Kanał Gliwicki - Historia wersji

Praktykant o 06:23, 8 sie 2022

2022-08-08T06:23:23Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:23, 8 sie 2022
Linia 10:		Linia 10:

	==Położenie==		==Położenie==
	[[Plik:Rys. 2Gliwicki.jpg\|~~650px~~\|thumb\|right\|Rys. 2. Trasa dawnego Kanału Kłodnickiego (1) i jego śluzy (2) na tle współczesnej sytuacji hydrologicznej i administracyjnej.]]		[[Plik:Rys. 2Gliwicki.jpg\|450px\|thumb\|right\|Rys. 2. Trasa dawnego Kanału Kłodnickiego (1) i jego śluzy (2) na tle współczesnej sytuacji hydrologicznej i administracyjnej.]]

	Kanał Gliwicki pod względem administracyjnym położony jest w zachodniej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]] oraz we wschodniej części [[Województwo opolskie\|województwa opolskiego]] (rys. 1). Większa jego część (o długość przekraczającej nieco 22 km) znajduje się na terenie województwa śląskiego. Na terenie sąsiedniego województwa kanał posiada około 18 km długości. Kanał Gliwicki rozpoczyna się śródlądowym portem zlokalizowanym w północnej części Gliwic, na terenie dzielnicy Łabędy. Następnie tor wodny kanału poprowadzono przez południową część miasta [[Pyskowice]]. W dalszej części Kanał Gliwicki przepływa ze wschodu na zachód przez środkową część gminy [[Rudziniec]]. Poczynając od wschodu na terenie wspomnianej gminy w bezpośrednim sąsiedztwie kanału znajdują się sołectwa: Bycina, Taciszów, [[Pławniowice]], [[Łany]] oraz [[Chechło]] i Rudziniec. Kanał opuszcza tereny województwa śląskiego w okolicy Rudzińca. W województwie opolskim kanał na początkowym biegu stanowi granicę pomiędzy sołectwem Niezdrowice na południu a miastem Ujazd na północy. Następnie znajduje się już wyłącznie na terenie miejskim Ujazdu, który od zachodu graniczy z miastem Kędzierzyn-Koźle, gdzie Kanał Gliwicki łączy się z Odrą.		Kanał Gliwicki pod względem administracyjnym położony jest w zachodniej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]] oraz we wschodniej części [[Województwo opolskie\|województwa opolskiego]] (rys. 1). Większa jego część (o długość przekraczającej nieco 22 km) znajduje się na terenie województwa śląskiego. Na terenie sąsiedniego województwa kanał posiada około 18 km długości. Kanał Gliwicki rozpoczyna się śródlądowym portem zlokalizowanym w północnej części Gliwic, na terenie dzielnicy Łabędy. Następnie tor wodny kanału poprowadzono przez południową część miasta [[Pyskowice]]. W dalszej części Kanał Gliwicki przepływa ze wschodu na zachód przez środkową część gminy [[Rudziniec]]. Poczynając od wschodu na terenie wspomnianej gminy w bezpośrednim sąsiedztwie kanału znajdują się sołectwa: Bycina, Taciszów, [[Pławniowice]], [[Łany]] oraz [[Chechło]] i Rudziniec. Kanał opuszcza tereny województwa śląskiego w okolicy Rudzińca. W województwie opolskim kanał na początkowym biegu stanowi granicę pomiędzy sołectwem Niezdrowice na południu a miastem Ujazd na północy. Następnie znajduje się już wyłącznie na terenie miejskim Ujazdu, który od zachodu graniczy z miastem Kędzierzyn-Koźle, gdzie Kanał Gliwicki łączy się z Odrą.

Praktykant o 08:37, 1 mar 2022

2022-03-01T08:37:40Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:37, 1 mar 2022
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 9 (2022)]]		[[Kategoria:Tom 9 (2022)]]
	Autorzy: [[Dr Robert Machowski]], [[Prof UŚ dr hab. Mariusz Rzętała]]		Autorzy: [[Dr Robert Machowski]], [[Prof. dr hab. Mariusz Rzętała]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 9 (2022)\|TOM: 9 (2022)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 9 (2022)\|TOM: 9 (2022)]]

Praktykant: /* Znaczenie kanału */

2022-03-01T08:36:50Z

Znaczenie kanału

← poprzednia wersja		Wersja z 10:36, 1 mar 2022
Linia 86:		Linia 86:

	==Znaczenie kanału==		==Znaczenie kanału==
			[[Plik:Fot. 4. Komora śluzy Dzierżno po napełnieniu wodą (fot. M. Rzętała).JPG\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 4. Komora śluzy Dzierżno po napełnieniu wodą (fot. M. Rzętała).]]

