Górny Śląsk - Historia wersji

Ania: /* Kształtowanie się pojęcia Górny Śląsk */

2023-10-17T06:54:51Z

Kształtowanie się pojęcia Górny Śląsk

← poprzednia wersja		Wersja z 08:54, 17 paź 2023
Linia 19:		Linia 19:
	[[Plik:Helwig.jpg\|500px\|thumb\|right\|Śląsk na mapie Helwiga z XVII wieku]]		[[Plik:Helwig.jpg\|500px\|thumb\|right\|Śląsk na mapie Helwiga z XVII wieku]]
	W najnowszych syntezach historii Śląska również [[Rościsław Żerelik]] nie poświęca zbyt wiele uwagi genezie pojęcia Górny Śląsk/Silesia Superior. Konstatuje tylko dla epoki średniowiecza, że rozróżnienie na Dolny Śląsk i Opolszczyznę (wówczas dux Opoliensis) pojawia się już w XIII wieku i rozumie się wówczas pod tym terminem te ziemie, które leżały na wschód od [[przesieka śląska\|Przesieki międzyśląskiej]]. Rozróżnienie to wg niego zaczęło zanikać w XV wieku, chociaż w nazwach dalej używano pojęć Silesia Inferior, Silesia Superior, a kiedy chciano zaznaczyć, że chodzi o cały Śląsk, to pisano Utraque Silesiae. [[Marek L. Wójcik]] omawia z kolei konsekwencje wydarzeń z 1202 roku i poprzedzających ich zmian, związanych z aspiracjami synów i wnuków [[Władysław II Wygnaniec\|Władysława Wygnańca]]. Pierwsza linia [[Piastowie śląscy\|Piastów śląskich]] – wrocławska - konsekwentnie używała od tej pory tytułu książąt śląskich (duces Slezie lub duces Zlezie), a druga linia – książąt opolskich – tytułu książąt opolskich (duces Opoliensis lub duces de Opol) .		W najnowszych syntezach historii Śląska również [[Rościsław Żerelik]] nie poświęca zbyt wiele uwagi genezie pojęcia Górny Śląsk/Silesia Superior. Konstatuje tylko dla epoki średniowiecza, że rozróżnienie na Dolny Śląsk i Opolszczyznę (wówczas dux Opoliensis) pojawia się już w XIII wieku i rozumie się wówczas pod tym terminem te ziemie, które leżały na wschód od [[przesieka śląska\|Przesieki międzyśląskiej]]. Rozróżnienie to wg niego zaczęło zanikać w XV wieku, chociaż w nazwach dalej używano pojęć Silesia Inferior, Silesia Superior, a kiedy chciano zaznaczyć, że chodzi o cały Śląsk, to pisano Utraque Silesiae. [[Marek L. Wójcik]] omawia z kolei konsekwencje wydarzeń z 1202 roku i poprzedzających ich zmian, związanych z aspiracjami synów i wnuków [[Władysław II Wygnaniec\|Władysława Wygnańca]]. Pierwsza linia [[Piastowie śląscy\|Piastów śląskich]] – wrocławska - konsekwentnie używała od tej pory tytułu książąt śląskich (duces Slezie lub duces Zlezie), a druga linia – książąt opolskich – tytułu książąt opolskich (duces Opoliensis lub duces de Opol) .

