Grupy społeczno-zawodowe - Historia wersji

Praktykant o 06:28, 26 maj 2020

2020-05-26T06:28:13Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:28, 26 maj 2020
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:~~Socjologia~~]]		[[Kategoria:Nauki społeczne]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]

Praktykant: /* Bibliografia */

2017-10-24T06:28:58Z

Bibliografia

← poprzednia wersja		Wersja z 08:28, 24 paź 2017
Linia 141:		Linia 141:
	#Morawski W., Zmiana instytucjonalna, Wyd. PWM, Warszawa1998.		#Morawski W., Zmiana instytucjonalna, Wyd. PWM, Warszawa1998.
	#Morawski W., Konfiguracje globalne. Struktury, agencje, instytucje, wyd. PWN, Warszawa 2010.		#Morawski W., Konfiguracje globalne. Struktury, agencje, instytucje, wyd. PWN, Warszawa 2010.
	#Muster R., Pracujący biedni na rynku pracy. Procesy uelastyczniania zatrudnienia a zjawisko pauperyzacji pracowników, "Studia Socjologiczne" IFiS PAN, Warszawa nr 3 2012		#Muster R., Pracujący biedni na rynku pracy. Procesy uelastyczniania zatrudnienia a zjawisko pauperyzacji pracowników, "Studia Socjologiczne" IFiS PAN, Warszawa nr 3 2012
	#Muster R., Rynek pracy województwa śląskiego - stan obecny oraz trendy zmian, w: "Studia Socjologiczne" IFiS PAN, Warszawa nr 4 2009.		#Muster R., Rynek pracy województwa śląskiego - stan obecny oraz trendy zmian, w: "Studia Socjologiczne" IFiS PAN, Warszawa nr 4 2009.
	#Ost D., Klęska "Solidarności". Gniew i polityka w postkomunistycznej Europie, Wyd. Literackie Muza S.A., Warszawa 2007.		#Ost D., Klęska "Solidarności". Gniew i polityka w postkomunistycznej Europie, Wyd. Literackie Muza S.A., Warszawa 2007.

Praktykant o 06:46, 28 lut 2017

2017-02-28T06:46:41Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:46, 28 lut 2017
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor: [[dr hab. ~~prof. UŚ~~ Adam Bartoszek]]		Autor: [[Prof UŚ dr hab. Adam Bartoszek]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]

Garbaczm o 13:01, 9 mar 2016

2016-03-09T13:01:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:01, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Socjologia]]		[[Kategoria:Socjologia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor: [[dr hab. prof. UŚ Adam Bartoszek]]		Autor: [[dr hab. prof. UŚ Adam Bartoszek]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 12:15, 3 mar 2015

2015-03-03T12:15:58Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:15, 3 mar 2015
Linia 83:		Linia 83:
	Polska Ludowa uczestniczyła w systemie wymiany gospodarczej RWPG krajów bloku komunistycznego, specjalizując się w produkcji węgla, stali, ciężkiej chemii i przemysłu maszynowego powiązanego z zakładami wojskowymi, gdzie wytwarzaliśmy czołgi, pojazdy zaplecza technicznego i wsparcia, oraz środki transportu. Górny Śląsk był regionem ściśle podporządkowanym tej strategii gospodarczej a technologie ciężkiego przemysłu dominowały w strukturze zapotrzebowania na siłę roboczą. Kształtowało to swoistą monokulturę przemysłową, będącą obciążeniem dla środowiska naturalnego regionu oraz warunków zdrowia i jakości życia jego mieszkańców<ref>Przez lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte, w których zasoby wytwórcze województwa katowickiego były bazą powojennej odbudowy kraju a następnie intensyfikacji produkcji na potrzeby eksportowe i militarne, ukształtował się swoisty syndrom kolonializmu wewnętrznego, utrwalający peryferyjność jego rozwoju. Piszą o tym m.in. M. Błaszczyk-Wacławik, W. Błasiak, T. Nawrocki w: Górny Śląsk jako szczególny przypadek kulturowy, Kielce 1990.</ref>.		Polska Ludowa uczestniczyła w systemie wymiany gospodarczej RWPG krajów bloku komunistycznego, specjalizując się w produkcji węgla, stali, ciężkiej chemii i przemysłu maszynowego powiązanego z zakładami wojskowymi, gdzie wytwarzaliśmy czołgi, pojazdy zaplecza technicznego i wsparcia, oraz środki transportu. Górny Śląsk był regionem ściśle podporządkowanym tej strategii gospodarczej a technologie ciężkiego przemysłu dominowały w strukturze zapotrzebowania na siłę roboczą. Kształtowało to swoistą monokulturę przemysłową, będącą obciążeniem dla środowiska naturalnego regionu oraz warunków zdrowia i jakości życia jego mieszkańców<ref>Przez lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte, w których zasoby wytwórcze województwa katowickiego były bazą powojennej odbudowy kraju a następnie intensyfikacji produkcji na potrzeby eksportowe i militarne, ukształtował się swoisty syndrom kolonializmu wewnętrznego, utrwalający peryferyjność jego rozwoju. Piszą o tym m.in. M. Błaszczyk-Wacławik, W. Błasiak, T. Nawrocki w: Górny Śląsk jako szczególny przypadek kulturowy, Kielce 1990.</ref>.

	Ważnym aspektem wysokiej dynamiki socjalistycznej industrializacji była postępująca [[urbanizacja]], budowanie nowych miast, jak górnicze Jastrzębie Zdrój, nowe Tychy i wielkie osiedla mieszkaniowe z lat 60-tych i 70-tych. Zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych mas pracowniczych i instytucjonalne planowanie inwestycji przemysłowych w regionie tworzy kolejne segmenty gospodarki, aktywizujące zatrudnienie oraz edukację w zawodach budowlanych, inżynierskich, w projektowaniu i gospodarowaniu przestrzenią. Na potrzeby śląskiego przemysłu rozwijano głównie szkolnictwo zawodowe i średnie techniczne kosztem ograniczania szkolnictwa ogólnokształcącego.		Ważnym aspektem wysokiej dynamiki socjalistycznej industrializacji była postępująca [[urbanizacja]], budowanie nowych miast, jak górnicze Jastrzębie-Zdrój, nowe Tychy i wielkie osiedla mieszkaniowe z lat 60-tych i 70-tych. Zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych mas pracowniczych i instytucjonalne planowanie inwestycji przemysłowych w regionie tworzy kolejne segmenty gospodarki, aktywizujące zatrudnienie oraz edukację w zawodach budowlanych, inżynierskich, w projektowaniu i gospodarowaniu przestrzenią. Na potrzeby śląskiego przemysłu rozwijano głównie szkolnictwo zawodowe i średnie techniczne kosztem ograniczania szkolnictwa ogólnokształcącego.

