https://ibrbs.pl/index.php?action=history&feed=atom&title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiejKościół Ewangelicko-Augsburski na ziemi częstochowskiej - Historia wersji2026-05-04T02:38:24ZHistoria wersji tej strony wikiMediaWiki 1.43.3https://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=9370&oldid=prevPraktykant o 06:39, 26 maj 20202020-05-26T06:39:17Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 08:39, 26 maj 2020</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Linia 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Historia]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Historia]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Wyznania i religie</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Nauki społeczne</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]</div></td></tr>
</table>Praktykanthttps://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=7692&oldid=prevPraktykant o 09:15, 15 sty 20192019-01-15T09:15:23Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 11:15, 15 sty 2019</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">Linia 3:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 3:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(ang. Lutheran Church in Chęstochowa,niem. Evangelische Kirche A. B. in Częstochowa)</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Autor: [[prof. dr hab. Beata Urbanowicz]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Autor: [[prof. dr hab. Beata Urbanowicz]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO</div></td></tr>
</table>Praktykanthttps://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=5694&oldid=prevGarbaczm o 08:00, 18 sie 20162016-08-18T08:00:01Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 10:00, 18 sie 2016</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Linia 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Historia]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Historia]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Kategoria:Wyznania i religie]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]</div></td></tr>
</table>Garbaczmhttps://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=5682&oldid=prevGarbaczm o 06:47, 18 sie 20162016-08-18T06:47:11Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 08:47, 18 sie 2016</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Linia 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Kategoria:Historia]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Kategoria:Tom 2 (2015)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Autor: [[prof. dr hab. Beata Urbanowicz]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Autor: [[prof. dr hab. Beata Urbanowicz]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO</div></td></tr>
</table>Garbaczmhttps://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=5523&oldid=prevGarbaczm o 10:11, 14 lip 20162016-07-14T10:11:33Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 12:11, 14 lip 2016</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">Linia 32:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 32:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1920 roku powrócono ponownie do sprawy nauczania religii ewangelickiej. Tę kwestię sygnalizował inspektorowi szkolnemu Walerianowi Kuropatwińskiemu, ks. Leopold Wojak. Dotychczas nauka religii ewangelickiej odbywała się w szkole przy ulicy Krakowskiej, a prowadził ją [[Edward Znajkus]]. W tym samym roku utworzono w Częstochowie [[Związek Młodzieży Ewangelickiej]], którego zadaniem była integracja młodego pokolenia oraz szerzenie kultury, edukacji i oświaty. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1920 roku powrócono ponownie do sprawy nauczania religii ewangelickiej. Tę kwestię sygnalizował inspektorowi szkolnemu Walerianowi Kuropatwińskiemu, ks. Leopold Wojak. Dotychczas nauka religii ewangelickiej odbywała się w szkole przy ulicy Krakowskiej, a prowadził ją [[Edward Znajkus]]. W tym samym roku utworzono w Częstochowie [[Związek Młodzieży Ewangelickiej]], którego zadaniem była integracja młodego pokolenia oraz szerzenie kultury, edukacji i oświaty. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W latach 1921-1922 pomimo trudności finansowych w parafii dokonano wielu remontów i prac naprawczych miedzy innymi dachu, sali konfirmacyjnej, zakrystii. Fundusze pochodziły z reguły z dobrowolnych ofiar parafian. Przykładowo Aureliusz Wunsche z Nieznanic ofiarował 50 000 marek. O sile częstochowskich ewangelików świadczyć może fakt udziału w Synodzie Konstytucyjnym Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce 20 czerwca 1922, delegata Alfonsa Klawe. W trakcie obrad Klawe wykazał troskę związaną z prawodawstwem kościelnym. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W latach 1921-1922 pomimo trudności finansowych w parafii dokonano wielu remontów i prac naprawczych miedzy innymi dachu, sali konfirmacyjnej, zakrystii. Fundusze pochodziły z reguły z dobrowolnych ofiar parafian. Przykładowo Aureliusz Wunsche z Nieznanic ofiarował 50 000 marek. O sile częstochowskich ewangelików świadczyć może fakt udziału w Synodzie Konstytucyjnym Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce 20 czerwca 1922, delegata <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Alfons Klawe|</ins>Alfonsa Klawe<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. W trakcie obrad Klawe wykazał troskę związaną z prawodawstwem kościelnym. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W skład Komitetu Budowlanego weszli: Cohard Jensen, Wilhelm Helman, Karol Kreter, Kazimierz Nehring, Adolf Steinhagen, Julian Wiśniowski. Komitet budowlany zamówił plan i kosztorys obiektu w częstochowskiej firmie budowlanej Allert i Buhle. Koszt inwestycji opiewał na 85 000 złotych. W listopadzie 1930 roku budowę ukończono. W budynku zamieszkał proboszcz gminy ewangelickiej ks. Leopold Wojak, kantor Rudolf Kamen oraz zakrystian Ernest Krauze<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 32-33.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W skład Komitetu Budowlanego weszli: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Cohard Jensen<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Wilhelm Helman<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Karol Kreter<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Kazimierz Nehring<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Adolf Steinhagen<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Julian Wiśniowski<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. Komitet budowlany zamówił plan i kosztorys obiektu w częstochowskiej firmie budowlanej Allert i Buhle. Koszt inwestycji opiewał na 85 000 złotych. W listopadzie 1930 roku budowę ukończono. W budynku zamieszkał proboszcz gminy ewangelickiej ks. Leopold Wojak, kantor Rudolf Kamen oraz zakrystian Ernest Krauze<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 32-33.