Industrializacja Górnego Śląska w latach 1922-1939 - Historia wersji

Praktykant o 09:13, 15 sty 2019

2019-01-15T09:13:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:13, 15 sty 2019
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]		[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
			(ang. Industrialisation of Upper Silesia between 1922-1939, niem.Industrialisierung in Oberschlesien 1922-1939)

	Autor: [[Adam Frużyński]]		Autor: [[Adam Frużyński]]

Praktykant: /* Źródła on-line */

2017-08-04T07:39:38Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 09:39, 4 sie 2017
Linia 191:		Linia 191:

	==Źródła on-line==		==Źródła on-line==
			#[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/147892/edition/138866 Polsko-niemiecka konwencja Górno-Śląska zawarta w Genewie dnia 15-go maja 1922 r., [bmw] 1922]
			#[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/29615/edition/26594 Rewolucja przemysłowa na Górnym Śląsku. Reden-Baildon-Godula, red. J. Mańka, Z. Nowak, Katowice 2011]
	#[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/65240/edition/63211 Swadźba U., Śląski etos pracy: studium socjologiczne, Katowice 2007]		#[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/65240/edition/63211 Swadźba U., Śląski etos pracy: studium socjologiczne, Katowice 2007]
	~~#[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/29615/edition/26594 Rewolucja przemysłowa na Górnym Śląsku. Reden-Baildon-Godula, red. J. Mańka, Z. Nowak, Katowice 2011]~~
	~~#[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/147892/edition/138866 Polsko-niemiecka konwencja Górno-Śląska zawarta w Genewie dnia 15-go maja 1922 r., [bmw] 1922]~~

Praktykant o 07:38, 4 sie 2017

2017-08-04T07:38:09Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:38, 4 sie 2017
Linia 188:		Linia 188:

	<references/>		<references/>


			==Źródła on-line==
			#[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/65240/edition/63211 Swadźba U., Śląski etos pracy: studium socjologiczne, Katowice 2007]
			#[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/29615/edition/26594 Rewolucja przemysłowa na Górnym Śląsku. Reden-Baildon-Godula, red. J. Mańka, Z. Nowak, Katowice 2011]
			#[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/147892/edition/138866 Polsko-niemiecka konwencja Górno-Śląska zawarta w Genewie dnia 15-go maja 1922 r., [bmw] 1922]

Praktykant: /* Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej */

2017-05-11T12:01:33Z

Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej

← poprzednia wersja		Wersja z 14:01, 11 maj 2017
Linia 9:		Linia 9:
	==Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej==		==Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej==
	[[Plik:Premier Władysław Grabski za jego sugestią zaczęto sprzedawać węgiel w krajach skandynawskich i bałtyckich.jpg\|400px\|thumb\|right\|Premier Władysław Grabski za jego sugestią zaczęto sprzedawać węgiel w krajach skandynawskich i bałtyckich]]		[[Plik:Premier Władysław Grabski za jego sugestią zaczęto sprzedawać węgiel w krajach skandynawskich i bałtyckich.jpg\|400px\|thumb\|right\|Premier Władysław Grabski za jego sugestią zaczęto sprzedawać węgiel w krajach skandynawskich i bałtyckich]]
			[[Plik:Konwencja Górnośląska z 1922 roku.jpg\|400px\|thumb\|right\|Konwencja Górnośląska z 1922 roku]]

	Gdy w 1922 roku zwycięskie mocarstwa dokonały podziału [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] pomiędzy Polskę a Niemcy, z polskiej części [[Górnośląskie Zagłębie Węglowe\|górnośląskiego zagłębia]] utworzone zostało autonomiczne [[Województwo śląskie 1922-1939\|województwo śląskie]], na terenie którego pozostało ¾ [[Przemysł województwa śląskiego\|górnośląskiego przemysłu]]. Tworzyły go: 53 kopalnie węgla kamiennego, 8 kopalń rudy żelaza, 10 kopalń rud cynkowo-ołowiowych, 9 koksowni, 4 brykietownie, 5 hut wielkopiecowych, 10 stalowni, 12 hut cynku, 9 prażalni blendy, 5 walcowni blachy cynkowej, 2 huty ołowiu i srebra<ref>Statistik der Berg-und Hüttenwerke in Polnisch-Oberschlesien für das Jahr 1922, Katowice 1923.</ref>. Na Górny Śląsk przypadało 75% polskiej produkcji węgla kamiennego, 78% surówki, 77% stali, 100% koksu, 88% cynku, 89% blachy cynkowej i 100% ołowiu i srebra<ref>J. Popkiewicz, F. Ryszka, Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej (1922–1939), Opole 1959, s. 41-42.</ref>. Były one własnością 22 koncernów górniczo-hutniczych, posiadających teraz zakłady po obu stronach granicy. W celu uregulowania wszelkich spornych spraw, dotyczących produkcji przemysłowej na terenie podzielonego zagłębia, 15 maja 1922 roku zawarto [[Polsko-Niemiecka Konwencja Górnośląska\|Konwencję Górnośląską]], która miała zapobiec szkodliwym skutkom podziału Zagłębia. Na podstawie art. 330-334 tej konwencji Polska została zobowiązana do zezwolenia na sprowadzanie z Niemiec bez opłat celnych do polskiej części Górnego Śląska węgla kamiennego, koksu, brykietu, rudy żelaza, rudy cynku i ołowiu przez 15 lat<ref>Dz. U. RP 1922, nr 44, poz. 371, art. 330-334.</ref>. Zgodnie art. 224 konwencji Polsce przyznano prawo do wysyłania do Niemiec produktów naturalnych lub wytworzonych, pochodzących z polskiej części obszaru plebiscytowego. Przez okres trzech lat na importowane z Polski towary nie obowiązywało cło, a Polska mogła wysyłać towary do Niemiec w takiej samej ilości jak przed I wojną światową<ref>E. Długajczyk, Podział Górnego Śląska w 1922 roku, Katowice 2002, s. 11; Dz. U. RP 1922, nr 44, poz. 371, art. 224.</ref>. Podział Górnego Śląska ze względów politycznych miał mimo to ogromny wpływ na sytuację gospodarczą, gdyż pracujące po obu stronach granicy górnicze koncerny musiały dostosować się do nowej sytuacji, a Niemcy i Polska prowadziły odmienną politykę gospodarczą.		Gdy w 1922 roku zwycięskie mocarstwa dokonały podziału [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] pomiędzy Polskę a Niemcy, z polskiej części [[Górnośląskie Zagłębie Węglowe\|górnośląskiego zagłębia]] utworzone zostało autonomiczne [[Województwo śląskie 1922-1939\|województwo śląskie]], na terenie którego pozostało ¾ [[Przemysł województwa śląskiego\|górnośląskiego przemysłu]]. Tworzyły go: 53 kopalnie węgla kamiennego, 8 kopalń rudy żelaza, 10 kopalń rud cynkowo-ołowiowych, 9 koksowni, 4 brykietownie, 5 hut wielkopiecowych, 10 stalowni, 12 hut cynku, 9 prażalni blendy, 5 walcowni blachy cynkowej, 2 huty ołowiu i srebra<ref>Statistik der Berg-und Hüttenwerke in Polnisch-Oberschlesien für das Jahr 1922, Katowice 1923.</ref>. Na Górny Śląsk przypadało 75% polskiej produkcji węgla kamiennego, 78% surówki, 77% stali, 100% koksu, 88% cynku, 89% blachy cynkowej i 100% ołowiu i srebra<ref>J. Popkiewicz, F. Ryszka, Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej (1922–1939), Opole 1959, s. 41-42.</ref>. Były one własnością 22 koncernów górniczo-hutniczych, posiadających teraz zakłady po obu stronach granicy. W celu uregulowania wszelkich spornych spraw, dotyczących produkcji przemysłowej na terenie podzielonego zagłębia, 15 maja 1922 roku zawarto [[Polsko-Niemiecka Konwencja Górnośląska\|Konwencję Górnośląską]], która miała zapobiec szkodliwym skutkom podziału Zagłębia. Na podstawie art. 330-334 tej konwencji Polska została zobowiązana do zezwolenia na sprowadzanie z Niemiec bez opłat celnych do polskiej części Górnego Śląska węgla kamiennego, koksu, brykietu, rudy żelaza, rudy cynku i ołowiu przez 15 lat<ref>Dz. U. RP 1922, nr 44, poz. 371, art. 330-334.</ref>. Zgodnie art. 224 konwencji Polsce przyznano prawo do wysyłania do Niemiec produktów naturalnych lub wytworzonych, pochodzących z polskiej części obszaru plebiscytowego. Przez okres trzech lat na importowane z Polski towary nie obowiązywało cło, a Polska mogła wysyłać towary do Niemiec w takiej samej ilości jak przed I wojną światową<ref>E. Długajczyk, Podział Górnego Śląska w 1922 roku, Katowice 2002, s. 11; Dz. U. RP 1922, nr 44, poz. 371, art. 224.</ref>. Podział Górnego Śląska ze względów politycznych miał mimo to ogromny wpływ na sytuację gospodarczą, gdyż pracujące po obu stronach granicy górnicze koncerny musiały dostosować się do nowej sytuacji, a Niemcy i Polska prowadziły odmienną politykę gospodarczą.

