Księstwo siewierskie - Historia wersji

Praktykant o 09:34, 15 sty 2019

2019-01-15T09:34:51Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:34, 15 sty 2019
Linia 3:		Linia 3:
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	(ang. Duchy of Siewierz, niem. Herzogtum Siewierz)		(ang. Duchy of Siewierz, niem. Herzogtum Siewierz)

	Autor: [[prof. dr hab. Jerzy Sperka]]		Autor: [[prof. dr hab. Jerzy Sperka]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Praktykant o 09:34, 15 sty 2019

2019-01-15T09:34:40Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:34, 15 sty 2019
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
			(ang. Duchy of Siewierz, niem. Herzogtum Siewierz)
	Autor: [[prof. dr hab. Jerzy Sperka]]		Autor: [[prof. dr hab. Jerzy Sperka]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 11:56, 9 mar 2016

2016-03-09T11:56:56Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:56, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor: [[prof. dr hab. Jerzy Sperka]]		Autor: [[prof. dr hab. Jerzy Sperka]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Ania o 07:28, 23 cze 2015

2015-06-23T07:28:07Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:28, 23 cze 2015
Linia 10:		Linia 10:
	[[Plik:2000px-Księstwo siewierskie COA.svg.png\|400px\|thumb\|right\|Herb Księstwa Siewierskiego]]		[[Plik:2000px-Księstwo siewierskie COA.svg.png\|400px\|thumb\|right\|Herb Księstwa Siewierskiego]]
	W 1337 roku Władysław bytomski wraz z synem [[Kazimierz Kozielski\|Kazimierzem]] sprzedali (z prawem odkupu) okręg siewierski (castrum Sevor cum eius toto districtu), księciu cieszyńskiemu Kazimierzowi za 720 grzywien. Z kolei, syn Kazimierza cieszyńskiego, [[Przemysław I Noszak\|Przemysław Noszak]] w 1359 roku odsprzedał tę ziemię za 2300 grzywien [[Bolko II Mały\|Bolkowi II Małemu]] świdnickiemu. Jednak po śmierci Bolka II (zm. 1368) dystrykt siewierski, za zgodą króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]], wrócił przed rokiem 1372 w ręce książąt cieszyńskich. Dołączyli go do wschodniej części ziemi bytomskiej, przypadłej im w udziale po wymarciu Piastów bytomskich (1355) i podziale ich schedy z książętami oleśnickimi. Przed 1384 rokiem dołączyli jeszcze do dystryktu siewierskiego klucz koziegłowski, o który spierali się wcześniej z książętami oleśnickimi.		W 1337 roku Władysław bytomski wraz z synem [[Kazimierz Kozielski\|Kazimierzem]] sprzedali (z prawem odkupu) okręg siewierski (castrum Sevor cum eius toto districtu), księciu cieszyńskiemu Kazimierzowi za 720 grzywien. Z kolei, syn Kazimierza cieszyńskiego, [[Przemysław I Noszak\|Przemysław Noszak]] w 1359 roku odsprzedał tę ziemię za 2300 grzywien [[Bolko II Mały\|Bolkowi II Małemu]] świdnickiemu. Jednak po śmierci Bolka II (zm. 1368) dystrykt siewierski, za zgodą króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]], wrócił przed rokiem 1372 w ręce książąt cieszyńskich. Dołączyli go do wschodniej części ziemi bytomskiej, przypadłej im w udziale po wymarciu Piastów bytomskich (1355) i podziale ich schedy z książętami oleśnickimi. Przed 1384 rokiem dołączyli jeszcze do dystryktu siewierskiego klucz koziegłowski, o który spierali się wcześniej z książętami oleśnickimi.
			[[Plik:Poland Siewierz - castle.jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek biskupi w Siewierzu]]
	==Zakup ziemi siewierskiej przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego==		==Zakup ziemi siewierskiej przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego==
	~~[[Plik:Poland Siewierz - castle.jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek biskupi w Siewierzu]]~~
	W 1442 roku, synowie księcia cieszyńskiego [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława I]] (zm. 1431), [[Wacław I Cieszyński\|Wacław]], [[Władysław Głogowski\|Władysław]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysław]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesław]] podzielili się schedą po nim; okręg siewierski i bytomski przypadł w udziale Wacławowi. Ten jednak już w grudniu 1443 roku, za zgodą braci i matki [[Eufemia Bytomska\|Eufemii]], sprzedał ducatum et terram Seweriensem biskupowi krakowskiemu, [[Zbiegniew Oleśnicki\|Zbigniewowi Oleśnickiemu]] za 6 tysięcy grzywien groszy szerokich czeskich. Ostatnią ratę w kwocie 2000 grzywien wypłacił przedstawicielom księcia, w imieniu biskupa [[Jan Długosz\|Jan Długosz]], 1 stycznia 1444 roku na zamku w Lipowcu. Przeciw tej transakcji wystąpił jednak [[Mikołaj V Karniowski\|Mikołaj]] książę karniowski, który zajął księstwo. Przeciw najeźdźcy został wysłany Piotr Szafraniec, podkomorzy krakowski, ale nie udało mu się usnąć księcia z Siewierza. W dodatku zaognił sytuację na pograniczu, gdyż prowadząc działania spustoszył dobra należące do [[Bolesław V Wołoszek\|Bolesława V opolskiego]], a ten w odwecie uwięził kupców krakowskich, zabierając im towary. W końcu marca 1444 roku walki ustały, a rozmowy pokojowe prowadzone z Mikołajem karniowskim w Skawinie (1 IV i 12 V) skutkowały początkowo tylko zawieszeniem broni. Dopiero w 1446 roku biskupowi krakowskiemu udało się odzyskać księstwo.		W 1442 roku, synowie księcia cieszyńskiego [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława I]] (zm. 1431), [[Wacław I Cieszyński\|Wacław]], [[Władysław Głogowski\|Władysław]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysław]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesław]] podzielili się schedą po nim; okręg siewierski i bytomski przypadł w udziale Wacławowi. Ten jednak już w grudniu 1443 roku, za zgodą braci i matki [[Eufemia Bytomska\|Eufemii]], sprzedał ducatum et terram Seweriensem biskupowi krakowskiemu, [[Zbiegniew Oleśnicki\|Zbigniewowi Oleśnickiemu]] za 6 tysięcy grzywien groszy szerokich czeskich. Ostatnią ratę w kwocie 2000 grzywien wypłacił przedstawicielom księcia, w imieniu biskupa [[Jan Długosz\|Jan Długosz]], 1 stycznia 1444 roku na zamku w Lipowcu. Przeciw tej transakcji wystąpił jednak [[Mikołaj V Karniowski\|Mikołaj]] książę karniowski, który zajął księstwo. Przeciw najeźdźcy został wysłany Piotr Szafraniec, podkomorzy krakowski, ale nie udało mu się usnąć księcia z Siewierza. W dodatku zaognił sytuację na pograniczu, gdyż prowadząc działania spustoszył dobra należące do [[Bolesław V Wołoszek\|Bolesława V opolskiego]], a ten w odwecie uwięził kupców krakowskich, zabierając im towary. W końcu marca 1444 roku walki ustały, a rozmowy pokojowe prowadzone z Mikołajem karniowskim w Skawinie (1 IV i 12 V) skutkowały początkowo tylko zawieszeniem broni. Dopiero w 1446 roku biskupowi krakowskiemu udało się odzyskać księstwo.

