów pod jednym dachem z teatrem czeskim jest – powtórzyć należy to raz jeszcze – ewenementem w skali europejskiej. Spektakularny przykład innowacyjnych poczynań w obszarze kultury teatralnej stanowią przedsięwzięcia o charakterze ponadnarodowym, mianowicie polsko-czeskie projekty teatralne: międzynarodowe festiwale, przeglądy i spotkania, dwujęzyczne inscenizacje, które stają się nośnikami określonych postaw ludzi polsko-czeskiego pogranicza w Cieszyńskiem wobec zachodzących od 1989 roku zmian społeczno-politycznych i które sprawiają, że na czas ich trwania oba graniczne miasta: Cieszyn ( polski) i Cieszyn Czeski stają się jednym miastem, a właściwie transgranicznym dwumiastem, podejmującym – za sprawą sztuki teatru – konstruktywny dialog społeczno-kulturowy. Spośród funkcji przez teatr w Cieszynie i Czeskim Cieszynie spełnianych wymienić zatem należy jako prymarną funkcję integrującą, z nią zaś łączy się, a de facto ją poprzedza, funkcja poznawcza (za sprawą sztuki teatru poznają się wzajemnie narody, geograficznie, historycznie i językowo sobie bliskie). Obok poznawczej nie mniej istotna wydaje się funkcja inspirująca, wypływająca ze świadomości inności narodowych kultur teatralnych.

	Jako zdanie podsumowujące niechaj posłużą słowa Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Jerzego Buzka , jakie znalazły się w jego Przesłaniu z okazji 60-lecia Sceny Polskiej (październik 2011): „to właśnie z Cieszyna, z polsko-czeskiego pogranicza, z którego pochodzę, dajecie Europie jasny sygnał, że kultura nie zna granic”<ref>Cyt. za: 60 lat Sceny Polskiej TD. Kronika lat 1951–2011, red. J. Wania, Czeski Cieszyn 2011, s.2.</ref>. Słowa te dotyczą wprawdzie sensu stricte działalności Sceny Polskiej Td, ale odnieść je można, i nie będzie to nadużyciem, do całości życia teatralnego prawo –i lewobrzeżnego Cieszyna.		Jako zdanie podsumowujące niechaj posłużą słowa Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Jerzego Buzka , jakie znalazły się w jego Przesłaniu z okazji 60-lecia Sceny Polskiej (październik 2011): „to właśnie z Cieszyna, z polsko-czeskiego pogranicza, z którego pochodzę, dajecie Europie jasny sygnał, że kultura nie zna granic”<ref>Cyt. za: 60 lat Sceny Polskiej TD. Kronika lat 1951–2011, red. J. Wania, Czeski Cieszyn 2011, s.2.</ref>. Słowa te dotyczą wprawdzie sensu stricte działalności Sceny Polskiej Td, ale odnieść je można, i nie będzie to nadużyciem, do całości życia teatralnego prawo –i lewobrzeżnego Cieszyna.