Praktykant: /* Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej */

2017-05-11T11:59:25Z

Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej

← poprzednia wersja		Wersja z 13:59, 11 maj 2017
Linia 8:		Linia 8:

	==Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej==		==Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej==
			[[Plik:Premier Władysław Grabski za jego sugestią zaczęto sprzedawać węgiel w krajach skandynawskich i bałtyckich.jpg\|400px\|thumb\|right\|Premier Władysław Grabski za jego sugestią zaczęto sprzedawać węgiel w krajach skandynawskich i bałtyckich]]
	Gdy w 1922 roku zwycięskie mocarstwa dokonały podziału [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] pomiędzy Polskę a Niemcy, z polskiej części [[Górnośląskie Zagłębie Węglowe\|górnośląskiego zagłębia]] utworzone zostało autonomiczne [[Województwo śląskie 1922-1939\|województwo śląskie]], na terenie którego pozostało ¾ [[Przemysł województwa śląskiego\|górnośląskiego przemysłu]]. Tworzyły go: 53 kopalnie węgla kamiennego, 8 kopalń rudy żelaza, 10 kopalń rud cynkowo-ołowiowych, 9 koksowni, 4 brykietownie, 5 hut wielkopiecowych, 10 stalowni, 12 hut cynku, 9 prażalni blendy, 5 walcowni blachy cynkowej, 2 huty ołowiu i srebra<ref>Statistik der Berg-und Hüttenwerke in Polnisch-Oberschlesien für das Jahr 1922, Katowice 1923.</ref>. Na Górny Śląsk przypadało 75% polskiej produkcji węgla kamiennego, 78% surówki, 77% stali, 100% koksu, 88% cynku, 89% blachy cynkowej i 100% ołowiu i srebra<ref>J. Popkiewicz, F. Ryszka, Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej (1922–1939), Opole 1959, s. 41-42.</ref>. Były one własnością 22 koncernów górniczo-hutniczych, posiadających teraz zakłady po obu stronach granicy. W celu uregulowania wszelkich spornych spraw, dotyczących produkcji przemysłowej na terenie podzielonego zagłębia, 15 maja 1922 roku zawarto [[Polsko-Niemiecka Konwencja Górnośląska\|Konwencję Górnośląską]], która miała zapobiec szkodliwym skutkom podziału Zagłębia. Na podstawie art. 330-334 tej konwencji Polska została zobowiązana do zezwolenia na sprowadzanie z Niemiec bez opłat celnych do polskiej części Górnego Śląska węgla kamiennego, koksu, brykietu, rudy żelaza, rudy cynku i ołowiu przez 15 lat<ref>Dz. U. RP 1922, nr 44, poz. 371, art. 330-334.</ref>. Zgodnie art. 224 konwencji Polsce przyznano prawo do wysyłania do Niemiec produktów naturalnych lub wytworzonych, pochodzących z polskiej części obszaru plebiscytowego. Przez okres trzech lat na importowane z Polski towary nie obowiązywało cło, a Polska mogła wysyłać towary do Niemiec w takiej samej ilości jak przed I wojną światową<ref>E. Długajczyk, Podział Górnego Śląska w 1922 roku, Katowice 2002, s. 11; Dz. U. RP 1922, nr 44, poz. 371, art. 224.</ref>. Podział Górnego Śląska ze względów politycznych miał mimo to ogromny wpływ na sytuację gospodarczą, gdyż pracujące po obu stronach granicy górnicze koncerny musiały dostosować się do nowej sytuacji, a Niemcy i Polska prowadziły odmienną politykę gospodarczą.		Gdy w 1922 roku zwycięskie mocarstwa dokonały podziału [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]] pomiędzy Polskę a Niemcy, z polskiej części [[Górnośląskie Zagłębie Węglowe\|górnośląskiego zagłębia]] utworzone zostało autonomiczne [[Województwo śląskie 1922-1939\|województwo śląskie]], na terenie którego pozostało ¾ [[Przemysł województwa śląskiego\|górnośląskiego przemysłu]]. Tworzyły go: 53 kopalnie węgla kamiennego, 8 kopalń rudy żelaza, 10 kopalń rud cynkowo-ołowiowych, 9 koksowni, 4 brykietownie, 5 hut wielkopiecowych, 10 stalowni, 12 hut cynku, 9 prażalni blendy, 5 walcowni blachy cynkowej, 2 huty ołowiu i srebra<ref>Statistik der Berg-und Hüttenwerke in Polnisch-Oberschlesien für das Jahr 1922, Katowice 1923.</ref>. Na Górny Śląsk przypadało 75% polskiej produkcji węgla kamiennego, 78% surówki, 77% stali, 100% koksu, 88% cynku, 89% blachy cynkowej i 100% ołowiu i srebra<ref>J. Popkiewicz, F. Ryszka, Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej (1922–1939), Opole 1959, s. 41-42.</ref>. Były one własnością 22 koncernów górniczo-hutniczych, posiadających teraz zakłady po obu stronach granicy. W celu uregulowania wszelkich spornych spraw, dotyczących produkcji przemysłowej na terenie podzielonego zagłębia, 15 maja 1922 roku zawarto [[Polsko-Niemiecka Konwencja Górnośląska\|Konwencję Górnośląską]], która miała zapobiec szkodliwym skutkom podziału Zagłębia. Na podstawie art. 330-334 tej konwencji Polska została zobowiązana do zezwolenia na sprowadzanie z Niemiec bez opłat celnych do polskiej części Górnego Śląska węgla kamiennego, koksu, brykietu, rudy żelaza, rudy cynku i ołowiu przez 15 lat<ref>Dz. U. RP 1922, nr 44, poz. 371, art. 330-334.</ref>. Zgodnie art. 224 konwencji Polsce przyznano prawo do wysyłania do Niemiec produktów naturalnych lub wytworzonych, pochodzących z polskiej części obszaru plebiscytowego. Przez okres trzech lat na importowane z Polski towary nie obowiązywało cło, a Polska mogła wysyłać towary do Niemiec w takiej samej ilości jak przed I wojną światową<ref>E. Długajczyk, Podział Górnego Śląska w 1922 roku, Katowice 2002, s. 11; Dz. U. RP 1922, nr 44, poz. 371, art. 224.</ref>. Podział Górnego Śląska ze względów politycznych miał mimo to ogromny wpływ na sytuację gospodarczą, gdyż pracujące po obu stronach granicy górnicze koncerny musiały dostosować się do nowej sytuacji, a Niemcy i Polska prowadziły odmienną politykę gospodarczą.

Linia 17:		Linia 17:
	Węgiel kamienny, mimo kryzysu gospodarczego, pozostał do wybuchu II wojny światowej głównym polskim towarem eksportowym (sprzedaż węgla i koksu stanowiła ponad 20% wpływów z polskiego eksportu), czemu sprzyjało wybudowanie w latach 1925-1933 magistrali kolejowej prowadzącej z Górnego Śląska do portów w Gdyni i Gdańsku. Dzięki temu nastąpiła także zmiana struktury odbiorców zagranicznych. W 1939 roku do największych odbiorców górnośląskiego węgla należały: Szwecja, Włochy, Francja, Austria, Norwegia, Belgia, Holandia, Wolne Miasto Gdańsk, Finlandia, Dania. Mniejsze ilości „czarnego złota” wysyłano teraz do: Niemiec, Czechosłowacji, Węgier, Litwy, Szwajcarii, Jugosławii, Rumunii, Łotwy, Estonii, Islandii, Algierii, Hiszpanii, Portugalii, Argentyny, Palestyny, Grecji, Malty<ref>B. Cimała, Zmiany kierunków…, s. 70.</ref>. W 1938 roku w porcie gdyńskim załadowano na statki 6,5 mln ton, a w Gdańsku 3,7 mln ton węgla. Stanowiło to 86,5% całego polskiego eksportu węgla, wynoszącego wtedy 11,6 mln ton<ref>M. Widernik, Rola koncernów…, s. 135.</ref>. Drugim masowo eksportowanym towarem był górnośląski koks, którego w Gdyni przeładowywano do 400 tys. ton rocznie. Był on wywożony głównie do Włoch, Szwecji, Austrii, Rumunii, Grecji, Afryki i Ameryki Południowej. Przez porty wysyłano 60% eksportu przemysłu metalurgicznego (żelazo, stal, blacha), rury (Azja, Ameryka Południowa, USA, Rumunia, Dania), szyny (Brazylia, Kolumbia), cynk i ołów (Skandynawia, Daleki Wschód, Ameryka Południowa). Na eksport kierowano również siarczan amonu, naftalen, cement, karbid i sodę. Wysyłano je m.in. do Hiszpanii, Portugalii, Holandii, USA<ref>A. Szczepański, Kierunki eksportu…, s. 25-26.</ref>. Ze Szwecji i Norwegii, częściowo także z krajów afrykańskich, importowano za pośrednictwem Gdańska wysokoprocentowe rudy żelaza. Natomiast import złomu stalowego z krajów Skandynawii i Europy zachodniej przechodził przez port w Gdyni. Poprzez Gdynię i Gdańsk sprowadzono saletrę chilijską i norweską, a także fosforyty, niezbędne dla przemysłu chemicznego. W 1939 roku przez port w Gdyni przechodziła większość wyrobów górnośląskiego przemysłu. Miało to ogromne znaczenie propagandowe, gdyż strona niemiecka twierdziła, że należąca do Polski część Śląska upada gospodarczo, a Gdynia jest sztucznym tworem, który powstał wyłącznie z powodów politycznych. Konsekwentne prowadzona polityka gospodarcza (niskie taryfy przewozowe, wysokie cła importowe) doprowadziła do zmiany kierunków polskiego handlu zagranicznego z drogi lądowej na morską i do integracji Śląska z Wybrzeżem<ref>M. Widernik, Rola koncernów…, s. 137.</ref>.		Węgiel kamienny, mimo kryzysu gospodarczego, pozostał do wybuchu II wojny światowej głównym polskim towarem eksportowym (sprzedaż węgla i koksu stanowiła ponad 20% wpływów z polskiego eksportu), czemu sprzyjało wybudowanie w latach 1925-1933 magistrali kolejowej prowadzącej z Górnego Śląska do portów w Gdyni i Gdańsku. Dzięki temu nastąpiła także zmiana struktury odbiorców zagranicznych. W 1939 roku do największych odbiorców górnośląskiego węgla należały: Szwecja, Włochy, Francja, Austria, Norwegia, Belgia, Holandia, Wolne Miasto Gdańsk, Finlandia, Dania. Mniejsze ilości „czarnego złota” wysyłano teraz do: Niemiec, Czechosłowacji, Węgier, Litwy, Szwajcarii, Jugosławii, Rumunii, Łotwy, Estonii, Islandii, Algierii, Hiszpanii, Portugalii, Argentyny, Palestyny, Grecji, Malty<ref>B. Cimała, Zmiany kierunków…, s. 70.</ref>. W 1938 roku w porcie gdyńskim załadowano na statki 6,5 mln ton, a w Gdańsku 3,7 mln ton węgla. Stanowiło to 86,5% całego polskiego eksportu węgla, wynoszącego wtedy 11,6 mln ton<ref>M. Widernik, Rola koncernów…, s. 135.</ref>. Drugim masowo eksportowanym towarem był górnośląski koks, którego w Gdyni przeładowywano do 400 tys. ton rocznie. Był on wywożony głównie do Włoch, Szwecji, Austrii, Rumunii, Grecji, Afryki i Ameryki Południowej. Przez porty wysyłano 60% eksportu przemysłu metalurgicznego (żelazo, stal, blacha), rury (Azja, Ameryka Południowa, USA, Rumunia, Dania), szyny (Brazylia, Kolumbia), cynk i ołów (Skandynawia, Daleki Wschód, Ameryka Południowa). Na eksport kierowano również siarczan amonu, naftalen, cement, karbid i sodę. Wysyłano je m.in. do Hiszpanii, Portugalii, Holandii, USA<ref>A. Szczepański, Kierunki eksportu…, s. 25-26.</ref>. Ze Szwecji i Norwegii, częściowo także z krajów afrykańskich, importowano za pośrednictwem Gdańska wysokoprocentowe rudy żelaza. Natomiast import złomu stalowego z krajów Skandynawii i Europy zachodniej przechodził przez port w Gdyni. Poprzez Gdynię i Gdańsk sprowadzono saletrę chilijską i norweską, a także fosforyty, niezbędne dla przemysłu chemicznego. W 1939 roku przez port w Gdyni przechodziła większość wyrobów górnośląskiego przemysłu. Miało to ogromne znaczenie propagandowe, gdyż strona niemiecka twierdziła, że należąca do Polski część Śląska upada gospodarczo, a Gdynia jest sztucznym tworem, który powstał wyłącznie z powodów politycznych. Konsekwentne prowadzona polityka gospodarcza (niskie taryfy przewozowe, wysokie cła importowe) doprowadziła do zmiany kierunków polskiego handlu zagranicznego z drogi lądowej na morską i do integracji Śląska z Wybrzeżem<ref>M. Widernik, Rola koncernów…, s. 137.</ref>.