Linia 18:		Linia 17:

	==Księstwo siewierskie w rękach biskupów krakowskich==		==Księstwo siewierskie w rękach biskupów krakowskich==
			[[Plik:Jean lannes.jpg\|400px\|thumb\|right\|Marszałek Jean Lannes, książę Montebello i książę Siewierski.]]
	Księstwo siewierskie było suwerenne terytorialnie i jurysdykcyjnie, miało własną gospodarkę, skarb i wojsko. Pewna, niejednoznaczna zależność od Rzeczypospolitej wynikała z uwagi na osobę króla, który faktycznie desygnował kandydata urząd biskupa krakowskiego i przyjmował od niego przysięgę wierności. Jednak nie powodowało to w żaden sposób rozciągnięcia jurysdykcji prawnej Królestwa Polskiego (później Rzeczypospolitej) nad księstwem siewierskim, gdyż biskupi krakowscy w Siewierzu występowali nie, jako najwyżsi przedstawiciele hierarchii kościelnej, tylko, jako książęta siewierscy - prawni następcy i kontynuatorzy władzy księcia cieszyńskiego Wacława I i jego poprzedników. W pierwszym okresie po objęciu władzy przez biskupów krakowskich (1443-1552) w księstwie trwał nadal ustrój lenny; miały zastosowanie takie instytucje prawa lennego jak inwestytura i homagium. Sytuacja zaczęła się zmieniać od 1552 roku, kiedy biskup [[Andrzej Zebrzydowski]] nadał przywilej zasadniczy dla szlachty siewierskiej (na przełomie XVI i XVII szlachta siewierska otrzymała 6 takich przywilejów). Do 1790 roku biskupi krakowscy byli najwyższymi prawodawcami i sędziami dla siewierzan, a zjazdy miejscowej szlachty miały niewielkie znaczenie. W zakresie sądownictwa i sytemu prawnego przynajmniej do początków XVII wieku sięgano do wzorów czeskich, dlatego też stosowano tam prawo miejscowe, w tym oba Landfrydy dla krajów Korony Czeskiej z 1512 i 1528 roku. Z czasem jednak polskie prawo ziemskie stało się na tyle atrakcyjne dla szlachty, że od 1625 roku weszło ono do powszechnego użycia; nie wytworzyło się jednak odrębne prawo siewierskie.		Księstwo siewierskie było suwerenne terytorialnie i jurysdykcyjnie, miało własną gospodarkę, skarb i wojsko. Pewna, niejednoznaczna zależność od Rzeczypospolitej wynikała z uwagi na osobę króla, który faktycznie desygnował kandydata urząd biskupa krakowskiego i przyjmował od niego przysięgę wierności. Jednak nie powodowało to w żaden sposób rozciągnięcia jurysdykcji prawnej Królestwa Polskiego (później Rzeczypospolitej) nad księstwem siewierskim, gdyż biskupi krakowscy w Siewierzu występowali nie, jako najwyżsi przedstawiciele hierarchii kościelnej, tylko, jako książęta siewierscy - prawni następcy i kontynuatorzy władzy księcia cieszyńskiego Wacława I i jego poprzedników. W pierwszym okresie po objęciu władzy przez biskupów krakowskich (1443-1552) w księstwie trwał nadal ustrój lenny; miały zastosowanie takie instytucje prawa lennego jak inwestytura i homagium. Sytuacja zaczęła się zmieniać od 1552 roku, kiedy biskup [[Andrzej Zebrzydowski]] nadał przywilej zasadniczy dla szlachty siewierskiej (na przełomie XVI i XVII szlachta siewierska otrzymała 6 takich przywilejów). Do 1790 roku biskupi krakowscy byli najwyższymi prawodawcami i sędziami dla siewierzan, a zjazdy miejscowej szlachty miały niewielkie znaczenie. W zakresie sądownictwa i sytemu prawnego przynajmniej do początków XVII wieku sięgano do wzorów czeskich, dlatego też stosowano tam prawo miejscowe, w tym oba Landfrydy dla krajów Korony Czeskiej z 1512 i 1528 roku. Z czasem jednak polskie prawo ziemskie stało się na tyle atrakcyjne dla szlachty, że od 1625 roku weszło ono do powszechnego użycia; nie wytworzyło się jednak odrębne prawo siewierskie.
	[[Plik:~~Jean lannes~~.jpg\|400px\|thumb\|right\|~~Marszałek Jean Lannes~~, ~~książę Montebello i książę Siewierski~~.]]		[[Plik:Adam Stefan Sapieha (1867-1951).jpg\|400px\|thumb\|right\|Kardynał Adam Sapieha, jako arcybiskup krakowski, był ostatnim tytularnym księciem siewierskim.]]
	W czasie potopu szwedzkiego (1655-1660) księstwo siewierskie nominalnie pozostawało neutralne. Ponieważ jednak na zamku stacjonowały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, Szwedzi zajęli księstwo. Dopiero 11 czerwca 1790 roku Sejm Czteroletni zlikwidował księstwo siewierskie i przyłączył je do Rzeczypospolitej. Po trzecim rozbiorze Polski (1795) ziemie dawnego księstwa siewierskiego znalazły się w granicach Prus i zostały wcielone do prowincji śląskiej pod nazwą [[Nowy Śląsk \|Nowy Śląsk]]. W 1807 roku Napoleon Bonaparte restytuował księstwo siewierskie i łącząc go z dominium olkuskim w księstwo olkusko-siewierskie, oddał swemu marszałkowi [[Jean Lannes\|Janowi Lannesowi]], księciu Montebello (zm. 1812); w końcu tego roku siewierskie włączono jednak do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim (1815) Siewierz znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego, natomiast biskupi krakowscy na mocy przywileju cesarza Austrii [[Franciszek Józef I\|Franciszka Józefa I]], utrzymali tytuł książęcy. Tytułu tego używali aż do czasów po II wojnie światowej, a ostatnim był arcybiskup krakowski, książę kardynał [[Adam Stefan Sapieha]] (zm. w 1951).		W czasie potopu szwedzkiego (1655-1660) księstwo siewierskie nominalnie pozostawało neutralne. Ponieważ jednak na zamku stacjonowały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, Szwedzi zajęli księstwo. Dopiero 11 czerwca 1790 roku Sejm Czteroletni zlikwidował księstwo siewierskie i przyłączył je do Rzeczypospolitej. Po trzecim rozbiorze Polski (1795) ziemie dawnego księstwa siewierskiego znalazły się w granicach Prus i zostały wcielone do prowincji śląskiej pod nazwą [[Nowy Śląsk \|Nowy Śląsk]]. W 1807 roku Napoleon Bonaparte restytuował księstwo siewierskie i łącząc go z dominium olkuskim w księstwo olkusko-siewierskie, oddał swemu marszałkowi [[Jean Lannes\|Janowi Lannesowi]], księciu Montebello (zm. 1812); w końcu tego roku siewierskie włączono jednak do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim (1815) Siewierz znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego, natomiast biskupi krakowscy na mocy przywileju cesarza Austrii [[Franciszek Józef I\|Franciszka Józefa I]], utrzymali tytuł książęcy. Tytułu tego używali aż do czasów po II wojnie światowej, a ostatnim był arcybiskup krakowski, książę kardynał [[Adam Stefan Sapieha]] (zm. w 1951).
	~~[[Plik:Adam Stefan Sapieha (1867-1951).jpg\|400px\|thumb\|right\|Kardynał Adam Sapieha, jako arcybiskup krakowski, był ostatnim tytularnym księciem siewierskim.]]~~
	==Bibliografia==		==Bibliografia==
	#Noga Z., Sprzedaż terytorium siewierskiego biskupowi i kapitule krakowskiej w 1443 r., „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny” (WSP Kraków), nr 109, Prace Historyczne 12, 1987.		#Noga Z., Sprzedaż terytorium siewierskiego biskupowi i kapitule krakowskiej w 1443 r., „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny” (WSP Kraków), nr 109, Prace Historyczne 12, 1987.

Ania: /* Źródła on-line */

2015-06-23T07:27:18Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 09:27, 23 cze 2015
Linia 37:		Linia 37:

	[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/602 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 10, Warszawa : nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego 1880-1914.]		[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/602 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 10, Warszawa : nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego 1880-1914.]