Praktykant: /* Festiwale teatralne, przeglądy, spotkania */

2019-03-25T08:11:26Z

Festiwale teatralne, przeglądy, spotkania

← poprzednia wersja		Wersja z 10:11, 25 mar 2019
Linia 148:		Linia 148:
	Idea budowania na polsko-czeskim pograniczu w Cieszyńskiem za pomocą teatru i sztuk pokrewnych ponadnarodowych mostów porozumienia i przyjaźni przyświecała również twórcom skierowanego do młodzieży Międzynarodowego Przeglądu Teatrów Nieprofesjonalnych „Inc-iy-dentT na hg-ranic-iy” (sierpień 1992, listopad, grudzień 1995– 2000). Przegląd, zorganizowany po raz pierwszy w 1992 roku, cykliczny charakter uzyskał w roku 1995, ostatnia edycja miała miejsce w grudniu roku 2000. Założeniem pomysłodawców – Gminy Artystycznej im. majora Szmauza było zapoczątkowanie „ na granicy” w Cieszynie i Czeskim Cieszynie „nowej tradycji spotykania się kultur, myśli, światów, a przede wszystkim ludzi – <<amatorów>>” teatru, artystów, plastyków, muzyków”<ref> Zob. Incident. Szmauz, red. K.Klimsza, Český Těšín 1998.</ref>. Impreza z założenia była festiwalem sztuk wszelakich (z prymatem teatru) – prezentacjom nieprofesjonalnych grup teatralnych, pochodzących z różnych kręgów kulturowych (Polska, Czechy, Słowacja, Austria, Japonia), towarzyszyły koncerty muzyczne i akcje plastyczne. Takie połączenie różnych form wypowiedzi artystycznej stawało się zaczynem artystycznego fermentu. Incydent miał bowiem mieć (i niewątpliwie miał) posmak prowokacji artystycznej. Na przegląd zapraszane były sceny alternatywne, grupy eksperymentalne, teatry jednego aktora, pozostające poza obowiązującą praktyką teatralną, poszukujące własnych form wypowiedzi artystycznej. W latach 1992, 1995–2000 wystąpiło na „Incydencie” 21 teatrów: 13 z Republiki Czeskiej, 4 ze Słowacji, dwa z Polski, jeden z Austrii i jeden z Japonii. Zagrały one 31 przedstawień. W latach 1995–1996 „Incydent” zorganizowany został w obu Cieszynach, jednakże pozostałe edycje odbyły się już tylko w lewobrzeżnym Cieszynie (Czeskim).		Idea budowania na polsko-czeskim pograniczu w Cieszyńskiem za pomocą teatru i sztuk pokrewnych ponadnarodowych mostów porozumienia i przyjaźni przyświecała również twórcom skierowanego do młodzieży Międzynarodowego Przeglądu Teatrów Nieprofesjonalnych „Inc-iy-dentT na hg-ranic-iy” (sierpień 1992, listopad, grudzień 1995– 2000). Przegląd, zorganizowany po raz pierwszy w 1992 roku, cykliczny charakter uzyskał w roku 1995, ostatnia edycja miała miejsce w grudniu roku 2000. Założeniem pomysłodawców – Gminy Artystycznej im. majora Szmauza było zapoczątkowanie „ na granicy” w Cieszynie i Czeskim Cieszynie „nowej tradycji spotykania się kultur, myśli, światów, a przede wszystkim ludzi – <<amatorów>>” teatru, artystów, plastyków, muzyków”<ref> Zob. Incident. Szmauz, red. K.Klimsza, Český Těšín 1998.</ref>. Impreza z założenia była festiwalem sztuk wszelakich (z prymatem teatru) – prezentacjom nieprofesjonalnych grup teatralnych, pochodzących z różnych kręgów kulturowych (Polska, Czechy, Słowacja, Austria, Japonia), towarzyszyły koncerty muzyczne i akcje plastyczne. Takie połączenie różnych form wypowiedzi artystycznej stawało się zaczynem artystycznego fermentu. Incydent miał bowiem mieć (i niewątpliwie miał) posmak prowokacji artystycznej. Na przegląd zapraszane były sceny alternatywne, grupy eksperymentalne, teatry jednego aktora, pozostające poza obowiązującą praktyką teatralną, poszukujące własnych form wypowiedzi artystycznej. W latach 1992, 1995–2000 wystąpiło na „Incydencie” 21 teatrów: 13 z Republiki Czeskiej, 4 ze Słowacji, dwa z Polski, jeden z Austrii i jeden z Japonii. Zagrały one 31 przedstawień. W latach 1995–1996 „Incydent” zorganizowany został w obu Cieszynach, jednakże pozostałe edycje odbyły się już tylko w lewobrzeżnym Cieszynie (Czeskim).