	Według Conradsa ukształtowanie się odrębności Górnego Śląska i jego pierwotnych granic wiązało się przede wszystkim z aspiracjami politycznymi młodszej linii Piastów śląskich. Za najważniejszy z tego punktu widzenia uznał rok 1202, który znosił do tej pory jednolite prawo dziedziczenia w jednej linii piastowskiej, dając prawo do dziedziczenia oddzielnie w liniach wrocławskiej i raciborsko-opolskiej. W miejsce używanej do tej pory jednolitej nazwy Śląsk (Schlesien), która pozostała tylko dla części północnej dzielnicy, na południu pojawiło się nowe określenie, które ukształtuje odrębność tzw. Kraju (Ziemi) Opolskiego (-iej) (Oppelner Land). Również i Conrads podkreśla jednak, że zmiana ta w średniowieczu nie była trwała. Objęcie przez państwo czeskie całego Śląska przywróciło jednolitą nazwę – Śląsk dla całego dawnego wielkiego księstwa śląskiego.		Według Conradsa ukształtowanie się odrębności Górnego Śląska i jego pierwotnych granic wiązało się przede wszystkim z aspiracjami politycznymi młodszej linii Piastów śląskich. Za najważniejszy z tego punktu widzenia uznał rok 1202, który znosił do tej pory jednolite prawo dziedziczenia w jednej linii piastowskiej, dając prawo do dziedziczenia oddzielnie w liniach wrocławskiej i raciborsko-opolskiej. W miejsce używanej do tej pory jednolitej nazwy Śląsk (Schlesien), która pozostała tylko dla części północnej dzielnicy, na południu pojawiło się nowe określenie, które ukształtuje odrębność tzw. Kraju (Ziemi) Opolskiego (-iej) (Oppelner Land). Również i Conrads podkreśla jednak, że zmiana ta w średniowieczu nie była trwała. Objęcie przez państwo czeskie całego Śląska przywróciło jednolitą nazwę – Śląsk dla całego dawnego wielkiego księstwa śląskiego.
	Brak zainteresowania współczesnych historyków kształtowaniem się pojęcia Górny Śląsk da się wytłumaczyć przede wszystkim znacznie późniejszym pojawieniem się tej nazwy, a więc rzeczywiście wtórnym znaczeniem tego problemu w stosunku do etymologii nazwy całej dzielnicy. Nazwa Górny Śląsk (nie traktowana jednak tylko prawno-politycznie jako [[Księstwo opolskie]]) ma bowiem genezę znacznie młodszą. Pierwszą poświadczoną źródłową wzmianką o „dwóch Śląskach” odnajdujemy w zapisach kancelaryjnych z 1427 roku. Stałe używanie tego pojęcia, traktowanego już wówczas w kategoriach administracyjnych, nastąpiło dopiero u schyłku XV wieku i jest przypisywane panowaniu na Śląsku [[Maciej Korwin\|Macieja Korwina]]. W 1481 roku wyznaczył on osobnych zarządców dla Dolnego Śląska (Georg von Stein) i Górnego Śląska (Johann Bielik von Kornitz). Podziały [[Księstwa śląskie\|księstw śląskich]] za panowania Macieja Korwina nie skutkowały jednak jeszcze utrwaleniem się używania nazw Śląsk Górny i Dolny. Zmiana, która dotychczasowym podziałom administracyjnym nadała również charakter jakościowy, nastąpiła dopiero po wydaniu w 1498 roku przez [[Władysław III Jagiellończyk\|Władysława Jagiellończyka]] przywileju generalnego dla [[Stany śląskie\|stanów śląskich]] oraz w konsekwencji znacznie większego wpływu cesarskich urzędników, jaki dało się zaobserwować na księstwach górnośląskich w XVI wieku, przy pozostawieniu pełnych praw książęcych w księstwach dolnośląskich. Umacniał ponadto ten proces różnicowania nierównomierny rozwój [[Reformacja\|reformacji]] w obu częściach Śląska . Niebagatelnym czynnikiem katalizującym to zjawisko były również coraz bardziej widoczne w XVI wieku różnice w stosunkach etnicznych po obu stronach dawnej Przesieki międzyśląskiej. W XVI wieku pochodzący z Brzegu humanista i topograf [[Barthel Stein]], właśnie ze względu na różnice językowe pomiędzy Śląskiem Dolnym i Górnym, dla tego drugiego ukuł nawet nazwę Polonica Silesia (użył tego pojęcia w pochodzącym z 1512 roku rękopisie: ''Descripcio tocius Silesie et civitatis regie Vratislaviensis''). Stała się ona na tyle popularna, że używano jej jeszcze w wieku XVIII .		Brak zainteresowania współczesnych historyków kształtowaniem się pojęcia Górny Śląsk da się wytłumaczyć przede wszystkim znacznie późniejszym pojawieniem się tej nazwy, a więc rzeczywiście wtórnym znaczeniem tego problemu w stosunku do etymologii nazwy całej dzielnicy. Nazwa Górny Śląsk (nie traktowana jednak tylko prawno-politycznie jako [[Księstwo opolskie]]) ma bowiem genezę znacznie młodszą. Pierwszą poświadczoną źródłową wzmianką o „dwóch Śląskach” odnajdujemy w zapisach kancelaryjnych z 1427 roku. Stałe używanie tego pojęcia, traktowanego już wówczas w kategoriach administracyjnych, nastąpiło dopiero u schyłku XV wieku i jest przypisywane panowaniu na Śląsku [[Maciej Korwin\|Macieja Korwina]]. W 1481 roku wyznaczył on osobnych zarządców dla Dolnego Śląska (Georg von Stein) i Górnego Śląska (Johann Bielik von Kornitz). Podziały [[Księstwa śląskie\|księstw śląskich]] za panowania Macieja Korwina nie skutkowały jednak jeszcze utrwaleniem się używania nazw Śląsk Górny i Dolny. Zmiana, która dotychczasowym podziałom administracyjnym nadała również charakter jakościowy, nastąpiła dopiero po wydaniu w 1498 roku przez [[Władysław III Jagiellończyk\|Władysława Jagiellończyka]] przywileju generalnego dla [[Stany śląskie\|stanów śląskich]] oraz w konsekwencji znacznie większego wpływu cesarskich urzędników, jaki dało się zaobserwować na księstwach górnośląskich w XVI wieku, przy pozostawieniu pełnych praw książęcych w księstwach dolnośląskich. Umacniał ponadto ten proces różnicowania nierównomierny rozwój [[Reformacja\|reformacji]] w obu częściach Śląska . Niebagatelnym czynnikiem katalizującym to zjawisko były również coraz bardziej widoczne w XVI wieku różnice w stosunkach etnicznych po obu stronach dawnej Przesieki międzyśląskiej. W XVI wieku pochodzący z Brzegu humanista i topograf [[Barthel Stein]], właśnie ze względu na różnice językowe pomiędzy Śląskiem Dolnym i Górnym, dla tego drugiego ukuł nawet nazwę Polonica Silesia (użył tego pojęcia w pochodzącym z 1512 roku rękopisie: ''Descripcio tocius Silesie et civitatis regie Vratislaviensis''). Stała się ona na tyle popularna, że używano jej jeszcze w wieku XVIII .