	Podstawową przesłanką do budowy Kanału Gliwickiego były przede wszystkim przesłanki jego gospodarczego wykorzystania. W wieloletniej historii funkcjonowania tej drogi wodnej występowały okresy rozwoju transportu, jak również przewóz ładunków praktycznie całkowicie zanikał. W 1940 r. w porcie w Gliwicach wielkość przeładunku osiągnęła 945 tys. ton, a rok później było to już 1 200 tys. ton. Przy czym zdecydowanie dominował przewóz towarów w dół kanału. W tym czasie z Górnego Śląska eksportowano głównie węgiel kamienny<ref> J. Koszarski: Żegluga odrzańska w rejonie Koźla do 1944 roku, w: „Szkice Kędzierzyńsko-Kozielskie” 1987, t. II, s. 7-25.</ref>. W latach 50. XX w. porty Kanału Gliwickiego były obok portu we Wrocławiu najważniejszymi portami odrzańskiego systemu transportowego. Również w tym czasie w przewozach dominował węgiel kamienny. Kanałem Gliwickim powszechnie transportowano także rudy żelaza i cynku, a także surowce skalne oraz drewno i nawozy sztuczne<ref> M. Zawadka: Odrzańska żegluga śródlądowa w okresie planu sześcioletniego., w: W. Drobka, M. Zawadka (red): Problemy z zakresu gospodarki wodnej w Nadodrzu w ujęciu historycznym, politologicznym i prawnym. Zeszyty Odrzańskie. Seria Nowa, nr 22, Opole 2002, s. 23-44.</ref>. W latach 60. XX w. na Odrze dominowały przewozy towarowe z Gliwic do Szczecina. W tym czasie poza węglem kamiennym przewożono również koks, które przeznaczone były na eksport. Natomiast w odwrotnym kierunku transportowano rudę żelaza, surowce fosforowe i włókiennicze. Część tych ładunków po dotarciu do Gliwic była przewożona na zasadach tranzytowych do dawnej Czechosłowacji. Na lata 70. XX w. przypada okres rozwoju gospodarki, co przełożyło się na zwiększone zapotrzebowanie na usługi transportowe. W tym czasie zaobserwowano zmiany w strukturze przewożonych ładunków. Wyraźnie zwiększył się udział materiałów wykorzystywanych w budownictwie np. żwir, kruszywo, piasek, cement, a także surowce chemiczne. Po 1980 r. rozpoczął się spadek wielkości przewozów towarowych za pośrednictwem Kanału Gliwickiego, który właściwie obserwowany jest do chwili obecnej<ref> S. Koziarski: Komunikacja na Śląsku Opole 2000, s. 161-181.</ref>.		Podstawową przesłanką do budowy Kanału Gliwickiego były przede wszystkim przesłanki jego gospodarczego wykorzystania. W wieloletniej historii funkcjonowania tej drogi wodnej występowały okresy rozwoju transportu, jak również przewóz ładunków praktycznie całkowicie zanikał. W 1940 r. w porcie w Gliwicach wielkość przeładunku osiągnęła 945 tys. ton, a rok później było to już 1 200 tys. ton. Przy czym zdecydowanie dominował przewóz towarów w dół kanału. W tym czasie z Górnego Śląska eksportowano głównie węgiel kamienny<ref> J. Koszarski: Żegluga odrzańska w rejonie Koźla do 1944 roku, w: „Szkice Kędzierzyńsko-Kozielskie” 1987, t. II, s. 7-25.</ref>. W latach 50. XX w. porty Kanału Gliwickiego były obok portu we Wrocławiu najważniejszymi portami odrzańskiego systemu transportowego. Również w tym czasie w przewozach dominował węgiel kamienny. Kanałem Gliwickim powszechnie transportowano także rudy żelaza i cynku, a także surowce skalne oraz drewno i nawozy sztuczne<ref> M. Zawadka: Odrzańska żegluga śródlądowa w okresie planu sześcioletniego., w: W. Drobka, M. Zawadka (red): Problemy z zakresu gospodarki wodnej w Nadodrzu w ujęciu historycznym, politologicznym i prawnym. Zeszyty Odrzańskie. Seria Nowa, nr 22, Opole 2002, s. 23-44.</ref>. W latach 60. XX w. na Odrze dominowały przewozy towarowe z Gliwic do Szczecina. W tym czasie poza węglem kamiennym przewożono również koks, które przeznaczone były na eksport. Natomiast w odwrotnym kierunku transportowano rudę żelaza, surowce fosforowe i włókiennicze. Część tych ładunków po dotarciu do Gliwic była przewożona na zasadach tranzytowych do dawnej Czechosłowacji. Na lata 70. XX w. przypada okres rozwoju gospodarki, co przełożyło się na zwiększone zapotrzebowanie na usługi transportowe. W tym czasie zaobserwowano zmiany w strukturze przewożonych ładunków. Wyraźnie zwiększył się udział materiałów wykorzystywanych w budownictwie np. żwir, kruszywo, piasek, cement, a także surowce chemiczne. Po 1980 r. rozpoczął się spadek wielkości przewozów towarowych za pośrednictwem Kanału Gliwickiego, który właściwie obserwowany jest do chwili obecnej<ref> S. Koziarski: Komunikacja na Śląsku Opole 2000, s. 161-181.</ref>.
Linia 93:		Linia 94:
	Współcześnie poza sporadycznymi przykładami wykorzystania Kanału Gliwickiego w celach transportowych stał się on atrakcją turystyczną nie tylko w skali lokalnej ale także regionalnej i ponadregionalnej. Na terenie portu w Gliwicach znajduje się marina, gdzie można m.in. wypożyczyć łódź motorową lub kajak. Z portowej mariny odbywają się zorganizowane turystyczne rejsy statkiem. Podróż po kanale odbywa się na różnych trasach. Najkrótsze rejsy trwają nieco ponad godzinę, natomiast te, które przemierzają całą długość kanału mają charakter całodziennej wyprawy<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Kłodnicy Machowski R., Rzętała M.: Zlewnia Kłodnicy, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2018, t. 5.]</ref>.		Współcześnie poza sporadycznymi przykładami wykorzystania Kanału Gliwickiego w celach transportowych stał się on atrakcją turystyczną nie tylko w skali lokalnej ale także regionalnej i ponadregionalnej. Na terenie portu w Gliwicach znajduje się marina, gdzie można m.in. wypożyczyć łódź motorową lub kajak. Z portowej mariny odbywają się zorganizowane turystyczne rejsy statkiem. Podróż po kanale odbywa się na różnych trasach. Najkrótsze rejsy trwają nieco ponad godzinę, natomiast te, które przemierzają całą długość kanału mają charakter całodziennej wyprawy<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Kłodnicy Machowski R., Rzętała M.: Zlewnia Kłodnicy, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2018, t. 5.]</ref>.