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Kolejną inwestycją w parafii były dzwony. W roku 1928 Ludwik Buhle ufundował mały i średni dzwon na wierzy kościelnej a duży dzwon zakupił Aleksander Steinhagen. Kolegium Kościelne zamówiło także dwa dzwony w giserni Karola Schwabego. Dzwony zawisły w kościele w roku 1929, a ich poświęcenia w dniu 30 maja 1929 roku dokonał ks. biskup Juliusz Bursche. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Kolejną inwestycją w parafii były dzwony. W roku 1928 Ludwik Buhle ufundował mały i średni dzwon na wierzy kościelnej a duży dzwon zakupił Aleksander Steinhagen. Kolegium Kościelne zamówiło także dwa dzwony w giserni Karola Schwabego. Dzwony zawisły w kościele w roku 1929, a ich poświęcenia w dniu 30 maja 1929 roku dokonał ks. biskup Juliusz Bursche. </div></td></tr>
</table>Garbaczmhttps://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=5522&oldid=prevGarbaczm o 10:08, 14 lip 20162016-07-14T10:08:43Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 12:08, 14 lip 2016</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">Linia 16:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 16:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Założenie parafii==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Założenie parafii==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W celu wzmocnienia środowiska częstochowskich ewangelików i ubogacenia ich życia duchowego postanowiono w roku 1901 utworzyć w Częstochowie parafię z własnym proboszczem i wybudować kościół. Na jego budowę wierni na zebraniu w dniu 2 września 1901 roku zobowiązali się płacić stałe i regularne składki oraz składać dobrowolne ofiary. W roku 1905 uzyskano zgodę na przekształcenie fili częstochowskiej w samodzielną parafię z dołączeniem filiału Panki z parafii wieluńskiej. W związku z tym częstochowscy ewangelicy podjęli działania zmierzające do budowy kościoła. Zajęto się opracowaniem projektu świątyni i zbieraniem środków finansowych. Ich podstawę stanowił zapis w wysokości 6 000 rubli sporządzony przez Krystynę Lubowską z domu Nofer<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 17.</ref>. Zarząd nad środkami finansowymi zgromadzonymi na budowę świątyni powierzono częstochowskiemu przemysłowcowi [[Adolf Franke|Adolfowi Franke]], który zasiadał także w Radzie Miejskiej i organizował pomoc dla najuboższych mieszkańców Częstochowy. Natomiast funkcje skarbnika pełnili kolejno [[Enoch Eckert]] i [[Gustaw Pudewill]]. W roku 1909 ukonstytuował się Komitet Budowy Kościoła w osobach: Ludwik Buhle, Adolf Franke, Aleksander Heininger, Bolesław Holler, Edmund Klawe, Karol Kreter, Wacław Olszyński, Jan Straub<ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 231.</ref>. Jego zadaniem było zarządzanie zgromadzonymi funduszami, administracja budowy oraz zaopatrywanie w konieczne materiały. W styczniu 1911 roku, zaaprobowano plan budowy świątyni ewangelickiej w Częstochowie opracowany przez firmę Ludwika Buhlego, a we wrześniu tego roku zakupiono na cele budowy plac wielkości 13 742 łokci kwadratowych od pana Pomorskiego przy ulicy Centralnej (obecnie Śląska). Rok później Kolegium Kościelne wraz z Komitetem Budowlanym postanowiło pojąć próbę budowy kościoła w stylu neogotyckim, a koszt tego przedsięwzięcia szacowano na kwotę 6 300 rubli. Zadanie to powierzono firmie budowlanej Allert i Buhle z Częstochowy. Plan świątyni wykonał architekt Allert. Częstochowscy ewangelicy postanowili, iż świątynia ta ma być monumentalna o cechach neogotyckich, aby tym samym zaakcentować siłę i znaczenie swojego środowiska i gminy wyznaniowej, a jednocześnie miała ona stanowić przeciwwagę dla innych budowli sakralnych w katolickiej Częstochowie. Wmurowanie kamienia węgielnego miało miejsce w 6 czerwca 1912 roku, przy licznym udziale przedstawicieli ewangelików z Częstochowy, [[Zagłębie|Zagłębia]] i Warszawy, miejscowych władz oraz reprezentacji przemysłu rzemiosła i handlu wywodzącego się ze środowiska ewangelików osiadłych w Częstochowie i okolicy. Wzmocnieniem parafii ewangelickiej w Częstochowie były również wybory w dniu 10 lipca 1912 roku jej pierwszego proboszcza, a został nim ks. [[Leopold Wojak]] z Brzezin Łódzkich<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 19.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W celu wzmocnienia środowiska częstochowskich ewangelików i ubogacenia ich życia duchowego postanowiono w roku 1901 utworzyć w Częstochowie parafię z własnym proboszczem i wybudować kościół. Na jego budowę wierni na zebraniu w dniu 2 września 1901 roku zobowiązali się płacić stałe i regularne składki oraz składać dobrowolne ofiary. W roku 1905 uzyskano zgodę na przekształcenie fili częstochowskiej w samodzielną parafię z dołączeniem filiału Panki z parafii wieluńskiej. W związku z tym częstochowscy ewangelicy podjęli działania zmierzające do budowy kościoła. Zajęto się opracowaniem projektu świątyni i zbieraniem środków finansowych. Ich podstawę stanowił zapis w wysokości 6 000 rubli sporządzony przez Krystynę Lubowską z domu Nofer<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 17.</ref>. Zarząd nad środkami finansowymi zgromadzonymi na budowę świątyni powierzono częstochowskiemu przemysłowcowi [[Adolf Franke|Adolfowi Franke]], który zasiadał także w Radzie Miejskiej i organizował pomoc dla najuboższych mieszkańców Częstochowy. Natomiast funkcje skarbnika pełnili kolejno [[Enoch Eckert]] i [[Gustaw Pudewill]]. W roku 1909 ukonstytuował się Komitet Budowy Kościoła w osobach: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ludwik Buhle<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Adolf Franke<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Aleksander Heininger<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Bolesław Holler<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Edmund Klawe<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Karol Kreter<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Wacław Olszyński<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Jan Straub<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 231.