Górnośląskie mapy górnicze - Historia wersji

Praktykant: /* Losy górnośląskich archiwalnych map górniczych w Polsce w XX wieku */

2026-03-19T09:49:20Z

Losy górnośląskich archiwalnych map górniczych w Polsce w XX wieku

← poprzednia wersja		Wersja z 11:49, 19 mar 2026
Linia 34:		Linia 34:

	W wyniku licznych inspekcji władz górniczych 13 marca 1780 roku reskryptem królewskim wydano szczegółowe przepisy dotyczące miernictwa i sporządzania map w górnictwie śląskim, zawarte w ''Instrukcji dla miernictwa górniczego na Śląsku'' (''Instuktion für einen Markscheider in Schlesien''). Instrukcja w sposób precyzyjny określiła prawa i obowiązki mierniczego oraz powołała do życia urząd głównego mierniczego dla górnictwa na Śląsku. Pierwszym, który objął tę funkcję, był wspominany już Schmidt, autor licznych map z końca XVIII wieku.		W wyniku licznych inspekcji władz górniczych 13 marca 1780 roku reskryptem królewskim wydano szczegółowe przepisy dotyczące miernictwa i sporządzania map w górnictwie śląskim, zawarte w ''Instrukcji dla miernictwa górniczego na Śląsku'' (''Instuktion für einen Markscheider in Schlesien''). Instrukcja w sposób precyzyjny określiła prawa i obowiązki mierniczego oraz powołała do życia urząd głównego mierniczego dla górnictwa na Śląsku. Pierwszym, który objął tę funkcję, był wspominany już Schmidt, autor licznych map z końca XVIII wieku.
			[[Plik:Plan kopalni ołowiu i srebra Friedrich koło Tarnowskich Gór z 1788.jpg\|mały\|351x351px\|Plan kopalni ołowiu i srebra „Friedrich” koło Tarnowskich Gór (1788 rok)]]
	W paragrafie 9. ''Instrukcji'' zawarto przepisy regulujące zasady powstawania i przechowywania map. Mierniczy został zobowiązany do wykonywania pięciu map z każdego wznoszonego obiektu górniczego: dwóch planów kopalni (''Gruben-Riss''), dwóch planów powierzchniowych (''Tage-Riss'') oraz jednego profilu (''Seiger Riss''). Po jednym planie kopalni i planie powierzchniowym miały otrzymywać archiwa ówczesnych deputacji górniczych oraz OBB. Profil miał być dołączany do map gromadzonych w deputacjach. Obowiązkiem sporządzania map objęte zostały zarówno obiekty górnicze należące do właścicieli prywatnych, jak i do fiskusa pruskiego. Po wydaniu nastąpił okres systematycznego kreślenia map górniczych oraz ich gromadzenia w archiwum OBB, a także w regionalnych urzędach górniczych, w tym w Tarnowskich Górach.		W paragrafie 9. ''Instrukcji'' zawarto przepisy regulujące zasady powstawania i przechowywania map. Mierniczy został zobowiązany do wykonywania pięciu map z każdego wznoszonego obiektu górniczego: dwóch planów kopalni (''Gruben-Riss''), dwóch planów powierzchniowych (''Tage-Riss'') oraz jednego profilu (''Seiger Riss''). Po jednym planie kopalni i planie powierzchniowym miały otrzymywać archiwa ówczesnych deputacji górniczych oraz OBB. Profil miał być dołączany do map gromadzonych w deputacjach. Obowiązkiem sporządzania map objęte zostały zarówno obiekty górnicze należące do właścicieli prywatnych, jak i do fiskusa pruskiego. Po wydaniu nastąpił okres systematycznego kreślenia map górniczych oraz ich gromadzenia w archiwum OBB, a także w regionalnych urzędach górniczych, w tym w Tarnowskich Górach.