	Sytuacja gospodarcza Polski ulegała stopniowej poprawie w latach 1934-1939. Zastosowanie interwencjonizmu państwowego i polityki etatyzacji, wraz z polepszeniem sytuacji gospodarczej na świecie, umożliwiły powrót wzrostu gospodarczego. Rząd Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego (od 1935 r.), w którym program gospodarczy przygotował wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski, zdecydował się na finansowanie nowych inwestycji, a w celu pokrycia deficytu budżetowego dokonano reformy podatkowej, znosząc dodatki od podatków przemysłowych i inwestycyjnych. Podatnicy zostali zwolnieni również z daniny majątkowej. Minister Przemysłu i Handlu uzyskał prawo do rozwiązywania karteli i obniżania cen niektórych towarów. Aktywną politykę gospodarczą kontynuował rząd Felicjana Sławoja Składkowskiego (od 1936 r.), a w 1936 roku wprowadzono planowanie gospodarcze. Przygotowany przez ministra skarbu Eugeniusza Kwiatkowskiego plan, obejmujący lata 1936-1940, przewidywał wydanie na inwestycje kwoty 2,4 miliardów ówczesnych złotych<ref>M. Jabłoński, Z dziejów gospodarczych…, s. 114.</ref>. Większość z nich miała zostać zrealizowana na terenie Centralnego Okręgu Przemysłowego. Nowe inwestycje państwowe miały być lokowane w przemyśle zbrojeniowym, surowcowym, energetycznym, motoryzacyjnym, chemicznym. Państwo kontrolowało w szerszym zakresie handel zagraniczny i prowadziło reglamentację towarowo-dewizową, połączoną z protekcyjną polityką celną. W 1938 roku Biuro Planowania Krajowego przy Ministerstwie Skarbu przedstawiło plan gospodarczy, obejmujący okres 15 lat. Został on podzielony na pięć trzyletnich okresów, w czasie których inwestycje miały być prowadzone w przemyśle obronnym, komunikacji, motoryzacji, lotnictwie i rolnictwie. Przygotowane plany zakładały dynamiczny rozwój gospodarczy kraju na podstawie rodzimej myśli technicznej i rodzimego kapitału. W latach 30. XX wieku znaczący wpływ na sprawy gospodarcze uzyskały władze wojskowe, wpływające na poszczególne rozwiązania gospodarcze. W budowę nowych przedsiębiorstw zaangażowane były górnośląskie koncerny. [[Huta Pokój\|Huta „Pokój” S.A.]] i Wspólnota Interesów Górniczo-Hutniczych uczestniczyły w budowie huty Stalowa Wola.		Sytuacja gospodarcza Polski ulegała stopniowej poprawie w latach 1934-1939. Zastosowanie interwencjonizmu państwowego i polityki etatyzacji, wraz z polepszeniem sytuacji gospodarczej na świecie, umożliwiły powrót wzrostu gospodarczego. Rząd Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego (od 1935 r.), w którym program gospodarczy przygotował wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski, zdecydował się na finansowanie nowych inwestycji, a w celu pokrycia deficytu budżetowego dokonano reformy podatkowej, znosząc dodatki od podatków przemysłowych i inwestycyjnych. Podatnicy zostali zwolnieni również z daniny majątkowej. Minister Przemysłu i Handlu uzyskał prawo do rozwiązywania karteli i obniżania cen niektórych towarów. Aktywną politykę gospodarczą kontynuował rząd Felicjana Sławoja Składkowskiego (od 1936 r.), a w 1936 roku wprowadzono planowanie gospodarcze. Przygotowany przez ministra skarbu Eugeniusza Kwiatkowskiego plan, obejmujący lata 1936-1940, przewidywał wydanie na inwestycje kwoty 2,4 miliardów ówczesnych złotych<ref>M. Jabłoński, Z dziejów gospodarczych…, s. 114.</ref>. Większość z nich miała zostać zrealizowana na terenie Centralnego Okręgu Przemysłowego. Nowe inwestycje państwowe miały być lokowane w przemyśle zbrojeniowym, surowcowym, energetycznym, motoryzacyjnym, chemicznym. Państwo kontrolowało w szerszym zakresie handel zagraniczny i prowadziło reglamentację towarowo-dewizową, połączoną z protekcyjną polityką celną. W 1938 roku Biuro Planowania Krajowego przy Ministerstwie Skarbu przedstawiło plan gospodarczy, obejmujący okres 15 lat. Został on podzielony na pięć trzyletnich okresów, w czasie których inwestycje miały być prowadzone w przemyśle obronnym, komunikacji, motoryzacji, lotnictwie i rolnictwie. Przygotowane plany zakładały dynamiczny rozwój gospodarczy kraju na podstawie rodzimej myśli technicznej i rodzimego kapitału. W latach 30. XX wieku znaczący wpływ na sprawy gospodarcze uzyskały władze wojskowe, wpływające na poszczególne rozwiązania gospodarcze. W budowę nowych przedsiębiorstw zaangażowane były górnośląskie koncerny. [[Huta Pokój\|Huta „Pokój” S.A.]] i Wspólnota Interesów Górniczo-Hutniczych uczestniczyły w budowie huty Stalowa Wola.

	==Zmiany własnościowe, wzrost roli kapitału państwowego==		==Zmiany własnościowe, wzrost roli kapitału państwowego==

Garbaczm o 13:22, 26 sty 2017

2017-01-26T13:22:57Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:22, 26 sty 2017
Linia 97:		Linia 97:
	W lipcu 1922 roku państwo polskie przejęło Zakłady Azotowe w Chorzowie, a kierownictwo firmy powierzono prof. Ignacemu Mościckiemu. Do 1928 roku wybudowano w nich: dwa piece karbidowe, amoniakalnię, instalację do produkcji skroplonego amoniaku, przebudowano urządzenia do wytwarzania syntetycznego kwasu azotowego, saletry sodowej, azotanu amonowego i skroplonego tlenu. Elektrownia zakładowa uzyskała nowy generator, a w piecowni azotniakowej uruchomiono 360 nowych pieców<ref>R. Kurek, Dwa wieki…, s. 97-98.</ref>. Przedsiębiorstwo dostarczało: karbid, azotniak, nowy ogrodnicze, saletrę amonową, sodową, tomasynę azotniakową, salmiak, kwas azotowy, wodę amoniakalną, amoniak, skroplony, tlen, wapno, żelazo krzem. Firma należała do najważniejszych zakładów przemysłowych II Rzeczypospolitej.		W lipcu 1922 roku państwo polskie przejęło Zakłady Azotowe w Chorzowie, a kierownictwo firmy powierzono prof. Ignacemu Mościckiemu. Do 1928 roku wybudowano w nich: dwa piece karbidowe, amoniakalnię, instalację do produkcji skroplonego amoniaku, przebudowano urządzenia do wytwarzania syntetycznego kwasu azotowego, saletry sodowej, azotanu amonowego i skroplonego tlenu. Elektrownia zakładowa uzyskała nowy generator, a w piecowni azotniakowej uruchomiono 360 nowych pieców<ref>R. Kurek, Dwa wieki…, s. 97-98.</ref>. Przedsiębiorstwo dostarczało: karbid, azotniak, nowy ogrodnicze, saletrę amonową, sodową, tomasynę azotniakową, salmiak, kwas azotowy, wodę amoniakalną, amoniak, skroplony, tlen, wapno, żelazo krzem. Firma należała do najważniejszych zakładów przemysłowych II Rzeczypospolitej.