			[http://sekcjaarcheo.pl/wp-content/uploads/2015/03/Zamek-w-Siewierzu.pdf Artur Ginter, Zamek w Siewierzu. [PDF<nowiki>]</nowiki>]

Garbaczm: /* Ziemia siewierska do końca XIV wieku */

2015-06-23T06:12:07Z

Ziemia siewierska do końca XIV wieku

← poprzednia wersja		Wersja z 08:12, 23 cze 2015
Linia 7:		Linia 7:

	==Ziemia siewierska do końca XIV wieku==		==Ziemia siewierska do końca XIV wieku==
	Księstwo siewierskie (łac. Ducatus Severiensis); nazwa po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1341 roku, kiedy mowa jest o rozgraniczeniu między ziemią krakowską, księstwem opolskim i księstwem siewierskim. Początkowo ziemia siewierska wchodziła w skład dzielnicy krakowskiej i przynależała do kasztelanii bytomskiej. [[Kazimierz II Sprawiedliwy\|Kazimierz Sprawiedliwy]] po zdobyciu władzy w Krakowie w 1177 roku, chcąc pozyskać [[Mieszko I Laskonogi\|Mieszka Plątonogiego]] (Laskonogiego), [[Księstwo raciborskie\|księcia raciborskiego]], przekazał mu około 1178/1179 roku kasztelanie oświęcimską i bytomską. Z tej ostatniej, na początku lat trzydziestych XIII w., wyodrębniła się kasztelania siewierska. Niewykluczone, że inicjatorem był [[Henryk I Brodaty]], książę śląski i krakowski, w tym czasie sprawujący kuratelę nad księstwem opolsko-raciborskim z racji opieki nad małoletnimi synami [[Kazimierz I Opolski\|Kazimierza]] (zm. 1230), [[Mieszko II Otyły\|Mieszkiem Otyłym]] i [[Władysław I Opolski\|\|Władysławem]]. Około połowy XIII wieku [[Siewierz]] znalazł się w rękach [[Bolesław V Wstydliwy\|Bolesława Wstydliwego]], księcia krakowskiego, jednak już w końcu lat pięćdziesiątych tego stulecia ponownie stał się częścią składową księstwa opolsko-raciborskiego, rządzonego przez księcia Władysława opolskiego. Po śmierci tego księcia, w 1281 roku jego władztwo zostało podzielone między jego czterech synów: [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszko]] przejął [[Cieszyn]], [[Bolesław I Opolski\|Bolesław]] otrzymał Opole, [[Przemysław Raciborski\|Przemek]] osiadł w [[Racibórz\|Raciborzu]] natomiast [[Kazimierz Bytomski\|Kazimierzowi]] przypadły: [[Bytom]], [[Gliwice]], Koźle oraz [[Siewierz]] i [[Czeladź]], on też zapoczątkował linię Piastów bytomsko-kozielskich. W 1327 roku książę [[Władysław Bytomski\|Władysław]] (syn Kazimierza) złożył hołd królowi [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]], skutkiem tego [[Księstwo bytomsko-kozielskie \|księstwo bytomskie]] ~~utrąciło~~ samodzielność i stało się lennem czeskim (w dokumencie hołdowniczym Siewierz nie został jednak wymieniony).		Księstwo siewierskie (łac. Ducatus Severiensis); nazwa po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1341 roku, kiedy mowa jest o rozgraniczeniu między ziemią krakowską, księstwem opolskim i księstwem siewierskim. Początkowo ziemia siewierska wchodziła w skład dzielnicy krakowskiej i przynależała do kasztelanii bytomskiej. [[Kazimierz II Sprawiedliwy\|Kazimierz Sprawiedliwy]] po zdobyciu władzy w Krakowie w 1177 roku, chcąc pozyskać [[Mieszko I Laskonogi\|Mieszka Plątonogiego]] (Laskonogiego), [[Księstwo raciborskie\|księcia raciborskiego]], przekazał mu około 1178/1179 roku kasztelanie oświęcimską i bytomską. Z tej ostatniej, na początku lat trzydziestych XIII w., wyodrębniła się kasztelania siewierska. Niewykluczone, że inicjatorem był [[Henryk I Brodaty]], książę śląski i krakowski, w tym czasie sprawujący kuratelę nad księstwem opolsko-raciborskim z racji opieki nad małoletnimi synami [[Kazimierz I Opolski\|Kazimierza]] (zm. 1230), [[Mieszko II Otyły\|Mieszkiem Otyłym]] i [[Władysław I Opolski\|\|Władysławem]]. Około połowy XIII wieku [[Siewierz]] znalazł się w rękach [[Bolesław V Wstydliwy\|Bolesława Wstydliwego]], księcia krakowskiego, jednak już w końcu lat pięćdziesiątych tego stulecia ponownie stał się częścią składową księstwa opolsko-raciborskiego, rządzonego przez księcia Władysława opolskiego. Po śmierci tego księcia, w 1281 roku jego władztwo zostało podzielone między jego czterech synów: [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszko]] przejął [[Cieszyn]], [[Bolesław I Opolski\|Bolesław]] otrzymał Opole, [[Przemysław Raciborski\|Przemek]] osiadł w [[Racibórz\|Raciborzu]] natomiast [[Kazimierz Bytomski\|Kazimierzowi]] przypadły: [[Bytom]], [[Gliwice]], Koźle oraz [[Siewierz]] i [[Czeladź]], on też zapoczątkował linię Piastów bytomsko-kozielskich. W 1327 roku książę [[Władysław Bytomski\|Władysław]] (syn Kazimierza) złożył hołd królowi [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]], skutkiem tego [[Księstwo bytomsko-kozielskie \|księstwo bytomskie]] utraciło samodzielność i stało się lennem czeskim (w dokumencie hołdowniczym Siewierz nie został jednak wymieniony).
	[[Plik:2000px-Księstwo siewierskie COA.svg.png\|400px\|thumb\|right\|Herb Księstwa Siewierskiego]]		[[Plik:2000px-Księstwo siewierskie COA.svg.png\|400px\|thumb\|right\|Herb Księstwa Siewierskiego]]
	W 1337 roku Władysław bytomski wraz z synem [[Kazimierz Kozielski\|Kazimierzem]] sprzedali (z prawem odkupu) okręg siewierski (castrum Sevor cum eius toto districtu), księciu cieszyńskiemu Kazimierzowi za 720 grzywien. Z kolei, syn Kazimierza cieszyńskiego, [[Przemysław I Noszak\|Przemysław Noszak]] w 1359 roku odsprzedał tę ziemię za 2300 grzywien [[Bolko II Mały\|Bolkowi II Małemu]] świdnickiemu. Jednak po śmierci Bolka II (zm. 1368) dystrykt siewierski, za zgodą króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]], wrócił przed rokiem 1372 w ręce książąt cieszyńskich. Dołączyli go do wschodniej części ziemi bytomskiej, przypadłej im w udziale po wymarciu Piastów bytomskich (1355) i podziale ich schedy z książętami oleśnickimi. Przed 1384 rokiem dołączyli jeszcze do dystryktu siewierskiego klucz koziegłowski, o który spierali się wcześniej z książętami oleśnickimi.		W 1337 roku Władysław bytomski wraz z synem [[Kazimierz Kozielski\|Kazimierzem]] sprzedali (z prawem odkupu) okręg siewierski (castrum Sevor cum eius toto districtu), księciu cieszyńskiemu Kazimierzowi za 720 grzywien. Z kolei, syn Kazimierza cieszyńskiego, [[Przemysław I Noszak\|Przemysław Noszak]] w 1359 roku odsprzedał tę ziemię za 2300 grzywien [[Bolko II Mały\|Bolkowi II Małemu]] świdnickiemu. Jednak po śmierci Bolka II (zm. 1368) dystrykt siewierski, za zgodą króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]], wrócił przed rokiem 1372 w ręce książąt cieszyńskich. Dołączyli go do wschodniej części ziemi bytomskiej, przypadłej im w udziale po wymarciu Piastów bytomskich (1355) i podziale ich schedy z książętami oleśnickimi. Przed 1384 rokiem dołączyli jeszcze do dystryktu siewierskiego klucz koziegłowski, o który spierali się wcześniej z książętami oleśnickimi.