	W Czeskim Cieszynie od listopada 2001 roku organizowany jest przez Těšínské divadlo (pomysłodawcą przedsięwzięcia dyrektor Td Karola Suszka) regionalny Festival divadel Moravy a Slezska (Festiwal Teatrów Moraw i Śląska). Stanowi on prezentację najlepszych przedstawień danego sezonu powstałych w teatrach regionu obejmującego historyczne ziemie czeskiego Śląska i północnych Moraw: w Ostrawie, Opawie, Novym Jičinie, Czeskim Cieszynie. Wyróżnik przeglądu stanowi coroczny udział w nim studentów Konserwatorium Janačka w Ostrawie. Niemalże każde edycja Festiwalu znaczona jest obecnością teatru z polskiej części Śląska (w listopadzie 2009 roku wystąpił Teatr Śląski z Katowic, podczas następnych edycji także Teatr Zagłębia z [[Sosnowiec\|Sosnowca]]) oraz zespołu teatralnego ze słowackiego Martina. Festiwal Teatrów Moraw i Śląska anonsowany jest jako płaszczyzna spotkania artystów teatrów profesjonalnych z całego regionu morawsko-śląskiego z artystami teatrów ze Słowacji i z Polski. Przedsięwzięcie od drugiej edycji ma charakter konkursowy, werdykt ustala czesko-polskie jury (Polskę przez kilkanaście edycji reprezentował prof. Emil Orzechowski). Zatem i ten ~~czesko cieszyński~~ Festiwal postrzegać należy w kategorii dialogu teatralnych kultur: czeskiej, słowackiej i polskiej, stąd „nie może być on nigdzie indziej, jak tylko pod cieszyńskim niebem wyszehradzkim”<ref>Jiří P. Kříž. Cyt. za: 7. Festival divadel moravského Slezska, Český Tĕšín 2007.</ref> (nie można się z tą opinią czeskiego krytyka teatralnego nie zgodzić).		W Czeskim Cieszynie od listopada 2001 roku organizowany jest przez Těšínské divadlo (pomysłodawcą przedsięwzięcia dyrektor Td Karola Suszka) regionalny Festival divadel Moravy a Slezska (Festiwal Teatrów Moraw i Śląska). Stanowi on prezentację najlepszych przedstawień danego sezonu powstałych w teatrach regionu obejmującego historyczne ziemie czeskiego Śląska i północnych Moraw: w Ostrawie, Opawie, Novym Jičinie, Czeskim Cieszynie. Wyróżnik przeglądu stanowi coroczny udział w nim studentów Konserwatorium Janačka w Ostrawie. Niemalże każde edycja Festiwalu znaczona jest obecnością teatru z polskiej części Śląska (w listopadzie 2009 roku wystąpił Teatr Śląski z Katowic, podczas następnych edycji także Teatr Zagłębia z [[Sosnowiec\|Sosnowca]]) oraz zespołu teatralnego ze słowackiego Martina. Festiwal Teatrów Moraw i Śląska anonsowany jest jako płaszczyzna spotkania artystów teatrów profesjonalnych z całego regionu morawsko-śląskiego z artystami teatrów ze Słowacji i z Polski. Przedsięwzięcie od drugiej edycji ma charakter konkursowy, werdykt ustala czesko-polskie jury (Polskę przez kilkanaście edycji reprezentował prof. Emil Orzechowski). Zatem i ten czeskocieszyński Festiwal postrzegać należy w kategorii dialogu teatralnych kultur: czeskiej, słowackiej i polskiej, stąd „nie może być on nigdzie indziej, jak tylko pod cieszyńskim niebem wyszehradzkim”<ref>Jiří P. Kříž. Cyt. za: 7. Festival divadel moravského Slezska, Český Tĕšín 2007.</ref> (nie można się z tą opinią czeskiego krytyka teatralnego nie zgodzić).