	Duże ilości prądu dostarczały również elektrownie zakładowe. W 1929 roku Richard Czuday założył w Bykowinie (Ruda Śląska) własną wytwórnię porcelany nazwaną „Huta Franciszka”.		Duże ilości prądu dostarczały również elektrownie zakładowe. W 1929 roku Richard Czuday założył w Bykowinie (Ruda Śląska) własną wytwórnię porcelany nazwaną „Huta Franciszka”.

	==Sytuacja przemysłu w niemieckiej części Górnego Śląska==		==Sytuacja przemysłu w niemieckiej części Górnego Śląska==

Garbaczm o 13:15, 26 sty 2017

2017-01-26T13:15:34Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:15, 26 sty 2017
Linia 25:		Linia 25:
	W 1926 roku spółka Spadkobiercy Gieschego sprzedała 51% akcji kombinatu hutniczego w [[Szopienice\|Szopienicach]] amerykańsko-niemieckiemu konsorcjum Anakonda Cooper Mining Co. Koncern otrzymał od rządu polskiego zwolnienie z zaległych podatków pod warunkiem przeprowadzenia modernizacji katowickich zakładów. W 1925 roku koncern „Spadkobiercy Gieschego” uruchomił w [[Bogucice\|Bogucicach]] nowoczesną fabrykę porcelany. Przez cały okres międzywojenny należała ona do wiodących producentów w branży, zaopatrując w wyroby porcelanowe m.in. polskie placówki dyplomatyczne.		W 1926 roku spółka Spadkobiercy Gieschego sprzedała 51% akcji kombinatu hutniczego w [[Szopienice\|Szopienicach]] amerykańsko-niemieckiemu konsorcjum Anakonda Cooper Mining Co. Koncern otrzymał od rządu polskiego zwolnienie z zaległych podatków pod warunkiem przeprowadzenia modernizacji katowickich zakładów. W 1925 roku koncern „Spadkobiercy Gieschego” uruchomił w [[Bogucice\|Bogucicach]] nowoczesną fabrykę porcelany. Przez cały okres międzywojenny należała ona do wiodących producentów w branży, zaopatrując w wyroby porcelanowe m.in. polskie placówki dyplomatyczne.

	Należące do Ballestremów zakłady (kopalnia, huta, koksownia), przekazano spółce Huta „Pokój” – Śląskie Zakłady Górniczo-Hutnicze Spółka Akcyjna”. Kapitał spółki o wartości 70 mln zł należał do hrabiego Ballestrema (74%) i koncernu „Oberbedarf (26%)<ref>K. Albach, Kohle und Essen, Siegen 1929, s. 63</ref>. W 1928 roku spółka kupiła kopalnię „Eminencja” („Kleofas”) w [[Katowice}Katowicach,]] a od hrabiego Ballestrema odkupiła 2 kopalnie, koksownię i elektrownię. Nabyła również akcje [[Huta Baildon\|huty „Baildon”]] w Katowicach. W czasie kryzysu ekonomicznego lat 30 XX wieku spółka huta „Pokój” miała ogromne kłopoty ze zbytem produkcji i pokryciem bieżących obciążeń finansowych. Trudną sytuację przedsiębiorstwa komplikowała dodatkowo polityka prowadzona przez głównego właściciela, który obciążył jej finanse spłatą wielu, czasem fikcyjnych, pożyczek. Zadłużenie koncernu wynosiło wtedy 140 mln złotych, dwukrotnie przekraczając wartość kapitału akcyjnego. 19 grudnia 1931 roku do Sądu Grodzkiego w Katowicach złożony został wniosek o „odroczenie wypłat” spółki Huta „Pokój” S.A., co było równoznaczne z ogłoszeniem bankructwa. Równocześnie rozpoczęto unieruchamianie wydziałów produkcyjnych huty „Pokój”. Posunięcie to zmusiło polskie władze do powołania nadzoru sądowego, a kierowanie hutą przejął zarząd komisaryczny, kierowany przez inż. Stanisława Surzyckiego. Wznowił on w 1932 roku produkcję, a następnie przeprowadził sanację finansów spółki, obniżając jej kapitał zakładowy z 70 do 50 mln zł i zawierając z wierzycielami umowy zmniejszające zadłużenie. W zamian za udzielone hucie kredyty i przyznane zamówienia państwowe, rząd polski uzyskał w 1934 roku, za pośrednictwem państwowego Banku Gospodarstwa Krajowego, 52% akcji Huty „Pokój” S.A. Pozostałe 48% akcji pozostało własnością Ballestremów i „Oberbedarfu”<ref>Ruda Śląska Zarys…, s. 115.</ref>. 1 lipca 1931 roku hrabia Mikołaj von Ballestrem powołał „Rudzkie Gwarectwo Węglowe” o kapitale wynoszącym 16 mln złotych. Gwarectwo odkupiło od spółki Huta Pokój S.A. 4 kopalnie, koksownię i elektrownię. Do gwarectwa należało także 24% akcji Związku Koksowni Sp. z o.o. w Katowicach, 25% akcji Spółki Akcyjnej dla Zużytkowania Gazu Koksowniczego, 18,7% udziałów spółki Wirek S.A. i 41% kuksów Gwarectwa Charlotte w Rydułtowach. Należność za zakupione zakłady, wynosząca 70 mln złotych, nie została jednak wypłacona gotówką, ale tylko odliczona od zadłużenia koncernu<ref>J. Jaros, Historia górnictwa węglowego w Zagłębiu Górnośląskim w latach 1914-1945, Kraków 1969, s. 176-177.</ref>.		Należące do Ballestremów zakłady (kopalnia, huta, koksownia), przekazano spółce Huta „Pokój” – Śląskie Zakłady Górniczo-Hutnicze Spółka Akcyjna”. Kapitał spółki o wartości 70 mln zł należał do hrabiego Ballestrema (74%) i koncernu „Oberbedarf (26%)<ref>K. Albach, Kohle und Essen, Siegen 1929, s. 63</ref>. W 1928 roku spółka kupiła kopalnię „Eminencja” („Kleofas”) w [[Katowice\|Katowicach]], a od hrabiego Ballestrema odkupiła 2 kopalnie, koksownię i elektrownię. Nabyła również akcje [[Huta Baildon\|huty „Baildon”]] w Katowicach. W czasie kryzysu ekonomicznego lat 30 XX wieku spółka huta „Pokój” miała ogromne kłopoty ze zbytem produkcji i pokryciem bieżących obciążeń finansowych. Trudną sytuację przedsiębiorstwa komplikowała dodatkowo polityka prowadzona przez głównego właściciela, który obciążył jej finanse spłatą wielu, czasem fikcyjnych, pożyczek. Zadłużenie koncernu wynosiło wtedy 140 mln złotych, dwukrotnie przekraczając wartość kapitału akcyjnego. 19 grudnia 1931 roku do Sądu Grodzkiego w Katowicach złożony został wniosek o „odroczenie wypłat” spółki Huta „Pokój” S.A., co było równoznaczne z ogłoszeniem bankructwa. Równocześnie rozpoczęto unieruchamianie wydziałów produkcyjnych huty „Pokój”. Posunięcie to zmusiło polskie władze do powołania nadzoru sądowego, a kierowanie hutą przejął zarząd komisaryczny, kierowany przez inż. Stanisława Surzyckiego. Wznowił on w 1932 roku produkcję, a następnie przeprowadził sanację finansów spółki, obniżając jej kapitał zakładowy z 70 do 50 mln zł i zawierając z wierzycielami umowy zmniejszające zadłużenie. W zamian za udzielone hucie kredyty i przyznane zamówienia państwowe, rząd polski uzyskał w 1934 roku, za pośrednictwem państwowego Banku Gospodarstwa Krajowego, 52% akcji Huty „Pokój” S.A. Pozostałe 48% akcji pozostało własnością Ballestremów i „Oberbedarfu”<ref>Ruda Śląska Zarys…, s. 115.</ref>. 1 lipca 1931 roku hrabia Mikołaj von Ballestrem powołał „Rudzkie Gwarectwo Węglowe” o kapitale wynoszącym 16 mln złotych. Gwarectwo odkupiło od spółki Huta Pokój S.A. 4 kopalnie, koksownię i elektrownię. Do gwarectwa należało także 24% akcji Związku Koksowni Sp. z o.o. w Katowicach, 25% akcji Spółki Akcyjnej dla Zużytkowania Gazu Koksowniczego, 18,7% udziałów spółki Wirek S.A. i 41% kuksów Gwarectwa Charlotte w Rydułtowach. Należność za zakupione zakłady, wynosząca 70 mln złotych, nie została jednak wypłacona gotówką, ale tylko odliczona od zadłużenia koncernu<ref>J. Jaros, Historia górnictwa węglowego w Zagłębiu Górnośląskim w latach 1914-1945, Kraków 1969, s. 176-177.</ref>.