</ref>. Jego zadaniem było zarządzanie zgromadzonymi funduszami, administracja budowy oraz zaopatrywanie w konieczne materiały. W styczniu 1911 roku, zaaprobowano plan budowy świątyni ewangelickiej w Częstochowie opracowany przez firmę Ludwika Buhlego, a we wrześniu tego roku zakupiono na cele budowy plac wielkości 13 742 łokci kwadratowych od pana Pomorskiego przy ulicy Centralnej (obecnie Śląska). Rok później Kolegium Kościelne wraz z Komitetem Budowlanym postanowiło pojąć próbę budowy kościoła w stylu neogotyckim, a koszt tego przedsięwzięcia szacowano na kwotę 6 300 rubli. Zadanie to powierzono firmie budowlanej Allert i Buhle z Częstochowy. Plan świątyni wykonał architekt Allert. Częstochowscy ewangelicy postanowili, iż świątynia ta ma być monumentalna o cechach neogotyckich, aby tym samym zaakcentować siłę i znaczenie swojego środowiska i gminy wyznaniowej, a jednocześnie miała ona stanowić przeciwwagę dla innych budowli sakralnych w katolickiej Częstochowie. Wmurowanie kamienia węgielnego miało miejsce w 6 czerwca 1912 roku, przy licznym udziale przedstawicieli ewangelików z Częstochowy, [[Zagłębie|Zagłębia]] i Warszawy, miejscowych władz oraz reprezentacji przemysłu rzemiosła i handlu wywodzącego się ze środowiska ewangelików osiadłych w Częstochowie i okolicy. Wzmocnieniem parafii ewangelickiej w Częstochowie były również wybory w dniu 10 lipca 1912 roku jej pierwszego proboszcza, a został nim ks. [[Leopold Wojak]] z Brzezin Łódzkich<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 19.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W roku 1913 kontynuowano prace budowlane oraz podjęto decyzję o budowie plebanii. Na jej parterze miała znajdować się szkoła i mieszkanie kantora, natomiast na piętrze pomieszczenia dla pastora. Jej ogólny koszt szacowano na 15 000 rubli. Jednakże z powodu trudności finansowych oraz chęci szybkiego ukończenia budowy kościoła prace związane powstaniem plebanii zawieszono. Świątynia ewangelików częstochowskich powstawała w dość szybkim tempie, między innymi, dzięki składkom wiernych i ich darowiznom. I tak instalacja elektryczna powstała na koszt rodziny rejenta [[August Rőssler|Augusta Rősslera]]. Dzwony wykonane przez firmę Czerniewicza były darem Steinhagenów. Witraże zakupiły rodziny Buhle, Franke, Roder. Z kolei [[Aureliusz Wunsche]] ofiarował trójdzielny dębowy ołtarz, którego centrum stanowił obraz Wniebowstąpienia Pańskiego autorstwa profesora Karla Lindera. Rodzina Klawe podarowała dywan, a dębowa ambona była kupiona przez innych obywateli ziemskich z częstochowskiej gminy wyznaniowej. Chrzcielnica kościelna swoim kształtem nawiązywała do baptysteriów pierwszych chrześcijan i zwieńczona była metalowym krzyżem. Witraże pochodzące z warszawskiej firmy „Franciszka Białkowskiego” prezentowały motywy Narodzenia, Chrztu i Zmartwychwstania Jezusa. Ozdobę świątyni stanowił neobarokowy XIX-wieczny żyrandol. Wnętrze kościoła charakteryzowało się jednak pewnego rodzaju surowością i ascetyzmem wynikającym z założeń estetycznych luteranizmu. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W roku 1913 kontynuowano prace budowlane oraz podjęto decyzję o budowie plebanii. Na jej parterze miała znajdować się szkoła i mieszkanie kantora, natomiast na piętrze pomieszczenia dla pastora. Jej ogólny koszt szacowano na 15 000 rubli. Jednakże z powodu trudności finansowych oraz chęci szybkiego ukończenia budowy kościoła prace związane powstaniem plebanii zawieszono. Świątynia ewangelików częstochowskich powstawała w dość szybkim tempie, między innymi, dzięki składkom wiernych i ich darowiznom. I tak instalacja elektryczna powstała na koszt rodziny rejenta [[August Rőssler|Augusta Rősslera]]. Dzwony wykonane przez firmę Czerniewicza były darem Steinhagenów. Witraże zakupiły rodziny Buhle, Franke, Roder. Z kolei [[Aureliusz Wunsche]] ofiarował trójdzielny dębowy ołtarz, którego centrum stanowił obraz Wniebowstąpienia Pańskiego autorstwa profesora Karla Lindera. Rodzina Klawe podarowała dywan, a dębowa ambona była kupiona przez innych obywateli ziemskich z częstochowskiej gminy wyznaniowej. Chrzcielnica kościelna swoim kształtem nawiązywała do baptysteriów pierwszych chrześcijan i zwieńczona była metalowym krzyżem. Witraże pochodzące z warszawskiej firmy „Franciszka Białkowskiego” prezentowały motywy Narodzenia, Chrztu i Zmartwychwstania Jezusa. Ozdobę świątyni stanowił neobarokowy XIX-wieczny żyrandol. Wnętrze kościoła charakteryzowało się jednak pewnego rodzaju surowością i ascetyzmem wynikającym z założeń estetycznych luteranizmu. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">Linia 30:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 30:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W okresie międzywojennym parafia ewangelicka w Częstochowie liczyła około 1500 wiernych. Działały przy niej dwa domy modlitwy, stacje kaznodziejskie, szkółka niedzielna, kobiecy komitet opieki społecznej, przytułek dla starców i chór kościelny<ref>J. Sętowski, Ewangelicy częstochowscy, w: Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918-1939, red. R. Szwed, W. Palus, Częstochowa 1997, s. 249.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W okresie międzywojennym parafia ewangelicka w Częstochowie liczyła około 1500 wiernych. Działały przy niej dwa domy modlitwy, stacje kaznodziejskie, szkółka niedzielna, kobiecy komitet opieki społecznej, przytułek dla starców i chór kościelny<ref>J. Sętowski, Ewangelicy częstochowscy, w: Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918-1939, red. R. Szwed, W. Palus, Częstochowa 1997, s. 249.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Już po wojnie 10 lipca 1919 roku zakupiono dla parafii ewangelickiej plac od Jankiela Guzla w celu budowy przyszłej plebanii.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Już po wojnie 10 lipca 1919 roku zakupiono dla parafii ewangelickiej plac od Jankiela Guzla w celu budowy przyszłej plebanii.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1920 roku powrócono ponownie do sprawy nauczania religii ewangelickiej. Tę kwestię sygnalizował inspektorowi szkolnemu Walerianowi Kuropatwińskiemu ks. Leopold Wojak. Dotychczas nauka religii ewangelickiej odbywała się w szkole przy ulicy Krakowskiej, a prowadził ją Edward Znajkus. W tym samym roku utworzono w Częstochowie Związek Młodzieży Ewangelickiej, którego zadaniem była integracja młodego pokolenia oraz szerzenie kultury, edukacji i oświaty. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W 1920 roku powrócono ponownie do sprawy nauczania religii ewangelickiej. Tę kwestię sygnalizował inspektorowi szkolnemu Walerianowi Kuropatwińskiemu<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>ks. Leopold Wojak. Dotychczas nauka religii ewangelickiej odbywała się w szkole przy ulicy Krakowskiej, a prowadził ją <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Edward Znajkus<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. W tym samym roku utworzono w Częstochowie <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Związek Młodzieży Ewangelickiej<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, którego zadaniem była integracja młodego pokolenia oraz szerzenie kultury, edukacji i oświaty. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W latach 1921-1922 pomimo trudności finansowych w parafii dokonano wielu remontów i prac naprawczych miedzy innymi dachu, sali konfirmacyjnej, zakrystii. Fundusze pochodziły z reguły z dobrowolnych ofiar parafian. Przykładowo Aureliusz Wunsche z Nieznanic ofiarował 50 000 marek. O sile częstochowskich ewangelików świadczyć może fakt udziału w Synodzie Konstytucyjnym Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce 20 czerwca 1922, delegata Alfonsa Klawe. W trakcie obrad Klawe wykazał troskę związaną z prawodawstwem kościelnym. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W latach 1921-1922 pomimo trudności finansowych w parafii dokonano wielu remontów i prac naprawczych miedzy innymi dachu, sali konfirmacyjnej, zakrystii. Fundusze pochodziły z reguły z dobrowolnych ofiar parafian. Przykładowo Aureliusz Wunsche z Nieznanic ofiarował 50 000 marek. O sile częstochowskich ewangelików świadczyć może fakt udziału w Synodzie Konstytucyjnym Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce 20 czerwca 1922, delegata Alfonsa Klawe. W trakcie obrad Klawe wykazał troskę związaną z prawodawstwem kościelnym. </div></td></tr>
</table>Garbaczmhttps://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=5521&oldid=prevGarbaczm o 09:54, 14 lip 20162016-07-14T09:54:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 11:54, 14 lip 2016</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">Linia 21:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 21:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W dniu 8 grudnia 1913 roku kościół ewangelicki w Częstochowie został poświęcony przez superintendenta generalnego Juliusza Bursche z Warszawy. W uroczystości uczestniczyło 24 księży, którzy głosili homilie oraz odprawiali liturgię zarówno w języku polski jak i niemieckim. Powstała świątynia była utrzymana w stylu neogotyckim, na rzucie krzyża łacińskiego z ostro zaznaczoną strzelistą wieżą. Kościół jest budowlą jednonawową o sklepieniu krzyżowo-żebrowym i czteroprzęsłowym korpusie z wielobocznymi zakrystiami. Wieża posiada typową gotycką czworoboczną czteropiętrową fasadę uwieńczoną trasami widokowymi. Chełm wieży ma formę iglicy. Niegdyś zdobiły ją zegary, które jednak uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. Kościół ma gotyckie portale, rozety i gwiaździste witraże. Boki tej budowli posiadają trójkątne szczyty a korpus nakryty jest dwuspadowymi dachami<ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 232.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W dniu 8 grudnia 1913 roku kościół ewangelicki w Częstochowie został poświęcony przez superintendenta generalnego Juliusza Bursche z Warszawy. W uroczystości uczestniczyło 24 księży, którzy głosili homilie oraz odprawiali liturgię zarówno w języku polski jak i niemieckim. Powstała świątynia była utrzymana w stylu neogotyckim, na rzucie krzyża łacińskiego z ostro zaznaczoną strzelistą wieżą. Kościół jest budowlą jednonawową o sklepieniu krzyżowo-żebrowym i czteroprzęsłowym korpusie z wielobocznymi zakrystiami. Wieża posiada typową gotycką czworoboczną czteropiętrową fasadę uwieńczoną trasami widokowymi. Chełm wieży ma formę iglicy. Niegdyś zdobiły ją zegary, które jednak uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. Kościół ma gotyckie portale, rozety i gwiaździste witraże. Boki tej budowli posiadają trójkątne szczyty a korpus nakryty jest dwuspadowymi dachami<ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 232.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==Parafia w czasie I wojny światowej==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W trakcie trwania [[Pierwsza wojna światowa|I wojny światowej]] życie parafialne zostało ograniczone, niektórzy członkowie gminy ewangelickiej w Częstochowie zostali wcieleni do wojska, inni wyjechali z miasta.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W trakcie trwania [[Pierwsza wojna światowa|I wojny światowej]] życie parafialne zostało ograniczone, niektórzy członkowie gminy ewangelickiej w Częstochowie zostali wcieleni do wojska, inni wyjechali z miasta.</div></td></tr>
</table>Garbaczmhttps://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=5520&oldid=prevGarbaczm o 07:26, 14 lip 20162016-07-14T07:26:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 09:26, 14 lip 2016</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">Linia 24:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 24:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W trakcie trwania [[Pierwsza wojna światowa|I wojny światowej]] życie parafialne zostało ograniczone, niektórzy członkowie gminy ewangelickiej w Częstochowie zostali wcieleni do wojska, inni wyjechali z miasta.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W trakcie trwania [[Pierwsza wojna światowa|I wojny światowej]] życie parafialne zostało ograniczone, niektórzy członkowie gminy ewangelickiej w Częstochowie zostali wcieleni do wojska, inni wyjechali z miasta.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ksiądz Leopold Wojak w trosce o religijne wychowanie młodego pokolenia od 1917 roku rozpoczął na plebanii lekcje religii. Natomiast w roku 1916 proboszcz częstochowskiej parafii ewangelickiej obchodził jubileusz 25-lecia pracy duszpasterskiej. Z tej okazji „[[Goniec Częstochowski]]” napisał: „Człowiek o wysokiej kulturze umysłowej. Niezmiernie skromny, miłujący gorąco Ojczyznę, spieszący zawsze bez reklamy i rozgłosu z pomocą materialną i moralną wszystkim tym, którzy zwrócą się do Niego. Jako pasterz gminy ewangelickiej, placówki odpowiedzialnej i trudnej, zwłaszcza ze względu na niejednolitość narodowościową parafian, zawsze pełen taktu i wyrozumienia, stara się zadość uczynić potrzebom duchowym jednych i drugich<ref>Kronika 25-lecie pracy ks. Leopolda Wojaka, „ Goniec Częstochowski” 25 X 1916 r.