	Wymogi utrzymania ciągłości produkcji, przy wzroście zagrożeń bezpieczeństwa pracy, zdrowia i życia robotników (oraz mieszkańców terenów degradowanych zanieczyszczeniami produkcyjnymi) powodowały rozbudowę służb monitorowania warunków pracy, zakładowych ambulatoriów i specjalistycznych przychodni zdrowia. W województwie katowickim szanse rozwoju zawodowego i kształtowania usług społecznych, gromadzenia wiedzy o obciążających zdrowie czynnikach środowiskach pracy, zyskały specjalistyczne kadry techniczne i medyczne. Powstawały nowe instytucje badawczo-naukowe, jak Główny Instytut Górnictwa, wydziały na Politechnice Śląskiej. Rozbudowano Śląską Akademię Medyczną i szpitale kliniczne, gdzie rozwijano nowoczesne technologie leczenia (śląska okulistyka, kardiologia, onkologia, leczenie oparzeń, złamań). Rozwój zawodów medycznych i kadr pielęgniarskich wraz z rozbudową przemysłu, to przykład powiązanej dynamiki rozwoju struktur społecznego podziału pracy, zachodzącej nie tylko w naszym województwie. Powołanie Uniwersytetu Śląskiego w 1968 roku zwiększyło kształcenie i aktywizację kadr humanistycznych, przyczyniając się do wzrostu kwalifikowanych akademicko struktur zawodowych w regionie.		Wymogi utrzymania ciągłości produkcji, przy wzroście zagrożeń bezpieczeństwa pracy, zdrowia i życia robotników (oraz mieszkańców terenów degradowanych zanieczyszczeniami produkcyjnymi) powodowały rozbudowę służb monitorowania warunków pracy, zakładowych ambulatoriów i specjalistycznych przychodni zdrowia. W województwie katowickim szanse rozwoju zawodowego i kształtowania usług społecznych, gromadzenia wiedzy o obciążających zdrowie czynnikach środowiskach pracy, zyskały specjalistyczne kadry techniczne i medyczne. Powstawały nowe instytucje badawczo-naukowe, jak Główny Instytut Górnictwa, wydziały na Politechnice Śląskiej. Rozbudowano Śląską Akademię Medyczną i szpitale kliniczne, gdzie rozwijano nowoczesne technologie leczenia (śląska okulistyka, kardiologia, onkologia, leczenie oparzeń, złamań). Rozwój zawodów medycznych i kadr pielęgniarskich wraz z rozbudową przemysłu, to przykład powiązanej dynamiki rozwoju struktur społecznego podziału pracy, zachodzącej nie tylko w naszym województwie. Powołanie Uniwersytetu Śląskiego w 1968 roku zwiększyło kształcenie i aktywizację kadr humanistycznych, przyczyniając się do wzrostu kwalifikowanych akademicko struktur zawodowych w regionie.

Garbaczm o 13:05, 17 lut 2015

2015-02-17T13:05:12Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:05, 17 lut 2015
Linia 2:		Linia 2:
	Autor: [[dr hab. prof. UŚ Adam Bartoszek]]		Autor: [[dr hab. prof. UŚ Adam Bartoszek]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: TOM: 1 (2014)		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]

Ania: /* Techniczna i instytucjonalna dynamika rozwoju zawodów */

2015-02-16T08:56:56Z

Techniczna i instytucjonalna dynamika rozwoju zawodów

← poprzednia wersja		Wersja z 10:56, 16 lut 2015
Linia 83:		Linia 83:
	Polska Ludowa uczestniczyła w systemie wymiany gospodarczej RWPG krajów bloku komunistycznego, specjalizując się w produkcji węgla, stali, ciężkiej chemii i przemysłu maszynowego powiązanego z zakładami wojskowymi, gdzie wytwarzaliśmy czołgi, pojazdy zaplecza technicznego i wsparcia, oraz środki transportu. Górny Śląsk był regionem ściśle podporządkowanym tej strategii gospodarczej a technologie ciężkiego przemysłu dominowały w strukturze zapotrzebowania na siłę roboczą. Kształtowało to swoistą monokulturę przemysłową, będącą obciążeniem dla środowiska naturalnego regionu oraz warunków zdrowia i jakości życia jego mieszkańców<ref>Przez lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte, w których zasoby wytwórcze województwa katowickiego były bazą powojennej odbudowy kraju a następnie intensyfikacji produkcji na potrzeby eksportowe i militarne, ukształtował się swoisty syndrom kolonializmu wewnętrznego, utrwalający peryferyjność jego rozwoju. Piszą o tym m.in. M. Błaszczyk-Wacławik, W. Błasiak, T. Nawrocki w: Górny Śląsk jako szczególny przypadek kulturowy, Kielce 1990.</ref>.		Polska Ludowa uczestniczyła w systemie wymiany gospodarczej RWPG krajów bloku komunistycznego, specjalizując się w produkcji węgla, stali, ciężkiej chemii i przemysłu maszynowego powiązanego z zakładami wojskowymi, gdzie wytwarzaliśmy czołgi, pojazdy zaplecza technicznego i wsparcia, oraz środki transportu. Górny Śląsk był regionem ściśle podporządkowanym tej strategii gospodarczej a technologie ciężkiego przemysłu dominowały w strukturze zapotrzebowania na siłę roboczą. Kształtowało to swoistą monokulturę przemysłową, będącą obciążeniem dla środowiska naturalnego regionu oraz warunków zdrowia i jakości życia jego mieszkańców<ref>Przez lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte, w których zasoby wytwórcze województwa katowickiego były bazą powojennej odbudowy kraju a następnie intensyfikacji produkcji na potrzeby eksportowe i militarne, ukształtował się swoisty syndrom kolonializmu wewnętrznego, utrwalający peryferyjność jego rozwoju. Piszą o tym m.in. M. Błaszczyk-Wacławik, W. Błasiak, T. Nawrocki w: Górny Śląsk jako szczególny przypadek kulturowy, Kielce 1990.</ref>.