Ania o 11:55, 22 cze 2015

2015-06-22T11:55:20Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:55, 22 cze 2015
Linia 22:		Linia 22:
	[[Plik:Jean lannes.jpg\|400px\|thumb\|right\|Marszałek Jean Lannes, książę Montebello i książę Siewierski.]]		[[Plik:Jean lannes.jpg\|400px\|thumb\|right\|Marszałek Jean Lannes, książę Montebello i książę Siewierski.]]
	W czasie potopu szwedzkiego (1655-1660) księstwo siewierskie nominalnie pozostawało neutralne. Ponieważ jednak na zamku stacjonowały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, Szwedzi zajęli księstwo. Dopiero 11 czerwca 1790 roku Sejm Czteroletni zlikwidował księstwo siewierskie i przyłączył je do Rzeczypospolitej. Po trzecim rozbiorze Polski (1795) ziemie dawnego księstwa siewierskiego znalazły się w granicach Prus i zostały wcielone do prowincji śląskiej pod nazwą [[Nowy Śląsk \|Nowy Śląsk]]. W 1807 roku Napoleon Bonaparte restytuował księstwo siewierskie i łącząc go z dominium olkuskim w księstwo olkusko-siewierskie, oddał swemu marszałkowi [[Jean Lannes\|Janowi Lannesowi]], księciu Montebello (zm. 1812); w końcu tego roku siewierskie włączono jednak do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim (1815) Siewierz znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego, natomiast biskupi krakowscy na mocy przywileju cesarza Austrii [[Franciszek Józef I\|Franciszka Józefa I]], utrzymali tytuł książęcy. Tytułu tego używali aż do czasów po II wojnie światowej, a ostatnim był arcybiskup krakowski, książę kardynał [[Adam Stefan Sapieha]] (zm. w 1951).		W czasie potopu szwedzkiego (1655-1660) księstwo siewierskie nominalnie pozostawało neutralne. Ponieważ jednak na zamku stacjonowały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, Szwedzi zajęli księstwo. Dopiero 11 czerwca 1790 roku Sejm Czteroletni zlikwidował księstwo siewierskie i przyłączył je do Rzeczypospolitej. Po trzecim rozbiorze Polski (1795) ziemie dawnego księstwa siewierskiego znalazły się w granicach Prus i zostały wcielone do prowincji śląskiej pod nazwą [[Nowy Śląsk \|Nowy Śląsk]]. W 1807 roku Napoleon Bonaparte restytuował księstwo siewierskie i łącząc go z dominium olkuskim w księstwo olkusko-siewierskie, oddał swemu marszałkowi [[Jean Lannes\|Janowi Lannesowi]], księciu Montebello (zm. 1812); w końcu tego roku siewierskie włączono jednak do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim (1815) Siewierz znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego, natomiast biskupi krakowscy na mocy przywileju cesarza Austrii [[Franciszek Józef I\|Franciszka Józefa I]], utrzymali tytuł książęcy. Tytułu tego używali aż do czasów po II wojnie światowej, a ostatnim był arcybiskup krakowski, książę kardynał [[Adam Stefan Sapieha]] (zm. w 1951).
			[[Plik:Adam Stefan Sapieha (1867-1951).jpg\|400px\|thumb\|right\|Kardynał Adam Sapieha, jako arcybiskup krakowski, był ostatnim tytularnym księciem siewierskim.]]
	==Bibliografia==		==Bibliografia==
	#Noga Z., Sprzedaż terytorium siewierskiego biskupowi i kapitule krakowskiej w 1443 r., „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny” (WSP Kraków), nr 109, Prace Historyczne 12, 1987.		#Noga Z., Sprzedaż terytorium siewierskiego biskupowi i kapitule krakowskiej w 1443 r., „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny” (WSP Kraków), nr 109, Prace Historyczne 12, 1987.

Ania o 11:49, 22 cze 2015

2015-06-22T11:49:25Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:49, 22 cze 2015
Linia 20:		Linia 20:

	Księstwo siewierskie było suwerenne terytorialnie i jurysdykcyjnie, miało własną gospodarkę, skarb i wojsko. Pewna, niejednoznaczna zależność od Rzeczypospolitej wynikała z uwagi na osobę króla, który faktycznie desygnował kandydata urząd biskupa krakowskiego i przyjmował od niego przysięgę wierności. Jednak nie powodowało to w żaden sposób rozciągnięcia jurysdykcji prawnej Królestwa Polskiego (później Rzeczypospolitej) nad księstwem siewierskim, gdyż biskupi krakowscy w Siewierzu występowali nie, jako najwyżsi przedstawiciele hierarchii kościelnej, tylko, jako książęta siewierscy - prawni następcy i kontynuatorzy władzy księcia cieszyńskiego Wacława I i jego poprzedników. W pierwszym okresie po objęciu władzy przez biskupów krakowskich (1443-1552) w księstwie trwał nadal ustrój lenny; miały zastosowanie takie instytucje prawa lennego jak inwestytura i homagium. Sytuacja zaczęła się zmieniać od 1552 roku, kiedy biskup [[Andrzej Zebrzydowski]] nadał przywilej zasadniczy dla szlachty siewierskiej (na przełomie XVI i XVII szlachta siewierska otrzymała 6 takich przywilejów). Do 1790 roku biskupi krakowscy byli najwyższymi prawodawcami i sędziami dla siewierzan, a zjazdy miejscowej szlachty miały niewielkie znaczenie. W zakresie sądownictwa i sytemu prawnego przynajmniej do początków XVII wieku sięgano do wzorów czeskich, dlatego też stosowano tam prawo miejscowe, w tym oba Landfrydy dla krajów Korony Czeskiej z 1512 i 1528 roku. Z czasem jednak polskie prawo ziemskie stało się na tyle atrakcyjne dla szlachty, że od 1625 roku weszło ono do powszechnego użycia; nie wytworzyło się jednak odrębne prawo siewierskie.		Księstwo siewierskie było suwerenne terytorialnie i jurysdykcyjnie, miało własną gospodarkę, skarb i wojsko. Pewna, niejednoznaczna zależność od Rzeczypospolitej wynikała z uwagi na osobę króla, który faktycznie desygnował kandydata urząd biskupa krakowskiego i przyjmował od niego przysięgę wierności. Jednak nie powodowało to w żaden sposób rozciągnięcia jurysdykcji prawnej Królestwa Polskiego (później Rzeczypospolitej) nad księstwem siewierskim, gdyż biskupi krakowscy w Siewierzu występowali nie, jako najwyżsi przedstawiciele hierarchii kościelnej, tylko, jako książęta siewierscy - prawni następcy i kontynuatorzy władzy księcia cieszyńskiego Wacława I i jego poprzedników. W pierwszym okresie po objęciu władzy przez biskupów krakowskich (1443-1552) w księstwie trwał nadal ustrój lenny; miały zastosowanie takie instytucje prawa lennego jak inwestytura i homagium. Sytuacja zaczęła się zmieniać od 1552 roku, kiedy biskup [[Andrzej Zebrzydowski]] nadał przywilej zasadniczy dla szlachty siewierskiej (na przełomie XVI i XVII szlachta siewierska otrzymała 6 takich przywilejów). Do 1790 roku biskupi krakowscy byli najwyższymi prawodawcami i sędziami dla siewierzan, a zjazdy miejscowej szlachty miały niewielkie znaczenie. W zakresie sądownictwa i sytemu prawnego przynajmniej do początków XVII wieku sięgano do wzorów czeskich, dlatego też stosowano tam prawo miejscowe, w tym oba Landfrydy dla krajów Korony Czeskiej z 1512 i 1528 roku. Z czasem jednak polskie prawo ziemskie stało się na tyle atrakcyjne dla szlachty, że od 1625 roku weszło ono do powszechnego użycia; nie wytworzyło się jednak odrębne prawo siewierskie.
			[[Plik:Jean lannes.jpg\|400px\|thumb\|right\|Marszałek Jean Lannes, książę Montebello i książę Siewierski.]]
	W czasie potopu szwedzkiego (1655-1660) księstwo siewierskie nominalnie pozostawało neutralne. Ponieważ jednak na zamku stacjonowały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, Szwedzi zajęli księstwo. Dopiero 11 czerwca 1790 roku Sejm Czteroletni zlikwidował księstwo siewierskie i przyłączył je do Rzeczypospolitej. Po trzecim rozbiorze Polski (1795) ziemie dawnego księstwa siewierskiego znalazły się w granicach Prus i zostały wcielone do prowincji śląskiej pod nazwą [[Nowy Śląsk \|Nowy Śląsk]]. W 1807 roku Napoleon Bonaparte restytuował księstwo siewierskie i łącząc go z dominium olkuskim w księstwo olkusko-siewierskie, oddał swemu marszałkowi [[Jean Lannes\|Janowi Lannesowi]], księciu Montebello (zm. 1812); w końcu tego roku siewierskie włączono jednak do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim (1815) Siewierz znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego, natomiast biskupi krakowscy na mocy przywileju cesarza Austrii [[Franciszek Józef I\|Franciszka Józefa I]], utrzymali tytuł książęcy. Tytułu tego używali aż do czasów po II wojnie światowej, a ostatnim był arcybiskup krakowski, książę kardynał [[Adam Stefan Sapieha]] (zm. w 1951).		W czasie potopu szwedzkiego (1655-1660) księstwo siewierskie nominalnie pozostawało neutralne. Ponieważ jednak na zamku stacjonowały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, Szwedzi zajęli księstwo. Dopiero 11 czerwca 1790 roku Sejm Czteroletni zlikwidował księstwo siewierskie i przyłączył je do Rzeczypospolitej. Po trzecim rozbiorze Polski (1795) ziemie dawnego księstwa siewierskiego znalazły się w granicach Prus i zostały wcielone do prowincji śląskiej pod nazwą [[Nowy Śląsk \|Nowy Śląsk]]. W 1807 roku Napoleon Bonaparte restytuował księstwo siewierskie i łącząc go z dominium olkuskim w księstwo olkusko-siewierskie, oddał swemu marszałkowi [[Jean Lannes\|Janowi Lannesowi]], księciu Montebello (zm. 1812); w końcu tego roku siewierskie włączono jednak do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim (1815) Siewierz znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego, natomiast biskupi krakowscy na mocy przywileju cesarza Austrii [[Franciszek Józef I\|Franciszka Józefa I]], utrzymali tytuł książęcy. Tytułu tego używali aż do czasów po II wojnie światowej, a ostatnim był arcybiskup krakowski, książę kardynał [[Adam Stefan Sapieha]] (zm. w 1951).