Ania: /* Kształtowanie się pojęcia Górny Śląsk */

2023-10-17T06:54:22Z

Kształtowanie się pojęcia Górny Śląsk

← poprzednia wersja		Wersja z 08:54, 17 paź 2023
Linia 19:		Linia 19:
	[[Plik:Helwig.jpg\|500px\|thumb\|right\|Śląsk na mapie Helwiga z XVII wieku]]		[[Plik:Helwig.jpg\|500px\|thumb\|right\|Śląsk na mapie Helwiga z XVII wieku]]
	W najnowszych syntezach historii Śląska również [[Rościsław Żerelik]] nie poświęca zbyt wiele uwagi genezie pojęcia Górny Śląsk/Silesia Superior. Konstatuje tylko dla epoki średniowiecza, że rozróżnienie na Dolny Śląsk i Opolszczyznę (wówczas dux Opoliensis) pojawia się już w XIII wieku i rozumie się wówczas pod tym terminem te ziemie, które leżały na wschód od [[przesieka śląska\|Przesieki międzyśląskiej]]. Rozróżnienie to wg niego zaczęło zanikać w XV wieku, chociaż w nazwach dalej używano pojęć Silesia Inferior, Silesia Superior, a kiedy chciano zaznaczyć, że chodzi o cały Śląsk, to pisano Utraque Silesiae. [[Marek L. Wójcik]] omawia z kolei konsekwencje wydarzeń z 1202 roku i poprzedzających ich zmian, związanych z aspiracjami synów i wnuków [[Władysław II Wygnaniec\|Władysława Wygnańca]]. Pierwsza linia [[Piastowie śląscy\|Piastów śląskich]] – wrocławska - konsekwentnie używała od tej pory tytułu książąt śląskich (duces Slezie lub duces Zlezie), a druga linia – książąt opolskich – tytułu książąt opolskich (duces Opoliensis lub duces de Opol) .		W najnowszych syntezach historii Śląska również [[Rościsław Żerelik]] nie poświęca zbyt wiele uwagi genezie pojęcia Górny Śląsk/Silesia Superior. Konstatuje tylko dla epoki średniowiecza, że rozróżnienie na Dolny Śląsk i Opolszczyznę (wówczas dux Opoliensis) pojawia się już w XIII wieku i rozumie się wówczas pod tym terminem te ziemie, które leżały na wschód od [[przesieka śląska\|Przesieki międzyśląskiej]]. Rozróżnienie to wg niego zaczęło zanikać w XV wieku, chociaż w nazwach dalej używano pojęć Silesia Inferior, Silesia Superior, a kiedy chciano zaznaczyć, że chodzi o cały Śląsk, to pisano Utraque Silesiae. [[Marek L. Wójcik]] omawia z kolei konsekwencje wydarzeń z 1202 roku i poprzedzających ich zmian, związanych z aspiracjami synów i wnuków [[Władysław II Wygnaniec\|Władysława Wygnańca]]. Pierwsza linia [[Piastowie śląscy\|Piastów śląskich]] – wrocławska - konsekwentnie używała od tej pory tytułu książąt śląskich (duces Slezie lub duces Zlezie), a druga linia – książąt opolskich – tytułu książąt opolskich (duces Opoliensis lub duces de Opol) .