	Ważnym aspektem wysokiej dynamiki socjalistycznej industrializacji była postępująca urbanizacja, budowanie nowych miast, jak górnicze Jastrzębie Zdrój, nowe Tychy i wielkie osiedla mieszkaniowe z lat 60-tych i 70-tych. Zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych mas pracowniczych i instytucjonalne planowanie inwestycji przemysłowych w regionie tworzy kolejne segmenty gospodarki, aktywizujące zatrudnienie oraz edukację w zawodach budowlanych, inżynierskich, w projektowaniu i gospodarowaniu przestrzenią. Na potrzeby śląskiego przemysłu rozwijano głównie szkolnictwo zawodowe i średnie techniczne kosztem ograniczania szkolnictwa ogólnokształcącego.		Ważnym aspektem wysokiej dynamiki socjalistycznej industrializacji była postępująca [[urbanizacja]], budowanie nowych miast, jak górnicze Jastrzębie Zdrój, nowe Tychy i wielkie osiedla mieszkaniowe z lat 60-tych i 70-tych. Zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych mas pracowniczych i instytucjonalne planowanie inwestycji przemysłowych w regionie tworzy kolejne segmenty gospodarki, aktywizujące zatrudnienie oraz edukację w zawodach budowlanych, inżynierskich, w projektowaniu i gospodarowaniu przestrzenią. Na potrzeby śląskiego przemysłu rozwijano głównie szkolnictwo zawodowe i średnie techniczne kosztem ograniczania szkolnictwa ogólnokształcącego.

	Wymogi utrzymania ciągłości produkcji, przy wzroście zagrożeń bezpieczeństwa pracy, zdrowia i życia robotników (oraz mieszkańców terenów degradowanych zanieczyszczeniami produkcyjnymi) powodowały rozbudowę służb monitorowania warunków pracy, zakładowych ambulatoriów i specjalistycznych przychodni zdrowia. W województwie katowickim szanse rozwoju zawodowego i kształtowania usług społecznych, gromadzenia wiedzy o obciążających zdrowie czynnikach środowiskach pracy, zyskały specjalistyczne kadry techniczne i medyczne. Powstawały nowe instytucje badawczo-naukowe, jak Główny Instytut Górnictwa, wydziały na Politechnice Śląskiej. Rozbudowano Śląską Akademię Medyczną i szpitale kliniczne, gdzie rozwijano nowoczesne technologie leczenia (śląska okulistyka, kardiologia, onkologia, leczenie oparzeń, złamań). Rozwój zawodów medycznych i kadr pielęgniarskich wraz z rozbudową przemysłu, to przykład powiązanej dynamiki rozwoju struktur społecznego podziału pracy, zachodzącej nie tylko w naszym województwie. Powołanie Uniwersytetu Śląskiego w 1968 roku zwiększyło kształcenie i aktywizację kadr humanistycznych, przyczyniając się do wzrostu kwalifikowanych akademicko struktur zawodowych w regionie.		Wymogi utrzymania ciągłości produkcji, przy wzroście zagrożeń bezpieczeństwa pracy, zdrowia i życia robotników (oraz mieszkańców terenów degradowanych zanieczyszczeniami produkcyjnymi) powodowały rozbudowę służb monitorowania warunków pracy, zakładowych ambulatoriów i specjalistycznych przychodni zdrowia. W województwie katowickim szanse rozwoju zawodowego i kształtowania usług społecznych, gromadzenia wiedzy o obciążających zdrowie czynnikach środowiskach pracy, zyskały specjalistyczne kadry techniczne i medyczne. Powstawały nowe instytucje badawczo-naukowe, jak Główny Instytut Górnictwa, wydziały na Politechnice Śląskiej. Rozbudowano Śląską Akademię Medyczną i szpitale kliniczne, gdzie rozwijano nowoczesne technologie leczenia (śląska okulistyka, kardiologia, onkologia, leczenie oparzeń, złamań). Rozwój zawodów medycznych i kadr pielęgniarskich wraz z rozbudową przemysłu, to przykład powiązanej dynamiki rozwoju struktur społecznego podziału pracy, zachodzącej nie tylko w naszym województwie. Powołanie Uniwersytetu Śląskiego w 1968 roku zwiększyło kształcenie i aktywizację kadr humanistycznych, przyczyniając się do wzrostu kwalifikowanych akademicko struktur zawodowych w regionie.
Linia 92:		Linia 92:
	W efekcie transformacyjnych przemian postępowała informatyzacja oraz komputeryzacja polskiej gospodarki i administracji kraju, która w latach 80-90 tych kształtowała całą gamę nowych zawodów i specjalizacji, jak np. informatyk, programista komputerowy, grafik i redaktor tekstów, sprzedawca i serwisant sprzętu komputerowego, administrator baz danych i sieci komputerowych; redaktor stron i serwisów internetowych itd. Z drugiej strony rozwija się zglobalizowany handel i marketing usług finansowych oraz informatycznego i medialno-reklamowego pozycjonowania oraz formatowania rynków konsumenckich. Rozwój tych dziedzin, również w województwie katowickim, zależny jest od strategii biznesowych tworzonych w ponadnarodowych korporacjach. Działające globalnie korporacje, dla obsługi lokalnych rynków rekrutują również z nich zasoby kadrowe, w celu implementowania tu projektów biznesowych. Dziedziny zarządzania logistyką, marketingiem gospodarczym i komunikacją społeczną i biznesową, doradztwem finansowym i ubezpieczeniowym, stają się nowymi zawodami, które znacząco zmieniają struktury zatrudnienia w województwie katowickim i śląskim.		W efekcie transformacyjnych przemian postępowała informatyzacja oraz komputeryzacja polskiej gospodarki i administracji kraju, która w latach 80-90 tych kształtowała całą gamę nowych zawodów i specjalizacji, jak np. informatyk, programista komputerowy, grafik i redaktor tekstów, sprzedawca i serwisant sprzętu komputerowego, administrator baz danych i sieci komputerowych; redaktor stron i serwisów internetowych itd. Z drugiej strony rozwija się zglobalizowany handel i marketing usług finansowych oraz informatycznego i medialno-reklamowego pozycjonowania oraz formatowania rynków konsumenckich. Rozwój tych dziedzin, również w województwie katowickim, zależny jest od strategii biznesowych tworzonych w ponadnarodowych korporacjach. Działające globalnie korporacje, dla obsługi lokalnych rynków rekrutują również z nich zasoby kadrowe, w celu implementowania tu projektów biznesowych. Dziedziny zarządzania logistyką, marketingiem gospodarczym i komunikacją społeczną i biznesową, doradztwem finansowym i ubezpieczeniowym, stają się nowymi zawodami, które znacząco zmieniają struktury zatrudnienia w województwie katowickim i śląskim.