Ania o 11:47, 22 cze 2015

2015-06-22T11:47:52Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:47, 22 cze 2015
Linia 5:		Linia 5:

	[[Plik:Mapa księstwa siewierskiego.jpg\|400px\|thumb\|right\|Mapa szczególna Województwa Krakowskiego i Księstwa Siewierskiego]]		[[Plik:Mapa księstwa siewierskiego.jpg\|400px\|thumb\|right\|Mapa szczególna Województwa Krakowskiego i Księstwa Siewierskiego]]
	~~[[Plik:Poland Siewierz - castle.jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek biskupi w Siewierzu]]~~
	~~[[Plik:2000px-Księstwo siewierskie COA.svg.png\|400px\|thumb\|right\|Herb Księstwa Siewierskiego]]~~
	==Ziemia siewierska do końca XIV wieku==		==Ziemia siewierska do końca XIV wieku==
	Księstwo siewierskie (łac. Ducatus Severiensis); nazwa po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1341 roku, kiedy mowa jest o rozgraniczeniu między ziemią krakowską, księstwem opolskim i księstwem siewierskim. Początkowo ziemia siewierska wchodziła w skład dzielnicy krakowskiej i przynależała do kasztelanii bytomskiej. [[Kazimierz II Sprawiedliwy\|Kazimierz Sprawiedliwy]] po zdobyciu władzy w Krakowie w 1177 roku, chcąc pozyskać [[Mieszko I Laskonogi\|Mieszka Plątonogiego]] (Laskonogiego), [[Księstwo raciborskie\|księcia raciborskiego]], przekazał mu około 1178/1179 roku kasztelanie oświęcimską i bytomską. Z tej ostatniej, na początku lat trzydziestych XIII w., wyodrębniła się kasztelania siewierska. Niewykluczone, że inicjatorem był [[Henryk I Brodaty]], książę śląski i krakowski, w tym czasie sprawujący kuratelę nad księstwem opolsko-raciborskim z racji opieki nad małoletnimi synami [[Kazimierz I Opolski\|Kazimierza]] (zm. 1230), [[Mieszko II Otyły\|Mieszkiem Otyłym]] i [[Władysław I Opolski\|\|Władysławem]]. Około połowy XIII wieku [[Siewierz]] znalazł się w rękach [[Bolesław V Wstydliwy\|Bolesława Wstydliwego]], księcia krakowskiego, jednak już w końcu lat pięćdziesiątych tego stulecia ponownie stał się częścią składową księstwa opolsko-raciborskiego, rządzonego przez księcia Władysława opolskiego. Po śmierci tego księcia, w 1281 roku jego władztwo zostało podzielone między jego czterech synów: [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszko]] przejął [[Cieszyn]], [[Bolesław I Opolski\|Bolesław]] otrzymał Opole, [[Przemysław Raciborski\|Przemek]] osiadł w [[Racibórz\|Raciborzu]] natomiast [[Kazimierz Bytomski\|Kazimierzowi]] przypadły: [[Bytom]], [[Gliwice]], Koźle oraz [[Siewierz]] i [[Czeladź]], on też zapoczątkował linię Piastów bytomsko-kozielskich. W 1327 roku książę [[Władysław Bytomski\|Władysław]] (syn Kazimierza) złożył hołd królowi [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]], skutkiem tego [[Księstwo bytomsko-kozielskie \|księstwo bytomskie]] utrąciło samodzielność i stało się lennem czeskim (w dokumencie hołdowniczym Siewierz nie został jednak wymieniony).		Księstwo siewierskie (łac. Ducatus Severiensis); nazwa po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1341 roku, kiedy mowa jest o rozgraniczeniu między ziemią krakowską, księstwem opolskim i księstwem siewierskim. Początkowo ziemia siewierska wchodziła w skład dzielnicy krakowskiej i przynależała do kasztelanii bytomskiej. [[Kazimierz II Sprawiedliwy\|Kazimierz Sprawiedliwy]] po zdobyciu władzy w Krakowie w 1177 roku, chcąc pozyskać [[Mieszko I Laskonogi\|Mieszka Plątonogiego]] (Laskonogiego), [[Księstwo raciborskie\|księcia raciborskiego]], przekazał mu około 1178/1179 roku kasztelanie oświęcimską i bytomską. Z tej ostatniej, na początku lat trzydziestych XIII w., wyodrębniła się kasztelania siewierska. Niewykluczone, że inicjatorem był [[Henryk I Brodaty]], książę śląski i krakowski, w tym czasie sprawujący kuratelę nad księstwem opolsko-raciborskim z racji opieki nad małoletnimi synami [[Kazimierz I Opolski\|Kazimierza]] (zm. 1230), [[Mieszko II Otyły\|Mieszkiem Otyłym]] i [[Władysław I Opolski\|\|Władysławem]]. Około połowy XIII wieku [[Siewierz]] znalazł się w rękach [[Bolesław V Wstydliwy\|Bolesława Wstydliwego]], księcia krakowskiego, jednak już w końcu lat pięćdziesiątych tego stulecia ponownie stał się częścią składową księstwa opolsko-raciborskiego, rządzonego przez księcia Władysława opolskiego. Po śmierci tego księcia, w 1281 roku jego władztwo zostało podzielone między jego czterech synów: [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszko]] przejął [[Cieszyn]], [[Bolesław I Opolski\|Bolesław]] otrzymał Opole, [[Przemysław Raciborski\|Przemek]] osiadł w [[Racibórz\|Raciborzu]] natomiast [[Kazimierz Bytomski\|Kazimierzowi]] przypadły: [[Bytom]], [[Gliwice]], Koźle oraz [[Siewierz]] i [[Czeladź]], on też zapoczątkował linię Piastów bytomsko-kozielskich. W 1327 roku książę [[Władysław Bytomski\|Władysław]] (syn Kazimierza) złożył hołd królowi [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]], skutkiem tego [[Księstwo bytomsko-kozielskie \|księstwo bytomskie]] utrąciło samodzielność i stało się lennem czeskim (w dokumencie hołdowniczym Siewierz nie został jednak wymieniony).
			[[Plik:2000px-Księstwo siewierskie COA.svg.png\|400px\|thumb\|right\|Herb Księstwa Siewierskiego]]
	W 1337 roku Władysław bytomski wraz z synem [[Kazimierz Kozielski\|Kazimierzem]] sprzedali (z prawem odkupu) okręg siewierski (castrum Sevor cum eius toto districtu), księciu cieszyńskiemu Kazimierzowi za 720 grzywien. Z kolei, syn Kazimierza cieszyńskiego, [[Przemysław I Noszak\|Przemysław Noszak]] w 1359 roku odsprzedał tę ziemię za 2300 grzywien [[Bolko II Mały\|Bolkowi II Małemu]] świdnickiemu. Jednak po śmierci Bolka II (zm. 1368) dystrykt siewierski, za zgodą króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]], wrócił przed rokiem 1372 w ręce książąt cieszyńskich. Dołączyli go do wschodniej części ziemi bytomskiej, przypadłej im w udziale po wymarciu Piastów bytomskich (1355) i podziale ich schedy z książętami oleśnickimi. Przed 1384 rokiem dołączyli jeszcze do dystryktu siewierskiego klucz koziegłowski, o który spierali się wcześniej z książętami oleśnickimi.		W 1337 roku Władysław bytomski wraz z synem [[Kazimierz Kozielski\|Kazimierzem]] sprzedali (z prawem odkupu) okręg siewierski (castrum Sevor cum eius toto districtu), księciu cieszyńskiemu Kazimierzowi za 720 grzywien. Z kolei, syn Kazimierza cieszyńskiego, [[Przemysław I Noszak\|Przemysław Noszak]] w 1359 roku odsprzedał tę ziemię za 2300 grzywien [[Bolko II Mały\|Bolkowi II Małemu]] świdnickiemu. Jednak po śmierci Bolka II (zm. 1368) dystrykt siewierski, za zgodą króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]], wrócił przed rokiem 1372 w ręce książąt cieszyńskich. Dołączyli go do wschodniej części ziemi bytomskiej, przypadłej im w udziale po wymarciu Piastów bytomskich (1355) i podziale ich schedy z książętami oleśnickimi. Przed 1384 rokiem dołączyli jeszcze do dystryktu siewierskiego klucz koziegłowski, o który spierali się wcześniej z książętami oleśnickimi.