	Koncepcja Festiwalu wyrosła nadto z przeświadczenia, że „dzięki stałej konfrontacji dokonań twórczych zespołów działających w podobnych warunkach ekonomicznych i społecznych będzie można przyczynić się do uszlachetnienia ich linii repertuarowej, podniesienia poziomu inscenizacyjnego, zacieśnienia ich związków z lokalną, najbardziej im bliską, publicznością”<ref>K. Kaszper, Teatr potrzebny, „Głos Ludu“ 23 XI 2004.</ref>. Integralną część przedsięwzięcia stanowią wystawy, w tym coroczna Wystawa Polskiej Książki pod patronatem Konsula Generalnego RP w Ostrawie i Polskiej Izby Książki. Festiwal spełnia funkcje: poznawczą, edukacyjną, integrującą i inspirującą. Nie przekroczył jednak (w sensie miejsc prezentacji) granicznej rzeki Olzy, terytorialnie ograniczony został do miasta Czeski Cieszyn. Wpisany został jednak w obręb dużego transgranicznego projektu animacyjnego „Ciesz się CIESZYNEM/ Tĕš Se TĚŠÍNEM”, realizowanego w obu Cieszynach od jesieni 2005 roku, a dotyczącego działań związanych z organizacją i promocją imprez oraz wydarzeń kulturalnych odbywających się po obu stronach Olzy. Ma także wierną grupę widzów z Cieszyna.		Koncepcja Festiwalu wyrosła nadto z przeświadczenia, że „dzięki stałej konfrontacji dokonań twórczych zespołów działających w podobnych warunkach ekonomicznych i społecznych będzie można przyczynić się do uszlachetnienia ich linii repertuarowej, podniesienia poziomu inscenizacyjnego, zacieśnienia ich związków z lokalną, najbardziej im bliską, publicznością”<ref>K. Kaszper, Teatr potrzebny, „Głos Ludu“ 23 XI 2004.</ref>. Integralną część przedsięwzięcia stanowią wystawy, w tym coroczna Wystawa Polskiej Książki pod patronatem Konsula Generalnego RP w Ostrawie i Polskiej Izby Książki. Festiwal spełnia funkcje: poznawczą, edukacyjną, integrującą i inspirującą. Nie przekroczył jednak (w sensie miejsc prezentacji) granicznej rzeki Olzy, terytorialnie ograniczony został do miasta Czeski Cieszyn. Wpisany został jednak w obręb dużego transgranicznego projektu animacyjnego „Ciesz się CIESZYNEM/ Tĕš Se TĚŠÍNEM”, realizowanego w obu Cieszynach od jesieni 2005 roku, a dotyczącego działań związanych z organizacją i promocją imprez oraz wydarzeń kulturalnych odbywających się po obu stronach Olzy. Ma także wierną grupę widzów z Cieszyna.

Praktykant: /* Festiwale teatralne, przeglądy, spotkania */

2019-03-25T08:09:55Z

Festiwale teatralne, przeglądy, spotkania

← poprzednia wersja		Wersja z 10:09, 25 mar 2019
Linia 144:		Linia 144:
	W 2015 roku cała oferta festiwalowa skierowana została do widowni dziecięcej (co znalazło swe odzwierciedlenie w nazwie: Festiwal Teatralny Bez Granic dla dzieci / Divadelní Festival Bez hranic pro dĕti), w jego ramach odbył się Konkursowy Przegląd Teatrów Dziecięcych z Polski, Czech i Słowacji. Od jedenastej edycji Festiwalu obok jego nurtu głównego funkcjonuje nurt off , od 2008 roku pn. Off Festiwal „Bez Granic”/ Off festival „Bez Hranic”. Wśród działań towarzyszących scenicznym prezentacjom wymienienia wymagają: akcje uliczne, happeningi, działania performatywne, spotkania z artystami, warsztaty, czytanie sztuk, spotkania poetyckie, wystawy, koncerty, projekcje filmowe, video instalacje, gry miejskie, także przedsięwzięcie pn. „Pociąg teatralny”, organizowane we współpracy z festiwalem Dream Factory w Ostrawie.		W 2015 roku cała oferta festiwalowa skierowana została do widowni dziecięcej (co znalazło swe odzwierciedlenie w nazwie: Festiwal Teatralny Bez Granic dla dzieci / Divadelní Festival Bez hranic pro dĕti), w jego ramach odbył się Konkursowy Przegląd Teatrów Dziecięcych z Polski, Czech i Słowacji. Od jedenastej edycji Festiwalu obok jego nurtu głównego funkcjonuje nurt off , od 2008 roku pn. Off Festiwal „Bez Granic”/ Off festival „Bez Hranic”. Wśród działań towarzyszących scenicznym prezentacjom wymienienia wymagają: akcje uliczne, happeningi, działania performatywne, spotkania z artystami, warsztaty, czytanie sztuk, spotkania poetyckie, wystawy, koncerty, projekcje filmowe, video instalacje, gry miejskie, także przedsięwzięcie pn. „Pociąg teatralny”, organizowane we współpracy z festiwalem Dream Factory w Ostrawie.