	Pomimo złej jakości wód w Kanałem Gliwickim<ref> M. Kostecki: Alokacja i przemiany wybranych zanieczyszczeń w zbiornikach zaporowych hydrowęzła rzeki Kłodnicy i Kanale Gliwickim, Zabrze 2003, s. 124.</ref> jest on postrzegany przez wędkarzy jako bardzo atrakcyjne łowisko. Wędkowanie możliwe jest na całej jego długości, poza najbliższym sąsiedztwem śluz oraz pozostałych urządzeń hydrotechnicznych. Populacja ryb żyjąca w Kanale Gliwickim jest na tyle obfita, że jest on często miejscem, gdzie organizowane są zawody wędkarskie. Tego typu imprezy sportowe dosyć często odbywają się poniżej śluzy w Łabędach a nieco rzadziej w okolicy śluzy Dzierżno. Dosyć dobre warunki do uprawiania amatorskiego połowu ryb występują właściwie na całej długości brzegów kanału. Legalne wędkowanie możliwe jest po uzyskaniu odpowiednich uprawnień w ramach członkostwa w Polskim Związku Wędkarskim. W wodach kanału powszechnie poławiane są okazałe leszcze, płocie, karasie, wzdręgi. Nieco rzadziej można złowić karpie i liny, a z gatunków drapieżnych występują okonie, szczupaki, sandacze oraz pokaźnych rozmiarów sumy.		Pomimo złej jakości wód w Kanałem Gliwickim<ref> M. Kostecki: Alokacja i przemiany wybranych zanieczyszczeń w zbiornikach zaporowych hydrowęzła rzeki Kłodnicy i Kanale Gliwickim, Zabrze 2003, s. 124.</ref> jest on postrzegany przez wędkarzy jako bardzo atrakcyjne łowisko. Wędkowanie możliwe jest na całej jego długości, poza najbliższym sąsiedztwem śluz oraz pozostałych urządzeń hydrotechnicznych. Populacja ryb żyjąca w Kanale Gliwickim jest na tyle obfita, że jest on często miejscem, gdzie organizowane są zawody wędkarskie. Tego typu imprezy sportowe dosyć często odbywają się poniżej śluzy w Łabędach a nieco rzadziej w okolicy śluzy Dzierżno. Dosyć dobre warunki do uprawiania amatorskiego połowu ryb występują właściwie na całej długości brzegów kanału. Legalne wędkowanie możliwe jest po uzyskaniu odpowiednich uprawnień w ramach członkostwa w Polskim Związku Wędkarskim. W wodach kanału powszechnie poławiane są okazałe leszcze, płocie, karasie, wzdręgi. Nieco rzadziej można złowić karpie i liny, a z gatunków drapieżnych występują okonie, szczupaki, sandacze oraz pokaźnych rozmiarów sumy.

	==Bibliografia==		==Bibliografia==

Praktykant: /* Parametry morfometryczne i zabudowa hydrotechniczna */

2022-03-01T08:36:02Z

Parametry morfometryczne i zabudowa hydrotechniczna

← poprzednia wersja		Wersja z 10:36, 1 mar 2022
Linia 71:		Linia 71:
	<b>Tabela 1. Parametry śluz Kanału Gliwickiego</b><ref> Tamże.</ref>.		<b>Tabela 1. Parametry śluz Kanału Gliwickiego</b><ref> Tamże.</ref>.
	Objaśnienia: NWŻ – Niska Woda Żeglowna; WWŻ – Wysoka Woda Żeglowna.		Objaśnienia: NWŻ – Niska Woda Żeglowna; WWŻ – Wysoka Woda Żeglowna.
			[[Plik:Fot. 3. Komora śluzy Dzierżno w końcowej fazie napełniania wodą (fot. M. Rzętała).JPG\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 3. Komora śluzy Dzierżno w końcowej fazie napełniania wodą (fot. M. Rzętała).]]

	Komory w śluzach zamykane są w dwojaki sposób. W przypadku dwóch największych z nich – Kłodnica i Dzierżno zastosowane wrota mają postać opuszczanych i podnoszonych zasuw. Natomiast w pozostałych czterech przeprawach zamykanie komór odbywa się dzięki stalowym wrotom wspornym (po dwa na każdym końcu komory)<ref> J. Michalczewski (red.): Monografia dróg wodnych śródlądowych w Polsce, Warszawa 1985, s. 419-432.</ref>.		Komory w śluzach zamykane są w dwojaki sposób. W przypadku dwóch największych z nich – Kłodnica i Dzierżno zastosowane wrota mają postać opuszczanych i podnoszonych zasuw. Natomiast w pozostałych czterech przeprawach zamykanie komór odbywa się dzięki stalowym wrotom wspornym (po dwa na każdym końcu komory)<ref> J. Michalczewski (red.): Monografia dróg wodnych śródlądowych w Polsce, Warszawa 1985, s. 419-432.</ref>.

Praktykant: /* Parametry morfometryczne i zabudowa hydrotechniczna */

2022-03-01T08:35:05Z

Parametry morfometryczne i zabudowa hydrotechniczna

← poprzednia wersja		Wersja z 10:35, 1 mar 2022
Linia 24:		Linia 24:

	==Parametry morfometryczne i zabudowa hydrotechniczna==		==Parametry morfometryczne i zabudowa hydrotechniczna==
			[[Plik:Fot. 2. Komora śluzy Dzierżno w początkowej fazie napełniania wodą (fot. M. Rzętała).JPG\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 2. Komora śluzy Dzierżno w początkowej fazie napełniania wodą (fot. M. Rzętała).]]