	==Zakup ziemi siewierskiej przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego==		==Zakup ziemi siewierskiej przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego==
			[[Plik:Poland Siewierz - castle.jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek biskupi w Siewierzu]]
	W 1442 roku, synowie księcia cieszyńskiego [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława I]] (zm. 1431), [[Wacław I Cieszyński\|Wacław]], [[Władysław Głogowski\|Władysław]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysław]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesław]] podzielili się schedą po nim; okręg siewierski i bytomski przypadł w udziale Wacławowi. Ten jednak już w grudniu 1443 roku, za zgodą braci i matki [[Eufemia Bytomska\|Eufemii]], sprzedał ducatum et terram Seweriensem biskupowi krakowskiemu, [[Zbiegniew Oleśnicki\|Zbigniewowi Oleśnickiemu]] za 6 tysięcy grzywien groszy szerokich czeskich. Ostatnią ratę w kwocie 2000 grzywien wypłacił przedstawicielom księcia, w imieniu biskupa [[Jan Długosz\|Jan Długosz]], 1 stycznia 1444 roku na zamku w Lipowcu. Przeciw tej transakcji wystąpił jednak [[Mikołaj V Karniowski\|Mikołaj]] książę karniowski, który zajął księstwo. Przeciw najeźdźcy został wysłany Piotr Szafraniec, podkomorzy krakowski, ale nie udało mu się usnąć księcia z Siewierza. W dodatku zaognił sytuację na pograniczu, gdyż prowadząc działania spustoszył dobra należące do [[Bolesław V Wołoszek\|Bolesława V opolskiego]], a ten w odwecie uwięził kupców krakowskich, zabierając im towary. W końcu marca 1444 roku walki ustały, a rozmowy pokojowe prowadzone z Mikołajem karniowskim w Skawinie (1 IV i 12 V) skutkowały początkowo tylko zawieszeniem broni. Dopiero w 1446 roku biskupowi krakowskiemu udało się odzyskać księstwo.		W 1442 roku, synowie księcia cieszyńskiego [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława I]] (zm. 1431), [[Wacław I Cieszyński\|Wacław]], [[Władysław Głogowski\|Władysław]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysław]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesław]] podzielili się schedą po nim; okręg siewierski i bytomski przypadł w udziale Wacławowi. Ten jednak już w grudniu 1443 roku, za zgodą braci i matki [[Eufemia Bytomska\|Eufemii]], sprzedał ducatum et terram Seweriensem biskupowi krakowskiemu, [[Zbiegniew Oleśnicki\|Zbigniewowi Oleśnickiemu]] za 6 tysięcy grzywien groszy szerokich czeskich. Ostatnią ratę w kwocie 2000 grzywien wypłacił przedstawicielom księcia, w imieniu biskupa [[Jan Długosz\|Jan Długosz]], 1 stycznia 1444 roku na zamku w Lipowcu. Przeciw tej transakcji wystąpił jednak [[Mikołaj V Karniowski\|Mikołaj]] książę karniowski, który zajął księstwo. Przeciw najeźdźcy został wysłany Piotr Szafraniec, podkomorzy krakowski, ale nie udało mu się usnąć księcia z Siewierza. W dodatku zaognił sytuację na pograniczu, gdyż prowadząc działania spustoszył dobra należące do [[Bolesław V Wołoszek\|Bolesława V opolskiego]], a ten w odwecie uwięził kupców krakowskich, zabierając im towary. W końcu marca 1444 roku walki ustały, a rozmowy pokojowe prowadzone z Mikołajem karniowskim w Skawinie (1 IV i 12 V) skutkowały początkowo tylko zawieszeniem broni. Dopiero w 1446 roku biskupowi krakowskiemu udało się odzyskać księstwo.

Ania: /* Księstwo siewierskie w rękach biskupów krakowskich */

2015-06-22T11:43:35Z

Księstwo siewierskie w rękach biskupów krakowskich

← poprzednia wersja		Wersja z 13:43, 22 cze 2015
Linia 22:		Linia 22:
	Księstwo siewierskie było suwerenne terytorialnie i jurysdykcyjnie, miało własną gospodarkę, skarb i wojsko. Pewna, niejednoznaczna zależność od Rzeczypospolitej wynikała z uwagi na osobę króla, który faktycznie desygnował kandydata urząd biskupa krakowskiego i przyjmował od niego przysięgę wierności. Jednak nie powodowało to w żaden sposób rozciągnięcia jurysdykcji prawnej Królestwa Polskiego (później Rzeczypospolitej) nad księstwem siewierskim, gdyż biskupi krakowscy w Siewierzu występowali nie, jako najwyżsi przedstawiciele hierarchii kościelnej, tylko, jako książęta siewierscy - prawni następcy i kontynuatorzy władzy księcia cieszyńskiego Wacława I i jego poprzedników. W pierwszym okresie po objęciu władzy przez biskupów krakowskich (1443-1552) w księstwie trwał nadal ustrój lenny; miały zastosowanie takie instytucje prawa lennego jak inwestytura i homagium. Sytuacja zaczęła się zmieniać od 1552 roku, kiedy biskup [[Andrzej Zebrzydowski]] nadał przywilej zasadniczy dla szlachty siewierskiej (na przełomie XVI i XVII szlachta siewierska otrzymała 6 takich przywilejów). Do 1790 roku biskupi krakowscy byli najwyższymi prawodawcami i sędziami dla siewierzan, a zjazdy miejscowej szlachty miały niewielkie znaczenie. W zakresie sądownictwa i sytemu prawnego przynajmniej do początków XVII wieku sięgano do wzorów czeskich, dlatego też stosowano tam prawo miejscowe, w tym oba Landfrydy dla krajów Korony Czeskiej z 1512 i 1528 roku. Z czasem jednak polskie prawo ziemskie stało się na tyle atrakcyjne dla szlachty, że od 1625 roku weszło ono do powszechnego użycia; nie wytworzyło się jednak odrębne prawo siewierskie.		Księstwo siewierskie było suwerenne terytorialnie i jurysdykcyjnie, miało własną gospodarkę, skarb i wojsko. Pewna, niejednoznaczna zależność od Rzeczypospolitej wynikała z uwagi na osobę króla, który faktycznie desygnował kandydata urząd biskupa krakowskiego i przyjmował od niego przysięgę wierności. Jednak nie powodowało to w żaden sposób rozciągnięcia jurysdykcji prawnej Królestwa Polskiego (później Rzeczypospolitej) nad księstwem siewierskim, gdyż biskupi krakowscy w Siewierzu występowali nie, jako najwyżsi przedstawiciele hierarchii kościelnej, tylko, jako książęta siewierscy - prawni następcy i kontynuatorzy władzy księcia cieszyńskiego Wacława I i jego poprzedników. W pierwszym okresie po objęciu władzy przez biskupów krakowskich (1443-1552) w księstwie trwał nadal ustrój lenny; miały zastosowanie takie instytucje prawa lennego jak inwestytura i homagium. Sytuacja zaczęła się zmieniać od 1552 roku, kiedy biskup [[Andrzej Zebrzydowski]] nadał przywilej zasadniczy dla szlachty siewierskiej (na przełomie XVI i XVII szlachta siewierska otrzymała 6 takich przywilejów). Do 1790 roku biskupi krakowscy byli najwyższymi prawodawcami i sędziami dla siewierzan, a zjazdy miejscowej szlachty miały niewielkie znaczenie. W zakresie sądownictwa i sytemu prawnego przynajmniej do początków XVII wieku sięgano do wzorów czeskich, dlatego też stosowano tam prawo miejscowe, w tym oba Landfrydy dla krajów Korony Czeskiej z 1512 i 1528 roku. Z czasem jednak polskie prawo ziemskie stało się na tyle atrakcyjne dla szlachty, że od 1625 roku weszło ono do powszechnego użycia; nie wytworzyło się jednak odrębne prawo siewierskie.