	Od zarania towarzyszy Festiwalowi naukowa refleksja teoretyczna, także krytyczna, dookreślająca prezentowaną w teatrach, placówkach kultury oraz w otwartej przestrzeni obu Cieszynów (także na granicznych mostach) panoramę polskiego, czeskiego, słowackiego i węgierskiego teatru: międzynarodowe konferencje naukowe, seminaria teatrologiczne, wykłady gościnne teatrologów i bohemistów, debaty i panele dyskusyjne z aktywnym udziałem publiczności. W 2012 roku ~~zainaugurowano w ramach projektu~~ „Inspiracje Havlowskie/Inspirace Havlem” ~~nader cenny cykl paneli dyskusyjnych pn.~~ „Dialogi Havlowskie/ Havlovské ~~dialogy”~~. W paru przypadkach inicjatywy te pozostawiły trwały ślad – publikacje naukowe. O wadze festiwalu zaświadcza obecność na nim 9 października 1999 roku (podczas jubileuszowej X edycji) ministrów kultury krajów Grupy Wyszehradzkiej: Andrzeja Zakrzewskiego (RP), Pavla Dostala (RC) i Milana Kňážko (RS). Wówczas to polski minister kultury oficjalnie uznał Festiwal Teatralny „Na Granicy” za „naszą [polsko- czesko- słowacką- M.P.] przepustkę do wspólnej Europy wolnych narodów”<ref>Cyt. za: S. Bubin, Festiwal Wyszehradzki, „Dziennik Zachodni” 1999, nr 242.</ref>. Do grona trzech ministrów dołączył w Czeskim Cieszynie czwarty — minister kultury Węgier József Hámori. Tym samym jubileuszowy X Festiwal stał się „nieformalnie wiodącą imprezą państw Grupy Wyszehradzkiej”<ref>Tamże.</ref>. Nad Festiwalem honorowe patronaty sprawowali i sprawują ministrowie kultury, ambasadorowie, konsulowie. Festiwal zyskiwał i zyskuje finansowe wsparcie z samorządowych, krajowych i międzynarodowych funduszy. Nie do przecenienia jest jego funkcja kulturotwórcza – dał on między innymi początek Przeglądowi Filmowemu „Kino na Granicy” (1999 – nadal), „stał się też inspiracją dla międzynarodowych działań, takich jak Święto Trzech Braci, Dekada Muzyki Organowej, Chóralnej i Kameralnej czy Straszydła na Zamku, bez których trudno dzisiaj wyobrazić sobie kalendarz kulturalny Cieszyna i Czeskiego Cieszyna”<ref>Strona internetowa Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Bez Granic”: http://borderfestival.eu. (dostęp: 30. 11.2018).</ref>. Festiwal Teatralny „Bez Granic” jest modelowym przykładem zaangażowania powołującego go stowarzyszenia oraz przedstawicieli regionalnego i lokalnego życia społeczno-kulturalnego, mieszkańców „małej ojczyzny” w proces budowania pozytywnych relacji międzynarodowych wbrew historycznym zaszłościom, polegający na przełamywaniu barier geopolitycznych, pokonywaniu wzajemnych uprzedzeń, negatywnych stereotypów i zbliżaniu się jednostek, grup społecznych wywodzących się z różnych państw. W wymiarze regionalnym transgraniczny Festiwal Teatralny „Bez Granic” integruje dwa Cieszyny, dwie przedzielone granicą części Śląska Cieszyńskiego: polską i czeską.		