Kronika Galla Anonima - Historia wersji

Praktykant o 09:03, 30 wrz 2019

2019-09-30T09:03:07Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:03, 30 wrz 2019
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Kultura i sztuka]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]		[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]

Praktykant o 09:18, 15 sty 2019

2019-01-15T09:18:24Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:18, 15 sty 2019
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]		[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]
			(ang. Gesta principium Polonorum,niem. Gesta principium Polonorum)


	Autor: [[dr Marta Kasprowska-Jarczyk]]		Autor: [[dr Marta Kasprowska-Jarczyk]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 06:58, 11 maj 2016

2016-05-11T06:58:54Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:58, 11 maj 2016
Linia 7:		Linia 7:


	Kronika Galla Anonima powstała w latach 1113-1116 na dworze polskiego władcy [[Bolesław III Krzywousty\|Bolesława III Krzywoustego]]. Jej autorem jest anonimowy zakonnik pochodzący spoza ziem Królestwa Polskiego, który przez historyków nazwany został Gallem. Dzieje Polski opisane zostały w porządku chronologicznym, poczynając od czasów legendarnych aż po rok 1113. Gall Anonim swoją opowieść skoncentrował na czynach i cnotach księcia Bolesława, jak pisał we wstępie do kroniki: „Jest zaś zamiarem naszym pisać o Polsce, a przede wszystkim o księciu Bolesławie i ze względu na niego opisać niektóre godne pamięci czyny jego przodków”. Spośród źródeł kronikarza wymienić trzeba: przekazy ustne i świadectwa ludzi mu współczesnych, źródła pisane oraz autopsję. Kronika pozostawała w rękopisie aż do roku 1749, kiedy to na podstawie Rękopisu Heilsberskiego wydał ją Gottfried Lengnich. Pierwsze pełne tłumaczenie tekstu na język polski autorstwa Zygmunta Komarnickiego pochodzi z 1873 roku.		Kronika Galla Anonima powstała w latach 1113-1116 na dworze polskiego władcy [[Bolesław III Krzywousty\|Bolesława III Krzywoustego]]. Jej autorem jest anonimowy zakonnik pochodzący spoza ziem Królestwa Polskiego, który przez historyków nazwany został Gallem. Dzieje Polski opisane zostały w porządku chronologicznym, poczynając od czasów legendarnych aż po rok 1113. Gall Anonim swoją opowieść skoncentrował na czynach i cnotach księcia Bolesława, jak pisał we wstępie do kroniki: „Jest zaś zamiarem naszym pisać o Polsce, a przede wszystkim o księciu Bolesławie i ze względu na niego opisać niektóre godne pamięci czyny jego przodków”. Spośród źródeł kronikarza wymienić trzeba: przekazy ustne i świadectwa ludzi mu współczesnych, źródła pisane oraz autopsję. Kronika pozostawała w rękopisie aż do roku 1749, kiedy to na podstawie Rękopisu Heilsberskiego wydał ją Gottfried Lengnich. Pierwsze pełne tłumaczenie tekstu na język polski autorstwa Zygmunta Komarnickiego pochodzi z 1873 roku.

	==Nazwa Śląsk w Kronice==		==Nazwa Śląsk w Kronice==

Garbaczm o 09:40, 30 mar 2016

2016-03-30T09:40:28Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:40, 30 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]
	Autor: [[dr Marta Kasprowska-Jarczyk]]		Autor: [[dr Marta Kasprowska-Jarczyk]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 12:57, 22 mar 2016

2016-03-22T12:57:57Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:57, 22 mar 2016
Linia 16:		Linia 16:

	Kronika Galla Anonima przynosi pierwsze informacje na temat politycznego znaczenia [[Kędzierzyn-Koźle\|Koźla]], osady położonej w pobliżu granicy czeskiej. Historiograf podkreśla graniczne położenie Koźla przy okazji opisywania zagadkowego pożaru w grodzie, który miał miejsce około 1106 roku:		Kronika Galla Anonima przynosi pierwsze informacje na temat politycznego znaczenia [[Kędzierzyn-Koźle\|Koźla]], osady położonej w pobliżu granicy czeskiej. Historiograf podkreśla graniczne położenie Koźla przy okazji opisywania zagadkowego pożaru w grodzie, który miał miejsce około 1106 roku:
	<small>„Tymczasem zwiastowano mu [Bolesławowi Krzywoustemu] właśnie, że gród Koźle na pograniczu czeskim spłonął, sam przez się jednak, a nie z ręki wrogów. On jednak sądząc, że ktoś podstępnie to uczynił, i obawiając się, że Czesi pospieszą gród obwarować, natychmiast pognał tam z bardzo nielicznym pocztem i własnymi rękami robotę rozpoczął na miejscu” (II, 36).</small>		*<small>„Tymczasem zwiastowano mu [Bolesławowi Krzywoustemu] właśnie, że gród Koźle na pograniczu czeskim spłonął, sam przez się jednak, a nie z ręki wrogów. On jednak sądząc, że ktoś podstępnie to uczynił, i obawiając się, że Czesi pospieszą gród obwarować, natychmiast pognał tam z bardzo nielicznym pocztem i własnymi rękami robotę rozpoczął na miejscu” (II, 36).</small>