	W wyniku dynamicznych zmian technologii wytwórczych opartych na robotyzacji i modułowym montażu, na mikroseryjności krótkich cykli produkcji lub zadań projektowych, zatraca się ciągłość karier zawodowych. Niweczą one również przydatność wielu zawodów, szczególnie dawnych specjalności rzemieślniczych i robotniczych, jak np. kowal, ceglarz, zegarmistrz, krawiec, tkacz, formierz, elektromechanik, tokarz, frezer, zecer, introligator, maszynistka. Aktywny rynek pracy, wraz z negatywnymi następstwami jego transformacji i restrukturyzacji gospodarki (bezrobociem, ubóstwem, wykluczeniami społecznymi) tworzy zapotrzebowanie na nowe zawody w segmentach usług i wsparcia społecznego<ref>Rozwój społeczny województwa katowickiego, red. L. Frąckiewicz, wyd. AE, Katowice 1996.</ref> jak np. pracownik socjalny, asystent rodziny, doradca zawodowy, strażnik miejski, pracownik ochrony, ratownik medyczny, szkoleniowiec, trener personalny.		W wyniku dynamicznych zmian technologii wytwórczych opartych na robotyzacji i modułowym montażu, na mikroseryjności krótkich cykli produkcji lub zadań projektowych, zatraca się ciągłość karier zawodowych. Niweczą one również przydatność wielu zawodów, szczególnie dawnych specjalności rzemieślniczych i robotniczych, jak np. kowal, ceglarz, zegarmistrz, krawiec, tkacz, formierz, elektromechanik, tokarz, frezer, zecer, introligator, maszynistka. Aktywny rynek pracy, wraz z negatywnymi następstwami jego transformacji i restrukturyzacji gospodarki (bezrobociem, ubóstwem, wykluczeniami społecznymi) tworzy zapotrzebowanie na nowe zawody w segmentach usług i wsparcia społecznego<ref>Rozwój społeczny województwa katowickiego, red. L. Frąckiewicz, wyd. AE, Katowice 1996.</ref> jak np. pracownik socjalny, asystent rodziny, doradca zawodowy, strażnik miejski, pracownik ochrony, ratownik medyczny, szkoleniowiec, trener personalny.

	==Interesy i społeczne dylematy zawodów w transformacji stosunków pracy w województwie śląskim==		==Interesy i społeczne dylematy zawodów w transformacji stosunków pracy w województwie śląskim==

Garbaczm o 08:04, 23 sty 2015

2015-01-23T08:04:49Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:04, 23 sty 2015
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Socjologia]]		[[Kategoria:Socjologia]]
			Autor: [[dr hab. prof. UŚ Adam Bartoszek]]
			::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
			::::::::::::::::::::::::: TOM: 1 (2014)


	Zawód definiowany socjologicznie oznacza wewnętrznie spójny system czynności wytwórczych podejmowanych przez kwalifikowanego pracownika, posiadającego wiedzę oraz wyspecjalizowane umiejętności nabyte w procesie szkolenia a uprawniające go do pracy w określonej społecznie formie produkcji dóbr, w zamian za wynagrodzenie będące podstawą ekonomicznego bytu jego i ewentualnie rodziny, które łącznie wyznaczają pozycję społeczną owego pracownika oraz prestiż danej kategorii zawodowej w systemie stratyfikacji<ref>Propozycja definicji na podstawie kryteriów analizowanych przez Jana Szczepańskiego, Czynniki kształtujące zawód i strukturę zawodową, w: Socjologia zawodów, red. A. Sarapata, wyd. KiW, Warszawa 1965, s. 16.</ref>.		Zawód definiowany socjologicznie oznacza wewnętrznie spójny system czynności wytwórczych podejmowanych przez kwalifikowanego pracownika, posiadającego wiedzę oraz wyspecjalizowane umiejętności nabyte w procesie szkolenia a uprawniające go do pracy w określonej społecznie formie produkcji dóbr, w zamian za wynagrodzenie będące podstawą ekonomicznego bytu jego i ewentualnie rodziny, które łącznie wyznaczają pozycję społeczną owego pracownika oraz prestiż danej kategorii zawodowej w systemie stratyfikacji<ref>Propozycja definicji na podstawie kryteriów analizowanych przez Jana Szczepańskiego, Czynniki kształtujące zawód i strukturę zawodową, w: Socjologia zawodów, red. A. Sarapata, wyd. KiW, Warszawa 1965, s. 16.</ref>.
Linia 105:		Linia 109:


	~~Autor:[[dr hab. prof. UŚ Adam Bartoszek]]~~

Milka o 07:36, 8 gru 2014

2014-12-08T07:36:05Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:36, 8 gru 2014
Linia 55:		Linia 55:
	Rozwój edukacji zawodowej, zorganizowanej we współpracy ze stowarzyszeniami i cechami zawodowymi w systemie czeladnictwa<ref>Prowadzenie dwutorowego kształcenia zawodowego, łączącego nauczanie teoretyczne z praktycznym szkoleniem mistrzowskim dyplomowanym przez lokalne izby rzemieślnicze funkcjonuje skutecznie w systemie edukacyjnym RFN - patrz R. Piechociński, Współczesne systemy edukacyjne, wyd. IBE, Warszawa 2000, s.44. </ref>, stał się w ważną bazą nowoczesnej profesjonalizacji niemieckiego społeczeństwa<ref>W Polsce w okresie stalinizacji i żywiołowego industrializowania gospodarki PRL nastąpiło zerwanie ciągłości struktury społecznej, ale i wcześniej brak było szerszego udziału polskiego mieszczaństwa w wielu obszarach rzemiosła i handlu (koncesjonowanych przez niemieckich i żydowskich osadników w historii wcześniejszych stuleci rozwoju miast na ziemiach polskich). Czynniki te nie sprzyjały wiązaniu edukacji zawodowej młodzieży z wysokimi wymaganiami kształcenia praktycznego, pod nadzorem silnych prywatnych firm i bogatych w tradycje stowarzyszeń rzemieślniczych - jak ma to miejsce w szkolnictwie niemieckim.</ref>. Jednak polityka Kulturkampfu, mająca na celu ograniczenie samodzielności politycznej i wpływów Kościoła katolickiego w szkolnictwie spowodowała wzrost znaczenia podziałów socjalnych i etnicznych. Wokół stowarzyszeń ludności katolickiej skupiały się organizacje chłopskie i robotnicze w walce z nadużyciami pruskiego kapitalizmu<ref>W. Czapliński, A. Galos, W. Korta, Historia Niemiec...,op.cit. s.586.</ref>.		Rozwój edukacji zawodowej, zorganizowanej we współpracy ze stowarzyszeniami i cechami zawodowymi w systemie czeladnictwa<ref>Prowadzenie dwutorowego kształcenia zawodowego, łączącego nauczanie teoretyczne z praktycznym szkoleniem mistrzowskim dyplomowanym przez lokalne izby rzemieślnicze funkcjonuje skutecznie w systemie edukacyjnym RFN - patrz R. Piechociński, Współczesne systemy edukacyjne, wyd. IBE, Warszawa 2000, s.44. </ref>, stał się w ważną bazą nowoczesnej profesjonalizacji niemieckiego społeczeństwa<ref>W Polsce w okresie stalinizacji i żywiołowego industrializowania gospodarki PRL nastąpiło zerwanie ciągłości struktury społecznej, ale i wcześniej brak było szerszego udziału polskiego mieszczaństwa w wielu obszarach rzemiosła i handlu (koncesjonowanych przez niemieckich i żydowskich osadników w historii wcześniejszych stuleci rozwoju miast na ziemiach polskich). Czynniki te nie sprzyjały wiązaniu edukacji zawodowej młodzieży z wysokimi wymaganiami kształcenia praktycznego, pod nadzorem silnych prywatnych firm i bogatych w tradycje stowarzyszeń rzemieślniczych - jak ma to miejsce w szkolnictwie niemieckim.</ref>. Jednak polityka Kulturkampfu, mająca na celu ograniczenie samodzielności politycznej i wpływów Kościoła katolickiego w szkolnictwie spowodowała wzrost znaczenia podziałów socjalnych i etnicznych. Wokół stowarzyszeń ludności katolickiej skupiały się organizacje chłopskie i robotnicze w walce z nadużyciami pruskiego kapitalizmu<ref>W. Czapliński, A. Galos, W. Korta, Historia Niemiec...,op.cit. s.586.</ref>.