</ref>.” <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>W tym miejscu należy podkreślić także patriotyzm księdza Wojaka, który w październiku 1917 roku podczas synodu w Łodzi, gdzie próbowano narzucić Kościołowi Ewangelicko-Augsburskiemu w Polsce niemiecki charakter, demonstracyjne opuścił obrady. Pod koniec wojny na przełomie lutego i marca 1918 roku parafia utraciła dwa dzwony kościelne i jeden w kaplicy cmentarnej zarekwirowane dla potrzeb wojskowych. Również jednym ze skutków działań wojennych był pochówek na cmentarzu ewangelickim 107 ciał żołnierzy niemieckich, dlatego zabrakło miejsca na kolejne mogiły. W związku z tym w 1919 roku Kolegium Kościelne zajęło się sprawą poszerzenia cmentarza ewangelickiego o obszar zagarnięty w roku 1898 przez władze rosyjskie. Rada Miejska Częstochowy dekretem z dnia 24 listopada 1919 roku wyraziła zgodę na zmianę granic nekropolii częstochowskich ewangelików. Postanowienie to zatwierdził w dniu 28 kwietnia 1920 roku ówczesny Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Tadeusz Łopuszański. Jednakże na skutek zmian personalnych w Magistracie i negatywnego stanowiska kościoła katolickiego zwlekano z realizacją tego postanowienia. Wiceprezydent Częstochowy Antoni Januszewski wyznaczył termin przyłączenia spornej działki na dzień 16 września 1920 roku. Jednakże na skutek protestów ks. Mariana Nassalskiego proboszcza parafii św. Barbary w Częstochowie, zamiaru tego nie zrealizowano. Ostatecznie w czerwcu 1921 sprawę tą definitywnie zakończono, ponieważ częstochowscy ewangelicy otrzymali od władz miejskich 100 prętów (1/3 morgi) gruntu z byłego cmentarza prawosławnego dla potrzeb swojej nekropolii<ref>P. Stawiński, Spór o cmentarz św. Rocha. Karta z dziejów Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Częstochowie, w: Społeczność Protestancka W Ziemi Lipskiej w XVIII-XX wieku, red. Z. Jakubowski, Częstochowa 1996, s. 164.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ksiądz Leopold Wojak w trosce o religijne wychowanie młodego pokolenia od 1917 roku rozpoczął na plebanii lekcje religii. Natomiast w roku 1916 proboszcz częstochowskiej parafii ewangelickiej obchodził jubileusz 25-lecia pracy duszpasterskiej. Z tej okazji „[[Goniec Częstochowski]]” napisał: „Człowiek o wysokiej kulturze umysłowej. Niezmiernie skromny, miłujący gorąco Ojczyznę, spieszący zawsze bez reklamy i rozgłosu z pomocą materialną i moralną wszystkim tym, którzy zwrócą się do Niego. Jako pasterz gminy ewangelickiej, placówki odpowiedzialnej i trudnej, zwłaszcza ze względu na niejednolitość narodowościową parafian, zawsze pełen taktu i wyrozumienia, stara się zadość uczynić potrzebom duchowym jednych i drugich<ref>Kronika 25-lecie pracy ks. Leopolda Wojaka, „ Goniec Częstochowski” 25 X 1916 r.</ref>.” W tym miejscu należy podkreślić także patriotyzm księdza Wojaka, który w październiku 1917 roku podczas synodu w Łodzi, gdzie próbowano narzucić Kościołowi Ewangelicko-Augsburskiemu w Polsce niemiecki charakter, demonstracyjne opuścił obrady. Pod koniec wojny na przełomie lutego i marca 1918 roku parafia utraciła dwa dzwony kościelne i jeden w kaplicy cmentarnej zarekwirowane dla potrzeb wojskowych. Również jednym ze skutków działań wojennych był pochówek na cmentarzu ewangelickim 107 ciał żołnierzy niemieckich, dlatego zabrakło miejsca na kolejne mogiły. W związku z tym w 1919 roku Kolegium Kościelne zajęło się sprawą poszerzenia cmentarza ewangelickiego o obszar zagarnięty w roku 1898 przez władze rosyjskie. Rada Miejska Częstochowy dekretem z dnia 24 listopada 1919 roku wyraziła zgodę na zmianę granic nekropolii częstochowskich ewangelików. Postanowienie to zatwierdził w dniu 28 kwietnia 1920 roku ówczesny Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Tadeusz Łopuszański. Jednakże na skutek zmian personalnych w Magistracie i negatywnego stanowiska kościoła katolickiego zwlekano z realizacją tego postanowienia. Wiceprezydent Częstochowy <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Antoni Januszewski<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>wyznaczył termin przyłączenia spornej działki na dzień 16 września 1920 roku. Jednakże na skutek protestów ks. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Marian Nassalski|</ins>Mariana Nassalskiego<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>proboszcza parafii św. Barbary w Częstochowie, zamiaru tego nie zrealizowano. Ostatecznie w czerwcu 1921 sprawę tą definitywnie zakończono, ponieważ częstochowscy ewangelicy otrzymali od władz miejskich 100 prętów (1/3 morgi) gruntu z byłego cmentarza prawosławnego dla potrzeb swojej nekropolii<ref>P. Stawiński, Spór o cmentarz św. Rocha. Karta z dziejów Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Częstochowie, w: Społeczność Protestancka W Ziemi Lipskiej w XVIII-XX wieku, red. Z. Jakubowski, Częstochowa 1996, s. 164.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W okresie międzywojennym parafia ewangelicka w Częstochowie liczyła około 1500 wiernych. Działały przy niej dwa domy modlitwy, stacje kaznodziejskie, szkółka niedzielna, kobiecy komitet opieki społecznej, przytułek dla starców i chór kościelny<ref>J. Sętowski, Ewangelicy częstochowscy, w: Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918-1939, red. R. Szwed, W. Palus, Częstochowa 1997, s. 249.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W okresie międzywojennym parafia ewangelicka w Częstochowie liczyła około 1500 wiernych. Działały przy niej dwa domy modlitwy, stacje kaznodziejskie, szkółka niedzielna, kobiecy komitet opieki społecznej, przytułek dla starców i chór kościelny<ref>J. Sętowski, Ewangelicy częstochowscy, w: Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918-1939, red. R. Szwed, W. Palus, Częstochowa 1997, s. 249.</ref>. </div></td></tr>
</table>Garbaczmhttps://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=5519&oldid=prevGarbaczm o 07:18, 14 lip 20162016-07-14T07:18:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 09:18, 14 lip 2016</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">Linia 22:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 22:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W dniu 8 grudnia 1913 roku kościół ewangelicki w Częstochowie został poświęcony przez superintendenta generalnego Juliusza Bursche z Warszawy. W uroczystości uczestniczyło 24 księży, którzy głosili homilie oraz odprawiali liturgię zarówno w języku polski jak i niemieckim. Powstała świątynia była utrzymana w stylu neogotyckim, na rzucie krzyża łacińskiego z ostro zaznaczoną strzelistą wieżą. Kościół jest budowlą jednonawową o sklepieniu krzyżowo-żebrowym i czteroprzęsłowym korpusie z wielobocznymi zakrystiami. Wieża posiada typową gotycką czworoboczną czteropiętrową fasadę uwieńczoną trasami widokowymi. Chełm wieży ma formę iglicy. Niegdyś zdobiły ją zegary, które jednak uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. Kościół ma gotyckie portale, rozety i gwiaździste witraże. Boki tej budowli posiadają trójkątne szczyty a korpus nakryty jest dwuspadowymi dachami<ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 232.