	Kolejna wzmianka Galla o walkach z Morawianami w Koźlu pochodzi z 1108 roku i towarzyszy jej informacja o odbiciu [[Racibórz\|Raciborza]] przez Polaków z rąk czeskich:		Kolejna wzmianka Galla o walkach z Morawianami w Koźlu pochodzi z 1108 roku i towarzyszy jej informacja o odbiciu [[Racibórz\|Raciborza]] przez Polaków z rąk czeskich:
	<small>„Teraz zaś [poniechawszy] Pomorzan zwróćmy się do Czechów, byśmy nazbyt długo pozostając przy tym samym temacie nie wydawali się zbyt opieszali. Gdy więc Bolesław stał na straży kraju i wszelkimi siłami dbał o sławę ojczyzny, zdarzyło się właśnie, że zjawili się Morawianie, chcąc ubiec gród Koźle w tajemnicy przed Polakami. Wówczas to Bolesław wysłał pewnych zacnych rycerzy celem zajęcia, jeśliby to było możliwe, Raciborza, sam jednak dla tej przyczyny nie zaniechał łowów i wypoczynku. Owi zaś zacni rycerze odeszli i stoczyli walkę z Morawianami, w której kilku zacnych spośród Polaków padło w boju, jednak ich towarzysze odzierżyli pole zwycięskiej bitwy i [zdobyli] gród. Tak to wybici zostali Morawianie w walce, a owi w grodzie [Raciborzu], nie wiedząc o niczym, zostali zagarnięci”. (II, 45)</small>		*<small>„Teraz zaś [poniechawszy] Pomorzan zwróćmy się do Czechów, byśmy nazbyt długo pozostając przy tym samym temacie nie wydawali się zbyt opieszali. Gdy więc Bolesław stał na straży kraju i wszelkimi siłami dbał o sławę ojczyzny, zdarzyło się właśnie, że zjawili się Morawianie, chcąc ubiec gród Koźle w tajemnicy przed Polakami. Wówczas to Bolesław wysłał pewnych zacnych rycerzy celem zajęcia, jeśliby to było możliwe, Raciborza, sam jednak dla tej przyczyny nie zaniechał łowów i wypoczynku. Owi zaś zacni rycerze odeszli i stoczyli walkę z Morawianami, w której kilku zacnych spośród Polaków padło w boju, jednak ich towarzysze odzierżyli pole zwycięskiej bitwy i [zdobyli] gród. Tak to wybici zostali Morawianie w walce, a owi w grodzie [Raciborzu], nie wiedząc o niczym, zostali zagarnięci”. (II, 45)</small>

	Jerzy Rajman zauważył, że Koźle było w XII wieku grodem o sporym znaczeniu strategicznym, ubezpieczającym skrzyżowanie drogi z Opawy do Opola i Wrocławia, z boczną odnogą biegnącą z Pragi przez Nysę do [[Bytom\|Bytomia]] i Krakowa<ref> J. Rajman, Dzieje Koźla na tle okolicznych osad w okresie średniowiecza, w: Kędzierzyn-Koźle. Monografia miasta, red. E. Nycz, S. Senft, Opole 2001, s. 23</ref>.		Jerzy Rajman zauważył, że Koźle było w XII wieku grodem o sporym znaczeniu strategicznym, ubezpieczającym skrzyżowanie drogi z Opawy do Opola i Wrocławia, z boczną odnogą biegnącą z Pragi przez Nysę do [[Bytom\|Bytomia]] i Krakowa<ref> J. Rajman, Dzieje Koźla na tle okolicznych osad w okresie średniowiecza, w: Kędzierzyn-Koźle. Monografia miasta, red. E. Nycz, S. Senft, Opole 2001, s. 23</ref>.

Garbaczm o 12:57, 22 mar 2016

2016-03-22T12:57:35Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:57, 22 mar 2016
Linia 11:		Linia 11:
	Gall Anonim bardzo rzadko używał nazw poszczególnych regionów terytorialnych Polski piastowskiej (w jego kronice pojawia się określenia Pomorze i Mazowsze). Termin [[Śląsk]] w ogóle nie występuje w jego dziele, co można tłumaczyć faktem, iż w XII wieku ta nazwa terytorialna nie odnosiła się do konkretnych ziem. W kronice Galla, przy okazji opisywania różnych zdarzeń i zjawisk, spotkać można przywołania konkretnych nazw miejscowości leżących obecnie na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]].		Gall Anonim bardzo rzadko używał nazw poszczególnych regionów terytorialnych Polski piastowskiej (w jego kronice pojawia się określenia Pomorze i Mazowsze). Termin [[Śląsk]] w ogóle nie występuje w jego dziele, co można tłumaczyć faktem, iż w XII wieku ta nazwa terytorialna nie odnosiła się do konkretnych ziem. W kronice Galla, przy okazji opisywania różnych zdarzeń i zjawisk, spotkać można przywołania konkretnych nazw miejscowości leżących obecnie na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]].