	W przypadku ludności robotniczej Górnego Śląska przyjmowaniu przemysłowego etosu pracy sprzyjała solidarność familiarna, związana z jej etnicznym zakorzenieniem oraz awansem społecznym z wolnego folwarcznego chłopstwa do zatrudnienia w rozwijającym się intensywnie górnictwie, hutnictwie, przemyśle tekstylnym i maszynowym<ref>U. Swadźba, Śląski etos pracy. Studium socjologiczne, wyd. UŚ, Katowice 2001, s. 62-67.</ref>. Równocześnie klasowa i etniczna separacja stanów społeczno-zawodowych była tu silnie wzmacniana. Poczynając od redukcji chłopskich gospodarstw ziemskich, przez pruskich latyfundystów i właścicieli dóbr rycerskich, poprzez napływ pruskiego i żydowskiego mieszczaństwa oraz germanizacyjną pracę niemieckich urzędników (przez ograniczanie kulturalnej i katolickiej aktywności "polskiego żywiołu na Górnym Śląsku"), po szlachecki styl życia górnośląskich przemysłowców<ref>Patrz w Herzig A., Ruchniewicz K., Ruchniewicz M., Śląsk i jego dzieje, wyd. VIA NOVA Wrocław 2008, s. 166-170, 180 i 156.</ref>. Edukacja zawodowa i szkolna, podobnie jak przyswajanie wiedzy technicznej i nowoczesnych narzędzi pracy stanowią istotną warstwę kulturową w procesach profesjonalizacji zawodów. Na Górnym Śląsku polski i słowiański autochton chcąc wykonywać prace wymagające wyższych kwalifikacji musiał przejść do niemieckiego kręgu językowego a szkolna edukacja i przyswojenie niemieckiej kultury było warunkiem każdego awansu społecznego<ref>D. Gawrecki, Zagadnienia identyfikacji etnicznej, narodowej i kulturowej - przykład Pawłowiczek, w: Specyfika tożsamości regionalnej Śląska na przykładzie historii lokalnej, Red. H. Karczyńska, wyd. UO, Opole 2002, s.99.</ref>. Podział społeczeństwa na grupy stanowe sprzyjał dziedziczeniu statusów przez kontynuowanie dostępnych ról zawodowych, oraz ich powielanie w obrębie rodzin. Na Górnym Śląsku wraz z koncentracją górnictwa i przemysłu metalowego przechodzenie robotniczych zawodów z ojca na syna przez wiele pokoleń było powszechną tradycją zawodową. Jak pisze Elżbieta Górnikowska-Zwolak - "W obrębie tego samego pokolenia zawód górnika wykonywało równocześnie kilku członków rodziny (np. ojciec i często wszyscy synowie) Taki układ rzeczy miał niezwykle silny wpływ na charakter dawnej rodziny górniczej - życie tej rodziny jej treść i rytuał były przepojone do głębi i związane ze sferą zawodu."<ref>E. Górnikowska-Zwolak, Szkic do portretu Ślązaczki. Refleksja feministyczna, wyd. UŚ, Katowice 2004, s.76.</ref>.		W przypadku ludności robotniczej Górnego Śląska przyjmowaniu przemysłowego etosu pracy sprzyjała solidarność familiarna, związana z jej etnicznym zakorzenieniem oraz awansem społecznym z wolnego folwarcznego chłopstwa do zatrudnienia w rozwijającym się intensywnie górnictwie, hutnictwie, przemyśle tekstylnym i maszynowym<ref>U. Swadźba, Śląski etos pracy. Studium socjologiczne, wyd. UŚ, Katowice 2001, s. 62-67.</ref>. Równocześnie klasowa i etniczna separacja stanów społeczno-zawodowych była tu silnie wzmacniana. Poczynając od redukcji chłopskich gospodarstw ziemskich, przez pruskich latyfundystów i właścicieli dóbr rycerskich, poprzez napływ pruskiego i żydowskiego mieszczaństwa oraz germanizacyjną pracę niemieckich urzędników (przez ograniczanie kulturalnej i katolickiej aktywności "polskiego żywiołu na Górnym Śląsku"), po szlachecki styl życia górnośląskich przemysłowców<ref>Patrz w Herzig A., Ruchniewicz K., Ruchniewicz M., Śląsk i jego dzieje, wyd. VIA NOVA Wrocław 2008, s. 166-170, 180 i 156.</ref>. Edukacja zawodowa i szkolna, podobnie jak przyswajanie wiedzy technicznej i nowoczesnych narzędzi pracy stanowią istotną warstwę kulturową w procesach profesjonalizacji zawodów. Na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]] polski i słowiański autochton chcąc wykonywać prace wymagające wyższych kwalifikacji musiał przejść do niemieckiego kręgu językowego a szkolna edukacja i przyswojenie niemieckiej kultury było warunkiem każdego awansu społecznego<ref>D. Gawrecki, Zagadnienia identyfikacji etnicznej, narodowej i kulturowej - przykład Pawłowiczek, w: Specyfika tożsamości regionalnej Śląska na przykładzie historii lokalnej, Red. H. Karczyńska, wyd. UO, Opole 2002, s.99.</ref>. Podział społeczeństwa na grupy stanowe sprzyjał dziedziczeniu statusów przez kontynuowanie dostępnych ról zawodowych, oraz ich powielanie w obrębie rodzin. Na Górnym Śląsku wraz z koncentracją górnictwa i przemysłu metalowego przechodzenie robotniczych zawodów z ojca na syna przez wiele pokoleń było powszechną tradycją zawodową. Jak pisze Elżbieta Górnikowska-Zwolak - "W obrębie tego samego pokolenia zawód górnika wykonywało równocześnie kilku członków rodziny (np. ojciec i często wszyscy synowie) Taki układ rzeczy miał niezwykle silny wpływ na charakter dawnej rodziny górniczej - życie tej rodziny jej treść i rytuał były przepojone do głębi i związane ze sferą zawodu."<ref>E. Górnikowska-Zwolak, Szkic do portretu Ślązaczki. Refleksja feministyczna, wyd. UŚ, Katowice 2004, s.76.</ref>.