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W dniu 8 grudnia 1913 roku kościół ewangelicki w Częstochowie został poświęcony przez superintendenta generalnego Juliusza Bursche z Warszawy. W uroczystości uczestniczyło 24 księży, którzy głosili homilie oraz odprawiali liturgię zarówno w języku polski jak i niemieckim. Powstała świątynia była utrzymana w stylu neogotyckim, na rzucie krzyża łacińskiego z ostro zaznaczoną strzelistą wieżą. Kościół jest budowlą jednonawową o sklepieniu krzyżowo-żebrowym i czteroprzęsłowym korpusie z wielobocznymi zakrystiami. Wieża posiada typową gotycką czworoboczną czteropiętrową fasadę uwieńczoną trasami widokowymi. Chełm wieży ma formę iglicy. Niegdyś zdobiły ją zegary, które jednak uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. Kościół ma gotyckie portale, rozety i gwiaździste witraże. Boki tej budowli posiadają trójkątne szczyty a korpus nakryty jest dwuspadowymi dachami<ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 232.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W trakcie trwania I wojny światowej życie parafialne zostało ograniczone, niektórzy członkowie gminy ewangelickiej w Częstochowie zostali wcieleni do wojska inni wyjechali z miasta.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W trakcie trwania <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Pierwsza wojna światowa|</ins>I wojny światowej<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>życie parafialne zostało ograniczone, niektórzy członkowie gminy ewangelickiej w Częstochowie zostali wcieleni do wojska<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>inni wyjechali z miasta.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ksiądz Leopold Wojak w trosce o religijne wychowanie młodego pokolenia od 1917 roku rozpoczął na plebanii lekcje religii. Natomiast w roku 1916 proboszcz częstochowskiej parafii ewangelickiej obchodził jubileusz 25-lecia pracy duszpasterskiej. Z tej okazji <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">„Goniec Częstochowski” </del>napisał: „Człowiek o wysokiej kulturze umysłowej. Niezmiernie skromny, miłujący gorąco Ojczyznę, spieszący zawsze bez reklamy i rozgłosu z pomocą materialną i moralną wszystkim tym, którzy zwrócą się do Niego.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ksiądz Leopold Wojak w trosce o religijne wychowanie młodego pokolenia od 1917 roku rozpoczął na plebanii lekcje religii. Natomiast w roku 1916 proboszcz częstochowskiej parafii ewangelickiej obchodził jubileusz 25-lecia pracy duszpasterskiej. Z tej okazji <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">„[[Goniec Częstochowski]]” </ins>napisał: „Człowiek o wysokiej kulturze umysłowej. Niezmiernie skromny, miłujący gorąco Ojczyznę, spieszący zawsze bez reklamy i rozgłosu z pomocą materialną i moralną wszystkim tym, którzy zwrócą się do Niego. Jako pasterz gminy ewangelickiej, placówki odpowiedzialnej i trudnej, zwłaszcza ze względu na niejednolitość narodowościową parafian, zawsze pełen taktu i wyrozumienia, stara się zadość uczynić potrzebom duchowym jednych i drugich<ref>Kronika 25-lecie pracy ks. Leopolda Wojaka, „ Goniec Częstochowski” 25 X 1916 r.</ref>.” W tym miejscu należy podkreślić także patriotyzm księdza Wojaka, który w październiku 1917 roku podczas synodu w Łodzi, gdzie próbowano narzucić Kościołowi Ewangelicko-Augsburskiemu w Polsce niemiecki charakter, demonstracyjne opuścił obrady. Pod koniec wojny na przełomie lutego i marca 1918 roku parafia utraciła dwa dzwony kościelne i jeden w kaplicy cmentarnej zarekwirowane dla potrzeb wojskowych. Również jednym ze skutków działań wojennych był pochówek na cmentarzu ewangelickim 107 ciał żołnierzy niemieckich, dlatego zabrakło miejsca na kolejne mogiły. W związku z tym w 1919 roku Kolegium Kościelne zajęło się sprawą poszerzenia cmentarza ewangelickiego o obszar zagarnięty w roku 1898 przez władze rosyjskie. Rada Miejska Częstochowy dekretem z dnia 24 listopada 1919 roku wyraziła zgodę na zmianę granic nekropolii częstochowskich ewangelików. Postanowienie to zatwierdził w dniu 28 kwietnia 1920 roku ówczesny Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Tadeusz Łopuszański. Jednakże na skutek zmian personalnych w Magistracie i negatywnego stanowiska kościoła katolickiego zwlekano z realizacją tego postanowienia. Wiceprezydent Częstochowy Antoni Januszewski wyznaczył termin przyłączenia spornej działki na dzień 16 września 1920 roku. Jednakże na skutek protestów ks. Mariana Nassalskiego proboszcza parafii św. Barbary w Częstochowie, zamiaru tego nie zrealizowano. Ostatecznie w czerwcu 1921 sprawę tą definitywnie zakończono, ponieważ częstochowscy ewangelicy otrzymali od władz miejskich 100 prętów (1/3 morgi) gruntu z byłego cmentarza prawosławnego dla potrzeb swojej nekropolii<ref>P. Stawiński, Spór o cmentarz św. Rocha. Karta z dziejów Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Częstochowie, w: Społeczność Protestancka W Ziemi Lipskiej w XVIII-XX wieku, red. Z. Jakubowski, Częstochowa 1996, s. 164.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Jako pasterz gminy ewangelickiej, placówki odpowiedzialnej i trudnej, zwłaszcza ze względu na niejednolitość narodowościową parafian, zawsze pełen taktu i wyrozumienia, stara się zadość uczynić potrzebom duchowym jednych i drugich<ref>Kronika 25-lecie pracy ks. Leopolda Wojaka, „ Goniec Częstochowski” 25 X 1916 r.</ref>.” W tym miejscu należy podkreślić także patriotyzm księdza Wojaka, który w październiku 1917 roku podczas synodu w Łodzi, gdzie próbowano narzucić Kościołowi Ewangelicko-Augsburskiemu w Polsce niemiecki charakter, demonstracyjne opuścił obrady. Pod koniec wojny na przełomie lutego i marca 1918 roku parafia utraciła dwa dzwony kościelne i jeden w kaplicy cmentarnej zarekwirowane dla potrzeb wojskowych. Również jednym ze skutków działań wojennych był pochówek na cmentarzu ewangelickim 107 ciał żołnierzy niemieckich, dlatego zabrakło miejsca na kolejne mogiły. W związku z tym w 1919 roku Kolegium Kościelne zajęło się sprawą poszerzenia cmentarza ewangelickiego o obszar zagarnięty w roku 1898 przez władze rosyjskie. Rada Miejska Częstochowy dekretem z dnia 24 listopada 1919 roku wyraziła zgodę na zmianę granic nekropolii częstochowskich ewangelików. Postanowienie to zatwierdził w dniu 28 kwietnia 1920 roku ówczesny Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Tadeusz Łopuszański. Jednakże na skutek zmian personalnych w Magistracie i negatywnego stanowiska kościoła katolickiego zwlekano z realizacją tego postanowienia. Wiceprezydent Częstochowy Antoni Januszewski wyznaczył termin przyłączenia spornej działki na dzień 16 września 1920 roku. Jednakże na skutek protestów ks. Mariana Nassalskiego proboszcza parafii św. Barbary w Częstochowie, zamiaru tego nie zrealizowano. Ostatecznie w czerwcu 1921 sprawę tą definitywnie zakończono, ponieważ częstochowscy ewangelicy otrzymali od władz miejskich 100 prętów (1/3 morgi) gruntu z byłego cmentarza prawosławnego dla potrzeb swojej nekropolii<ref>P. Stawiński, Spór o cmentarz św. Rocha. Karta z dziejów Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Częstochowie, w: Społeczność Protestancka W Ziemi Lipskiej w XVIII-XX wieku, red. Z. Jakubowski, Częstochowa 1996, s. 164.