	Gall Anonim używał zamiennie pojęć ducatus, provincia i regio Wratislaviensis w odniesieniu do całego Śląska. Wprowadził również na karty kroniki określenie regio Zleznensis (II, 50) – czyli „kraj śląski”, przy okazji opisywania ataków Zbigniewa i jego czeskich sojuszników na tereny Polski południowej<ref> S. Maździoch, Śląsk między Gnieznem a Pragą, w: Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, red. H. Samsonowicz, Kraków 2000, s. 176; R. Grodecki, Dzieje polityczne Śląska do r. 1290, w: Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, Kraków 2013 (reprint), s. 165.</ref>. Nie wiadomo jaki dokładnie zasięg terytorialny obejmowało to pojęcie, można się natomiast domyślać, że w skład „kraju śląskiego” wchodziły również tereny późniejszego Górnego Śląska. Trzeba zastanowić się nad tym, czy Gall utożsamiał Śląsk z prowincją wrocławską, która w szerszym znaczeniu odpowiadałaby terenom diecezji wrocławskiej, a w znaczeniu węższym byłaby ograniczona tylko do granic późniejszego księstwa wrocławskiego. W takim ujęciu Opole na pewno nie wchodziło w skład prowincji krakowskiej, a więc musiało być częścią prowincji wrocławskiej.		Gall Anonim używał zamiennie pojęć ducatus, provincia i regio Wratislaviensis w odniesieniu do całego Śląska. Wprowadził również na karty kroniki określenie regio Zleznensis (II, 50) – czyli „kraj śląski”, przy okazji opisywania ataków Zbigniewa i jego czeskich sojuszników na tereny Polski południowej<ref> S. Maździoch, Śląsk między Gnieznem a Pragą, w: Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, red. H. Samsonowicz, Kraków 2000, s. 176; R. Grodecki, Dzieje polityczne Śląska do r. 1290, w: Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, Kraków 2013 (reprint), s. 165.</ref>. Nie wiadomo jaki dokładnie zasięg terytorialny obejmowało to pojęcie, można się natomiast domyślać, że w skład „kraju śląskiego” wchodziły również tereny późniejszego Górnego Śląska. Trzeba zastanowić się nad tym, czy Gall utożsamiał Śląsk z prowincją wrocławską, która w szerszym znaczeniu odpowiadałaby terenom [[Diecezja wrocławska\|diecezji wrocławskiej]], a w znaczeniu węższym byłaby ograniczona tylko do granic późniejszego księstwa wrocławskiego. W takim ujęciu Opole na pewno nie wchodziło w skład prowincji krakowskiej, a więc musiało być częścią prowincji wrocławskiej.

	==Górnośląskie miejscowości w Kronice Galla Anonima==		==Górnośląskie miejscowości w Kronice Galla Anonima==

	Kronika Galla Anonima przynosi pierwsze informacje na temat politycznego znaczenia Koźla, osady położonej w pobliżu granicy czeskiej. Historiograf podkreśla graniczne położenie Koźla przy okazji opisywania zagadkowego pożaru w grodzie, który miał miejsce około 1106 roku:		Kronika Galla Anonima przynosi pierwsze informacje na temat politycznego znaczenia [[Kędzierzyn-Koźle\|Koźla]], osady położonej w pobliżu granicy czeskiej. Historiograf podkreśla graniczne położenie Koźla przy okazji opisywania zagadkowego pożaru w grodzie, który miał miejsce około 1106 roku:
	„Tymczasem zwiastowano mu [Bolesławowi Krzywoustemu] właśnie, że gród Koźle na pograniczu czeskim spłonął, sam przez się jednak, a nie z ręki wrogów. On jednak sądząc, że ktoś podstępnie to uczynił, i obawiając się, że Czesi pospieszą gród obwarować, natychmiast pognał tam z bardzo nielicznym pocztem i własnymi rękami robotę rozpoczął na miejscu” (II, 36).		<small>„Tymczasem zwiastowano mu [Bolesławowi Krzywoustemu] właśnie, że gród Koźle na pograniczu czeskim spłonął, sam przez się jednak, a nie z ręki wrogów. On jednak sądząc, że ktoś podstępnie to uczynił, i obawiając się, że Czesi pospieszą gród obwarować, natychmiast pognał tam z bardzo nielicznym pocztem i własnymi rękami robotę rozpoczął na miejscu” (II, 36).</small>