	Efektem bogatych zróżnicowań międzyetnicznych i stanowych była struktura społeczna silnie ograniczająca pionową ruchliwość zawodową, co dobrze uchwycił Stanisław Bieniasz w refleksji o losach Górnoślązaków. Pisze on tak - "Prawdopodobieństwo, że mówiący po polsku katolik był zwykłym robotnikiem lub chłopem, było niemal tak samo duże jak to, że mówiący po niemiecku ewangelik należał do klasy posiadających bądź kasty urzędniczej. Pośrodku znajdowała się cała gama różnych usytuowań, wynikających z sytuacji życiowych. Kim byli nasi przodkowie anno 1901? Byli górnikami i hutnikami, najemnymi robotnikami rolnymi i bogatymi chłopami, lecz także sztygarami i właścicielami hut i kopalń, byli księżmi i pastorami, byli urzędnikami państwowymi, byli kolejarzami, żołnierzami i policjantami, byli sklepikarzami i bankierami, a ich żony niemal bez wyjątku zajmowały się domem i wychowywaniem dzieci w duchu katolickim, protestanckim lub żydowskim. Jedni posiadali koszulę na grzbiecie i kozę, niektórzy mieli konia lub swój warsztat, inni zaś mieli całe fabryki i latyfundia. Mieszkali w chłopskich chatach, familokach lub w willach i pałacach. Mieli za sobą kilka klas szkoły powszechnej lub najlepsze uniwersytety. I przeważnie ci, którzy posługiwali się na codzień językiem polskim, znajdowali się na najniższych a ci, którzy wyrośli w języku niemieckim - na najwyższych szczeblach drabiny społecznej"<ref>S. Bieniasz, Losy Górnoślązaków w dwudziestym wieku, Ulotka wydana przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, Gliwice 2005, s.3 - jako artykuł dostępna (pobranie dn. 12 .11. 2013) na stronach Internetu http://slaskiesprawy.tripod.com/Artykuly/LosyXXwieku.htm .</ref>.		Efektem bogatych zróżnicowań międzyetnicznych i stanowych była struktura społeczna silnie ograniczająca pionową ruchliwość zawodową, co dobrze uchwycił Stanisław Bieniasz w refleksji o losach Górnoślązaków. Pisze on tak - "Prawdopodobieństwo, że mówiący po polsku katolik był zwykłym robotnikiem lub chłopem, było niemal tak samo duże jak to, że mówiący po niemiecku ewangelik należał do klasy posiadających bądź kasty urzędniczej. Pośrodku znajdowała się cała gama różnych usytuowań, wynikających z sytuacji życiowych. Kim byli nasi przodkowie anno 1901? Byli górnikami i hutnikami, najemnymi robotnikami rolnymi i bogatymi chłopami, lecz także sztygarami i właścicielami hut i kopalń, byli księżmi i pastorami, byli urzędnikami państwowymi, byli kolejarzami, żołnierzami i policjantami, byli sklepikarzami i bankierami, a ich żony niemal bez wyjątku zajmowały się domem i wychowywaniem dzieci w duchu katolickim, protestanckim lub żydowskim. Jedni posiadali koszulę na grzbiecie i kozę, niektórzy mieli konia lub swój warsztat, inni zaś mieli całe fabryki i latyfundia. Mieszkali w chłopskich chatach, familokach lub w willach i pałacach. Mieli za sobą kilka klas szkoły powszechnej lub najlepsze uniwersytety. I przeważnie ci, którzy posługiwali się na codzień językiem polskim, znajdowali się na najniższych a ci, którzy wyrośli w języku niemieckim - na najwyższych szczeblach drabiny społecznej"<ref>S. Bieniasz, Losy Górnoślązaków w dwudziestym wieku, Ulotka wydana przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, Gliwice 2005, s.3 - jako artykuł dostępna (pobranie dn. 12 .11. 2013) na stronach Internetu http://slaskiesprawy.tripod.com/Artykuly/LosyXXwieku.htm .</ref>.
Linia 63:		Linia 63:
	Nowym procesem rozbudowującym stosunki zawodowe w realiach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej było tworzenie jednolitych a organizowanych systemowo, pod nadzorem partyjno-państwowej nomenklatury, stowarzyszeń wyższych kadr pracowniczych i branżowych związków zawodowych. Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych było od 1945 roku zarówno dysponentem organów pracowniczych w zakładach pracy a od 1949 roku również funduszy socjalnych, pracowniczych ogródków działkowych i ośrodków wczasowo-wypoczynkowych. Organizacje związkowe oddziaływując socjalnie na różne kategorie pracownicze, dzieliły je według działów i branż gospodarki oraz sektorów usług społecznych. Miało to wielki wpływ na warunki zatrudnienia w danych zawodach i na sytuację socjalną pracowników, bowiem branżowe i zakładowe przywileje znacząco różnicowały ich dostęp do uprawnień i świadczeń pracowniczych.		Nowym procesem rozbudowującym stosunki zawodowe w realiach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej było tworzenie jednolitych a organizowanych systemowo, pod nadzorem partyjno-państwowej nomenklatury, stowarzyszeń wyższych kadr pracowniczych i branżowych związków zawodowych. Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych było od 1945 roku zarówno dysponentem organów pracowniczych w zakładach pracy a od 1949 roku również funduszy socjalnych, pracowniczych ogródków działkowych i ośrodków wczasowo-wypoczynkowych. Organizacje związkowe oddziaływując socjalnie na różne kategorie pracownicze, dzieliły je według działów i branż gospodarki oraz sektorów usług społecznych. Miało to wielki wpływ na warunki zatrudnienia w danych zawodach i na sytuację socjalną pracowników, bowiem branżowe i zakładowe przywileje znacząco różnicowały ich dostęp do uprawnień i świadczeń pracowniczych.