Od zarania towarzyszy Festiwalowi naukowa refleksja teoretyczna, także krytyczna, dookreślająca prezentowaną w teatrach, placówkach kultury oraz w otwartej przestrzeni obu Cieszynów (także na granicznych mostach) panoramę polskiego, czeskiego, słowackiego i węgierskiego teatru: międzynarodowe konferencje naukowe, seminaria teatrologiczne, wykłady gościnne teatrologów i bohemistów, debaty i panele dyskusyjne z aktywnym udziałem publiczności. W 2012 roku zainaugurowano i rozpisano na lat kilka projekt zasadzający się na cyklu paneli dyskusyjnych, pod nazwą wpierw: „Inspiracje Havlowskie/Inspirace Havlem”, a od 2013 roku: „Dialogi Havlowskie/ Havlovské dialogy. W paru przypadkach inicjatywy te pozostawiły trwały ślad – publikacje naukowe. O wadze festiwalu zaświadcza obecność na nim 9 października 1999 roku (podczas jubileuszowej X edycji) ministrów kultury krajów Grupy Wyszehradzkiej: Andrzeja Zakrzewskiego (RP), Pavla Dostala (RC) i Milana Kňážko (RS). Wówczas to polski minister kultury oficjalnie uznał Festiwal Teatralny „Na Granicy” za „naszą [polsko- czesko- słowacką- M.P.] przepustkę do wspólnej Europy wolnych narodów”<ref>Cyt. za: S. Bubin, Festiwal Wyszehradzki, „Dziennik Zachodni” 1999, nr 242.</ref>. Do grona trzech ministrów dołączył w Czeskim Cieszynie czwarty — minister kultury Węgier József Hámori. Tym samym jubileuszowy X Festiwal stał się „nieformalnie wiodącą imprezą państw Grupy Wyszehradzkiej”<ref>Tamże.</ref>. Nad Festiwalem honorowe patronaty sprawowali i sprawują ministrowie kultury, ambasadorowie, konsulowie. Festiwal zyskiwał i zyskuje finansowe wsparcie z samorządowych, krajowych i międzynarodowych funduszy. Nie do przecenienia jest jego funkcja kulturotwórcza – dał on między innymi początek Przeglądowi Filmowemu „Kino na Granicy” (1999 – nadal), „stał się też inspiracją dla międzynarodowych działań, takich jak Święto Trzech Braci, Dekada Muzyki Organowej, Chóralnej i Kameralnej czy Straszydła na Zamku, bez których trudno dzisiaj wyobrazić sobie kalendarz kulturalny Cieszyna i Czeskiego Cieszyna”<ref>Strona internetowa Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Bez Granic”: http://borderfestival.eu. (dostęp: 30. 11.2018).</ref>. Festiwal Teatralny „Bez Granic” jest modelowym przykładem zaangażowania powołującego go stowarzyszenia oraz przedstawicieli regionalnego i lokalnego życia społeczno-kulturalnego, mieszkańców „małej ojczyzny” w proces budowania pozytywnych relacji międzynarodowych wbrew historycznym zaszłościom, polegający na przełamywaniu barier geopolitycznych, pokonywaniu wzajemnych uprzedzeń, negatywnych stereotypów i zbliżaniu się jednostek, grup społecznych wywodzących się z różnych państw. W wymiarze regionalnym transgraniczny Festiwal Teatralny „Bez Granic” integruje dwa Cieszyny, dwie przedzielone granicą części Śląska Cieszyńskiego: polską i czeską.