	Kolejna wzmianka Galla o walkach z Morawianami w Koźlu pochodzi z 1108 roku i towarzyszy jej informacja o odbiciu Raciborza przez Polaków z rąk czeskich:		Kolejna wzmianka Galla o walkach z Morawianami w Koźlu pochodzi z 1108 roku i towarzyszy jej informacja o odbiciu [[Racibórz\|Raciborza]] przez Polaków z rąk czeskich:
	<small>„Teraz zaś [poniechawszy] Pomorzan zwróćmy się do Czechów, byśmy nazbyt długo pozostając przy tym samym temacie nie wydawali się zbyt opieszali. Gdy więc Bolesław stał na straży kraju i wszelkimi siłami dbał o sławę ojczyzny, zdarzyło się właśnie, że zjawili się Morawianie, chcąc ubiec gród Koźle w tajemnicy przed Polakami. Wówczas to Bolesław wysłał pewnych zacnych rycerzy celem zajęcia, jeśliby to było możliwe, Raciborza, sam jednak dla tej przyczyny nie zaniechał łowów i wypoczynku. Owi zaś zacni rycerze odeszli i stoczyli walkę z Morawianami, w której kilku zacnych spośród Polaków padło w boju, jednak ich towarzysze odzierżyli pole zwycięskiej bitwy i [zdobyli] gród. Tak to wybici zostali Morawianie w walce, a owi w grodzie [Raciborzu], nie wiedząc o niczym, zostali zagarnięci”. (II, 45)</small>		<small>„Teraz zaś [poniechawszy] Pomorzan zwróćmy się do Czechów, byśmy nazbyt długo pozostając przy tym samym temacie nie wydawali się zbyt opieszali. Gdy więc Bolesław stał na straży kraju i wszelkimi siłami dbał o sławę ojczyzny, zdarzyło się właśnie, że zjawili się Morawianie, chcąc ubiec gród Koźle w tajemnicy przed Polakami. Wówczas to Bolesław wysłał pewnych zacnych rycerzy celem zajęcia, jeśliby to było możliwe, Raciborza, sam jednak dla tej przyczyny nie zaniechał łowów i wypoczynku. Owi zaś zacni rycerze odeszli i stoczyli walkę z Morawianami, w której kilku zacnych spośród Polaków padło w boju, jednak ich towarzysze odzierżyli pole zwycięskiej bitwy i [zdobyli] gród. Tak to wybici zostali Morawianie w walce, a owi w grodzie [Raciborzu], nie wiedząc o niczym, zostali zagarnięci”. (II, 45)</small>

	Jerzy Rajman zauważył, że Koźle było w XII wieku grodem o sporym znaczeniu strategicznym, ubezpieczającym skrzyżowanie drogi z Opawy do Opola i Wrocławia, z boczną odnogą biegnącą z Pragi przez Nysę do Bytomia i Krakowa<ref> J. Rajman, Dzieje Koźla na tle okolicznych osad w okresie średniowiecza, w: Kędzierzyn-Koźle. Monografia miasta, red. E. Nycz, S. Senft, Opole 2001, s. 23</ref>.		Jerzy Rajman zauważył, że Koźle było w XII wieku grodem o sporym znaczeniu strategicznym, ubezpieczającym skrzyżowanie drogi z Opawy do Opola i Wrocławia, z boczną odnogą biegnącą z Pragi przez Nysę do [[Bytom\|Bytomia]] i Krakowa<ref> J. Rajman, Dzieje Koźla na tle okolicznych osad w okresie średniowiecza, w: Kędzierzyn-Koźle. Monografia miasta, red. E. Nycz, S. Senft, Opole 2001, s. 23</ref>.
	Zarówno Koźle, jak i Racibórz w ujęciu Galla Anonima znajdowały się na pograniczu i były przedmiotem walk pomiędzy wojskami księcia Bolesława i Morawianami na początku XII wieku.
			Zarówno Koźle, jak i Racibórz w ujęciu Galla Anonima znajdowały się na pograniczu i były przedmiotem walk pomiędzy wojskami księcia Bolesława i Morawianami na początku XII wieku.

	==Bibliografia==		==Bibliografia==

Garbaczm o 12:54, 22 mar 2016

2016-03-22T12:54:46Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:54, 22 mar 2016
Linia 6:		Linia 6:

	Kronika Galla Anonima powstała w latach 1113-1116 na dworze polskiego władcy [[Bolesław III Krzywousty\|Bolesława III Krzywoustego]]. Jej autorem jest anonimowy zakonnik pochodzący spoza ziem Królestwa Polskiego, który przez historyków nazwany został Gallem. Dzieje Polski opisane zostały w porządku chronologicznym, poczynając od czasów legendarnych aż po rok 1113. Gall Anonim swoją opowieść skoncentrował na czynach i cnotach księcia Bolesława, jak pisał we wstępie do kroniki: „Jest zaś zamiarem naszym pisać o Polsce, a przede wszystkim o księciu Bolesławie i ze względu na niego opisać niektóre godne pamięci czyny jego przodków”. Spośród źródeł kronikarza wymienić trzeba: przekazy ustne i świadectwa ludzi mu współczesnych, źródła pisane oraz autopsję. Kronika pozostawała w rękopisie aż do roku 1749, kiedy to na podstawie Rękopisu Heilsberskiego wydał ją Gottfried Lengnich. Pierwsze pełne tłumaczenie tekstu na język polski autorstwa Zygmunta Komarnickiego pochodzi z 1873 roku.		Kronika Galla Anonima powstała w latach 1113-1116 na dworze polskiego władcy [[Bolesław III Krzywousty\|Bolesława III Krzywoustego]]. Jej autorem jest anonimowy zakonnik pochodzący spoza ziem Królestwa Polskiego, który przez historyków nazwany został Gallem. Dzieje Polski opisane zostały w porządku chronologicznym, poczynając od czasów legendarnych aż po rok 1113. Gall Anonim swoją opowieść skoncentrował na czynach i cnotach księcia Bolesława, jak pisał we wstępie do kroniki: „Jest zaś zamiarem naszym pisać o Polsce, a przede wszystkim o księciu Bolesławie i ze względu na niego opisać niektóre godne pamięci czyny jego przodków”. Spośród źródeł kronikarza wymienić trzeba: przekazy ustne i świadectwa ludzi mu współczesnych, źródła pisane oraz autopsję. Kronika pozostawała w rękopisie aż do roku 1749, kiedy to na podstawie Rękopisu Heilsberskiego wydał ją Gottfried Lengnich. Pierwsze pełne tłumaczenie tekstu na język polski autorstwa Zygmunta Komarnickiego pochodzi z 1873 roku.