	Kanał Gliwicki rozpoczyna się w 98,1 km biegu Odry, w jednym z trzech basenów portowych, które zlokalizowane są na prawym brzegu rzeki w Kędzierzynie-Koźlu. Następnie kanał poprowadzono w kierunku wschodnim wykorzystując do tego dolinę Kłodnicy. Kanał kończy bieg śródlądowym portem w Gliwicach. Na odcinku o długości 41,2 km, jednostki pływające po kanale za pomocą sześciu śluz pokonują łączną różnicę wysokości rzędu 43,6 m. W literaturze można znaleźć różne informacje odnośnie całkowitej długości kanału. Różnica 0,6 km wynika z uwzględniania lub też nie długości nabrzeża basenów portowych w Gliwicach, które posiadają długość 600 m<ref> J. Schmidt: Historia problemów wodnych w Gliwicach. 2002, Gliwice, s. 235.</ref>. Profil poprzeczny kanału ma postać trapezu, a jego powierzchnia czynna wynosi 91,75 m<sup>2</sup>. W dnie szerokość kanału wynosi 20 m, skarpy zostały wykonane przy uwzględnieniu ich nachylenia w stosunku 1:2,5. Szerokość kanału na poziomie lustra wody zawiera się w przedziale 38-41 m. Według założeń projektowych głębokość kanału powinna wynosić 3,5 m<ref> J. Michalczewski (red.): Monografia dróg wodnych śródlądowych w Polsce, Warszawa 1985, s. 419-432.</ref>. Nieco mniejsza szerokość kanału obejmuje jego odcinki, które znajdują się w utworzonych wykopach. Natomiast fragmenty szersze o 3 m zostały wykonane w obrębie nasypów. Poziom zwierciadła wody na wielu odcinkach znajduje się powyżej terenów przylegających bezpośrednio do kanału. Dlatego w celu uniknięcia ucieczek wody jego dno zostało odpowiednio zabezpieczone na taką okoliczność warstwą nieprzepuszczalnych iłów. Dodatkowo skarpy zostały odpowiednio zabezpieczone zarówno narzutem kamiennym, jak i betonowymi płytami. Korona wałów została utrwalona roślinnością trawiastą<ref> S. Koziarski: Funkcja żeglugowa Odry, w: „Czasopismo geograficzne” 1997, t. LXVIII, z. 2, s. 155-180.</ref>. Głównym źródłem zasilania kanału są wody Kłodnicy oraz zbiorniki położone w górnej jego części<ref> M. Rzętała: Wpływ antropopresji na charakter wykorzystania hydrowęzła Dzierżno (wycieczka terenowa). Z badań nad wpływem antropopresji na kształtowanie stosunków hydrologicznych, Sosnowiec 1996, s. 86-93.</ref>: Dzierżno Duże<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Dzierżno_Duże Machowski R., Rzętała M., Rzętała M.A.: Zbiornik Dzierżno Duże, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2020, t. 7.]</ref>, [[Zbiornik Dzierżno Małe\|Dzierżno Małe]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Dzierżno_Małe Machowski R., Rzętała M., Rzętała M.A.: Zbiornik Dzierżno Małe, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2021, t. 8.]</ref> i [[Zbiornik Pławniowice\|Pławniowice]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Pławniowice Machowski R., Rzętała M.: Zbiornik Pławniowice, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2020, t. 7.]</ref>.		Kanał Gliwicki rozpoczyna się w 98,1 km biegu Odry, w jednym z trzech basenów portowych, które zlokalizowane są na prawym brzegu rzeki w Kędzierzynie-Koźlu. Następnie kanał poprowadzono w kierunku wschodnim wykorzystując do tego dolinę Kłodnicy. Kanał kończy bieg śródlądowym portem w Gliwicach. Na odcinku o długości 41,2 km, jednostki pływające po kanale za pomocą sześciu śluz pokonują łączną różnicę wysokości rzędu 43,6 m. W literaturze można znaleźć różne informacje odnośnie całkowitej długości kanału. Różnica 0,6 km wynika z uwzględniania lub też nie długości nabrzeża basenów portowych w Gliwicach, które posiadają długość 600 m<ref> J. Schmidt: Historia problemów wodnych w Gliwicach. 2002, Gliwice, s. 235.</ref>. Profil poprzeczny kanału ma postać trapezu, a jego powierzchnia czynna wynosi 91,75 m<sup>2</sup>. W dnie szerokość kanału wynosi 20 m, skarpy zostały wykonane przy uwzględnieniu ich nachylenia w stosunku 1:2,5. Szerokość kanału na poziomie lustra wody zawiera się w przedziale 38-41 m. Według założeń projektowych głębokość kanału powinna wynosić 3,5 m<ref> J. Michalczewski (red.): Monografia dróg wodnych śródlądowych w Polsce, Warszawa 1985, s. 419-432.</ref>. Nieco mniejsza szerokość kanału obejmuje jego odcinki, które znajdują się w utworzonych wykopach. Natomiast fragmenty szersze o 3 m zostały wykonane w obrębie nasypów. Poziom zwierciadła wody na wielu odcinkach znajduje się powyżej terenów przylegających bezpośrednio do kanału. Dlatego w celu uniknięcia ucieczek wody jego dno zostało odpowiednio zabezpieczone na taką okoliczność warstwą nieprzepuszczalnych iłów. Dodatkowo skarpy zostały odpowiednio zabezpieczone zarówno narzutem kamiennym, jak i betonowymi płytami. Korona wałów została utrwalona roślinnością trawiastą<ref> S. Koziarski: Funkcja żeglugowa Odry, w: „Czasopismo geograficzne” 1997, t. LXVIII, z. 2, s. 155-180.</ref>. Głównym źródłem zasilania kanału są wody Kłodnicy oraz zbiorniki położone w górnej jego części<ref> M. Rzętała: Wpływ antropopresji na charakter wykorzystania hydrowęzła Dzierżno (wycieczka terenowa). Z badań nad wpływem antropopresji na kształtowanie stosunków hydrologicznych, Sosnowiec 1996, s. 86-93.</ref>: Dzierżno Duże<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Dzierżno_Duże Machowski R., Rzętała M., Rzętała M.A.: Zbiornik Dzierżno Duże, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2020, t. 7.]</ref>, [[Zbiornik Dzierżno Małe\|Dzierżno Małe]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Dzierżno_Małe Machowski R., Rzętała M., Rzętała M.A.: Zbiornik Dzierżno Małe, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2021, t. 8.]</ref> i [[Zbiornik Pławniowice\|Pławniowice]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zbiornik_Pławniowice Machowski R., Rzętała M.: Zbiornik Pławniowice, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2020, t. 7.]</ref>.
Linia 81:		Linia 82:
	Poza wyżej wymienionymi i opisanymi urządzeniami hydrotechnicznymi w obrębie Kanału Gliwickiego znajduje się również szereg innych elementów, które wykorzystywane są głównie do regulacji poziomu wody. Najwięcej jest jazów klapowych, które zlokalizowane są w Nowej Wsi, [[Blachownia\|Blachowni]], Sławęcicach, Ujeździe i Łabędach. Jaz segmentowo-klapowy znajduje się w Pławniowicach. W celach zrzutu wody wykorzystuje się przelewy ziemne znajdujące się w Nowej Wsi, Lenartowicach i Ujeździe. W rejonie Kanału Gliwickiego znajduje się także unikatowe rozwiązanie techniczne. W 6,8 km jego biegu, w okolicach miejscowości Lenartowice zastosowano przepływ Kłodnicy pod korytem Kanału Gliwickiego na zasadzie syfonu. Rzeka w tym miejscu przepływa z prawego na lewy brzeg Kanału<ref> K. Górski: Kanał Gliwicki – historia, stan obecny i perspektywy, Katowice 2009 [maszynopis], s. 68. </ref>.		Poza wyżej wymienionymi i opisanymi urządzeniami hydrotechnicznymi w obrębie Kanału Gliwickiego znajduje się również szereg innych elementów, które wykorzystywane są głównie do regulacji poziomu wody. Najwięcej jest jazów klapowych, które zlokalizowane są w Nowej Wsi, [[Blachownia\|Blachowni]], Sławęcicach, Ujeździe i Łabędach. Jaz segmentowo-klapowy znajduje się w Pławniowicach. W celach zrzutu wody wykorzystuje się przelewy ziemne znajdujące się w Nowej Wsi, Lenartowicach i Ujeździe. W rejonie Kanału Gliwickiego znajduje się także unikatowe rozwiązanie techniczne. W 6,8 km jego biegu, w okolicach miejscowości Lenartowice zastosowano przepływ Kłodnicy pod korytem Kanału Gliwickiego na zasadzie syfonu. Rzeka w tym miejscu przepływa z prawego na lewy brzeg Kanału<ref> K. Górski: Kanał Gliwicki – historia, stan obecny i perspektywy, Katowice 2009 [maszynopis], s. 68. </ref>.