	Według Conradsa ukształtowanie się odrębności Górnego Śląska i jego pierwotnych granic wiązało się przede wszystkim z aspiracjami politycznymi młodszej linii Piastów śląskich. Za najważniejszy z tego punktu widzenia uznał rok 1202, który znosił do tej pory jednolite prawo dziedziczenia w jednej linii piastowskiej, dając prawo do dziedziczenia oddzielnie w liniach wrocławskiej i raciborsko-opolskiej. W miejsce używanej do tej pory jednolitej nazwy Śląsk (Schlesien), która pozostała tylko dla części północnej dzielnicy, na południu pojawiło się nowe określenie, które ukształtuje odrębność tzw. Kraju (Ziemi) Opolskiego (-iej) (Oppelner Land). Również i Conrads podkreśla jednak, że zmiana ta w średniowieczu nie była trwała. Objęcie przez państwo czeskie całego Śląska przywróciło jednolitą nazwę – Śląsk dla całego dawnego wielkiego księstwa śląskiego.		Według Conradsa ukształtowanie się odrębności Górnego Śląska i jego pierwotnych granic wiązało się przede wszystkim z aspiracjami politycznymi młodszej linii Piastów śląskich. Za najważniejszy z tego punktu widzenia uznał rok 1202, który znosił do tej pory jednolite prawo dziedziczenia w jednej linii piastowskiej, dając prawo do dziedziczenia oddzielnie w liniach wrocławskiej i raciborsko-opolskiej. W miejsce używanej do tej pory jednolitej nazwy Śląsk (Schlesien), która pozostała tylko dla części północnej dzielnicy, na południu pojawiło się nowe określenie, które ukształtuje odrębność tzw. Kraju (Ziemi) Opolskiego (-iej) (Oppelner Land). Również i Conrads podkreśla jednak, że zmiana ta w średniowieczu nie była trwała. Objęcie przez państwo czeskie całego Śląska przywróciło jednolitą nazwę – Śląsk dla całego dawnego wielkiego księstwa śląskiego.
	Brak zainteresowania współczesnych historyków kształtowaniem się pojęcia Górny Śląsk da się wytłumaczyć przede wszystkim znacznie późniejszym pojawieniem się tej nazwy, a więc rzeczywiście wtórnym znaczeniem tego problemu w stosunku do etymologii nazwy całej dzielnicy. Nazwa Górny Śląsk (nie traktowana jednak tylko prawno-politycznie jako [[Księstwo opolskie]]) ma bowiem genezę znacznie młodszą. Pierwszą poświadczoną źródłową wzmianką o „dwóch Śląskach” odnajdujemy w zapisach kancelaryjnych z 1427 roku. Stałe używanie tego pojęcia, traktowanego już wówczas w kategoriach administracyjnych, nastąpiło dopiero u schyłku XV wieku i jest przypisywane panowaniu na Śląsku [[Maciej Korwin\|Macieja Korwina]]. W 1481 roku wyznaczył on osobnych zarządców dla Dolnego Śląska (Georg von Stein) i Górnego Śląska (Johann Bielik von Kornitz). Podziały [[Księstwa śląskie\|księstw śląskich]] za panowania Macieja Korwina nie skutkowały jednak jeszcze utrwaleniem się używania nazw Śląsk Górny i Dolny. Zmiana, która dotychczasowym podziałom administracyjnym nadała również charakter jakościowy, nastąpiła dopiero po wydaniu w 1498 roku przez [[Władysław III Jagiellończyk\|Władysława Jagiellończyka]] przywileju generalnego dla [[Stany śląskie\|stanów śląskich]] oraz w konsekwencji znacznie większego