Praktykant o 09:48, 19 mar 2026

2026-03-19T09:48:33Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:48, 19 mar 2026
Linia 12:		Linia 12:
	== Najstarsze mapy (XVI wiek) ==		== Najstarsze mapy (XVI wiek) ==
	Dzieje górnictwa na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]] sięgają czasów prehistorycznych, ale źródła historyczne dotykające tej tematyki pochodzą z XII wieku. Jego intensyfikacja nastąpiła od XIII wieku w okresie rozwoju gospodarczego regionu w wyniku kolonizacji, zwanej niemiecką. Przykładem może tu być eksploatacja złóż kruszców położonych wokół [[Bytom\|Bytomia]] – srebrnego miasta. Ówczesnych górników interesowały bowiem tylko podziemne zasoby kruszców, a więc rud metali nieżelaznych, w tym głównie złota i srebra. Pozostało to głównym celem dla górników górnośląskich aż do czasów nowożytnych. Średniowieczne górnictwo, a właściwie kopalnictwo, eksploatujące nisko położone pokłady, załamało się na Górnym Śląsku u schyłku tej epoki z powodu braku technologii zabezpieczenia przed największym zagrożeniem dla głębinowego górnictwa – zarówno wówczas, jak i dzisiaj – czyli wodą.		Dzieje górnictwa na [[Górny Śląsk\|Górnym Śląsku]] sięgają czasów prehistorycznych, ale źródła historyczne dotykające tej tematyki pochodzą z XII wieku. Jego intensyfikacja nastąpiła od XIII wieku w okresie rozwoju gospodarczego regionu w wyniku kolonizacji, zwanej niemiecką. Przykładem może tu być eksploatacja złóż kruszców położonych wokół [[Bytom\|Bytomia]] – srebrnego miasta. Ówczesnych górników interesowały bowiem tylko podziemne zasoby kruszców, a więc rud metali nieżelaznych, w tym głównie złota i srebra. Pozostało to głównym celem dla górników górnośląskich aż do czasów nowożytnych. Średniowieczne górnictwo, a właściwie kopalnictwo, eksploatujące nisko położone pokłady, załamało się na Górnym Śląsku u schyłku tej epoki z powodu braku technologii zabezpieczenia przed największym zagrożeniem dla głębinowego górnictwa – zarówno wówczas, jak i dzisiaj – czyli wodą.
			[[Plik:Plan kopalni węgla kamiennego Koenig David koło Orzegowa z 1775.jpg\|mały\|350x350px\|Plan Kopalni Węgla Kamiennego „Koenig David" koło Orzegowa (1775 rok)]]
	Przełom technologiczny w tym zakresie nastąpił na Górnym Śląsku w pierwszej połowie XVI wieku. Stało się to za sprawą importu inżynierskich fachowców, którzy pozyskali umiejętność osuszania złóż górniczych przez budowę głębinowych długich sztolni odwadniających. Za ich pomocą odwadniano prace górnicze aż do czasów upowszechnienia się w pierwszej połowie XIX wieku maszyn parowych i za ich pomocą wydajnych pomp. Sprawczą rolę w tej rewolucji odegrali władający w XVI wieku na obszarach eksploatacji złóż kruszcowych na Górnym Śląsku dwaj przedstawiciele prawie przez wiek panującej górnośląskiej dynastii z bocznej linii Hohenzollernów, margrabiów z Ansbach i Bayreuth w Frankonii. Jej założycielem był [[Jerzy von Ansbach Hohenzollern\|Jerzy]], zwany Pobożnym (''Georg der Fromme''), który to przydomek nadano mu z powodu zasług dla upowszechniania [[Luteranie\|luteranizmu]]. Przez matkę Zofię był wnukiem po kądzieli króla Polski [[Kazimierz IV Jagiellończyk\|Kazimierza Jagiellończyka]], a co w tym dynastycznych relacjach najważniejsze, siostrzeńcem króla Czech i Węgier [[Władysław II Jagiellończyk\|Władysława II Jagiellończyka]]. Korzystając ze wsparcia wujów, bo też jagiellońskich królów Polski, zbudował od 1512 roku ważne na Górnym Śląsku władztwo obejmujące księstwo karniowskie i [[Ziemia Bytomska\|ziemię