	W przypadku Górnego Śląska a szerzej województwa katowickiego okres PRL oznaczał dominację inteligencji technicznej oraz zawodów związanych z przemysłem wydobywczym i ciężkim. Branżowe stowarzyszenia kadry kierowniczej, organizacje inżynierów i techników w wielu działach przemysłu tworzyły środowiska zawodowe wzmacniające poczucie wspólnoty ich grupowych interesów. Znaczenie technicznych kadr kierowniczych z wiodących branż gospodarczych przekładało się na ich pozycję w strukturze nomenklatury partyjnej a powiązania personalne z ministerstwami branżowymi i zjednoczeniami przedsiębiorstw w kluczowych dziedzinach produkcji kształtowało wewnętrzny prestiż i wpływy polityczne śląskiego aparatu gospodarczego.		W przypadku Górnego Śląska a szerzej [[Województwo katowickie w Polsce Ludowej\|województwa katowickiego]] okres PRL oznaczał dominację inteligencji technicznej oraz zawodów związanych z przemysłem wydobywczym i ciężkim. Branżowe stowarzyszenia kadry kierowniczej, organizacje inżynierów i techników w wielu działach przemysłu tworzyły środowiska zawodowe wzmacniające poczucie wspólnoty ich grupowych interesów. Znaczenie technicznych kadr kierowniczych z wiodących branż gospodarczych przekładało się na ich pozycję w strukturze nomenklatury partyjnej a powiązania personalne z ministerstwami branżowymi i zjednoczeniami przedsiębiorstw w kluczowych dziedzinach produkcji kształtowało wewnętrzny prestiż i wpływy polityczne śląskiego aparatu gospodarczego.

	Kulturowy aspekt aktywizacji zawodowej na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim najwyraźniej uwidacznia się na przykładzie kobiet. Tak jak jeszcze przed drugą wojną światową pracujące zawodowo kobiety były tu w zdecydowanej mniejszości, w PRL ich awans pracowniczy stał się faktem społecznym. Jednak na Górnym Śląsku dziewczyny z rodzin autochtonicznych najczęściej kierowały się do "kobiecych" zawodów takich jak fryzjerka, krawcowa, szwaczka, tkaczka, prasowaczka, modniarka a później także sprzedawca, pielęgniarka a znacznie rzadziej urzędniczka lub nauczycielka<ref>Tamże, s. 91-92. </ref>, które to zawody były popularniejsze wśród napływowych Polek i Zagłębianek.		Kulturowy aspekt aktywizacji zawodowej na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim najwyraźniej uwidacznia się na przykładzie kobiet. Tak jak jeszcze przed drugą wojną światową pracujące zawodowo kobiety były tu w zdecydowanej mniejszości, w PRL ich awans pracowniczy stał się faktem społecznym. Jednak na Górnym Śląsku dziewczyny z rodzin autochtonicznych najczęściej kierowały się do "kobiecych" zawodów takich jak fryzjerka, krawcowa, szwaczka, tkaczka, prasowaczka, modniarka a później także sprzedawca, pielęgniarka a znacznie rzadziej urzędniczka lub nauczycielka<ref>Tamże, s. 91-92. </ref>, które to zawody były popularniejsze wśród napływowych Polek i Zagłębianek.

Kaczmarekr o 20:28, 7 gru 2014

2014-12-07T20:28:55Z

← poprzednia wersja		Wersja z 22:28, 7 gru 2014
Linia 3:		Linia 3:
	Zawód definiowany socjologicznie oznacza wewnętrznie spójny system czynności wytwórczych podejmowanych przez kwalifikowanego pracownika, posiadającego wiedzę oraz wyspecjalizowane umiejętności nabyte w procesie szkolenia a uprawniające go do pracy w określonej społecznie formie produkcji dóbr, w zamian za wynagrodzenie będące podstawą ekonomicznego bytu jego i ewentualnie rodziny, które łącznie wyznaczają pozycję społeczną owego pracownika oraz prestiż danej kategorii zawodowej w systemie stratyfikacji<ref>Propozycja definicji na podstawie kryteriów analizowanych przez Jana Szczepańskiego, Czynniki kształtujące zawód i strukturę zawodową, w: Socjologia zawodów, red. A. Sarapata, wyd. KiW, Warszawa 1965, s. 16.</ref>.		Zawód definiowany socjologicznie oznacza wewnętrznie spójny system czynności wytwórczych podejmowanych przez kwalifikowanego pracownika, posiadającego wiedzę oraz wyspecjalizowane umiejętności nabyte w procesie szkolenia a uprawniające go do pracy w określonej społecznie formie produkcji dóbr, w zamian za wynagrodzenie będące podstawą ekonomicznego bytu jego i ewentualnie rodziny, które łącznie wyznaczają pozycję społeczną owego pracownika oraz prestiż danej kategorii zawodowej w systemie stratyfikacji<ref>Propozycja definicji na podstawie kryteriów analizowanych przez Jana Szczepańskiego, Czynniki kształtujące zawód i strukturę zawodową, w: Socjologia zawodów, red. A. Sarapata, wyd. KiW, Warszawa 1965, s. 16.</ref>.

			==Definicja==
	Zawód w sensie "largo" to określenie rodzaju zajęcia jakim trudni się wyspecjalizowana w danym typie czynności jednostka, zdobywając za ich pomocą środki utrzymania. Zawód w sensie operacyjnym, to rodzaj zindywidualizowanej aktywności będącej formą zarobkowej pracy materialnej lub duchowej, której owoce są wymieniane na inne towary na rynku dóbr, zapewniając zatrudniającej się osobie warunki egzystencji społecznej. W sensie społecznym zawód oznacza kategorię specjalistów, wyróżnioną ze społeczeństwa przez swoje kwalifikowane umiejętności i narzędzia pracy oraz wiedzę o technikach wytwarzania dóbr, które ta zbiorowość zawodowa monopolizuje a zarazem wzbogaca i przekazuje je kandydatom do wykonywania danej pracy, w zamian za różne korzyści. W sensie kulturowym zawód, to określona wiedza techniczna i umiejętności operacyjne wytworzone przez specjalistów w danym okresie historii, jako cywilizacyjny dorobek społeczeństwa gospodarującego zasobami dzielonymi pomiędzy twórców i odbiorców różnego typu dóbr. W sensie normatywnym - jako zasada "de jure" - zawód oznacza prawo wykwalifikowanej osoby do dysponowania specjalistyczną wiedzą i stosowania określonych umiejętności technicznych, nabytych poprzez instytucje społeczne w systemie edukacji, jako dyplomowane kompetencje pracownika upoważnionego do świadczenia pracy użytecznej dla społeczeństwa, w zamian za stosowne do uzgodnień z pracodawcą wynagrodzenie.		Zawód w sensie "largo" to określenie rodzaju zajęcia jakim trudni się wyspecjalizowana w danym typie czynności jednostka, zdobywając za ich pomocą środki utrzymania. Zawód w sensie operacyjnym, to rodzaj zindywidualizowanej aktywności będącej formą zarobkowej pracy materialnej lub duchowej, której owoce są wymieniane na inne towary na rynku dóbr, zapewniając zatrudniającej się osobie warunki egzystencji społecznej. W sensie społecznym zawód oznacza kategorię specjalistów, wyróżnioną ze społeczeństwa przez swoje kwalifikowane umiejętności i narzędzia pracy oraz wiedzę o technikach wytwarzania dóbr, które ta zbiorowość zawodowa monopolizuje a zarazem wzbogaca i przekazuje je kandydatom do wykonywania danej pracy, w zamian za różne korzyści. W sensie kulturowym zawód, to określona wiedza techniczna i umiejętności operacyjne wytworzone przez specjalistów w danym okresie historii, jako cywilizacyjny dorobek społeczeństwa gospodarującego zasobami dzielonymi pomiędzy twórców i odbiorców różnego typu dóbr. W sensie normatywnym - jako zasada "de jure" - zawód oznacza prawo wykwalifikowanej osoby do dysponowania specjalistyczną wiedzą i stosowania określonych umiejętności technicznych, nabytych poprzez instytucje społeczne w systemie edukacji, jako dyplomowane kompetencje pracownika upoważnionego do świadczenia pracy użytecznej dla społeczeństwa, w zamian za stosowne do uzgodnień z pracodawcą wynagrodzenie.