wpływu cesarskich urzędników, jaki dało się zaobserwować na księstwach górnośląskich w XVI wieku, przy pozostawieniu pełnych praw książęcych w księstwach dolnośląskich. Umacniał ponadto ten proces różnicowania nierównomierny rozwój [[Reformacja\|reformacji]] w obu częściach Śląska . Niebagatelnym czynnikiem katalizującym to zjawisko były również coraz bardziej widoczne w XVI wieku różnice w stosunkach etnicznych po obu stronach dawnej Przesieki międzyśląskiej. W XVI wieku pochodzący z Brzegu humanista i topograf [[Barthel Stein]], właśnie ze względu na różnice językowe pomiędzy Śląskiem Dolnym i Górnym, dla tego drugiego ukuł nawet nazwę Polonica Silesia (użył tego pojęcia w pochodzącym z 1512 roku rękopisie: ''Descripcio tocius Silesie et civitatis regie Vratislaviensis''). Stała się ona na tyle popularna, że używano jej jeszcze w wieku XVIII .		Brak zainteresowania współczesnych historyków kształtowaniem się pojęcia Górny Śląsk da się wytłumaczyć przede wszystkim znacznie późniejszym pojawieniem się tej nazwy, a więc rzeczywiście wtórnym znaczeniem tego problemu w stosunku do etymologii nazwy całej dzielnicy. Nazwa Górny Śląsk (nie traktowana jednak tylko prawno-politycznie jako [[Księstwo opolskie]]) ma bowiem genezę znacznie młodszą. Pierwszą poświadczoną źródłową wzmianką o „dwóch Śląskach” odnajdujemy w zapisach kancelaryjnych z 1427 roku. Stałe używanie tego pojęcia, traktowanego już wówczas w kategoriach administracyjnych, nastąpiło dopiero u schyłku XV wieku i jest przypisywane panowaniu na Śląsku [[Maciej Korwin\|Macieja Korwina]]. W 1481 roku wyznaczył on osobnych zarządców dla Dolnego Śląska (Georg von Stein) i Górnego Śląska (Johann Bielik von Kornitz). Podziały [[Księstwa śląskie\|księstw śląskich]] za panowania Macieja Korwina nie skutkowały jednak jeszcze utrwaleniem się używania nazw Śląsk Górny i Dolny. Zmiana, która dotychczasowym podziałom administracyjnym nadała również charakter jakościowy, nastąpiła dopiero po wydaniu w 1498 roku przez [[Władysław III Jagiellończyk\|Władysława Jagiellończyka]] przywileju generalnego dla [[Stany śląskie\|stanów śląskich]] oraz w konsekwencji znacznie większego wpływu cesarskich urzędników, jaki dało się zaobserwować na księstwach górnośląskich w XVI wieku, przy pozostawieniu pełnych praw książęcych w księstwach dolnośląskich. Umacniał ponadto ten proces różnicowania nierównomierny rozwój [[Reformacja\|reformacji]] w obu częściach Śląska . Niebagatelnym czynnikiem katalizującym to zjawisko były również coraz bardziej widoczne w XVI wieku różnice w stosunkach etnicznych po obu stronach dawnej Przesieki międzyśląskiej. W XVI wieku pochodzący z Brzegu humanista i topograf [[Barthel Stein]], właśnie ze względu na różnice językowe pomiędzy Śląskiem Dolnym i Górnym, dla tego drugiego ukuł nawet nazwę Polonica Silesia (użył tego pojęcia w pochodzącym z 1512 roku rękopisie: ''Descripcio tocius Silesie et civitatis regie Vratislaviensis''). Stała się ona na tyle popularna, że używano jej jeszcze w wieku XVIII .