	Na terenie Blachowni – dzielnicy Kędzierzyna-Koźla – od Kanału Gliwickiego w 9,1 km jego biegu poprowadzono odnogę w postaci Kanału Kędzierzyńskiego. Jego długość wynosi 5,9 km a głębokość 2,2 m. Został oddany do użytkowania w 1970 r. Na jego końcu znajduje się niewielki port przeładunkowy na terenie zakładów chemicznych „Azoty”. Współcześnie kanał wykorzystywany jest niezmiernie sporadycznie<ref> S. Koziarski: Komunikacja na Śląsku, Opole 2000, s. 161-181.</ref>.		Na terenie Blachowni – dzielnicy Kędzierzyna-Koźla – od Kanału Gliwickiego w 9,1 km jego biegu poprowadzono odnogę w postaci Kanału Kędzierzyńskiego. Jego długość wynosi 5,9 km a głębokość 2,2 m. Został oddany do użytkowania w 1970 r. Na jego końcu znajduje się niewielki port przeładunkowy na terenie zakładów chemicznych „Azoty”. Współcześnie kanał wykorzystywany jest niezmiernie sporadycznie<ref> S. Koziarski: Komunikacja na Śląsku, Opole 2000, s. 161-181.</ref>.

	==Znaczenie kanału==		==Znaczenie kanału==

Praktykant: /* Historia budowy */

2022-03-01T08:34:15Z

Historia budowy

← poprzednia wersja		Wersja z 10:34, 1 mar 2022
Linia 17:		Linia 17:

	==Historia budowy==		==Historia budowy==
			[[Plik:Fot. 1. Kanał Gliwicki poniżej śluzy Dzierżno (fot. M. Rzętała).JPG\|\|400px\|thumb\|right\|Fot. 1. Kanał Gliwicki poniżej śluzy Dzierżno (fot. M. Rzętała).]]