	Zawód obejmuje zespół różnych specjalności i specjalizacji, które powstają wraz z rozwojem technik oraz narzędzi, a także z pogłębianiem się złożoności treści pracy i form czynności, wymaganych dla realizacji zadań wyznaczonych w określonym układzie kooperacji społecznej. Systemy społecznego podziału pracy stanowią różne historyczne formy gospodarowania, w których wyłaniają się jednostki i zbiorowości oferujące swoje usługi lub wykonywanie przedmiotów w ramach jednolitego zakresu czynności, w zamian za inne dobra materialne oraz kulturowe.		Zawód obejmuje zespół różnych specjalności i specjalizacji, które powstają wraz z rozwojem technik oraz narzędzi, a także z pogłębianiem się złożoności treści pracy i form czynności, wymaganych dla realizacji zadań wyznaczonych w określonym układzie kooperacji społecznej. Systemy społecznego podziału pracy stanowią różne historyczne formy gospodarowania, w których wyłaniają się jednostki i zbiorowości oferujące swoje usługi lub wykonywanie przedmiotów w ramach jednolitego zakresu czynności, w zamian za inne dobra materialne oraz kulturowe.

	~~==Definicja==~~
	Wspólne cechy położenia zawodowego danej kategorii pracowników definiowane są w zależności od stopnia rozdzielenia danej pracy zawodowej na wyspecjalizowane typy zadań roboczych. Opisują je tak zwane społeczne klasyfikacje zawodów, skalowanych ze względu na rozczłonkowanie typów i czynności pracy (określony stopień złożoności konkretnej pracy fizycznej lub umysłowej), oraz poziom organizacyjnej samodzielności stanowiska roboczego i zakres twórczości w kreowaniu końcowego produktu<ref>Za Międzynarodową Organizacją Pracy przyjmuje się, że "podstawą każdej klasyfikacji zawodów jest rzemiosło, praktyka zawodowa czy rodzaj zajęcia wykonywanego przez jednostkę bez względu na dział czy gałąź gospodarki, do której należy, i bez względu na posiadany status w działalności gospodarczej" - patrz S. Kowalewska, Definicje i klasyfikacje zawodów, w: Socjologia zawodów..., op. cit., s.59.</ref>. Badania skal zawodów, prowadzące do porządkowych zestawień oceniających układ ich specyficznych cech, mogą być bardzo szczegółowo rozbudowywane. Np. w USA w latach 70-tych XX w. publikowano klasyfikacje zawierające 12 000 nazw stanowisk pracowniczych a ich szczegółowa identyfikacja sięgała niemal miliona pozycji zawodowych, natomiast w Niemczech już w 1907 roku zestawienie tytułów zawodowych obejmowało 13 500 pozycji<ref>A. Przestalski, Zawód i sposoby jego analizy w dawnej i nowej socjologii, w: Problemy socjologii gospodarki, red. W. Banaszak i K. Doktór, wyd. WSzKiZ, Poznań 2008, s. 236.</ref>. Obowiązująca ustawowo polska klasyfikacja zawodów i specjalności przyjmuje pięciostopniową strukturę ich klasyfikacji obejmującą: 10 grup wielkich, wewnętrznie podzielonych na 43 grupy duże, 132 grupy średnie i 444 grupy elementarne (podział wewnętrzny grup średnich), przy czym grupy elementarne obejmują 2360 zawodów i specjalności<ref>według Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2010 r. Dz. Ustaw nr 82 poz. 537 z dn. 17 maja 2010 r.</ref>.		Wspólne cechy położenia zawodowego danej kategorii pracowników definiowane są w zależności od stopnia rozdzielenia danej pracy zawodowej na wyspecjalizowane typy zadań roboczych. Opisują je tak zwane społeczne klasyfikacje zawodów, skalowanych ze względu na rozczłonkowanie typów i czynności pracy (określony stopień złożoności konkretnej pracy fizycznej lub umysłowej), oraz poziom organizacyjnej samodzielności stanowiska roboczego i zakres twórczości w kreowaniu końcowego produktu<ref>Za Międzynarodową Organizacją Pracy przyjmuje się, że "podstawą każdej klasyfikacji zawodów jest rzemiosło, praktyka zawodowa czy rodzaj zajęcia wykonywanego przez jednostkę bez względu na dział czy gałąź gospodarki, do której należy, i bez względu na posiadany status w działalności gospodarczej" - patrz S. Kowalewska, Definicje i klasyfikacje zawodów, w: Socjologia zawodów..., op. cit., s.59.</ref>. Badania skal zawodów, prowadzące do porządkowych zestawień oceniających układ ich specyficznych cech, mogą być bardzo szczegółowo rozbudowywane. Np. w USA w latach 70-tych XX w. publikowano klasyfikacje zawierające 12 000 nazw stanowisk pracowniczych a ich szczegółowa identyfikacja sięgała niemal miliona pozycji zawodowych, natomiast w Niemczech już w 1907 roku zestawienie tytułów zawodowych obejmowało 13 500 pozycji<ref>A. Przestalski, Zawód i sposoby jego analizy w dawnej i nowej socjologii, w: Problemy socjologii gospodarki, red. W. Banaszak i K. Doktór, wyd. WSzKiZ, Poznań 2008, s. 236.</ref>. Obowiązująca ustawowo polska klasyfikacja zawodów i specjalności przyjmuje pięciostopniową strukturę ich klasyfikacji obejmującą: 10 grup wielkich, wewnętrznie podzielonych na 43 grupy duże, 132 grupy średnie i 444 grupy elementarne (podział wewnętrzny grup średnich), przy czym grupy elementarne obejmują 2360 zawodów i specjalności<ref>według Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2010 r. Dz. Ustaw nr 82 poz. 537 z dn. 17 maja 2010 r.</ref>.