Ania: /* Kształtowanie się pojęcia Górny Śląsk */

2023-10-17T06:54:07Z

Kształtowanie się pojęcia Górny Śląsk

← poprzednia wersja		Wersja z 08:54, 17 paź 2023
Linia 17:		Linia 17:
	Górny Śląsk to pojęcie, które ciągle zmieniało swoje znaczenie, zarówno w sensie geograficznym jak i historycznym. Silesia Superior, łacińskie określenie Górnego Śląska, to nazwa wywodząca się wprawdzie ze średniowiecza, ale w momencie tworzenia się państw słowiańskich na przełomie IX i X wieku jeszcze nie występująca. Termin Górny Śląsk (Horní Slezsko, Silesia Superior, Oberschlesien), używany dla określenia politycznej odrębności wschodniej części Śląska, pojawia się dopiero w XV wieku.		Górny Śląsk to pojęcie, które ciągle zmieniało swoje znaczenie, zarówno w sensie geograficznym jak i historycznym. Silesia Superior, łacińskie określenie Górnego Śląska, to nazwa wywodząca się wprawdzie ze średniowiecza, ale w momencie tworzenia się państw słowiańskich na przełomie IX i X wieku jeszcze nie występująca. Termin Górny Śląsk (Horní Slezsko, Silesia Superior, Oberschlesien), używany dla określenia politycznej odrębności wschodniej części Śląska, pojawia się dopiero w XV wieku.
	We współczesnych syntezach historii [[Śląsk\|Śląska]] pojawieniu się nazwy Górny Śląsk nie poświęcano zbyt wiele uwagi. W XIX wieku zajmowano się więc prawie wyłącznie etymologią nazwy Śląsk. Dla autora pierwszej polskiej monografii historycznej Górnego Śląska pod II wojnie światowej, [[Kazimierz Popiołek\|Kazimierza Popiołka]], najważniejsze było uzasadnienie, że nazwa nie pochodzi od wandalskich Silingów, lecz, jak wywiódł to już [[Władysław Semkowicz]], od rzeki Ślęza (ewentualnie góry Ślęż/Sobótka etymologicznie pochodzącej od słowiańskiego ślęg/śląg – wilgoć, mokrość, będącej prastarym miejscem kultowym). Uwagi Popiołka w ogóle nie zaprzątała kwestia skąd pochodziła nazwa Górny Śląsk. Posługuje się nią sporadycznie od momentu, kiedy zaczyna omawiać okres schyłku XII wieku, ale nie traktuje tego obszaru jako zwartej całości o jasno określonych granicach, a tylko jako geograficzne uściślenie. Polityczną odrębność gornośląską postrzegał dopiero od [[Wiosna Ludów\|Wiosny Ludów]]. Podobną interpretację odnajdziemy także w niedokończonej polskiej wielotomowej wrocławskiej syntezie historii Śląska.		We współczesnych syntezach historii [[Śląsk\|Śląska]] pojawieniu się nazwy Górny Śląsk nie poświęcano zbyt wiele uwagi. W XIX wieku zajmowano się więc prawie wyłącznie etymologią nazwy Śląsk. Dla autora pierwszej polskiej monografii historycznej Górnego Śląska pod II wojnie światowej, [[Kazimierz Popiołek\|Kazimierza Popiołka]], najważniejsze było uzasadnienie, że nazwa nie pochodzi od wandalskich Silingów, lecz, jak wywiódł to już [[Władysław Semkowicz]], od rzeki Ślęza (ewentualnie góry Ślęż/Sobótka etymologicznie pochodzącej od słowiańskiego ślęg/śląg – wilgoć, mokrość, będącej prastarym miejscem kultowym). Uwagi Popiołka w ogóle nie zaprzątała kwestia skąd pochodziła nazwa Górny Śląsk. Posługuje się nią sporadycznie od momentu, kiedy zaczyna omawiać okres schyłku XII wieku, ale nie traktuje tego obszaru jako zwartej całości o jasno określonych granicach, a tylko jako geograficzne uściślenie. Polityczną odrębność gornośląską postrzegał dopiero od [[Wiosna Ludów\|Wiosny Ludów]]. Podobną interpretację odnajdziemy także w niedokończonej polskiej wielotomowej wrocławskiej syntezie historii Śląska.
	W najnowszych syntezach historii Śląska również [[Rościsław Żerelik]] nie poświęca zbyt wiele uwagi genezie pojęcia Górny Śląsk/Silesia Superior. Konstatuje tylko dla epoki średniowiecza, że rozróżnienie na Dolny Śląsk i Opolszczyznę (wówczas dux Opoliensis) pojawia się już w XIII wieku i rozumie się wówczas pod tym terminem te ziemie, które leżały na wschód od [[przesieka śląska\|Przesieki międzyśląskiej]]. Rozróżnienie to wg niego zaczęło zanikać w XV wieku, chociaż w nazwach dalej używano pojęć Silesia Inferior, Silesia Superior, a kiedy chciano zaznaczyć, że chodzi o cały Śląsk, to pisano Utraque Silesiae. [[Marek L. Wójcik]] omawia z kolei konsekwencje wydarzeń z 1202 roku i poprzedzających ich zmian, związanych z aspiracjami synów i wnuków [[Władysław II Wygnaniec\|Władysława Wygnańca]]. Pierwsza linia [[Piastowie śląscy\|Piastów śląskich]] – wrocławska - konsekwentnie używała od tej pory tytułu książąt śląskich (duces Slezie lub duces Zlezie), a druga linia – książąt opolskich – tytułu książąt opolskich (duces Opoliensis lub duces de Opol) .		[[Plik:Helwig.jpg\|500px\|thumb\|right\|Śląsk na mapie Helwiga z XVII wieku]]
			W najnowszych syntezach historii Śląska również [[Rościsław Żerelik]] nie poświęca zbyt wiele uwagi genezie pojęcia Górny Śląsk/Silesia Superior. Konstatuje tylko dla epoki średniowiecza, że rozróżnienie na Dolny Śląsk i Opolszczyznę (wówczas dux Opoliensis) pojawia się już w XIII wieku i rozumie się wówczas pod tym terminem te ziemie, które leżały na wschód od [[przesieka śląska\|Przesieki międzyśląskiej]]. Rozróżnienie to wg niego zaczęło zanikać w XV wieku, chociaż w nazwach dalej używano pojęć Silesia Inferior, Silesia Superior, a kiedy chciano zaznaczyć, że chodzi o cały Śląsk, to pisano Utraque Silesiae. [[Marek L. Wójcik]] omawia z kolei konsekwencje wydarzeń z 1202 roku i poprzedzających ich zmian, związanych z aspiracjami synów i wnuków [[Władysław II Wygnaniec\|Władysława Wygnańca]]. Pierwsza linia [[Piastowie śląscy\|Piastów śląskich]] – wrocławska - konsekwentnie używała od tej pory tytułu książąt śląskich (duces Slezie lub duces Zlezie), a druga linia – książąt opolskich – tytułu książąt opolskich (duces Opoliensis lub duces de Opol) .
	~~[[Plik:Helwig.jpg\|500px\|thumb\|right\|Śląsk na mapie Helwiga z XVII wieku]]~~