bytomską]], późniejsze wolne stanowe państwo, a przejściowo całe [[Księstwo opolskie\|księstwo opolsko]]-[[Księstwo raciborskie\|raciborskie]]. Jego sukcesor od 1543 roku, Jerzy Fryderyk, kontynuował politykę gospodarczą ojca. Górnośląscy Hohenzollernowie nie tylko ściągali fachowców z rodzimej Frankonii, Saksonii, Turyngii i Górnych Węgier (Słowacji), ale również importowali nowoczesne rozwiązania ustrojowe – w tym sygnowaną również przez ostatniego przedstawiciela dynastii piastowskiej panującego w księstwie opolsko-raciborskiego [[Jan II Dobry\|Jana II Dobrego]] i wydaną w 1528 roku Ustawę Górniczą dla księstw opolskiego, raciborskiego, karniowskiego i Państwa Bytomskiego. Ustawa została oparta na prawie górniczym wydanym dla kopalń frankońskich. Należy wspomnieć o założeniu ze specyficznym ustrojem miast górniczych [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Gór]] i [[Miasteczko Śląskie\|Miasteczka Śląskiego]] (''Georgenberg'') i uregulowaniu prawnym „kapitalistycznego” systemu gwareckiego, finansującego kosztowne prace przy budowie sztolni odwadniających.		Przełom technologiczny w tym zakresie nastąpił na Górnym Śląsku w pierwszej połowie XVI wieku. Stało się to za sprawą importu inżynierskich fachowców, którzy pozyskali umiejętność osuszania złóż górniczych przez budowę głębinowych długich sztolni odwadniających. Za ich pomocą odwadniano prace górnicze aż do czasów upowszechnienia się w pierwszej połowie XIX wieku maszyn parowych i za ich pomocą wydajnych pomp. Sprawczą rolę w tej rewolucji odegrali władający w XVI wieku na obszarach eksploatacji złóż kruszcowych na Górnym Śląsku dwaj przedstawiciele prawie przez wiek panującej górnośląskiej dynastii z bocznej linii Hohenzollernów, margrabiów z Ansbach i Bayreuth w Frankonii. Jej założycielem był [[Jerzy von Ansbach Hohenzollern\|Jerzy]], zwany Pobożnym (''Georg der Fromme''), który to przydomek nadano mu z powodu zasług dla upowszechniania [[Luteranie\|luteranizmu]]. Przez matkę Zofię był wnukiem po kądzieli króla Polski [[Kazimierz IV Jagiellończyk\|Kazimierza Jagiellończyka]], a co w tym dynastycznych relacjach najważniejsze, siostrzeńcem króla Czech i Węgier [[Władysław II Jagiellończyk\|Władysława II Jagiellończyka]]. Korzystając ze wsparcia wujów, bo też jagiellońskich królów Polski, zbudował od 1512 roku ważne na Górnym Śląsku władztwo obejmujące księstwo karniowskie i [[Ziemia Bytomska\|ziemię bytomską]], późniejsze wolne stanowe państwo, a przejściowo całe [[Księstwo opolskie\|księstwo opolsko]]-[[Księstwo raciborskie\|raciborskie]]. Jego sukcesor od 1543 roku, Jerzy Fryderyk, kontynuował politykę gospodarczą ojca. Górnośląscy Hohenzollernowie nie tylko ściągali fachowców z rodzimej Frankonii, Saksonii, Turyngii i Górnych Węgier (Słowacji), ale również importowali nowoczesne rozwiązania ustrojowe – w tym sygnowaną również przez ostatniego przedstawiciela dynastii piastowskiej panującego w księstwie opolsko-raciborskiego [[Jan II Dobry\|Jana II Dobrego]] i wydaną w 1528 roku Ustawę Górniczą dla księstw opolskiego, raciborskiego, karniowskiego i Państwa Bytomskiego. Ustawa została oparta na prawie górniczym wydanym dla kopalń frankońskich. Należy wspomnieć o założeniu ze specyficznym ustrojem miast górniczych [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskich Gór]] i [[Miasteczko Śląskie\|Miasteczka Śląskiego]] (''Georgenberg'') i uregulowaniu prawnym „kapitalistycznego” systemu gwareckiego, finansującego kosztowne prace przy budowie sztolni odwadniających.