	Początki transportu śródlądowego na obszarze, przez który współcześnie przebiega Kanał Gliwicki sięgają późnego średniowiecza. W ówczesnym czasie transport odbywał się [[Kłodnica\|Kłodnicą]], którą wykorzystywano do spławiania głównie drewna w dół rzeki i dalej za pośrednictwem Odry. Brak odpowiednich regulacji koryta Kłodnicy sprawiał, że jej wykorzystanie w celach transportowych nie było opłacalne<ref> J. Koszarski: Żegluga odrzańska w rejonie Koźla do 1944 roku. Szkice Kędzierzyńsko-Kozielskie, t. II, Opole 1987, s. 7-25. </ref>. Rozwój gospodarczy Górnego Śląska był podstawową przesłanką do wybudowania drogi wodnej, która połączyłaby ten region z Odrą. Początkowo przeprowadzono jedynie działania polegające na pogłębianiu i przekopywaniu meandrów Kłodnicy. Efekty tych działań były niewystarczające dlatego pod koniec XVIII w. podjęto decyzję o wybudowaniu kanału, który połączyłby Gliwice z Kędzierzynem-Koźle<ref> J. Schmidt: Dzieje Kanału Kłodnickiego, w: „Rocznik muzeum w Gliwicach” 1990, t. II, s. 73-114.</ref>. W tym czasie rozpoczęto budowę Kanału Kłodnickiego (rys. 2). Pierwsze prace odbyły się w 1792 r. a ich zakończenie przypadało na 1812 r. Wykorzystanie w celach transportowych nowej drogi wodnej umożliwiło transport węgla kamiennego, rud cynku, ołowiu i żelaza, a także zbóż, drewna oraz surowców skalnych. Kanał Kłodnicki za pośrednictwem kilkunastu śluz pokonywał różnicę poziomów wynoszącą 48,8 m na długości 45,7 km. Po oddaniu do użytkowania kanału okazało się, że mogły po nim pływać jedynie barki o nośności do 28 ton. Uzyskane możliwości transportowe były mało zadowalające, dlatego też w kolejnych latach przeprowadzono szereg prac polegających w głównej mierze na pogłębieniu i poszerzaniu toru wodnego. Dzięki tym zabiegom po kanale mogły pływać barki o nośności do 60 ton<ref> J. Koszarski: Żegluga odrzańska w rejonie Koźla do 1944 roku. Szkice Kędzierzyńsko-Kozielskie, t. II, Opole 1987, s. 7-25.</ref>. Do 1850 r. Kanał Kłodnicki stanowił najważniejszy szlak, którym transportowano ładunki masowe. Uruchomienie kolei i szybki jej rozwój stały się punktem zwrotnym w historii kanału<ref> S. Koziarski: Żegluga na Odrze, Opole 1991, s. 171.</ref>. Od tego czasu jego znaczenie transportowe systematycznie spadało, a zupełny kres nastał z pojawieniem się na Odrze barek, które mogły przewozić ładunki o masie 400 ton i więcej. W połowie lat 20. XX w. w Gliwicach odbyło się spotkanie blisko 30-osobowej Komisji ds. Wschodnich. Podsumowaniem obrad był wniosek o zakończeniu dalszego gospodarczego wykorzystania Kanału Kłodnickiego, co w tym czasie było już zupełnie nieopłacalne. Postulowano również aby w miejsce nierentownego kanału wybudować nowy szlak wodny<ref> J. Schmidt: Historia problemów wodnych w Gliwicach. 2002, Gliwice, s. 235. </ref>.		Początki transportu śródlądowego na obszarze, przez który współcześnie przebiega Kanał Gliwicki sięgają późnego średniowiecza. W ówczesnym czasie transport odbywał się [[Kłodnica\|Kłodnicą]], którą wykorzystywano do spławiania głównie drewna w dół rzeki i dalej za pośrednictwem Odry. Brak odpowiednich regulacji koryta Kłodnicy sprawiał, że jej wykorzystanie w celach transportowych nie było opłacalne<ref> J. Koszarski: Żegluga odrzańska w rejonie Koźla do 1944 roku. Szkice Kędzierzyńsko-Kozielskie, t. II, Opole 1987, s. 7-25. </ref>. Rozwój gospodarczy Górnego Śląska był podstawową przesłanką do wybudowania drogi wodnej, która połączyłaby ten region z Odrą. Początkowo przeprowadzono jedynie działania polegające na pogłębianiu i przekopywaniu meandrów Kłodnicy. Efekty tych działań były niewystarczające dlatego pod koniec XVIII w. podjęto decyzję o wybudowaniu kanału, który połączyłby Gliwice z Kędzierzynem-Koźle<ref> J. Schmidt: Dzieje Kanału Kłodnickiego, w: „Rocznik muzeum w Gliwicach” 1990, t. II, s. 73-114.</ref>. W tym czasie rozpoczęto budowę Kanału Kłodnickiego (rys. 2). Pierwsze prace odbyły się w 1792 r. a ich zakończenie przypadało na 1812 r. Wykorzystanie w celach transportowych nowej drogi wodnej umożliwiło transport węgla kamiennego, rud cynku, ołowiu i żelaza, a także zbóż, drewna oraz surowców skalnych. Kanał Kłodnicki za pośrednictwem kilkunastu śluz pokonywał różnicę poziomów wynoszącą 48,8 m na długości 45,7 km. Po oddaniu do użytkowania kanału okazało się, że mogły po nim pływać jedynie barki o nośności do 28 ton. Uzyskane możliwości transportowe były mało zadowalające, dlatego też w kolejnych latach przeprowadzono szereg prac polegających w głównej mierze na pogłębieniu i poszerzaniu toru wodnego. Dzięki tym zabiegom po kanale mogły pływać barki o nośności do 60 ton<ref> J. Koszarski: Żegluga odrzańska w rejonie Koźla do 1944 roku. Szkice Kędzierzyńsko-Kozielskie, t. II, Opole 1987, s. 7-25.</ref>. Do 1850 r. Kanał Kłodnicki stanowił najważniejszy szlak, którym transportowano ładunki masowe. Uruchomienie kolei i szybki jej rozwój stały się punktem zwrotnym w historii kanału<ref> S. Koziarski: Żegluga na Odrze, Opole 1991, s. 171.</ref>. Od tego czasu jego znaczenie transportowe systematycznie spadało, a zupełny kres nastał z pojawieniem się na Odrze barek, które mogły przewozić ładunki o masie 400 ton i więcej. W połowie lat 20. XX w. w Gliwicach odbyło się spotkanie blisko 30-osobowej Komisji ds. Wschodnich. Podsumowaniem obrad był wniosek o zakończeniu dalszego gospodarczego wykorzystania Kanału Kłodnickiego, co w tym czasie było już zupełnie nieopłacalne. Postulowano również aby w miejsce nierentownego kanału wybudować nowy szlak wodny<ref> J. Schmidt: Historia problemów wodnych w Gliwicach. 2002, Gliwice, s. 235. </ref>.

Praktykant: /* Położenie */

2022-03-01T08:32:41Z

Położenie

← poprzednia wersja		Wersja z 10:32, 1 mar 2022
Linia 10:		Linia 10:

	==Położenie==		==Położenie==
	[[Plik:Rys. 2Gliwicki.jpg\|~~550px~~\|thumb\|right\|Rys. 2. Trasa dawnego Kanału Kłodnickiego (1) i jego śluzy (2) na tle współczesnej sytuacji hydrologicznej i administracyjnej.]]		[[Plik:Rys. 2Gliwicki.jpg\|650px\|thumb\|right\|Rys. 2. Trasa dawnego Kanału Kłodnickiego (1) i jego śluzy (2) na tle współczesnej sytuacji hydrologicznej i administracyjnej.]]