Ania: /* Granice administracyjne */

2023-10-16T11:46:15Z

Granice administracyjne

← poprzednia wersja		Wersja z 13:46, 16 paź 2023
Linia 66:		Linia 66:
	Dalsza dezintegracja historycznych granic Górnego Śląska, ukształtowanych w średniowieczu, a zmienionych po [[Wojny śląskie\|wojnach śląskich]], zaczęła szybko postępować w rezultacie I wojny światowej. Najpierw na skutek walki o przynależność tej dzielnicy stoczonej przez Niemcy, Polskę i Czechosłowację w latach 1918-1921 do Polski przyłączono wschodnie fragmenty pruskiej rejencji opolskiej i byłego austriackiego Śląska Cieszyńskiego, które zostały połączone w jedno województwo śląskie wolą polskiego Sejmu Ustawodawczego z lipca 1920 roku. Na jego obszarze powstała w 1925 roku nowa [[Diecezja katowicka\|diecezja nazwana również śląską]]. Do Republiki Czechosłowackiej inkorporowano były Śląsk Austriacki, bez wschodniej części Śląska Cieszyńskiego (czyli według nomenklatury polskiej Zaolzie), a ponadto tzw. Kraik Hulczyński z pruskiej rejencji opolskiej, które złożyły się na kraj (województwo) Śląsk Czechosłowacki (Československé Slezsko). Jednak tylko do 1928 roku, kiedy został on włączony do województwa śląsko-morawskiego (Zemĕ moravskoslezska). Pozostała przy państwie niemieckim większa część rejencji opolskiej w latach 1919-1938 tworzyła formalnie samodzielną Prowincję Górnośląską (Provinz Oberschlesien), jako część Kraju Prusy (Land Preussen), składowej części Rzeszy Niemieckiej.		Dalsza dezintegracja historycznych granic Górnego Śląska, ukształtowanych w średniowieczu, a zmienionych po [[Wojny śląskie\|wojnach śląskich]], zaczęła szybko postępować w rezultacie I wojny światowej. Najpierw na skutek walki o przynależność tej dzielnicy stoczonej przez Niemcy, Polskę i Czechosłowację w latach 1918-1921 do Polski przyłączono wschodnie fragmenty pruskiej rejencji opolskiej i byłego austriackiego Śląska Cieszyńskiego, które zostały połączone w jedno województwo śląskie wolą polskiego Sejmu Ustawodawczego z lipca 1920 roku. Na jego obszarze powstała w 1925 roku nowa [[Diecezja katowicka\|diecezja nazwana również śląską]]. Do Republiki Czechosłowackiej inkorporowano były Śląsk Austriacki, bez wschodniej części Śląska Cieszyńskiego (czyli według nomenklatury polskiej Zaolzie), a ponadto tzw. Kraik Hulczyński z pruskiej rejencji opolskiej, które złożyły się na kraj (województwo) Śląsk Czechosłowacki (Československé Slezsko). Jednak tylko do 1928 roku, kiedy został on włączony do województwa śląsko-morawskiego (Zemĕ moravskoslezska). Pozostała przy państwie niemieckim większa część rejencji opolskiej w latach 1919-1938 tworzyła formalnie samodzielną Prowincję Górnośląską (Provinz Oberschlesien), jako część Kraju Prusy (Land Preussen), składowej części Rzeszy Niemieckiej.
	W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli w 1941 roku Prowincję Górnośląską (Provinz Oberschlesien), która po raz pierwszy od średniowiecza na powrót objęła całość historycznego Górnego Śląska (poza Opawszczyzną).		W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli w 1941 roku Prowincję Górnośląską (Provinz Oberschlesien), która po raz pierwszy od średniowiecza na powrót objęła całość historycznego Górnego Śląska (poza Opawszczyzną).
	[[Plik:Rejencja.jpg\|~~800px~~\|thumb\|right\|Mapa rejencji opolskiej a jednocześnie prowincji śląskiej w 1922 roku]]		[[Plik:Rejencja.jpg\|500px\|thumb\|right\|Mapa rejencji opolskiej a jednocześnie prowincji śląskiej w 1922 roku]]