Praktykant o 09:43, 19 mar 2026

2026-03-19T09:43:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:43, 19 mar 2026
Linia 7:		Linia 7:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 13 (2026)\|TOM: 13 (2026)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 13 (2026)\|TOM: 13 (2026)]]
			[[Plik:Mapa Trappa 1579.jpg\|mały\|349x349px\|Najstarsza mapa górnicza z Górnego Śląska autorstwa Hansa Trappa (1579 rok), prezentująca kruszcowe górnictwo tarnogórskie]]
	Mapy górnicze to odwzorowania kartograficzne osiągnięte na podstawie pomiarów miernictwa górniczego. Przedstawiają obiekty górnicze, a więc różne budowle podziemne i towarzyszące im obiekty naziemne, ze zdjęciem sytuacji naziemnej i przebiegiem umownych granic pól górniczych. Do map górniczych zalicza się również mapy geologiczne. Kreślenie map obiektów górniczych sięga starożytności. Najstarszym dotąd znanym tego rodzaju planem jest tzw. papirusowa mapa z Turynu z około 1100 roku p.n.e., prezentująca plan egipskiej kopalni złota w Nubii wraz z ukazaniem lokalnej rzeźby terenu. Znajduję się w Muzeum Egipskim<ref>''Museo delle Antichità Egizie.''</ref> w Turynie.		Mapy górnicze to odwzorowania kartograficzne osiągnięte na podstawie pomiarów miernictwa górniczego. Przedstawiają obiekty górnicze, a więc różne budowle podziemne i towarzyszące im obiekty naziemne, ze zdjęciem sytuacji naziemnej i przebiegiem umownych granic pól górniczych. Do map górniczych zalicza się również mapy geologiczne. Kreślenie map obiektów górniczych sięga starożytności. Najstarszym dotąd znanym tego rodzaju planem jest tzw. papirusowa mapa z Turynu z około 1100 roku p.n.e., prezentująca plan egipskiej kopalni złota w Nubii wraz z ukazaniem lokalnej rzeźby terenu. Znajduję się w Muzeum Egipskim<ref>''Museo delle Antichità Egizie.''</ref> w Turynie.

Linia 21:		Linia 22:

	== Mapy pruskie z okresu fryderycjańskiego ==		== Mapy pruskie z okresu fryderycjańskiego ==
			[[Plik:Plan kopalni węgla kamiennego Koenigin Luise koło Zabrza z 1815.jpg\|mały\|350x350px\|Plan Kopalni Węgla Kamiennego „Koenigin Luise” koło Zabrza (1815 rok)]]
	Po wybuchu pierwszej [[Wojny śląskie\|wojny śląskiej]] król Prus [[Fryderyk II Hohenzollern\|Fryderyka II Wielki]] był zainteresowany odbudową śląskiego górnictwa kruszcowego. Już w latach 40. XVIII wieku na Śląsk były wysyłane ekipy ekspertów górniczych dla zbadania możliwości eksploatacji kopalin różnych minerałów. W 1743 roku przygotowano plany kopalń w dolnośląskiej Miedziance (''Kupferberg''), ale kolejne etapy wojennych starć austriacko-pruskich wstrzymały działania władz pruskich. Dopiero po zakończeniu III wojny śląskiej (wojny siedmioletniej) w 1763 roku ponownie rozpoczęto prace polegające na inwentaryzacji kopalin na Śląsku, projektowaniu inwestycji oraz przygotowaniu nowych rozwiązań ustrojowo-prawnych i organizacyjnych.		Po wybuchu pierwszej [[Wojny śląskie\|wojny śląskiej]] król Prus [[Fryderyk II Hohenzollern\|Fryderyka II Wielki]] był zainteresowany odbudową śląskiego górnictwa kruszcowego. Już w latach 40. XVIII wieku na Śląsk były wysyłane ekipy ekspertów górniczych dla zbadania możliwości eksploatacji kopalin różnych minerałów. W 1743 roku przygotowano plany kopalń w dolnośląskiej Miedziance (''Kupferberg''), ale kolejne etapy wojennych starć austriacko-pruskich wstrzymały działania władz pruskich. Dopiero po zakończeniu III wojny śląskiej (wojny siedmioletniej) w 1763 roku ponownie rozpoczęto prace polegające na inwentaryzacji kopalin na Śląsku, projektowaniu inwestycji oraz przygotowaniu nowych rozwiązań ustrojowo-prawnych i organizacyjnych.