	==Nazwa Śląsk w Kronice==		==Nazwa Śląsk w Kronice==
	Gall Anonim bardzo rzadko używał nazw poszczególnych regionów terytorialnych Polski piastowskiej (w jego kronice pojawia się określenia Pomorze i Mazowsze). Termin Śląsk w ogóle nie występuje w jego dziele, co można tłumaczyć faktem, iż w XII wieku ta nazwa terytorialna nie odnosiła się do konkretnych ziem. W kronice Galla, przy okazji opisywania różnych zdarzeń i zjawisk, spotkać można przywołania konkretnych nazw miejscowości leżących obecnie na Górnym Śląsku.
	Gall Anonim używał zamiennie pojęć ducatus, provincia i regio Wratislaviensis w odniesieniu do całego Śląska. Wprowadził również na karty kroniki określenie regio Zleznensis (II, 50) – czyli „kraj śląski”, przy okazji opisywania ataków Zbigniewa i jego czeskich sojuszników na tereny Polski południowej<ref> S. Maździoch, Śląsk między Gnieznem a Pragą, w: Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, red. H. Samsonowicz, Kraków 2000, s. 176; R. Grodecki, Dzieje polityczne Śląska do r. 1290, w: Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, Kraków 2013 (reprint), s. 165.</ref>. Nie wiadomo jaki dokładnie zasięg terytorialny obejmowało to pojęcie, można się natomiast domyślać, że w skład „kraju śląskiego” wchodziły również tereny późniejszego Górnego Śląska. Trzeba zastanowić się nad tym, czy Gall utożsamiał Śląsk z prowincją wrocławską, która w szerszym znaczeniu odpowiadałaby terenom diecezji wrocławskiej, a w znaczeniu węższym byłaby ograniczona tylko do granic późniejszego księstwa wrocławskiego. W takim ujęciu Opole na pewno nie wchodziło w skład prowincji krakowskiej, a więc musiało być częścią prowincji wrocławskiej.		Gall Anonim bardzo rzadko używał nazw poszczególnych regionów terytorialnych Polski piastowskiej (w jego kronice pojawia się określenia Pomorze i Mazowsze). Termin [[Śląsk]] w ogóle nie występuje w jego dziele, co można tłumaczyć faktem, iż w XII wieku ta nazwa terytorialna nie odnosiła się do konkretnych ziem. W kronice Galla, przy okazji opisywania różnych zdarzeń i zjawisk, spotkać można przywołania konkretnych nazw miejscowości leżących obecnie na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]].

			Gall Anonim używał zamiennie pojęć ducatus, provincia i regio Wratislaviensis w odniesieniu do całego Śląska. Wprowadził również na karty kroniki określenie regio Zleznensis (II, 50) – czyli „kraj śląski”, przy okazji opisywania ataków Zbigniewa i jego czeskich sojuszników na tereny Polski południowej<ref> S. Maździoch, Śląsk między Gnieznem a Pragą, w: Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, red. H. Samsonowicz, Kraków 2000, s. 176; R. Grodecki, Dzieje polityczne Śląska do r. 1290, w: Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, Kraków 2013 (reprint), s. 165.</ref>. Nie wiadomo jaki dokładnie zasięg terytorialny obejmowało to pojęcie, można się natomiast domyślać, że w skład „kraju śląskiego” wchodziły również tereny późniejszego Górnego Śląska. Trzeba zastanowić się nad tym, czy Gall utożsamiał Śląsk z prowincją wrocławską, która w szerszym znaczeniu odpowiadałaby terenom diecezji wrocławskiej, a w znaczeniu węższym byłaby ograniczona tylko do granic późniejszego księstwa wrocławskiego. W takim ujęciu Opole na pewno nie wchodziło w skład prowincji krakowskiej, a więc musiało być częścią prowincji wrocławskiej.