	Kanał Gliwicki pod względem administracyjnym położony jest w zachodniej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]] oraz we wschodniej części [[Województwo opolskie\|województwa opolskiego]] (rys. 1). Większa jego część (o długość przekraczającej nieco 22 km) znajduje się na terenie województwa śląskiego. Na terenie sąsiedniego województwa kanał posiada około 18 km długości. Kanał Gliwicki rozpoczyna się śródlądowym portem zlokalizowanym w północnej części Gliwic, na terenie dzielnicy Łabędy. Następnie tor wodny kanału poprowadzono przez południową część miasta [[Pyskowice]]. W dalszej części Kanał Gliwicki przepływa ze wschodu na zachód przez środkową część gminy [[Rudziniec]]. Poczynając od wschodu na terenie wspomnianej gminy w bezpośrednim sąsiedztwie kanału znajdują się sołectwa: Bycina, Taciszów, [[Pławniowice]], [[Łany]] oraz [[Chechło]] i Rudziniec. Kanał opuszcza tereny województwa śląskiego w okolicy Rudzińca. W województwie opolskim kanał na początkowym biegu stanowi granicę pomiędzy sołectwem Niezdrowice na południu a miastem Ujazd na północy. Następnie znajduje się już wyłącznie na terenie miejskim Ujazdu, który od zachodu graniczy z miastem Kędzierzyn-Koźle, gdzie Kanał Gliwicki łączy się z Odrą.		Kanał Gliwicki pod względem administracyjnym położony jest w zachodniej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]] oraz we wschodniej części [[Województwo opolskie\|województwa opolskiego]] (rys. 1). Większa jego część (o długość przekraczającej nieco 22 km) znajduje się na terenie województwa śląskiego. Na terenie sąsiedniego województwa kanał posiada około 18 km długości. Kanał Gliwicki rozpoczyna się śródlądowym portem zlokalizowanym w północnej części Gliwic, na terenie dzielnicy Łabędy. Następnie tor wodny kanału poprowadzono przez południową część miasta [[Pyskowice]]. W dalszej części Kanał Gliwicki przepływa ze wschodu na zachód przez środkową część gminy [[Rudziniec]]. Poczynając od wschodu na terenie wspomnianej gminy w bezpośrednim sąsiedztwie kanału znajdują się sołectwa: Bycina, Taciszów, [[Pławniowice]], [[Łany]] oraz [[Chechło]] i Rudziniec. Kanał opuszcza tereny województwa śląskiego w okolicy Rudzińca. W województwie opolskim kanał na początkowym biegu stanowi granicę pomiędzy sołectwem Niezdrowice na południu a miastem Ujazd na północy. Następnie znajduje się już wyłącznie na terenie miejskim Ujazdu, który od zachodu graniczy z miastem Kędzierzyn-Koźle, gdzie Kanał Gliwicki łączy się z Odrą.

Praktykant o 08:32, 1 mar 2022

2022-03-01T08:32:22Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:32, 1 mar 2022
Linia 10:		Linia 10:

	==Położenie==		==Położenie==
			[[Plik:Rys. 2Gliwicki.jpg\|550px\|thumb\|right\|Rys. 2. Trasa dawnego Kanału Kłodnickiego (1) i jego śluzy (2) na tle współczesnej sytuacji hydrologicznej i administracyjnej.]]

	Kanał Gliwicki pod względem administracyjnym położony jest w zachodniej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]] oraz we wschodniej części [[Województwo opolskie\|województwa opolskiego]] (rys. 1). Większa jego część (o długość przekraczającej nieco 22 km) znajduje się na terenie województwa śląskiego. Na terenie sąsiedniego województwa kanał posiada około 18 km długości. Kanał Gliwicki rozpoczyna się śródlądowym portem zlokalizowanym w północnej części Gliwic, na terenie dzielnicy Łabędy. Następnie tor wodny kanału poprowadzono przez południową część miasta [[Pyskowice]]. W dalszej części Kanał Gliwicki przepływa ze wschodu na zachód przez środkową część gminy [[Rudziniec]]. Poczynając od wschodu na terenie wspomnianej gminy w bezpośrednim sąsiedztwie kanału znajdują się sołectwa: Bycina, Taciszów, [[Pławniowice]], [[Łany]] oraz [[Chechło]] i Rudziniec. Kanał opuszcza tereny województwa śląskiego w okolicy Rudzińca. W województwie opolskim kanał na początkowym biegu stanowi granicę pomiędzy sołectwem Niezdrowice na południu a miastem Ujazd na północy. Następnie znajduje się już wyłącznie na terenie miejskim Ujazdu, który od zachodu graniczy z miastem Kędzierzyn-Koźle, gdzie Kanał Gliwicki łączy się z Odrą.		Kanał Gliwicki pod względem administracyjnym położony jest w zachodniej części [[Województwo śląskie\|województwa śląskiego]] oraz we wschodniej części [[Województwo opolskie\|województwa opolskiego]] (rys. 1). Większa jego część (o długość przekraczającej nieco 22 km) znajduje się na terenie województwa śląskiego. Na terenie sąsiedniego województwa kanał posiada około 18 km długości. Kanał Gliwicki rozpoczyna się śródlądowym portem zlokalizowanym w północnej części Gliwic, na terenie dzielnicy Łabędy. Następnie tor wodny kanału poprowadzono przez południową część miasta [[Pyskowice]]. W dalszej części Kanał Gliwicki przepływa ze wschodu na zachód przez środkową część gminy [[Rudziniec]]. Poczynając od wschodu na terenie wspomnianej gminy w bezpośrednim sąsiedztwie kanału znajdują się sołectwa: Bycina, Taciszów, [[Pławniowice]], [[Łany]] oraz [[Chechło]] i Rudziniec. Kanał opuszcza tereny województwa śląskiego w okolicy Rudzińca. W województwie opolskim kanał na początkowym biegu stanowi granicę pomiędzy sołectwem Niezdrowice na południu a miastem Ujazd na północy. Następnie znajduje się już wyłącznie na terenie miejskim Ujazdu, który od zachodu graniczy z miastem Kędzierzyn-Koźle, gdzie Kanał Gliwicki łączy się z Odrą.

Praktykant o 08:31, 1 mar 2022

2022-03-01T08:31:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:31, 1 mar 2022
Linia 5:		Linia 5:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 9 (2022)\|TOM: 9 (2022)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 9 (2022)\|TOM: 9 (2022)]]
	[[Plik:Rys. 1. Lokalizacja Kanału Gliwickiego.jpg\|~~600px~~\|thumb\|right\|Rys. 1. Lokalizacja Kanału Gliwickiego: 1 – zbiorniki wodne, 2 – cieki powierzchniowe, 3 – kanały, 4 – granice województw, 5 – granice gmin, 6 – śluzy, 7 – urządzenia zrzutowe, urządzenia upustowe, jazy.]]		[[Plik:Rys. 1. Lokalizacja Kanału Gliwickiego.jpg\|650px\|thumb\|right\|Rys. 1. Lokalizacja Kanału Gliwickiego: 1 – zbiorniki wodne, 2 – cieki powierzchniowe, 3 – kanały, 4 – granice województw, 5 – granice gmin, 6 – śluzy, 7 – urządzenia zrzutowe, urządzenia upustowe, jazy.]]