	W 1920 roku pochodzący z Nadrenii przedsiębiorca, Fryderyk Flick, wykupił kontrolny pakiet akcji spółki „Bismarckhüte”. Pod koniec 1921 roku ten sam przedsiębiorca odkupił za 24 mln marek od hrabiego [[Franciszek Hubert von Tiele-Winckler\|Franciszka Tiele-Wincklera]] i jego siostry pakiet kontrolny akcji „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa”, która była właścicielem 3 kopalń węgla i 2 hut żelaza. Następnie Fryderyk Flick, za kwotę 300 tys. funtów, sprzedał akcje „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa” spółce „Bismarckhütte” A.G. W 1927 roku Flick stał się głównym akcjonariuszem „Górnośląskich Zjednoczonych Hut Królewska i Laura” (4 kopalnie, 3 huty żelaza, koksownia). Aby uchronić się przed ingerencją władz państwowych, w 1928 roku Flick, wspólnie z amerykańskim przedsiębiorcą Williamem Averellem Harrimanem, utworzył przedsiębiorstwo holdingowe „Consolidated Silesian Steel Corporation”, posiadające 83% akcji „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa” i 59% akcji „Górnośląskich Zjednoczonych Hut Królewska i Laura”. Obydwa koncerny kontrolowane przez Flicka, nie zostały połączone w jedno przedsiębiorstwo, ale od 1929 roku współdziałały ze sobą na mocy uchwał walnych zgromadzeń akcjonariuszy, tworząc tak zwaną „Wspólnotę Interesów”. Machinacje finansowe głównego udziałowca Fryderyka Flicka doprowadziły przedsiębiorstwo do upadku. Koncern miał wielomilionowe zaległości podatkowe, zalegał z wypłatą pensji dla pracowników. W 1934 roku ustanowiono nadzór sądowy nad Wspólnotą Interesów. Do 1937 roku uzdrowiono gospodarkę koncernu, spłacono część długów, zmieniono strukturę organizacyjną. W tym samym roku za pośrednictwem banków państwowych państwo przejęło warte 150 mln akcje zadłużonej na 81 mln złotych „Wspólnoty Interesów”. Zostały one przekazane Zjednoczeniu Górniczo-Hutniczemu, utworzonemu przez Skarb Państwa, Skarb Śląski i Bank Gospodarstwa Krajowego. Dotychczasowi właściciele w zamian za akcje otrzymali obligacje o wartości 80 mln złotych. Zjednoczenie powołało 21 kwietnia 1937 roku nowy koncern „Wspólnota Interesów Górniczo-Hutniczych” o kapitale 149,3 mln złotych, który był właścicielem 5 kopalń węgla, 3 hut oraz koksowni<ref>J. Jaros, Tajemnice górnośląskich…, s. 130.</ref>.		W 1920 roku pochodzący z Nadrenii przedsiębiorca, Fryderyk Flick, wykupił kontrolny pakiet akcji spółki „Bismarckhüte”. Pod koniec 1921 roku ten sam przedsiębiorca odkupił za 24 mln marek od hrabiego [[Franciszek Hubert von Tiele-Winckler\|Franciszka Tiele-Wincklera]] i jego siostry pakiet kontrolny akcji „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa”, która była właścicielem 3 kopalń węgla i 2 hut żelaza. Następnie Fryderyk Flick, za kwotę 300 tys. funtów, sprzedał akcje „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa” spółce „Bismarckhütte” A.G. W 1927 roku Flick stał się głównym akcjonariuszem „Górnośląskich Zjednoczonych Hut Królewska i Laura” (4 kopalnie, 3 huty żelaza, koksownia). Aby uchronić się przed ingerencją władz państwowych, w 1928 roku Flick, wspólnie z amerykańskim przedsiębiorcą Williamem Averellem Harrimanem, utworzył przedsiębiorstwo holdingowe „Consolidated Silesian Steel Corporation”, posiadające 83% akcji „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa” i 59% akcji „Górnośląskich Zjednoczonych Hut Królewska i Laura”. Obydwa koncerny kontrolowane przez Flicka, nie zostały połączone w jedno przedsiębiorstwo, ale od 1929 roku współdziałały ze sobą na mocy uchwał walnych zgromadzeń akcjonariuszy, tworząc tak zwaną „Wspólnotę Interesów”. Machinacje finansowe głównego udziałowca Fryderyka Flicka doprowadziły przedsiębiorstwo do upadku. Koncern miał wielomilionowe zaległości podatkowe, zalegał z wypłatą pensji dla pracowników. W 1934 roku ustanowiono nadzór sądowy nad Wspólnotą Interesów. Do 1937 roku uzdrowiono gospodarkę koncernu, spłacono część długów, zmieniono strukturę organizacyjną. W tym samym roku za pośrednictwem banków państwowych państwo przejęło warte 150 mln akcje zadłużonej na 81 mln złotych „Wspólnoty Interesów”. Zostały one przekazane Zjednoczeniu Górniczo-Hutniczemu, utworzonemu przez Skarb Państwa, Skarb Śląski i Bank Gospodarstwa Krajowego. Dotychczasowi właściciele w zamian za akcje otrzymali obligacje o wartości 80 mln złotych. Zjednoczenie powołało 21 kwietnia 1937 roku nowy koncern „Wspólnota Interesów Górniczo-Hutniczych” o kapitale 149,3 mln złotych, który był właścicielem 5 kopalń węgla, 3 hut oraz koksowni<ref>J. Jaros, Tajemnice górnośląskich…, s. 130.</ref>.

Praktykant o 06:43, 25 sty 2017

2017-01-25T06:43:21Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:43, 25 sty 2017
Linia 1:		Linia 1:
			[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
	Autor: [[Adam Frużyński]]		Autor: [[Adam Frużyński]]

			::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
			:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 3 (2016)\|TOM: 3 (2016)]]

	==Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej==		==Sytuacja gospodarcza polskiej części Górnego Śląska na tle II Rzeczypospolitej==

Praktykant o 19:43, 24 sty 2017

2017-01-24T19:43:09Z

Podgląd zmian

Praktykant o 19:06, 24 sty 2017

2017-01-24T19:06:19Z

← poprzednia wersja		Wersja z 21:06, 24 sty 2017
Linia 61:		Linia 61:
	===Hutnictwo i górnictwo metali nieżelaznych===		===Hutnictwo i górnictwo metali nieżelaznych===

	W 1922 roku w polskiej części zagłębia znajdowały się huty cynku, w których wytopiono 77 tys. ton cynku i 25 ton kadmu. W pięciu pracujących walcowniach powstało 23 tys. ton blachy cynkowej i 137 ton blachy ołowianej, przy zatrudnieniu 8,4 tys. pracowników Znajdujące się przy hutach cynku prażalnie rudy dostarczyły także 182 tys. ton kwasu siarkowego<ref>Statistik der Berg…, s. 34</ref>. Zakłady hutnicze musiały sprowadzać ~~teraz~~ duże ilości importowanej rudy~~, a słaby~~ popyt wewnętrzny powodował, że 80% produkcji wysyłano na eksport, a to uzależniało górnośląskie hutnictwo od wahań międzynarodowej koniunktury gospodarczej<ref>Hutnictwo na…, s. 203.</ref>. ~~Na eksport wysyłano także duże ilości blachy cynkowej, bieli cynkowej i pyłu cynkowego.~~ Pomimo tych ograniczeń produkcja cynku od 1922 roku systematycznie rosła, a w 1929 roku osiągnęła poziom 158 tys. ton przy zatrudnieniu 11 tys. pracowników. W czasie wielkiego kryzysu ekonomicznego spadek światowych cen cynku i słaby popyt wewnętrzny doprowadził do spadku produkcji do poziomu 84 tys. ton (1933)<ref>S. Piasecki, Postępy przemysły cynkowego na Śląsku za czasów polskich, Katowice 1936, s. 55.</ref>. W tym samym czasie eksport tego metalu zmniejszył się z 124 tys. ton do 62 tys. ton. Z 12,6% do 6,3% zmalał udział Polski w światowej produkcji cynku, a w 1934 roku II Rzeczypospolita była piątym światowym producentem cynku. Od 1933 roku dostawy cynku rosły systematycznie, a w 1938 roku jego produkcja przekroczyła poziom 108 tys. ton. W okresie międzywojennym w zakładach hutnictwa cynku wykonano kilka nowych inwestycji. Zakłady Hohenlohego uruchomiły w Szopienicach nowe piece destylacyjne, a w 1930 roku oddano do użytku wydział przygotowania wsadu<ref>P. Rygus, Zarys historyczny hutnictwa cynku na Górnym Śląsku w latach 1798-1980, Katowice 2015, s. 103.</ref>. W latach 1924-1925 spółka Spadkobiercy Gieschego wybudowała w Szopienicach kilka nowych pieców do wytopu cynku i kadmu. W 1928 r. uruchomiono tam nowoczesny zakład elektrolizy cynku, a w 1930 roku produkcję rozpoczął nowy wydział dostarczający kadm<ref>E. Wilczok, 150 lat hutnictwa metali nieżelaznych w Szopienicach, Katowice 1984, s. 107</ref>. W 1935 roku w hucie „Kunegunda” pracę rozpoczął pierwszy piec do rektyfikacji cynku dostarczający metal o czystości 99,99%. W czasie kryzysu gospodarczego spadek popytu na cynk doprowadził do likwidacji hut: „Wilhelmina” i „Paweł” (1927), „Miłość” (1929), „Bernhadri”, „Rozamunda” i „Hugo” (1931), „Guidotto” (1935). Zatrzymano także prażalnię rudy „Recke (1930).		Górnictwo rudne w XX wieku na Górnym Śląsku już dotkliwie odczuwało wyczerpywanie się złóż. W 1922 roku kopalnie dostarczyły 225 tys. ton rudy cynkowo-ołowiowej przy zatrudnieniu 6,8 tys. pracowników<ref>Statistik der Berg…, s. 18.</ref>. Ponieważ hutnictwo cynku potrzebowało coraz większych ilości rudy w 1930 roku wydobycie przekroczyło poziom 407 tys. ton, a w kopalniach pracowało 4,5 tys. górników. Najniższy poziom wydobycia osiągnięto w 1932 roku, gdy kopalnie dostarczyły 72 tys. ton rudy przy zatrudnieniu 1,3 tys. osób. W kolejnych latach rosło ono systematycznie, osiągając w 1938 roku poziom 498 tys. ton<ref>M. Albert, Cynk i ołów i materiały pochodne, Katowice 1936, s. 16; Natalia Gąsiorowska, Górnictwo i hutnictwo w Polsce, Warszawa 1949, s. 105.</ref>. Malejące zasoby rudy cynku doprowadziły do likwidacji nieekonomicznych kopalń „Jerzy-Otto”, „Cecylia” i „Wilhelmsglück” należących do spółki „Śląskie Kopalnie i Cynkownie S.A.”. Spadkobiercy Gieschego przeprowadzili modernizację kopalni rudy cynku „Biały Szarley”, gdzie w 1926 roku zamontowano jeden z pierwszych na świecie pieców obrotowych do wzbogacania ubogich rud galmanowych (huta „Dworzańczyk”). W 1928 roku powstał tam też jeden z pierwszych w Europie zakładów flotacji rudy blendowej i galmanowej<ref>Zarys dziejów górnictwa..., s. 215.</ref>. Jednak inwestycje nie były w stanie zniwelować skutków spadku wydobycia i górnośląski przemysł cynkowy w okresie dwudziestolecia międzywojennego był już uzależniony od importu surowców.