Linia 47:		Linia 49:

	== Mapy z XIX wieku ==		== Mapy z XIX wieku ==
			[[Plik:Mapa górnictwa kruszcowego koło Tarnowskich Gór 1821.jpg\|mały\|351x351px\|Mapa górnictwa kruszcowego koło Tarnowskich Gór (1821 rok)]]
	Po zakończeniu wojen napoleońskich wykonywanie map górniczych na pruskim Śląsku stało się regułą dla wszystkich nowo wznoszonych i dalej eksploatowanych obiektów górniczych. Sprzyjał temu rozwój instrumentarium stosowanego w miernictwie górniczym, w tym teodolitu. Rozwinęły się badania geologiczne, których wyniki zostały opracowane również w postaci map. Przełomowym, nie tylko dla kartografii śląskiej, stało się dzieło barona Karla von Oeynhausena (1795 –1865). Pochodzący z Westfalii, świetnie wykształcony również na poziomie uniwersyteckim, rozpoczął swoją karierę w górniczym korpusie inżynierskim i urzędniczym od pracy w górnictwie śląskim (od 1816 roku), w tym w urzędzie górniczym w Tarnowskich Górach. W 1819 roku została przez niego opracowana rewolucyjna w metodyce mapa geognostyczna (jak w XIX wieku nazywano geologię) ''Geognostische Carte von Ober-Schlesien und den angränzenden Ländern…'', która w 1822 roku w skali około 1:290 000 została wydana drukiem w Bonn. Von Oeynhausen wprowadził wiele nowych pojęć, jak np. ''Hauptsattel'' (siodło główne) dla określenia obszaru zalegania złóż węglonośnych między Zabrzem a [[Mysłowice\|Mysłowicami]], który to termin używany jest do dzisiaj. Stał się uznanym, nie tylko w Niemczech, naukowcem z zakresu nauk górniczych i geologicznych, kontynuując karierę urzędniczą (w latach 1847–1855 był dyrektorem OBB).		Po zakończeniu wojen napoleońskich wykonywanie map górniczych na pruskim Śląsku stało się regułą dla wszystkich nowo wznoszonych i dalej eksploatowanych obiektów górniczych. Sprzyjał temu rozwój instrumentarium stosowanego w miernictwie górniczym, w tym teodolitu. Rozwinęły się badania geologiczne, których wyniki zostały opracowane również w postaci map. Przełomowym, nie tylko dla kartografii śląskiej, stało się dzieło barona Karla von Oeynhausena (1795 –1865). Pochodzący z Westfalii, świetnie wykształcony również na poziomie uniwersyteckim, rozpoczął swoją karierę w górniczym korpusie inżynierskim i urzędniczym od pracy w górnictwie śląskim (od 1816 roku), w tym w urzędzie górniczym w Tarnowskich Górach. W 1819 roku została przez niego opracowana rewolucyjna w metodyce mapa geognostyczna (jak w XIX wieku nazywano geologię) ''Geognostische Carte von Ober-Schlesien und den angränzenden Ländern…'', która w 1822 roku w skali około 1:290 000 została wydana drukiem w Bonn. Von Oeynhausen wprowadził wiele nowych pojęć, jak np. ''Hauptsattel'' (siodło główne) dla określenia obszaru zalegania złóż węglonośnych między Zabrzem a [[Mysłowice\|Mysłowicami]], który to termin używany jest do dzisiaj. Stał się uznanym, nie tylko w Niemczech, naukowcem z zakresu nauk górniczych i geologicznych, kontynuując karierę urzędniczą (w latach 1847–1855 był dyrektorem OBB).