</ref>. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W okresie międzywojennym parafia ewangelicka w Częstochowie liczyła około 1500 wiernych. Działały przy niej dwa domy modlitwy, stacje kaznodziejskie, szkółka niedzielna, kobiecy komitet opieki społecznej, przytułek dla starców i chór kościelny<ref>J. Sętowski, Ewangelicy częstochowscy, w: Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918-1939, red. R. Szwed, W. Palus, Częstochowa 1997, s. 249.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W okresie międzywojennym parafia ewangelicka w Częstochowie liczyła około 1500 wiernych. Działały przy niej dwa domy modlitwy, stacje kaznodziejskie, szkółka niedzielna, kobiecy komitet opieki społecznej, przytułek dla starców i chór kościelny<ref>J. Sętowski, Ewangelicy częstochowscy, w: Społeczeństwo Częstochowy w latach 1918-1939, red. R. Szwed, W. Palus, Częstochowa 1997, s. 249.</ref>. </div></td></tr>
</table>Garbaczmhttps://ibrbs.pl/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Ewangelicko-Augsburski_na_ziemi_cz%C4%99stochowskiej&diff=5518&oldid=prevGarbaczm o 07:04, 14 lip 20162016-07-14T07:04:53Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="pl">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 09:04, 14 lip 2016</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">Linia 18:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 18:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W celu wzmocnienia środowiska częstochowskich ewangelików i ubogacenia ich życia duchowego postanowiono w roku 1901 utworzyć w Częstochowie parafię z własnym proboszczem i wybudować kościół. Na jego budowę wierni na zebraniu w dniu 2 września 1901 roku zobowiązali się płacić stałe i regularne składki oraz składać dobrowolne ofiary. W roku 1905 uzyskano zgodę na przekształcenie fili częstochowskiej w samodzielną parafię z dołączeniem filiału Panki z parafii wieluńskiej. W związku z tym częstochowscy ewangelicy podjęli działania zmierzające do budowy kościoła. Zajęto się opracowaniem projektu świątyni i zbieraniem środków finansowych. Ich podstawę stanowił zapis w wysokości 6 000 rubli sporządzony przez Krystynę Lubowską z domu Nofer<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 17.</ref>. Zarząd nad środkami finansowymi zgromadzonymi na budowę świątyni powierzono częstochowskiemu przemysłowcowi [[Adolf Franke|Adolfowi Franke]], który zasiadał także w Radzie Miejskiej i organizował pomoc dla najuboższych mieszkańców Częstochowy. Natomiast funkcje skarbnika pełnili kolejno [[Enoch Eckert]] i [[Gustaw Pudewill]]. W roku 1909 ukonstytuował się Komitet Budowy Kościoła w osobach: Ludwik Buhle, Adolf Franke, Aleksander Heininger, Bolesław Holler, Edmund Klawe, Karol Kreter, Wacław Olszyński, Jan Straub<ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 231.</ref>. Jego zadaniem było zarządzanie zgromadzonymi funduszami, administracja budowy oraz zaopatrywanie w konieczne materiały. W styczniu 1911 roku, zaaprobowano plan budowy świątyni ewangelickiej w Częstochowie opracowany przez firmę Ludwika Buhlego, a we wrześniu tego roku zakupiono na cele budowy plac wielkości 13 742 łokci kwadratowych od pana Pomorskiego przy ulicy Centralnej (obecnie Śląska). Rok później Kolegium Kościelne wraz z Komitetem Budowlanym postanowiło pojąć próbę budowy kościoła w stylu neogotyckim, a koszt tego przedsięwzięcia szacowano na kwotę 6 300 rubli. Zadanie to powierzono firmie budowlanej Allert i Buhle z Częstochowy. Plan świątyni wykonał architekt Allert. Częstochowscy ewangelicy postanowili, iż świątynia ta ma być monumentalna o cechach neogotyckich, aby tym samym zaakcentować siłę i znaczenie swojego środowiska i gminy wyznaniowej, a jednocześnie miała ona stanowić przeciwwagę dla innych budowli sakralnych w katolickiej Częstochowie. Wmurowanie kamienia węgielnego miało miejsce w 6 czerwca 1912 roku, przy licznym udziale przedstawicieli ewangelików z Częstochowy, [[Zagłębie|Zagłębia]] i Warszawy, miejscowych władz oraz reprezentacji przemysłu rzemiosła i handlu wywodzącego się ze środowiska ewangelików osiadłych w Częstochowie i okolicy. Wzmocnieniem parafii ewangelickiej w Częstochowie były również wybory w dniu 10 lipca 1912 roku jej pierwszego proboszcza, a został nim ks. [[Leopold Wojak]] z Brzezin Łódzkich<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 19.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W celu wzmocnienia środowiska częstochowskich ewangelików i ubogacenia ich życia duchowego postanowiono w roku 1901 utworzyć w Częstochowie parafię z własnym proboszczem i wybudować kościół. Na jego budowę wierni na zebraniu w dniu 2 września 1901 roku zobowiązali się płacić stałe i regularne składki oraz składać dobrowolne ofiary. W roku 1905 uzyskano zgodę na przekształcenie fili częstochowskiej w samodzielną parafię z dołączeniem filiału Panki z parafii wieluńskiej. W związku z tym częstochowscy ewangelicy podjęli działania zmierzające do budowy kościoła. Zajęto się opracowaniem projektu świątyni i zbieraniem środków finansowych. Ich podstawę stanowił zapis w wysokości 6 000 rubli sporządzony przez Krystynę Lubowską z domu Nofer<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 17.</ref>. Zarząd nad środkami finansowymi zgromadzonymi na budowę świątyni powierzono częstochowskiemu przemysłowcowi [[Adolf Franke|Adolfowi Franke]], który zasiadał także w Radzie Miejskiej i organizował pomoc dla najuboższych mieszkańców Częstochowy. Natomiast funkcje skarbnika pełnili kolejno [[Enoch Eckert]] i [[Gustaw Pudewill]]. W roku 1909 ukonstytuował się Komitet Budowy Kościoła w osobach: Ludwik Buhle, Adolf Franke, Aleksander Heininger, Bolesław Holler, Edmund Klawe, Karol Kreter, Wacław Olszyński, Jan Straub<ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 231.