	Idea budowania na polsko-czeskim pograniczu w Cieszyńskiem za pomocą teatru i sztuk pokrewnych ponadnarodowych mostów porozumienia i przyjaźni przyświecała również twórcom skierowanego do młodzieży Międzynarodowego Przeglądu Teatrów Nieprofesjonalnych „Inc-iy-dentT na hg-ranic-iy” (sierpień 1992, listopad, grudzień 1995– 2000). Przegląd, zorganizowany po raz pierwszy w 1992 roku, cykliczny charakter uzyskał w roku 1995, ostatnia edycja miała miejsce w grudniu roku 2000. Założeniem pomysłodawców – Gminy Artystycznej im. majora Szmauza było zapoczątkowanie „ na granicy” w Cieszynie i Czeskim Cieszynie „nowej tradycji spotykania się kultur, myśli, światów, a przede wszystkim ludzi – <<amatorów>>” teatru, artystów, plastyków, muzyków”<ref> Zob. Incident. Szmauz, red. K.Klimsza, Český Těšín 1998.</ref>. Impreza z założenia była festiwalem sztuk wszelakich (z prymatem teatru) – prezentacjom nieprofesjonalnych grup teatralnych, pochodzących z różnych kręgów kulturowych (Polska, Czechy, Słowacja, Austria, Japonia), towarzyszyły koncerty muzyczne i akcje plastyczne. Takie połączenie różnych form wypowiedzi artystycznej stawało się zaczynem artystycznego fermentu. Incydent miał bowiem mieć (i niewątpliwie miał) posmak prowokacji artystycznej. Na przegląd zapraszane były sceny alternatywne, grupy eksperymentalne, teatry jednego aktora, pozostające poza obowiązującą praktyką teatralną, poszukujące własnych form wypowiedzi artystycznej. W latach 1992, 1995–2000 wystąpiło na „Incydencie” 21 teatrów: 13 z Republiki Czeskiej, 4 ze Słowacji, dwa z Polski, jeden z Austrii i jeden z Japonii. Zagrały one 31 przedstawień. W latach 1995–1996 „Incydent” zorganizowany został w obu Cieszynach, jednakże pozostałe edycje odbyły się już tylko w lewobrzeżnym Cieszynie (Czeskim).		Idea budowania na polsko-czeskim pograniczu w Cieszyńskiem za pomocą teatru i sztuk pokrewnych ponadnarodowych mostów porozumienia i przyjaźni przyświecała również twórcom skierowanego do młodzieży Międzynarodowego Przeglądu Teatrów Nieprofesjonalnych „Inc-iy-dentT na hg-ranic-iy” (sierpień 1992, listopad, grudzień 1995– 2000). Przegląd, zorganizowany po raz pierwszy w 1992 roku, cykliczny charakter uzyskał w roku 1995, ostatnia edycja miała miejsce w grudniu roku 2000. Założeniem pomysłodawców – Gminy Artystycznej im. majora Szmauza było zapoczątkowanie „ na granicy” w Cieszynie i Czeskim Cieszynie „nowej tradycji spotykania się kultur, myśli, światów, a przede wszystkim ludzi – <<amatorów>>” teatru, artystów, plastyków, muzyków”<ref> Zob. Incident. Szmauz, red. K.Klimsza, Český Těšín 1998.</ref>. Impreza z założenia była festiwalem sztuk wszelakich (z prymatem teatru) – prezentacjom nieprofesjonalnych grup teatralnych, pochodzących z różnych kręgów kulturowych (Polska, Czechy, Słowacja, Austria, Japonia), towarzyszyły koncerty muzyczne i akcje plastyczne. Takie połączenie różnych form wypowiedzi artystycznej stawało się zaczynem artystycznego fermentu. Incydent miał bowiem mieć (i niewątpliwie miał) posmak prowokacji artystycznej. Na przegląd zapraszane były sceny alternatywne, grupy eksperymentalne, teatry jednego aktora, pozostające poza obowiązującą praktyką teatralną, poszukujące własnych form wypowiedzi artystycznej. W latach 1992, 1995–2000 wystąpiło na „Incydencie” 21 teatrów: 13 z Republiki Czeskiej, 4 ze Słowacji, dwa z Polski, jeden z Austrii i jeden z Japonii. Zagrały one 31 przedstawień. W latach 1995–1996 „Incydent” zorganizowany został w obu Cieszynach, jednakże pozostałe edycje odbyły się już tylko w lewobrzeżnym Cieszynie (Czeskim).