	==Górnośląskie miejscowości w Kronice Galla Anonima==		==Górnośląskie miejscowości w Kronice Galla Anonima==
	Kronika Galla Anonima przynosi pierwsze informacje na temat politycznego znaczenia Koźla, osady położonej w pobliżu granicy czeskiej. Historiograf podkreśla graniczne położenie Koźla przy okazji opisywania zagadkowego pożaru w grodzie, który miał miejsce około 1106 roku:
			Kronika Galla Anonima przynosi pierwsze informacje na temat politycznego znaczenia Koźla, osady położonej w pobliżu granicy czeskiej. Historiograf podkreśla graniczne położenie Koźla przy okazji opisywania zagadkowego pożaru w grodzie, który miał miejsce około 1106 roku:
	„Tymczasem zwiastowano mu [Bolesławowi Krzywoustemu] właśnie, że gród Koźle na pograniczu czeskim spłonął, sam przez się jednak, a nie z ręki wrogów. On jednak sądząc, że ktoś podstępnie to uczynił, i obawiając się, że Czesi pospieszą gród obwarować, natychmiast pognał tam z bardzo nielicznym pocztem i własnymi rękami robotę rozpoczął na miejscu” (II, 36).		„Tymczasem zwiastowano mu [Bolesławowi Krzywoustemu] właśnie, że gród Koźle na pograniczu czeskim spłonął, sam przez się jednak, a nie z ręki wrogów. On jednak sądząc, że ktoś podstępnie to uczynił, i obawiając się, że Czesi pospieszą gród obwarować, natychmiast pognał tam z bardzo nielicznym pocztem i własnymi rękami robotę rozpoczął na miejscu” (II, 36).
	Kolejna wzmianka Galla o walkach z Morawianami w Koźlu pochodzi z 1108 roku i towarzyszy jej informacja o odbiciu Raciborza przez Polaków z rąk czeskich:
	„Teraz zaś [poniechawszy] Pomorzan zwróćmy się do Czechów, byśmy nazbyt długo pozostając przy tym samym temacie nie wydawali się zbyt opieszali. Gdy więc Bolesław stał na straży kraju i wszelkimi siłami dbał o sławę ojczyzny, zdarzyło się właśnie, że zjawili się Morawianie, chcąc ubiec gród Koźle w tajemnicy przed Polakami. Wówczas to Bolesław wysłał pewnych zacnych rycerzy celem zajęcia, jeśliby to było możliwe, Raciborza, sam jednak dla tej przyczyny nie zaniechał łowów i wypoczynku. Owi zaś zacni rycerze odeszli i stoczyli walkę z Morawianami, w której kilku zacnych spośród Polaków padło w boju, jednak ich towarzysze odzierżyli pole zwycięskiej bitwy i [zdobyli] gród. Tak to wybici zostali Morawianie w walce, a owi w grodzie [Raciborzu], nie wiedząc o niczym, zostali zagarnięci”. (II, 45)		Kolejna wzmianka Galla o walkach z Morawianami w Koźlu pochodzi z 1108 roku i towarzyszy jej informacja o odbiciu Raciborza przez Polaków z rąk czeskich:
			<small>„Teraz zaś [poniechawszy] Pomorzan zwróćmy się do Czechów, byśmy nazbyt długo pozostając przy tym samym temacie nie wydawali się zbyt opieszali. Gdy więc Bolesław stał na straży kraju i wszelkimi siłami dbał o sławę ojczyzny, zdarzyło się właśnie, że zjawili się Morawianie, chcąc ubiec gród Koźle w tajemnicy przed Polakami. Wówczas to Bolesław wysłał pewnych zacnych rycerzy celem zajęcia, jeśliby to było możliwe, Raciborza, sam jednak dla tej przyczyny nie zaniechał łowów i wypoczynku. Owi zaś zacni rycerze odeszli i stoczyli walkę z Morawianami, w której kilku zacnych spośród Polaków padło w boju, jednak ich towarzysze odzierżyli pole zwycięskiej bitwy i [zdobyli] gród. Tak to wybici zostali Morawianie w walce, a owi w grodzie [Raciborzu], nie wiedząc o niczym, zostali zagarnięci”. (II, 45)</small>

	Jerzy Rajman zauważył, że Koźle było w XII wieku grodem o sporym znaczeniu strategicznym, ubezpieczającym skrzyżowanie drogi z Opawy do Opola i Wrocławia, z boczną odnogą biegnącą z Pragi przez Nysę do Bytomia i Krakowa<ref> J. Rajman, Dzieje Koźla na tle okolicznych osad w okresie średniowiecza, w: Kędzierzyn-Koźle. Monografia miasta, red. E. Nycz, S. Senft, Opole 2001, s. 23</ref>.		Jerzy Rajman zauważył, że Koźle było w XII wieku grodem o sporym znaczeniu strategicznym, ubezpieczającym skrzyżowanie drogi z Opawy do Opola i Wrocławia, z boczną odnogą biegnącą z Pragi przez Nysę do Bytomia i Krakowa<ref> J. Rajman, Dzieje Koźla na tle okolicznych osad w okresie średniowiecza, w: Kędzierzyn-Koźle. Monografia miasta, red. E. Nycz, S. Senft, Opole 2001, s. 23</ref>.
	Zarówno Koźle, jak i Racibórz w ujęciu Galla Anonima znajdowały się na pograniczu i były przedmiotem walk pomiędzy wojskami księcia Bolesława i Morawianami na początku XII wieku.		Zarówno Koźle, jak i Racibórz w ujęciu Galla Anonima znajdowały się na pograniczu i były przedmiotem walk pomiędzy wojskami księcia Bolesława i Morawianami na początku XII wieku.