	Kanał Gliwicki uznawany jest za jedną z najważniejszych śródlądowych dróg wodnych w Polsce. Stanowi odnogę pierwszego (górnego) odcinka tzw. odrzańskiej drogi wodnej. Żegluga na [[Odra\|Odrze]] w praktyce możliwa jest od Kędzierzyna-[[Koźle\|Koźla]], na terenie którego Kanał Gliwicki łączy się z tą rzeką. Koniec kanału zlokalizowano w [[Gliwice\|Gliwicach]], w dzielnicy [[Łabędy]], gdzie wybudowano duży port przeładunkowy. W ten sposób połączono [[Górny Śląsk]] początkowo z Berlinem, a w okresie powojennym transport odbywał się do Szczecina i Świnoujścia, umożliwiając transport głównie węgla kamiennego drogą wodną bezpośrednio do portów morskich. Korzystanie z kanału rozpoczęło się w 1938 r. Wybudowane nowe połączenie przejęło funkcje przestarzałego [[Kanał Kłodnicki\|Kanału Kłodnickiego]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Kłodnicy Machowski R., Rzętała M.: Zlewnia Kłodnicy, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2018, t. 5.]</ref>.		Kanał Gliwicki uznawany jest za jedną z najważniejszych śródlądowych dróg wodnych w Polsce. Stanowi odnogę pierwszego (górnego) odcinka tzw. odrzańskiej drogi wodnej. Żegluga na [[Odra\|Odrze]] w praktyce możliwa jest od Kędzierzyna-[[Koźle\|Koźla]], na terenie którego Kanał Gliwicki łączy się z tą rzeką. Koniec kanału zlokalizowano w [[Gliwice\|Gliwicach]], w dzielnicy [[Łabędy]], gdzie wybudowano duży port przeładunkowy. W ten sposób połączono [[Górny Śląsk]] początkowo z Berlinem, a w okresie powojennym transport odbywał się do Szczecina i Świnoujścia, umożliwiając transport głównie węgla kamiennego drogą wodną bezpośrednio do portów morskich. Korzystanie z kanału rozpoczęło się w 1938 r. Wybudowane nowe połączenie przejęło funkcje przestarzałego [[Kanał Kłodnicki\|Kanału Kłodnickiego]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Kłodnicy Machowski R., Rzętała M.: Zlewnia Kłodnicy, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2018, t. 5.]</ref>.

Praktykant o 08:30, 1 mar 2022

2022-03-01T08:30:41Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:30, 1 mar 2022
Linia 5:		Linia 5:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 9 (2022)\|TOM: 9 (2022)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 9 (2022)\|TOM: 9 (2022)]]
	[[Plik:Rys. 1. Lokalizacja Kanału Gliwickiego.jpg\|~~500px~~\|thumb\|right\|Rys. 1. Lokalizacja Kanału Gliwickiego: 1 – zbiorniki wodne, 2 – cieki powierzchniowe, 3 – kanały, 4 – granice województw, 5 – granice gmin, 6 – śluzy, 7 – urządzenia zrzutowe, urządzenia upustowe, jazy.]]		[[Plik:Rys. 1. Lokalizacja Kanału Gliwickiego.jpg\|600px\|thumb\|right\|Rys. 1. Lokalizacja Kanału Gliwickiego: 1 – zbiorniki wodne, 2 – cieki powierzchniowe, 3 – kanały, 4 – granice województw, 5 – granice gmin, 6 – śluzy, 7 – urządzenia zrzutowe, urządzenia upustowe, jazy.]]

	Kanał Gliwicki uznawany jest za jedną z najważniejszych śródlądowych dróg wodnych w Polsce. Stanowi odnogę pierwszego (górnego) odcinka tzw. odrzańskiej drogi wodnej. Żegluga na [[Odra\|Odrze]] w praktyce możliwa jest od Kędzierzyna-[[Koźle\|Koźla]], na terenie którego Kanał Gliwicki łączy się z tą rzeką. Koniec kanału zlokalizowano w [[Gliwice\|Gliwicach]], w dzielnicy [[Łabędy]], gdzie wybudowano duży port przeładunkowy. W ten sposób połączono [[Górny Śląsk]] początkowo z Berlinem, a w okresie powojennym transport odbywał się do Szczecina i Świnoujścia, umożliwiając transport głównie węgla kamiennego drogą wodną bezpośrednio do portów morskich. Korzystanie z kanału rozpoczęło się w 1938 r. Wybudowane nowe połączenie przejęło funkcje przestarzałego [[Kanał Kłodnicki\|Kanału Kłodnickiego]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Kłodnicy Machowski R., Rzętała M.: Zlewnia Kłodnicy, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2018, t. 5.]</ref>.		Kanał Gliwicki uznawany jest za jedną z najważniejszych śródlądowych dróg wodnych w Polsce. Stanowi odnogę pierwszego (górnego) odcinka tzw. odrzańskiej drogi wodnej. Żegluga na [[Odra\|Odrze]] w praktyce możliwa jest od Kędzierzyna-[[Koźle\|Koźla]], na terenie którego Kanał Gliwicki łączy się z tą rzeką. Koniec kanału zlokalizowano w [[Gliwice\|Gliwicach]], w dzielnicy [[Łabędy]], gdzie wybudowano duży port przeładunkowy. W ten sposób połączono [[Górny Śląsk]] początkowo z Berlinem, a w okresie powojennym transport odbywał się do Szczecina i Świnoujścia, umożliwiając transport głównie węgla kamiennego drogą wodną bezpośrednio do portów morskich. Korzystanie z kanału rozpoczęło się w 1938 r. Wybudowane nowe połączenie przejęło funkcje przestarzałego [[Kanał Kłodnicki\|Kanału Kłodnickiego]]<ref>[http://ibrbs.pl/mediawiki/index.php/Zlewnia_Kłodnicy Machowski R., Rzętała M.: Zlewnia Kłodnicy, w: „Encyklopedia Województwa Śląskiego” 2018, t. 5.]</ref>.