Ania: /* Kształtowanie się pojęcia Górny Śląsk */

2023-10-16T11:45:54Z

Kształtowanie się pojęcia Górny Śląsk

← poprzednia wersja		Wersja z 13:45, 16 paź 2023
Linia 19:		Linia 19:
	W najnowszych syntezach historii Śląska również [[Rościsław Żerelik]] nie poświęca zbyt wiele uwagi genezie pojęcia Górny Śląsk/Silesia Superior. Konstatuje tylko dla epoki średniowiecza, że rozróżnienie na Dolny Śląsk i Opolszczyznę (wówczas dux Opoliensis) pojawia się już w XIII wieku i rozumie się wówczas pod tym terminem te ziemie, które leżały na wschód od [[przesieka śląska\|Przesieki międzyśląskiej]]. Rozróżnienie to wg niego zaczęło zanikać w XV wieku, chociaż w nazwach dalej używano pojęć Silesia Inferior, Silesia Superior, a kiedy chciano zaznaczyć, że chodzi o cały Śląsk, to pisano Utraque Silesiae. [[Marek L. Wójcik]] omawia z kolei konsekwencje wydarzeń z 1202 roku i poprzedzających ich zmian, związanych z aspiracjami synów i wnuków [[Władysław II Wygnaniec\|Władysława Wygnańca]]. Pierwsza linia [[Piastowie śląscy\|Piastów śląskich]] – wrocławska - konsekwentnie używała od tej pory tytułu książąt śląskich (duces Slezie lub duces Zlezie), a druga linia – książąt opolskich – tytułu książąt opolskich (duces Opoliensis lub duces de Opol) .		W najnowszych syntezach historii Śląska również [[Rościsław Żerelik]] nie poświęca zbyt wiele uwagi genezie pojęcia Górny Śląsk/Silesia Superior. Konstatuje tylko dla epoki średniowiecza, że rozróżnienie na Dolny Śląsk i Opolszczyznę (wówczas dux Opoliensis) pojawia się już w XIII wieku i rozumie się wówczas pod tym terminem te ziemie, które leżały na wschód od [[przesieka śląska\|Przesieki międzyśląskiej]]. Rozróżnienie to wg niego zaczęło zanikać w XV wieku, chociaż w nazwach dalej używano pojęć Silesia Inferior, Silesia Superior, a kiedy chciano zaznaczyć, że chodzi o cały Śląsk, to pisano Utraque Silesiae. [[Marek L. Wójcik]] omawia z kolei konsekwencje wydarzeń z 1202 roku i poprzedzających ich zmian, związanych z aspiracjami synów i wnuków [[Władysław II Wygnaniec\|Władysława Wygnańca]]. Pierwsza linia [[Piastowie śląscy\|Piastów śląskich]] – wrocławska - konsekwentnie używała od tej pory tytułu książąt śląskich (duces Slezie lub duces Zlezie), a druga linia – książąt opolskich – tytułu książąt opolskich (duces Opoliensis lub duces de Opol) .

	[[Plik:Helwig.jpg\|~~800px~~\|thumb\|~~left~~\|Śląsk na mapie Helwiga z XVII wieku]]		[[Plik:Helwig.jpg\|500px\|thumb\|right\|Śląsk na mapie Helwiga z XVII wieku]]

Praktykant o 06:44, 26 maj 2020

2020-05-26T06:44:13Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:44, 26 maj 2020
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
	[[Kategoria:Nauki społeczne]]		[[Kategoria:Nauki społeczne]]
	~~[[Kategoria:Politologia]]~~
	[[Kategoria:Nauki społeczne]]		[[Kategoria:Nauki społeczne]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]

Praktykant o 06:39, 26 maj 2020

2020-05-26T06:39:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:39, 26 maj 2020
Linia 3:		Linia 3:
	[[Kategoria:Nauki społeczne]]		[[Kategoria:Nauki społeczne]]
	[[Kategoria:Politologia]]		[[Kategoria:Politologia]]
	[[Kategoria:~~Wyznania i religie~~]]		[[Kategoria:Nauki społeczne]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]

Praktykant o 06:28, 26 maj 2020

2020-05-26T06:28:27Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:28, 26 maj 2020
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Geografia]]		[[Kategoria:Geografia]]
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
	[[Kategoria:~~Socjologia~~]]		[[Kategoria:Nauki społeczne]]
	[[Kategoria:Politologia]]		[[Kategoria:Politologia]]
	[[Kategoria:Wyznania i religie]]		[[Kategoria:Wyznania i religie]]

Praktykant o 11:54, 4 mar 2019

2019-03-04T11:54:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:54, 4 mar 2019
Linia 6:		Linia 6:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	(ang. Upper Silesia, niem. Oberschlesisches ~~Industriegebiet~~)		(ang. Upper Silesia, niem. Oberschlesisches)

	Autor: [[Prof.zw.dr hab.Ryszard Kaczmarek]]		Autor: [[Prof.zw.dr hab.Ryszard Kaczmarek]]

Garbaczm o 11:51, 4 mar 2019

2019-03-04T11:51:38Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:51, 4 mar 2019
Linia 6:		Linia 6:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	(ang. Upper Silesia,niem. Oberschlesisches Industriegebiet)		(ang. Upper Silesia, niem. Oberschlesisches Industriegebiet)

	Autor: [[Prof.zw.dr hab.Ryszard Kaczmarek]]		Autor: [[Prof.zw.dr hab.Ryszard Kaczmarek]]