			W 1922 roku w polskiej części zagłębia znajdowały się huty cynku, w których wytopiono 77 tys. ton cynku i 25 ton kadmu. W pięciu pracujących walcowniach powstało 23 tys. ton blachy cynkowej i 137 ton blachy ołowianej, przy zatrudnieniu 8,4 tys. pracowników Znajdujące się przy hutach cynku prażalnie rudy dostarczyły także 182 tys. ton kwasu siarkowego<ref>Statistik der Berg…, s. 34</ref>. Zakłady hutnicze musiały sprowadzać po podziale duże ilości importowanej rudy. Słaby popyt wewnętrzny powodował, że i tak 80% produkcji wysyłano na eksport, w tym duże ilości blachy cynkowej, bieli cynkowej i pyłu cynkowego.a to jeszcze bardziej uzależniało górnośląskie hutnictwo od wahań międzynarodowej koniunktury gospodarczej<ref>Hutnictwo na…, s. 203.</ref>. Pomimo tych ograniczeń produkcja cynku od 1922 roku systematycznie rosła, a w 1929 roku osiągnęła poziom 158 tys. ton przy zatrudnieniu 11 tys. pracowników.

			W czasie wielkiego kryzysu ekonomicznego spadek światowych cen cynku i słaby popyt wewnętrzny doprowadził do spadku produkcji do poziomu 84 tys. ton (1933)<ref>S. Piasecki, Postępy przemysły cynkowego na Śląsku za czasów polskich, Katowice 1936, s. 55.</ref>. W tym samym czasie eksport tego metalu zmniejszył się z 124 tys. ton do 62 tys. ton. Z 12,6% do 6,3% zmalał udział Polski w światowej produkcji cynku, mimo to w 1934 roku II Rzeczypospolita była piątym światowym producentem cynku. Od 1933 roku dostawy cynku rosły systematycznie, a w 1938 roku jego produkcja przekroczyła poziom 108 tys. ton.

			W okresie międzywojennym w zakładach hutnictwa cynku wykonano kilka nowych inwestycji. Zakłady Hohenlohego uruchomiły w Szopienicach nowe piece destylacyjne, a w 1930 roku oddano do użytku wydział przygotowania wsadu<ref>P. Rygus, Zarys historyczny hutnictwa cynku na Górnym Śląsku w latach 1798-1980, Katowice 2015, s. 103.</ref>. W latach 1924-1925 spółka Spadkobiercy Gieschego wybudowała w Szopienicach kilka nowych pieców do wytopu cynku i kadmu. W 1928 r. uruchomiono tam nowoczesny zakład elektrolizy cynku, a w 1930 roku produkcję rozpoczął nowy wydział dostarczający kadm<ref>E. Wilczok, 150 lat hutnictwa metali nieżelaznych w Szopienicach, Katowice 1984, s. 107</ref>. W 1935 roku w hucie „Kunegunda” pracę rozpoczął pierwszy piec do rektyfikacji cynku dostarczający metal o czystości 99,99%. W czasie kryzysu gospodarczego spadek popytu na cynk doprowadził do likwidacji hut: „Wilhelmina” i „Paweł” (1927), „Miłość” (1929), „Bernhadri”, „Rozamunda” i „Hugo” (1931), „Guidotto” (1935). Zatrzymano także prażalnię rudy „Recke (1930).

	W 1922 roku kopalnie dostarczyły 225 tys. ton rudy cynkowo-ołowiowej przy zatrudnieniu 6,8 tys. pracowników<ref>Statistik der Berg…, s. 18.</ref>. Ponieważ hutnictwo cynku potrzebowało coraz większych ilości rudy w 1930 roku wydobycie przekroczyło poziom 407 tys. ton, a w kopalniach pracowało 4,5 tys. górników. Najniższy poziom produkcji osiągnięto w 1932 roku, gdy kopalnie dostarczyły 72 tys. ton rudy przy zatrudnieniu 1,3 tys. osób. W kolejnych latach rosło ono systematycznie, osiągając w 1938 roku poziom 498 tys. ton<ref>M. Albert, Cynk i ołów i materiały pochodne, Katowice 1936, s. 16; Natalia Gąsiorowska, Górnictwo i hutnictwo w Polsce, Warszawa 1949, s. 105.</ref>. Malejące zasoby rudy cynku doprowadziły do likwidacji nieekonomicznych kopalń „Jerzy-Otto”, „Cecylia” i „Wilhelsmgluck” należących do spółki „Śląskie Kopalnie i Cynkownie S.A.”. Spadkobiercy Gieschego przeprowadzili modernizację kopalni rudy cynku „Biały Szarley”, gdzie w 1926 roku zamontowano jeden z pierwszych na świecie pieców obrotowych do wzbogacania ubogich rud galmanowych (huta „Dworzańczyk”). W 1928 roku powstał tam też jeden z pierwszych w Europie zakładów flotacji rudy blendowej i galmanowej<ref>Zarys dziejów górnictwa..., s. 215.</ref>. Zakłady Hohenlohego przeznaczyły znaczne środki na rozbudowę kopalń rud cynku „Brzozowice” i „Nowa Helena” i budowę huty tlenku cynku „Krystyn”, posiadającej piece obrotowe do wzbogacania rudy cynku. W 1938 roku wybudowano w tym zakładzie ługownię, wraz z instalacją do elektrolizy kadmu. W tym czasie było to jedne z najnowocześniejszych tego typu urządzeń na świecie<ref>L. Szaraniec, Załoga koncernu Hohenlohego i jego walka klasowa w latach 1905-1939, Katowice 1976, s. 55.</ref>. Huty tlenku cynku do produkcji wykorzystywały odpady z pieców destylacyjnych, szlamy elektrolityczne i inne odpady zawierające cynk. Umożliwiło to przedłużenie okresu funkcjonowania hutnictwa cynku, gdyż zasoby miejscowych rud były niewystarczające. W tym samym roku hutę cynku „Łazarz” przebudowano prażalnię blendy cynkowej<ref>S. Piasecki, Postępy przemysły…, s. 51.</ref>. Produkcja kwasu siarkowego uzyskiwanego podczas prażenia blendy zwiększyła się w latach 1923-1929 z 223,3 do 334,6 tys. ton. W 1932 roku dostarczano tylko 140 tys. ton kwasu, ale poprawa koniunktury umożliwiła zwiększenie jego produkcji do poziomu 160 tys. ton<ref>M. Albert, Cynk i ołów…, s. 50.</ref>.		Zakłady Hohenlohego przeznaczyły znaczne środki na rozbudowę kopalń rud cynku „Brzozowice” i „Nowa Helena” i budowę huty tlenku cynku „Krystyn”, posiadającej piece obrotowe do wzbogacania rudy cynku. W 1938 roku wybudowano w tym zakładzie ługownię, wraz z instalacją do elektrolizy kadmu. W tym czasie było to jedne z najnowocześniejszych tego typu urządzeń na świecie<ref>L. Szaraniec, Załoga koncernu Hohenlohego i jego walka klasowa w latach 1905-1939, Katowice 1976, s. 55.</ref>. Huty tlenku cynku do produkcji wykorzystywały odpady z pieców destylacyjnych, szlamy elektrolityczne i inne odpady zawierające cynk. Umożliwiło to przedłużenie okresu funkcjonowania hutnictwa cynku, gdyż zasoby miejscowych rud były niewystarczające. W tym samym roku hutę cynku „Łazarz” przebudowano prażalnię blendy cynkowej<ref>S. Piasecki, Postępy przemysły…, s. 51.</ref>. Produkcja kwasu siarkowego uzyskiwanego podczas prażenia blendy zwiększyła się w latach 1923-1929 z 223,3 do 334,6 tys. ton. W 1932 roku dostarczano tylko 140 tys. ton kwasu, ale poprawa koniunktury umożliwiła zwiększenie jego produkcji do poziomu 160 tys. ton<ref>M. Albert, Cynk i ołów…, s. 50.</ref>.