Praktykant o 08:28, 12 mar 2026

2026-03-12T08:28:25Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:28, 12 mar 2026
Linia 7:		Linia 7:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 13 (2026)\|TOM: 13 (2026)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 13 (2026)\|TOM: 13 (2026)]]
	Mapy górnicze to odwzorowania kartograficzne osiągnięte na podstawie pomiarów miernictwa górniczego. Przedstawiają obiekty górnicze, a więc różne budowle podziemne i towarzyszące im obiekty naziemne, ze zdjęciem sytuacji naziemnej i przebiegiem umownych granic pól górniczych. Do map górniczych zalicza się również mapy geologiczne. Kreślenie map obiektów górniczych sięga starożytności. Najstarszym dotąd znanym tego rodzaju planem jest tzw. papirusowa mapa z Turynu z około 1100 roku p.n.e., prezentująca plan egipskiej kopalni złota w Nubii wraz z ukazaniem lokalnej rzeźby terenu. Znajduję się w Muzeum Egipskim w Turynie.		Mapy górnicze to odwzorowania kartograficzne osiągnięte na podstawie pomiarów miernictwa górniczego. Przedstawiają obiekty górnicze, a więc różne budowle podziemne i towarzyszące im obiekty naziemne, ze zdjęciem sytuacji naziemnej i przebiegiem umownych granic pól górniczych. Do map górniczych zalicza się również mapy geologiczne. Kreślenie map obiektów górniczych sięga starożytności. Najstarszym dotąd znanym tego rodzaju planem jest tzw. papirusowa mapa z Turynu z około 1100 roku p.n.e., prezentująca plan egipskiej kopalni złota w Nubii wraz z ukazaniem lokalnej rzeźby terenu. Znajduję się w Muzeum Egipskim<ref>''Museo delle Antichità Egizie.''</ref> w Turynie.

	== Najstarsze mapy (XVI wiek) ==		== Najstarsze mapy (XVI wiek) ==

Praktykant: /* Przypisy */

2026-03-12T08:22:40Z

Przypisy

← poprzednia wersja		Wersja z 10:22, 12 mar 2026
Linia 76:		Linia 76:

	== Przypisy ==		== Przypisy ==
			<references/>

	== Zobacz też ==		== Zobacz też ==

Praktykant o 08:22, 12 mar 2026

2026-03-12T08:22:22Z

Podgląd zmian

Praktykant: Utworzono nową stronę "Kategoria:Historia Kategoria:Geografia Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 13 (2026) Autor: dr hab. Piotr Greiner ::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ::::::::::::::::::::::::: TOM: 13 (2026) Mapy górnicze to odwzorowania kartograficzne osiągnięte na podstawie pomiarów miernictwa górniczego. Przedstawiają obiekty górnicze, a więc róż…"

2026-03-12T07:51:33Z

Utworzono nową stronę "Kategoria:Historia Kategoria:Geografia Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny Kategoria:Tom 13 (2026) Autor: dr hab. Piotr Greiner ::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ::::::::::::::::::::::::: TOM: 13 (2026) Mapy górnicze to odwzorowania kartograficzne osiągnięte na podstawie pomiarów miernictwa górniczego. Przedstawiają obiekty górnicze, a więc róż…"

Nowa strona

[[Kategoria:Historia]]
[[Kategoria:Geografia]]
[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
[[Kategoria:Tom 13 (2026)]]
Autor: [[dr hab. Piotr Greiner]]

::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 13 (2026)|TOM: 13 (2026)]]
Mapy górnicze to odwzorowania kartograficzne osiągnięte na podstawie pomiarów miernictwa górniczego. Przedstawiają obiekty górnicze, a więc różne budowle podziemne i towarzyszące im obiekty naziemne, ze zdjęciem sytuacji naziemnej i przebiegiem umownych granic pól górniczych. Do map górniczych zalicza się również mapy geologiczne. Kreślenie map obiektów górniczych sięga starożytności. Najstarszym dotąd znanym tego rodzaju planem jest tzw. papirusowa mapa z Turynu z około 1100 roku p.n.e., prezentująca plan egipskiej kopalni złota w Nubii wraz z ukazaniem lokalnej rzeźby terenu. Znajduję się w Muzeum Egipskim w Turynie.