Garbaczm o 12:45, 22 mar 2016

2016-03-22T12:45:31Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:45, 22 mar 2016
Linia 5:		Linia 5:


			Kronika Galla Anonima powstała w latach 1113-1116 na dworze polskiego władcy [[Bolesław III Krzywousty\|Bolesława III Krzywoustego]]. Jej autorem jest anonimowy zakonnik pochodzący spoza ziem Królestwa Polskiego, który przez historyków nazwany został Gallem. Dzieje Polski opisane zostały w porządku chronologicznym, poczynając od czasów legendarnych aż po rok 1113. Gall Anonim swoją opowieść skoncentrował na czynach i cnotach księcia Bolesława, jak pisał we wstępie do kroniki: „Jest zaś zamiarem naszym pisać o Polsce, a przede wszystkim o księciu Bolesławie i ze względu na niego opisać niektóre godne pamięci czyny jego przodków”. Spośród źródeł kronikarza wymienić trzeba: przekazy ustne i świadectwa ludzi mu współczesnych, źródła pisane oraz autopsję. Kronika pozostawała w rękopisie aż do roku 1749, kiedy to na podstawie Rękopisu Heilsberskiego wydał ją Gottfried Lengnich. Pierwsze pełne tłumaczenie tekstu na język polski autorstwa Zygmunta Komarnickiego pochodzi z 1873 roku.


			==Nazwa Śląsk w Kronice==
			Gall Anonim bardzo rzadko używał nazw poszczególnych regionów terytorialnych Polski piastowskiej (w jego kronice pojawia się określenia Pomorze i Mazowsze). Termin Śląsk w ogóle nie występuje w jego dziele, co można tłumaczyć faktem, iż w XII wieku ta nazwa terytorialna nie odnosiła się do konkretnych ziem. W kronice Galla, przy okazji opisywania różnych zdarzeń i zjawisk, spotkać można przywołania konkretnych nazw miejscowości leżących obecnie na Górnym Śląsku.
			Gall Anonim używał zamiennie pojęć ducatus, provincia i regio Wratislaviensis w odniesieniu do całego Śląska. Wprowadził również na karty kroniki określenie regio Zleznensis (II, 50) – czyli „kraj śląski”, przy okazji opisywania ataków Zbigniewa i jego czeskich sojuszników na tereny Polski południowej<ref> S. Maździoch, Śląsk między Gnieznem a Pragą, w: Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, red. H. Samsonowicz, Kraków 2000, s. 176; R. Grodecki, Dzieje polityczne Śląska do r. 1290, w: Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, Kraków 2013 (reprint), s. 165.</ref>. Nie wiadomo jaki dokładnie zasięg terytorialny obejmowało to pojęcie, można się natomiast domyślać, że w skład „kraju śląskiego” wchodziły również tereny późniejszego Górnego Śląska. Trzeba zastanowić się nad tym, czy Gall utożsamiał Śląsk z prowincją wrocławską, która w szerszym znaczeniu odpowiadałaby terenom diecezji wrocławskiej, a w znaczeniu węższym byłaby ograniczona tylko do granic późniejszego księstwa wrocławskiego. W takim ujęciu Opole na pewno nie wchodziło w skład prowincji krakowskiej, a więc musiało być częścią prowincji wrocławskiej.

			==Górnośląskie miejscowości w Kronice Galla Anonima==
			Kronika Galla Anonima przynosi pierwsze informacje na temat politycznego znaczenia Koźla, osady położonej w pobliżu granicy czeskiej. Historiograf podkreśla graniczne położenie Koźla przy okazji opisywania zagadkowego pożaru w grodzie, który miał miejsce około 1106 roku:
			„Tymczasem zwiastowano mu [Bolesławowi Krzywoustemu] właśnie, że gród Koźle na pograniczu czeskim spłonął, sam przez się jednak, a nie z ręki wrogów. On jednak sądząc, że ktoś podstępnie to uczynił, i obawiając się, że Czesi pospieszą gród obwarować, natychmiast pognał tam z bardzo nielicznym pocztem i własnymi rękami robotę rozpoczął na miejscu” (II, 36).
			Kolejna wzmianka Galla o walkach z Morawianami w Koźlu pochodzi z 1108 roku i towarzyszy jej informacja o odbiciu Raciborza przez Polaków z rąk czeskich:
			„Teraz zaś [poniechawszy] Pomorzan zwróćmy się do Czechów, byśmy nazbyt długo pozostając przy tym samym temacie nie wydawali się zbyt opieszali. Gdy więc Bolesław stał na straży kraju i wszelkimi siłami dbał o sławę ojczyzny, zdarzyło się właśnie, że zjawili się Morawianie, chcąc ubiec gród Koźle w tajemnicy przed Polakami. Wówczas to Bolesław wysłał pewnych zacnych rycerzy celem zajęcia, jeśliby to było możliwe, Raciborza, sam jednak dla tej przyczyny nie zaniechał łowów i wypoczynku. Owi zaś zacni rycerze odeszli i stoczyli walkę z Morawianami, w której kilku zacnych spośród Polaków padło w boju, jednak ich towarzysze odzierżyli pole zwycięskiej bitwy i [zdobyli] gród. Tak to wybici zostali Morawianie w walce, a owi w grodzie [Raciborzu], nie wiedząc o niczym, zostali zagarnięci”. (II, 45)
			Jerzy Rajman zauważył, że Koźle było w XII wieku grodem o sporym znaczeniu strategicznym, ubezpieczającym skrzyżowanie drogi z Opawy do Opola i Wrocławia, z boczną odnogą biegnącą z Pragi przez Nysę do Bytomia i Krakowa<ref> J. Rajman, Dzieje Koźla na tle okolicznych osad w okresie średniowiecza, w: Kędzierzyn-Koźle. Monografia miasta, red. E. Nycz, S. Senft, Opole 2001, s. 23</ref>.
			Zarówno Koźle, jak i Racibórz w ujęciu Galla Anonima znajdowały się na pograniczu i były przedmiotem walk pomiędzy wojskami księcia Bolesława i Morawianami na początku XII wieku.