	W czasie potopu szwedzkiego (1655-1660) księstwo siewierskie nominalnie pozostawało neutralne. Ponieważ jednak na zamku stacjonowały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, Szwedzi zajęli księstwo. Dopiero 11 czerwca 1790 roku Sejm Czteroletni zlikwidował księstwo siewierskie i przyłączył je do Rzeczypospolitej. Po trzecim rozbiorze Polski (1795) ziemie dawnego księstwa siewierskiego znalazły się w granicach Prus i zostały wcielone do prowincji śląskiej pod nazwą [[Nowy Śląsk \|Nowy Śląsk]]. W 1807 roku Napoleon Bonaparte restytuował księstwo siewierskie i łącząc go z dominium olkuskim w księstwo olkusko-siewierskie, oddał swemu marszałkowi [[Jean Lannes\|~~Jean~~ Lannesowi]], księciu Montebello (zm. 1812); w końcu tego roku siewierskie włączono jednak do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim (1815) Siewierz znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego, natomiast biskupi krakowscy na mocy przywileju cesarza Austrii [[Franciszek Józef I\|Franciszka Józefa I]], utrzymali tytuł książęcy. Tytułu tego używali aż do czasów po II wojnie światowej, a ostatnim był arcybiskup krakowski, książę kardynał [[Adam Stefan Sapieha]] (zm. w 1951).		W czasie potopu szwedzkiego (1655-1660) księstwo siewierskie nominalnie pozostawało neutralne. Ponieważ jednak na zamku stacjonowały oddziały hetmana Stefana Czarnieckiego, Szwedzi zajęli księstwo. Dopiero 11 czerwca 1790 roku Sejm Czteroletni zlikwidował księstwo siewierskie i przyłączył je do Rzeczypospolitej. Po trzecim rozbiorze Polski (1795) ziemie dawnego księstwa siewierskiego znalazły się w granicach Prus i zostały wcielone do prowincji śląskiej pod nazwą [[Nowy Śląsk \|Nowy Śląsk]]. W 1807 roku Napoleon Bonaparte restytuował księstwo siewierskie i łącząc go z dominium olkuskim w księstwo olkusko-siewierskie, oddał swemu marszałkowi [[Jean Lannes\|Janowi Lannesowi]], księciu Montebello (zm. 1812); w końcu tego roku siewierskie włączono jednak do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim (1815) Siewierz znalazł się w granicach Królestwa Kongresowego, natomiast biskupi krakowscy na mocy przywileju cesarza Austrii [[Franciszek Józef I\|Franciszka Józefa I]], utrzymali tytuł książęcy. Tytułu tego używali aż do czasów po II wojnie światowej, a ostatnim był arcybiskup krakowski, książę kardynał [[Adam Stefan Sapieha]] (zm. w 1951).

	==Bibliografia==		==Bibliografia==

← poprzednia wersja		Wersja z 13:47, 22 cze 2015
Linia 5:		Linia 5:

	[[Plik:Mapa księstwa siewierskiego.jpg\|400px\|thumb\|right\|Mapa szczególna Województwa Krakowskiego i Księstwa Siewierskiego]]		[[Plik:Mapa księstwa siewierskiego.jpg\|400px\|thumb\|right\|Mapa szczególna Województwa Krakowskiego i Księstwa Siewierskiego]]
	~~[[Plik:Poland Siewierz - castle.jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek biskupi w Siewierzu]]~~
	~~[[Plik:2000px-Księstwo siewierskie COA.svg.png\|400px\|thumb\|right\|Herb Księstwa Siewierskiego]]~~
	==Ziemia siewierska do końca XIV wieku==		==Ziemia siewierska do końca XIV wieku==
	Księstwo siewierskie (łac. Ducatus Severiensis); nazwa po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1341 roku, kiedy mowa jest o rozgraniczeniu między ziemią krakowską, księstwem opolskim i księstwem siewierskim. Początkowo ziemia siewierska wchodziła w skład dzielnicy krakowskiej i przynależała do kasztelanii bytomskiej. [[Kazimierz II Sprawiedliwy\|Kazimierz Sprawiedliwy]] po zdobyciu władzy w Krakowie w 1177 roku, chcąc pozyskać [[Mieszko I Laskonogi\|Mieszka Plątonogiego]] (Laskonogiego), [[Księstwo raciborskie\|księcia raciborskiego]], przekazał mu około 1178/1179 roku kasztelanie oświęcimską i bytomską. Z tej ostatniej, na początku lat trzydziestych XIII w., wyodrębniła się kasztelania siewierska. Niewykluczone, że inicjatorem był [[Henryk I Brodaty]], książę śląski i krakowski, w tym czasie sprawujący kuratelę nad księstwem opolsko-raciborskim z racji opieki nad małoletnimi synami [[Kazimierz I Opolski\|Kazimierza]] (zm. 1230), [[Mieszko II Otyły\|Mieszkiem Otyłym]] i [[Władysław I Opolski\|\|Władysławem]]. Około połowy XIII wieku [[Siewierz]] znalazł się w rękach [[Bolesław V Wstydliwy\|Bolesława Wstydliwego]], księcia krakowskiego, jednak już w końcu lat pięćdziesiątych tego stulecia ponownie stał się częścią składową księstwa opolsko-raciborskiego, rządzonego przez księcia Władysława opolskiego. Po śmierci tego księcia, w 1281 roku jego władztwo zostało podzielone między jego czterech synów: [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszko]] przejął [[Cieszyn]], [[Bolesław I Opolski\|Bolesław]] otrzymał Opole, [[Przemysław Raciborski\|Przemek]] osiadł w [[Racibórz\|Raciborzu]] natomiast [[Kazimierz Bytomski\|Kazimierzowi]] przypadły: [[Bytom]], [[Gliwice]], Koźle oraz [[Siewierz]] i [[Czeladź]], on też zapoczątkował linię Piastów bytomsko-kozielskich. W 1327 roku książę [[Władysław Bytomski\|Władysław]] (syn Kazimierza) złożył hołd królowi [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]], skutkiem tego [[Księstwo bytomsko-kozielskie \|księstwo bytomskie]] utrąciło samodzielność i stało się lennem czeskim (w dokumencie hołdowniczym Siewierz nie został jednak wymieniony).		Księstwo siewierskie (łac. Ducatus Severiensis); nazwa po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1341 roku, kiedy mowa jest o rozgraniczeniu między ziemią krakowską, księstwem opolskim i księstwem siewierskim. Początkowo ziemia siewierska wchodziła w skład dzielnicy krakowskiej i przynależała do kasztelanii bytomskiej. [[Kazimierz II Sprawiedliwy\|Kazimierz Sprawiedliwy]] po zdobyciu władzy w Krakowie w 1177 roku, chcąc pozyskać [[Mieszko I Laskonogi\|Mieszka Plątonogiego]] (Laskonogiego), [[Księstwo raciborskie\|księcia raciborskiego]], przekazał mu około 1178/1179 roku kasztelanie oświęcimską i bytomską. Z tej ostatniej, na początku lat trzydziestych XIII w., wyodrębniła się kasztelania siewierska. Niewykluczone, że inicjatorem był [[Henryk I Brodaty]], książę śląski i krakowski, w tym czasie sprawujący kuratelę nad księstwem opolsko-raciborskim z racji opieki nad małoletnimi synami [[Kazimierz I Opolski\|Kazimierza]] (zm. 1230), [[Mieszko II Otyły\|Mieszkiem Otyłym]] i [[Władysław I Opolski\|\|Władysławem]]. Około połowy XIII wieku [[Siewierz]] znalazł się w rękach [[Bolesław V Wstydliwy\|Bolesława Wstydliwego]], księcia krakowskiego, jednak już w końcu lat pięćdziesiątych tego stulecia ponownie stał się częścią składową księstwa opolsko-raciborskiego, rządzonego przez księcia Władysława opolskiego. Po śmierci tego księcia, w 1281 roku jego władztwo zostało podzielone między jego czterech synów: [[Mieszko I Cieszyński\|Mieszko]] przejął [[Cieszyn]], [[Bolesław I Opolski\|Bolesław]] otrzymał Opole, [[Przemysław Raciborski\|Przemek]] osiadł w [[Racibórz\|Raciborzu]] natomiast [[Kazimierz Bytomski\|Kazimierzowi]] przypadły: [[Bytom]], [[Gliwice]], Koźle oraz [[Siewierz]] i [[Czeladź]], on też zapoczątkował linię Piastów bytomsko-kozielskich. W 1327 roku książę [[Władysław Bytomski\|Władysław]] (syn Kazimierza) złożył hołd królowi [[Jan Luksemburski\|Janowi Luksemburskiemu]], skutkiem tego [[Księstwo bytomsko-kozielskie \|księstwo bytomskie]] utrąciło samodzielność i stało się lennem czeskim (w dokumencie hołdowniczym Siewierz nie został jednak wymieniony).
			[[Plik:2000px-Księstwo siewierskie COA.svg.png\|400px\|thumb\|right\|Herb Księstwa Siewierskiego]]
	W 1337 roku Władysław bytomski wraz z synem [[Kazimierz Kozielski\|Kazimierzem]] sprzedali (z prawem odkupu) okręg siewierski (castrum Sevor cum eius toto districtu), księciu cieszyńskiemu Kazimierzowi za 720 grzywien. Z kolei, syn Kazimierza cieszyńskiego, [[Przemysław I Noszak\|Przemysław Noszak]] w 1359 roku odsprzedał tę ziemię za 2300 grzywien [[Bolko II Mały\|Bolkowi II Małemu]] świdnickiemu. Jednak po śmierci Bolka II (zm. 1368) dystrykt siewierski, za zgodą króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]], wrócił przed rokiem 1372 w ręce książąt cieszyńskich. Dołączyli go do wschodniej części ziemi bytomskiej, przypadłej im w udziale po wymarciu Piastów bytomskich (1355) i podziale ich schedy z książętami oleśnickimi. Przed 1384 rokiem dołączyli jeszcze do dystryktu siewierskiego klucz koziegłowski, o który spierali się wcześniej z książętami oleśnickimi.		W 1337 roku Władysław bytomski wraz z synem [[Kazimierz Kozielski\|Kazimierzem]] sprzedali (z prawem odkupu) okręg siewierski (castrum Sevor cum eius toto districtu), księciu cieszyńskiemu Kazimierzowi za 720 grzywien. Z kolei, syn Kazimierza cieszyńskiego, [[Przemysław I Noszak\|Przemysław Noszak]] w 1359 roku odsprzedał tę ziemię za 2300 grzywien [[Bolko II Mały\|Bolkowi II Małemu]] świdnickiemu. Jednak po śmierci Bolka II (zm. 1368) dystrykt siewierski, za zgodą króla czeskiego [[Karol IV Luksemburski\|Karola IV]], wrócił przed rokiem 1372 w ręce książąt cieszyńskich. Dołączyli go do wschodniej części ziemi bytomskiej, przypadłej im w udziale po wymarciu Piastów bytomskich (1355) i podziale ich schedy z książętami oleśnickimi. Przed 1384 rokiem dołączyli jeszcze do dystryktu siewierskiego klucz koziegłowski, o który spierali się wcześniej z książętami oleśnickimi.

	==Zakup ziemi siewierskiej przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego==		==Zakup ziemi siewierskiej przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego==
			[[Plik:Poland Siewierz - castle.jpg\|400px\|thumb\|right\|Zamek biskupi w Siewierzu]]
	W 1442 roku, synowie księcia cieszyńskiego [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława I]] (zm. 1431), [[Wacław I Cieszyński\|Wacław]], [[Władysław Głogowski\|Władysław]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysław]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesław]] podzielili się schedą po nim; okręg siewierski i bytomski przypadł w udziale Wacławowi. Ten jednak już w grudniu 1443 roku, za zgodą braci i matki [[Eufemia Bytomska\|Eufemii]], sprzedał ducatum et terram Seweriensem biskupowi krakowskiemu, [[Zbiegniew Oleśnicki\|Zbigniewowi Oleśnickiemu]] za 6 tysięcy grzywien groszy szerokich czeskich. Ostatnią ratę w kwocie 2000 grzywien wypłacił przedstawicielom księcia, w imieniu biskupa [[Jan Długosz\|Jan Długosz]], 1 stycznia 1444 roku na zamku w Lipowcu. Przeciw tej transakcji wystąpił jednak [[Mikołaj V Karniowski\|Mikołaj]] książę karniowski, który zajął księstwo. Przeciw najeźdźcy został wysłany Piotr Szafraniec, podkomorzy krakowski, ale nie udało mu się usnąć księcia z Siewierza. W dodatku zaognił sytuację na pograniczu, gdyż prowadząc działania spustoszył dobra należące do [[Bolesław V Wołoszek\|Bolesława V opolskiego]], a ten w odwecie uwięził kupców krakowskich, zabierając im towary. W końcu marca 1444 roku walki ustały, a rozmowy pokojowe prowadzone z Mikołajem karniowskim w Skawinie (1 IV i 12 V) skutkowały początkowo tylko zawieszeniem broni. Dopiero w 1446 roku biskupowi krakowskiemu udało się odzyskać księstwo.		W 1442 roku, synowie księcia cieszyńskiego [[Bolesław I Cieszyński\|Bolesława I]] (zm. 1431), [[Wacław I Cieszyński\|Wacław]], [[Władysław Głogowski\|Władysław]], [[Przemysław II Cieszyński\|Przemysław]] i [[Bolesław II Cieszyński\|Bolesław]] podzielili się schedą po nim; okręg siewierski i bytomski przypadł w udziale Wacławowi. Ten jednak już w grudniu 1443 roku, za zgodą braci i matki [[Eufemia Bytomska\|Eufemii]], sprzedał ducatum et terram Seweriensem biskupowi krakowskiemu, [[Zbiegniew Oleśnicki\|Zbigniewowi Oleśnickiemu]] za 6 tysięcy grzywien groszy szerokich czeskich. Ostatnią ratę w kwocie 2000 grzywien wypłacił przedstawicielom księcia, w imieniu biskupa [[Jan Długosz\|Jan Długosz]], 1 stycznia 1444 roku na zamku w Lipowcu. Przeciw tej transakcji wystąpił jednak [[Mikołaj V Karniowski\|Mikołaj]] książę karniowski, który zajął księstwo. Przeciw najeźdźcy został wysłany Piotr Szafraniec, podkomorzy krakowski, ale nie udało mu się usnąć księcia z Siewierza. W dodatku zaognił sytuację na pograniczu, gdyż prowadząc działania spustoszył dobra należące do [[Bolesław V Wołoszek\|Bolesława V opolskiego]], a ten w odwecie uwięził kupców krakowskich, zabierając im towary. W końcu marca 1444 roku walki ustały, a rozmowy pokojowe prowadzone z Mikołajem karniowskim w Skawinie (1 IV i 12 V) skutkowały początkowo tylko zawieszeniem broni. Dopiero w 1446 roku biskupowi krakowskiemu udało się odzyskać księstwo.