			Kontynuowano także produkcję srebra i ołowiu w hutach „Fryderyk” i „Walther Cronek”, które w 1922 roku dostarczyły 14 tys. ton ołowiu i 2,9 ton srebra przy zatrudnieniu 750 pracowników<ref>Statistik der Berg…, s. 36.</ref>. W 1930 roku wytopiono w nich 40 tys. ton ołowiu, którego 75% wysłano na eksport. Po zakończeniu eksploatacji złóż rudy w kopalni „Fryderyk” produkcję prowadzono nadal w oparciu o dostawy pochodzące z miejscowych kopalń rudy cynkowo-ołowiowej, gdyż import rudy okazał się nieopłacalny. W 1931 roku z powodu braku rudy i popytu na ołów zaczęto ograniczać produkcję w hucie „Fryderyk”, zwolniono część pracowników, a w 1933 roku zakład został unieruchomiony. Produkcja ołowiu osiągnęła wtedy poziom 11,9 tys. ton<ref>M. Albert, Cynk i ołów…, s. 39.</ref>. Dostawy ołowiu kontynuowała huta „Wather-Cronek” gdzie w 1932 roku zainstalowano piec prażalniczy i siedem konwertorów. Od 1935 roku pracowała w niej fabryka tlenku ołowiu, a dla pracowników wybudowano łaźnię i stołówkę. W 1939 roku dostarczyła ona 13,6 tys. ton ołowiu, 1,6 tys. ton tlenków ołowiu i 5,8 ton srebra. W 1938 roku przy hutach tlenku cynku „Dworzańczyk” i „Krystyn” uruchomiono produkcję ołowiu w piecach wahadłowo-obrotowych<ref>Hutnictwo na…, s. 193.</ref>.

	Kontynuowano produkcję srebra i ołowiu w hucie „Fryderyk” i „Walther Cronek”, które w 1922 roku dostarczyły 14 tys. ton ołowiu i 2,9 ton srebra przy zatrudnieniu 750 pracowników<ref>Statistik der Berg…, s. 36.</ref>. W 1930 roku wytopiono w nich 40 tys. ton ołowiu, którego 75% wysłano na eksport. Po zakończeniu eksploatacji złóż rudy w kopalni „Fryderyk” produkcję kontynuowano w oparciu o dostawy pochodzące z miejscowych kopalń rudy cynkowo-ołowiowej, gdyż import rudy okazał się nieopłacalny. W 1931 roku z powodu braku rudy i popytu na ołów zaczęto ograniczać produkcję w hucie „Fryderyk”, zwolniono część pracowników, a w 1933 roku zakład został unieruchomiony. Produkcja ołowiu osiągnęła wtedy poziom 11,9 tys. ton<ref>M. Albert, Cynk i ołów…, s. 39.</ref>. Dostawy ołowiu kontynuowała huta „Wather-Cronek” gdzie w 1932 roku zainstalowano piec prażalniczy i siedem konwertorów. Od 1935 roku pracowała w niej fabryka tlenku ołowiu, a dla pracowników wybudowano łaźnię i stołówkę. W 1939 roku dostarczyła ona 13,6 tys. ton ołowiu, 1,6 tys. ton tlenków ołowiu i 5,8 ton srebra. W 1938 roku przy hutach tlenku cynku „Dworzańczyk” i „Krystyn” uruchomiono produkcję ołowiu w piecach wahadłowo-obrotowych<ref>Hutnictwo na…, s. 193.</ref>. W 1922 roku Górny Śląsk ~~dostarczył~~ 28 ton kadmu, co stanowiło 25% światowej produkcji tego metalu. W kolejnych latach produkcja ~~zmalała~~ i dopiero w 1931 roku wyprodukowano 108 kadmu. Po spadku produkcji w czasie kryzysu gospodarczego w 1934 roku dostarczono 140 ton kadmu. Stanowiło to tylko 14% światowej produkcji ~~kadmu~~, gdyż wzrosła ilość dostawców. Większość pozyskanego metalu eksportowano, a w kraju wykorzystywano tylko 4% produkcji<ref>M. Albert, Cynk i ołów…, s. 43.</ref>.		W 1922 roku Górny Śląsk dostarczał także 28 ton kadmu, co stanowiło 25% światowej produkcji tego metalu. W kolejnych latach produkcja jednak spadła i dopiero w 1931 roku wyprodukowano 108 kadmu. Po ponownym spadku produkcji w czasie kryzysu gospodarczego, w 1934 roku dostarczono 140 ton kadmu. Stanowiło to jednak wówczas już tylko 14% światowej produkcji, gdyż wzrosła ilość dostawców na rynkach światowych. Większość pozyskanego metalu eksportowano, a w kraju wykorzystywano tylko 4% produkcji<ref>M. Albert, Cynk i ołów…, s. 43.</ref>.

	===Przemysł koksochemiczny===		===Przemysł koksochemiczny===
Linia 143:		Linia 151:
	#Rygus P., Zarys historyczny hutnictwa cynku na Górnym Śląsku w latach 1798-1980, Katowice 2015.		#Rygus P., Zarys historyczny hutnictwa cynku na Górnym Śląsku w latach 1798-1980, Katowice 2015.
	#Ryszka F., Państwo stanu wyjątkowego, Wrocław 1974.		#Ryszka F., Państwo stanu wyjątkowego, Wrocław 1974.
			#Sulik A., Przemysł, w:Województwo śląskie (1922-1939). Zarys monograficzny, red. F. Serafin,Katowice 1996, s.215-269.
	#Statystyka Przemysłu Węglowego w Polsce rok 1945, Katowice 1946.		#Statystyka Przemysłu Węglowego w Polsce rok 1945, Katowice 1946.
	#Szaraniec L., Załoga koncernu Hohenlohego i jego walka klasowa w latach 1905-1939, Katowice 1976.		#Szaraniec L., Załoga koncernu Hohenlohego i jego walka klasowa w latach 1905-1939, Katowice 1976.

← poprzednia wersja		Wersja z 15:15, 26 sty 2017
Linia 25:		Linia 25:
	W 1926 roku spółka Spadkobiercy Gieschego sprzedała 51% akcji kombinatu hutniczego w [[Szopienice\|Szopienicach]] amerykańsko-niemieckiemu konsorcjum Anakonda Cooper Mining Co. Koncern otrzymał od rządu polskiego zwolnienie z zaległych podatków pod warunkiem przeprowadzenia modernizacji katowickich zakładów. W 1925 roku koncern „Spadkobiercy Gieschego” uruchomił w [[Bogucice\|Bogucicach]] nowoczesną fabrykę porcelany. Przez cały okres międzywojenny należała ona do wiodących producentów w branży, zaopatrując w wyroby porcelanowe m.in. polskie placówki dyplomatyczne.		W 1926 roku spółka Spadkobiercy Gieschego sprzedała 51% akcji kombinatu hutniczego w [[Szopienice\|Szopienicach]] amerykańsko-niemieckiemu konsorcjum Anakonda Cooper Mining Co. Koncern otrzymał od rządu polskiego zwolnienie z zaległych podatków pod warunkiem przeprowadzenia modernizacji katowickich zakładów. W 1925 roku koncern „Spadkobiercy Gieschego” uruchomił w [[Bogucice\|Bogucicach]] nowoczesną fabrykę porcelany. Przez cały okres międzywojenny należała ona do wiodących producentów w branży, zaopatrując w wyroby porcelanowe m.in. polskie placówki dyplomatyczne.