	==Bibliografia==		==Bibliografia==

Garbaczm o 12:35, 22 mar 2016

2016-03-22T12:35:35Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:35, 22 mar 2016
Linia 13:		Linia 13:
	==Bibliografia==		==Bibliografia==

	Anonim tzw. Gall, Kronika polska, przeł. R. Grodecki, oprac. M. Plezia, Wrocław 1996.		# Anonim tzw. Gall, Kronika polska, przeł. R. Grodecki, oprac. M. Plezia, Wrocław 1996.
	P. ~~Boroń~~, Zanim powstał Górny Śląsk...Problemy badawcze dziejów dorzeczy Górnej Odry i Górnej Wisły w X-XII w., w: Silesia Historica. Badania nad historią Śląska. Metody i praktyka historiografii oraz nowe poszukiwania, Wrocław 2012, s. 83-94.		# Boroń P., Zanim powstał Górny Śląsk... Problemy badawcze dziejów dorzeczy Górnej Odry i Górnej Wisły w X-XII w., w: Silesia Historica. Badania nad historią Śląska. Metody i praktyka historiografii oraz nowe poszukiwania, Wrocław 2012, s. 83-94.
	M. ~~Czapliński~~, E. ~~Kaszuba~~, G. ~~Wąs~~, R. ~~Żerelik~~, Historia Śląska, Wrocław 2002.		# Czapliński M., Kaszuba E., Wąs G., Żerelik R., Historia Śląska, Wrocław 2002.
	I. ~~Panic~~, Kształtowanie się pojęcia i terytorium Górnego Śląska w średniowieczu, w: Początki i rozwój miast Górnego Śląska. Studia interdyscyplinarne, Gliwice 2004, s. 17-32.		# Panic I., Kształtowanie się pojęcia i terytorium Górnego Śląska w średniowieczu, w: Początki i rozwój miast Górnego Śląska. Studia interdyscyplinarne, Gliwice 2004, s. 17-32.
	J. ~~Rajman~~, Terytorium opolsko-raciborskie w prowincji wrocławskiej, „Roczniki Historyczne” 1998, s. 13-34.		# Rajman J., Terytorium opolsko-raciborskie w prowincji wrocławskiej, „Roczniki Historyczne” 1998, s. 13-34.


Linia 25:		Linia 25:
	==Źródła on-line==		==Źródła on-line==

	~~POLONA~~		# [http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/doccontent?id=159983 Vincentius Kadlubko et Martinus Gallus scriptores historiae Polonae vetustissimi..., wyd. G. Lengnich. Gdańsk 1749.]
	Vincentius Kadlubko et Martinus Gallus scriptores historiae Polonae vetustissimi..., wyd. G. Lengnich. Gdańsk 1749		# [http://www.sbc.org.pl/dlibra/doccontent?id=6850 Kronika Marcina Galla przełożona na język polski i objaśniona, przeł. Z. Komarnicki, Warszawa 1873.]
	~~ŚBC~~
	Kronika Marcina Galla przełożona na język polski i objaśniona, przeł. Z. Komarnicki, Warszawa 1873.

Garbaczm: Utworzono nową stronę "Kategoria: Autor: dr Marta Kasprowska-Jarczyk ::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO :::::::::::::::::::::::::ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTW..."

2016-03-22T12:26:43Z

Utworzono nową stronę "[[Kategoria:]] Autor: dr Marta Kasprowska-Jarczyk ::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO :::::::::::::::::::::::::ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTW..."

Nowa strona

[[Kategoria:]]
Autor: [[dr Marta Kasprowska-Jarczyk]]
::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 2 (2015)|TOM: 2 (2015)]]

==Bibliografia==

Anonim tzw. Gall, Kronika polska, przeł. R. Grodecki, oprac. M. Plezia, Wrocław 1996.
P. Boroń, Zanim powstał Górny Śląsk...Problemy badawcze dziejów dorzeczy Górnej Odry i Górnej Wisły w X-XII w., w: Silesia Historica. Badania nad historią Śląska. Metody i praktyka historiografii oraz nowe poszukiwania, Wrocław 2012, s. 83-94.
M. Czapliński, E. Kaszuba, G. Wąs, R. Żerelik, Historia Śląska, Wrocław 2002.
I. Panic, Kształtowanie się pojęcia i terytorium Górnego Śląska w średniowieczu, w: Początki i rozwój miast Górnego Śląska. Studia interdyscyplinarne, Gliwice 2004, s. 17-32.
J. Rajman, Terytorium opolsko-raciborskie w prowincji wrocławskiej, „Roczniki Historyczne” 1998, s. 13-34.

==Przypisy==
<references/>

==Źródła on-line==

POLONA
Vincentius Kadlubko et Martinus Gallus scriptores historiae Polonae vetustissimi..., wyd. G. Lengnich. Gdańsk 1749
ŚBC
Kronika Marcina Galla przełożona na język polski i objaśniona, przeł. Z. Komarnicki, Warszawa 1873.