</ref>. Jego zadaniem było zarządzanie zgromadzonymi funduszami, administracja budowy oraz zaopatrywanie w konieczne materiały. W styczniu 1911 roku, zaaprobowano plan budowy świątyni ewangelickiej w Częstochowie opracowany przez firmę Ludwika Buhlego, a we wrześniu tego roku zakupiono na cele budowy plac wielkości 13 742 łokci kwadratowych od pana Pomorskiego przy ulicy Centralnej (obecnie Śląska). Rok później Kolegium Kościelne wraz z Komitetem Budowlanym postanowiło pojąć próbę budowy kościoła w stylu neogotyckim, a koszt tego przedsięwzięcia szacowano na kwotę 6 300 rubli. Zadanie to powierzono firmie budowlanej Allert i Buhle z Częstochowy. Plan świątyni wykonał architekt Allert. Częstochowscy ewangelicy postanowili, iż świątynia ta ma być monumentalna o cechach neogotyckich, aby tym samym zaakcentować siłę i znaczenie swojego środowiska i gminy wyznaniowej, a jednocześnie miała ona stanowić przeciwwagę dla innych budowli sakralnych w katolickiej Częstochowie. Wmurowanie kamienia węgielnego miało miejsce w 6 czerwca 1912 roku, przy licznym udziale przedstawicieli ewangelików z Częstochowy, [[Zagłębie|Zagłębia]] i Warszawy, miejscowych władz oraz reprezentacji przemysłu rzemiosła i handlu wywodzącego się ze środowiska ewangelików osiadłych w Częstochowie i okolicy. Wzmocnieniem parafii ewangelickiej w Częstochowie były również wybory w dniu 10 lipca 1912 roku jej pierwszego proboszcza, a został nim ks. [[Leopold Wojak]] z Brzezin Łódzkich<ref>H. Kurzawa, Dzieje Parafii Ewangelicko-Augsburskiej..., s. 19.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W roku 1913 kontynuowano prace budowlane oraz podjęto decyzję o budowie plebanii. Na jej parterze miała znajdować się szkoła i mieszkanie kantora, natomiast na piętrze pomieszczenia dla pastora. Jej ogólny koszt szacowano na 15 000 rubli. Jednakże z powodu trudności finansowych oraz chęci szybkiego ukończenia budowy kościoła prace związane powstaniem plebanii zawieszono. Świątynia ewangelików częstochowskich powstawała w dość szybkim tempie między innymi dzięki składkom wiernych i ich darowiznom. I tak instalacja elektryczna powstała na koszt rodziny rejenta Augusta Rősslera. Dzwony wykonane przez firmę Czerniewicza były darem Steinhagenów. Witraże zakupiły rodziny Buhle, Franke, Roder. Z kolei Aureliusz Wunsche ofiarował trójdzielny dębowy ołtarz, którego centrum stanowił obraz Wniebowstąpienia Pańskiego autorstwa profesora Karla Lindera. Rodzina Klawe podarowała dywan, a dębowa ambona była kupiona przez innych obywateli ziemskich z częstochowskiej gminy wyznaniowej. Chrzcielnica kościelna swoim kształtem nawiązywała do baptysteriów pierwszych chrześcijan i zwieńczona była metalowym krzyżem. Witraże pochodzące z warszawskiej firmy „Franciszka Białkowskiego” prezentowały motywy Narodzenia, Chrztu i Zmartwychwstania Jezusa. Ozdobę świątyni stanowił neobarokowy XIX-wieczny żyrandol. Wnętrze kościoła charakteryzowało się jednak pewnego rodzaju surowością i ascetyzmem wynikającym z założeń estetycznych luteranizmu. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W roku 1913 kontynuowano prace budowlane oraz podjęto decyzję o budowie plebanii. Na jej parterze miała znajdować się szkoła i mieszkanie kantora, natomiast na piętrze pomieszczenia dla pastora. Jej ogólny koszt szacowano na 15 000 rubli. Jednakże z powodu trudności finansowych oraz chęci szybkiego ukończenia budowy kościoła prace związane powstaniem plebanii zawieszono. Świątynia ewangelików częstochowskich powstawała w dość szybkim tempie<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>między innymi<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>dzięki składkom wiernych i ich darowiznom. I tak instalacja elektryczna powstała na koszt rodziny rejenta <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[August Rőssler|</ins>Augusta Rősslera<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. Dzwony wykonane przez firmę Czerniewicza były darem Steinhagenów. Witraże zakupiły rodziny Buhle, Franke, Roder. Z kolei <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Aureliusz Wunsche<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ofiarował trójdzielny dębowy ołtarz, którego centrum stanowił obraz Wniebowstąpienia Pańskiego autorstwa profesora Karla Lindera. Rodzina Klawe podarowała dywan, a dębowa ambona była kupiona przez innych obywateli ziemskich z częstochowskiej gminy wyznaniowej. Chrzcielnica kościelna swoim kształtem nawiązywała do baptysteriów pierwszych chrześcijan i zwieńczona była metalowym krzyżem. Witraże pochodzące z warszawskiej firmy „Franciszka Białkowskiego” prezentowały motywy Narodzenia, Chrztu i Zmartwychwstania Jezusa. Ozdobę świątyni stanowił neobarokowy XIX-wieczny żyrandol. Wnętrze kościoła charakteryzowało się jednak pewnego rodzaju surowością i ascetyzmem wynikającym z założeń estetycznych luteranizmu. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W dniu 8 grudnia 1913 roku kościół ewangelicki w Częstochowie został poświęcony przez superintendenta generalnego Juliusza Bursche z Warszawy. W uroczystości uczestniczyło 24 księży, którzy głosili homilie oraz odprawiali liturgię zarówno w języku polski jak i niemieckim. Powstała świątynia była utrzymana w stylu neogotyckim, na rzucie krzyża łacińskiego z ostro zaznaczoną strzelistą wieżą. Kościół jest budowlą jednonawową o sklepieniu krzyżowo-żebrowym i czteroprzęsłowym korpusie z wielobocznymi zakrystiami. Wieża posiada typową gotycką czworoboczną czteropiętrową fasadę uwieńczoną trasami widokowymi. Chełm wieży ma formę iglicy. Niegdyś zdobiły ją zegary, które jednak uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. Kościół ma gotyckie portale, rozety i gwiaździste witraże. Boki tej budowli posiadają trójkątne szczyty a korpus nakryty jest dwuspadowymi dachami<ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 232.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>W dniu 8 grudnia 1913 roku kościół ewangelicki w Częstochowie został poświęcony przez superintendenta generalnego Juliusza Bursche z Warszawy. W uroczystości uczestniczyło 24 księży, którzy głosili homilie oraz odprawiali liturgię zarówno w języku polski jak i niemieckim. Powstała świątynia była utrzymana w stylu neogotyckim, na rzucie krzyża łacińskiego z ostro zaznaczoną strzelistą wieżą. Kościół jest budowlą jednonawową o sklepieniu krzyżowo-żebrowym i czteroprzęsłowym korpusie z wielobocznymi zakrystiami. Wieża posiada typową gotycką czworoboczną czteropiętrową fasadę uwieńczoną trasami widokowymi. Chełm wieży ma formę iglicy. Niegdyś zdobiły ją zegary, które jednak uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. Kościół ma gotyckie portale, rozety i gwiaździste witraże. Boki tej budowli posiadają trójkątne szczyty a korpus nakryty jest dwuspadowymi dachami<ref>P. Ryl, Kościół Ewangelicko-Augsburski..., s. 232.</ref>. </div></td></tr>
</table>Garbaczm