	Należące do Ballestremów zakłady (kopalnia, huta, koksownia), przekazano spółce Huta „Pokój” – Śląskie Zakłady Górniczo-Hutnicze Spółka Akcyjna”. Kapitał spółki o wartości 70 mln zł należał do hrabiego Ballestrema (74%) i koncernu „Oberbedarf (26%)<ref>K. Albach, Kohle und Essen, Siegen 1929, s. 63</ref>. W 1928 roku spółka kupiła kopalnię „Eminencja” („Kleofas”) w [[Katowice}Katowicach,]] a od hrabiego Ballestrema odkupiła 2 kopalnie, koksownię i elektrownię. Nabyła również akcje [[Huta Baildon\|huty „Baildon”]] w Katowicach. W czasie kryzysu ekonomicznego lat 30 XX wieku spółka huta „Pokój” miała ogromne kłopoty ze zbytem produkcji i pokryciem bieżących obciążeń finansowych. Trudną sytuację przedsiębiorstwa komplikowała dodatkowo polityka prowadzona przez głównego właściciela, który obciążył jej finanse spłatą wielu, czasem fikcyjnych, pożyczek. Zadłużenie koncernu wynosiło wtedy 140 mln złotych, dwukrotnie przekraczając wartość kapitału akcyjnego. 19 grudnia 1931 roku do Sądu Grodzkiego w Katowicach złożony został wniosek o „odroczenie wypłat” spółki Huta „Pokój” S.A., co było równoznaczne z ogłoszeniem bankructwa. Równocześnie rozpoczęto unieruchamianie wydziałów produkcyjnych huty „Pokój”. Posunięcie to zmusiło polskie władze do powołania nadzoru sądowego, a kierowanie hutą przejął zarząd komisaryczny, kierowany przez inż. Stanisława Surzyckiego. Wznowił on w 1932 roku produkcję, a następnie przeprowadził sanację finansów spółki, obniżając jej kapitał zakładowy z 70 do 50 mln zł i zawierając z wierzycielami umowy zmniejszające zadłużenie. W zamian za udzielone hucie kredyty i przyznane zamówienia państwowe, rząd polski uzyskał w 1934 roku, za pośrednictwem państwowego Banku Gospodarstwa Krajowego, 52% akcji Huty „Pokój” S.A. Pozostałe 48% akcji pozostało własnością Ballestremów i „Oberbedarfu”<ref>Ruda Śląska Zarys…, s. 115.</ref>. 1 lipca 1931 roku hrabia Mikołaj von Ballestrem powołał „Rudzkie Gwarectwo Węglowe” o kapitale wynoszącym 16 mln złotych. Gwarectwo odkupiło od spółki Huta Pokój S.A. 4 kopalnie, koksownię i elektrownię. Do gwarectwa należało także 24% akcji Związku Koksowni Sp. z o.o. w Katowicach, 25% akcji Spółki Akcyjnej dla Zużytkowania Gazu Koksowniczego, 18,7% udziałów spółki Wirek S.A. i 41% kuksów Gwarectwa Charlotte w Rydułtowach. Należność za zakupione zakłady, wynosząca 70 mln złotych, nie została jednak wypłacona gotówką, ale tylko odliczona od zadłużenia koncernu<ref>J. Jaros, Historia górnictwa węglowego w Zagłębiu Górnośląskim w latach 1914-1945, Kraków 1969, s. 176-177.</ref>.		Należące do Ballestremów zakłady (kopalnia, huta, koksownia), przekazano spółce Huta „Pokój” – Śląskie Zakłady Górniczo-Hutnicze Spółka Akcyjna”. Kapitał spółki o wartości 70 mln zł należał do hrabiego Ballestrema (74%) i koncernu „Oberbedarf (26%)<ref>K. Albach, Kohle und Essen, Siegen 1929, s. 63</ref>. W 1928 roku spółka kupiła kopalnię „Eminencja” („Kleofas”) w [[Katowice\|Katowicach]], a od hrabiego Ballestrema odkupiła 2 kopalnie, koksownię i elektrownię. Nabyła również akcje [[Huta Baildon\|huty „Baildon”]] w Katowicach. W czasie kryzysu ekonomicznego lat 30 XX wieku spółka huta „Pokój” miała ogromne kłopoty ze zbytem produkcji i pokryciem bieżących obciążeń finansowych. Trudną sytuację przedsiębiorstwa komplikowała dodatkowo polityka prowadzona przez głównego właściciela, który obciążył jej finanse spłatą wielu, czasem fikcyjnych, pożyczek. Zadłużenie koncernu wynosiło wtedy 140 mln złotych, dwukrotnie przekraczając wartość kapitału akcyjnego. 19 grudnia 1931 roku do Sądu Grodzkiego w Katowicach złożony został wniosek o „odroczenie wypłat” spółki Huta „Pokój” S.A., co było równoznaczne z ogłoszeniem bankructwa. Równocześnie rozpoczęto unieruchamianie wydziałów produkcyjnych huty „Pokój”. Posunięcie to zmusiło polskie władze do powołania nadzoru sądowego, a kierowanie hutą przejął zarząd komisaryczny, kierowany przez inż. Stanisława Surzyckiego. Wznowił on w 1932 roku produkcję, a następnie przeprowadził sanację finansów spółki, obniżając jej kapitał zakładowy z 70 do 50 mln zł i zawierając z wierzycielami umowy zmniejszające zadłużenie. W zamian za udzielone hucie kredyty i przyznane zamówienia państwowe, rząd polski uzyskał w 1934 roku, za pośrednictwem państwowego Banku Gospodarstwa Krajowego, 52% akcji Huty „Pokój” S.A. Pozostałe 48% akcji pozostało własnością Ballestremów i „Oberbedarfu”<ref>Ruda Śląska Zarys…, s. 115.</ref>. 1 lipca 1931 roku hrabia Mikołaj von Ballestrem powołał „Rudzkie Gwarectwo Węglowe” o kapitale wynoszącym 16 mln złotych. Gwarectwo odkupiło od spółki Huta Pokój S.A. 4 kopalnie, koksownię i elektrownię. Do gwarectwa należało także 24% akcji Związku Koksowni Sp. z o.o. w Katowicach, 25% akcji Spółki Akcyjnej dla Zużytkowania Gazu Koksowniczego, 18,7% udziałów spółki Wirek S.A. i 41% kuksów Gwarectwa Charlotte w Rydułtowach. Należność za zakupione zakłady, wynosząca 70 mln złotych, nie została jednak wypłacona gotówką, ale tylko odliczona od zadłużenia koncernu<ref>J. Jaros, Historia górnictwa węglowego w Zagłębiu Górnośląskim w latach 1914-1945, Kraków 1969, s. 176-177.</ref>.

	W 1920 roku pochodzący z Nadrenii przedsiębiorca, Fryderyk Flick, wykupił kontrolny pakiet akcji spółki „Bismarckhüte”. Pod koniec 1921 roku ten sam przedsiębiorca odkupił za 24 mln marek od hrabiego [[Franciszek Hubert von Tiele-Winckler\|Franciszka Tiele-Wincklera]] i jego siostry pakiet kontrolny akcji „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa”, która była właścicielem 3 kopalń węgla i 2 hut żelaza. Następnie Fryderyk Flick, za kwotę 300 tys. funtów, sprzedał akcje „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa” spółce „Bismarckhütte” A.G. W 1927 roku Flick stał się głównym akcjonariuszem „Górnośląskich Zjednoczonych Hut Królewska i Laura” (4 kopalnie, 3 huty żelaza, koksownia). Aby uchronić się przed ingerencją władz państwowych, w 1928 roku Flick, wspólnie z amerykańskim przedsiębiorcą Williamem Averellem Harrimanem, utworzył przedsiębiorstwo holdingowe „Consolidated Silesian Steel Corporation”, posiadające 83% akcji „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa” i 59% akcji „Górnośląskich Zjednoczonych Hut Królewska i Laura”. Obydwa koncerny kontrolowane przez Flicka, nie zostały połączone w jedno przedsiębiorstwo, ale od 1929 roku współdziałały ze sobą na mocy uchwał walnych zgromadzeń akcjonariuszy, tworząc tak zwaną „Wspólnotę Interesów”. Machinacje finansowe głównego udziałowca Fryderyka Flicka doprowadziły przedsiębiorstwo do upadku. Koncern miał wielomilionowe zaległości podatkowe, zalegał z wypłatą pensji dla pracowników. W 1934 roku ustanowiono nadzór sądowy nad Wspólnotą Interesów. Do 1937 roku uzdrowiono gospodarkę koncernu, spłacono część długów, zmieniono strukturę organizacyjną. W tym samym roku za pośrednictwem banków państwowych państwo przejęło warte 150 mln akcje zadłużonej na 81 mln złotych „Wspólnoty Interesów”. Zostały one przekazane Zjednoczeniu Górniczo-Hutniczemu, utworzonemu przez Skarb Państwa, Skarb Śląski i Bank Gospodarstwa Krajowego. Dotychczasowi właściciele w zamian za akcje otrzymali obligacje o wartości 80 mln złotych. Zjednoczenie powołało 21 kwietnia 1937 roku nowy koncern „Wspólnota Interesów Górniczo-Hutniczych” o kapitale 149,3 mln złotych, który był właścicielem 5 kopalń węgla, 3 hut oraz koksowni<ref>J. Jaros, Tajemnice górnośląskich…, s. 130.</ref>.		W 1920 roku pochodzący z Nadrenii przedsiębiorca, Fryderyk Flick, wykupił kontrolny pakiet akcji spółki „Bismarckhüte”. Pod koniec 1921 roku ten sam przedsiębiorca odkupił za 24 mln marek od hrabiego [[Franciszek Hubert von Tiele-Winckler\|Franciszka Tiele-Wincklera]] i jego siostry pakiet kontrolny akcji „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa”, która była właścicielem 3 kopalń węgla i 2 hut żelaza. Następnie Fryderyk Flick, za kwotę 300 tys. funtów, sprzedał akcje „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa” spółce „Bismarckhütte” A.G. W 1927 roku Flick stał się głównym akcjonariuszem „Górnośląskich Zjednoczonych Hut Królewska i Laura” (4 kopalnie, 3 huty żelaza, koksownia). Aby uchronić się przed ingerencją władz państwowych, w 1928 roku Flick, wspólnie z amerykańskim przedsiębiorcą Williamem Averellem Harrimanem, utworzył przedsiębiorstwo holdingowe „Consolidated Silesian Steel Corporation”, posiadające 83% akcji „Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa” i 59% akcji „Górnośląskich Zjednoczonych Hut Królewska i Laura”. Obydwa koncerny kontrolowane przez Flicka, nie zostały połączone w jedno przedsiębiorstwo, ale od 1929 roku współdziałały ze sobą na mocy uchwał walnych zgromadzeń akcjonariuszy, tworząc tak zwaną „Wspólnotę Interesów”. Machinacje finansowe głównego udziałowca Fryderyka Flicka doprowadziły przedsiębiorstwo do upadku. Koncern miał wielomilionowe zaległości podatkowe, zalegał z wypłatą pensji dla pracowników. W 1934 roku ustanowiono nadzór sądowy nad Wspólnotą Interesów. Do 1937 roku uzdrowiono gospodarkę koncernu, spłacono część długów, zmieniono strukturę organizacyjną. W tym samym roku za pośrednictwem banków państwowych państwo przejęło warte 150 mln akcje zadłużonej na 81 mln złotych „Wspólnoty Interesów”. Zostały one przekazane Zjednoczeniu Górniczo-Hutniczemu, utworzonemu przez Skarb Państwa, Skarb Śląski i Bank Gospodarstwa Krajowego. Dotychczasowi właściciele w zamian za akcje otrzymali obligacje o wartości 80 mln złotych. Zjednoczenie powołało 21 kwietnia 1937 roku nowy koncern „Wspólnota Interesów Górniczo-Hutniczych” o kapitale 149,3 mln złotych, który był właścicielem 5 kopalń węgla, 3 hut oraz koksowni<ref>J. Jaros, Tajemnice górnośląskich…, s. 130.</ref>.