Edukacja ekologiczna / Edukacja klimatyczno-środowiskowa - Historia wersji

Praktykant: /* Zakończenie */

2026-02-25T07:58:04Z

Zakończenie

← poprzednia wersja		Wersja z 09:58, 25 lut 2026
Linia 190:		Linia 190:

	Równolegle, 16 sierpnia 2024 roku, Minister Klimatu i Środowiska Paulina Hennig-Kloska powołała Zespół do spraw Strategicznego Planu Działań w zakresie Edukacji Ekologicznej. Jego zadaniem jest opracowanie rekomendacji dotyczących dokumentu „Strategiczny Plan Działań w zakresie Edukacji Ekologicznej”, który został wskazany w „Polityce ekologicznej państwa 2030 – strategii rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej”, przyjętej przez Radę Ministrów 16 lipca 2019 roku. Zespół opiniuje również kolejne etapy prac nad tym dokumentem. W jego składzie z województwa śląskiego znaleźli się dr Magdalena Ochwat i prof. Piotr Skubała<ref>''[https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/zespol-ds-prac-nad-strategicznym-planem-dzialan-w-zakresie-edukacji-ekologicznej Zespół ds. prac nad Strategicznym Planem Działań w zakresie Edukacji Ekologicznej]'', (10.09.2025).</ref>.		Równolegle, 16 sierpnia 2024 roku, Minister Klimatu i Środowiska Paulina Hennig-Kloska powołała Zespół do spraw Strategicznego Planu Działań w zakresie Edukacji Ekologicznej. Jego zadaniem jest opracowanie rekomendacji dotyczących dokumentu „Strategiczny Plan Działań w zakresie Edukacji Ekologicznej”, który został wskazany w „Polityce ekologicznej państwa 2030 – strategii rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej”, przyjętej przez Radę Ministrów 16 lipca 2019 roku. Zespół opiniuje również kolejne etapy prac nad tym dokumentem. W jego składzie z województwa śląskiego znaleźli się dr Magdalena Ochwat i prof. Piotr Skubała<ref>''[https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/zespol-ds-prac-nad-strategicznym-planem-dzialan-w-zakresie-edukacji-ekologicznej Zespół ds. prac nad Strategicznym Planem Działań w zakresie Edukacji Ekologicznej]'', (10.09.2025).</ref>.
			<gallery mode="packed" heights="300" style="margin: 0 auto;">
			Plik:18. Facylitatorki mozaiki bioróżnorodnościowej podczas pracy z uczestnikami.jpg\|Facylitatorki mozaiki bioróżnorodnościowej podczas pracy z uczestnikami
			Plik:19. Mozaika klimatyczna utworzona i składana przez nauczycieli w ramach warsztatów.jpg\|Mozaika klimatyczna utworzona i składana przez nauczycieli w ramach warsztatów
			Plik:20. Podcast o edukacji klimatycznej z udziałem Piotra Skubały, Magdaleny Ochwat i Aleksandry Dyli.jpeg\|Podcast o edukacji klimatycznej z udziałem Piotra Skubały, Magdaleny Ochwat i Aleksandry Dyli
			</gallery>

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

Praktykant: /* Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli jako kolejny przykład działań regionalnych */

2026-02-25T07:54:29Z

Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli jako kolejny przykład działań regionalnych

← poprzednia wersja		Wersja z 09:54, 25 lut 2026
Linia 160:		Linia 160:

	AEKŚN stanowi istotny krok w budowie regionalnego modelu edukacji klimatycznej. Łączy przygotowanie kadry pedagogicznej z tworzeniem otwartych zasobów edukacyjnych, wspiera rozwój kompetencji sprawczych uczniów i pozycjonuje Śląskie jako lidera innowacyjnych praktyk w zakresie edukacji klimatyczno-środowiskowej.		AEKŚN stanowi istotny krok w budowie regionalnego modelu edukacji klimatycznej. Łączy przygotowanie kadry pedagogicznej z tworzeniem otwartych zasobów edukacyjnych, wspiera rozwój kompetencji sprawczych uczniów i pozycjonuje Śląskie jako lidera innowacyjnych praktyk w zakresie edukacji klimatyczno-środowiskowej.
			<gallery mode="packed" heights="300" style="margin: 0 auto;">
			Plik:14. Edukacja terenowa – kąpiele leśne dla nauczycieli prowadzone przez Fundację Tree Your Minds (fot. M. Ochwat).jpg\|Edukacja terenowa – kąpiele leśne dla nauczycieli prowadzone przez Fundację Tree Your Minds (fot. M. Ochwat)
			Plik:15. Podpisanie umowy o współpracy – Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Rektor Uniwersytetu Śląskiego prof. Ryszard Koziołek, Wiceprez.jpg\|Podpisanie umowy o współpracy – Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Rektor Uniwersytetu Śląskiego prof. Ryszard Koziołek, Wiceprezydent Katowic Jarosław Makowski oraz Śląska Kurator Oświaty Aleksandra Dyla (fot. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej)
			Plik:16. Spacer w ramach kąpieli leśnych (fot. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).jpg\|Spacer w ramach kąpieli leśnych (fot. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej)
			Plik:17. Spacer w ramach kąpieli leśnych (fot. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).jpg\|Spacer w ramach kąpieli leśnych (fot. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej)
			</gallery>

	== Kształcenie akademickie i działalność dydaktyczna uczelni oraz ich wpływ społeczny ==		== Kształcenie akademickie i działalność dydaktyczna uczelni oraz ich wpływ społeczny ==

Praktykant: /* Zmiana perspektywy: od edukacji ekologicznej do klimatyczno-środowiskowej */

2026-02-25T07:49:40Z

Zmiana perspektywy: od edukacji ekologicznej do klimatyczno-środowiskowej

← poprzednia wersja		Wersja z 09:49, 25 lut 2026
Linia 114:		Linia 114:

	Za zmianą nazwy przemawia również argument, że edukacja klimatyczna i klimatyczno-środowiskowa silniej akcentuje problem, który realnie zagraża całej ludzkości i innym gatunkom oraz determinuje przyszłość społeczno-ekonomiczną świata. Podczas gdy termin „ekologia” bywa nadużywany w marketingu<ref>Zob. więcej: L. Witek, ''Zjawisko greenwashingu a zachowania konsumentów'', “Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego” 2013. Problemy Zarządzania, Finansów i Marketingu 32, 123-134.</ref> i sprowadzany do powierzchownego hasła „eko”, edukacja klimatyczna skupia uwagę na kluczowym kryzysie XXI wieku – globalnym ociepleniu i jego konsekwencjach. Dzięki temu pojęcie edukacji klimatycznej czy klimatyczno-środowiskowej skuteczniej mobilizuje społeczeństwo, zwłaszcza młode pokolenie, do aktywnego działania na rzecz ochrony klimatu oraz przygotowuje je do nowych ról społecznych i zawodów w dobie zielonej transformacji, np.: zadziczacz(ka) przyrody, architekt(ka) cienia, przewodnik(czka) kąpieli leśnych, projektant(ka) magazynów energii, projektant(ka) zintegrowanych systemów dachowych, kontroler(ka) jakości powietrza, specjalista(ka) recyklingu materiałów złożonych, projektant(ka) zero waste, rekultywator(ka) gleb, specjalista(ka) ds. ESG<ref>Zob. https://mapakarier.org/blog/155/zielone-zawody-czyli-jak-rozwijac-kariere-oraz-ratowac-planete/ (10.09.2025).</ref>.		Za zmianą nazwy przemawia również argument, że edukacja klimatyczna i klimatyczno-środowiskowa silniej akcentuje problem, który realnie zagraża całej ludzkości i innym gatunkom oraz determinuje przyszłość społeczno-ekonomiczną świata. Podczas gdy termin „ekologia” bywa nadużywany w marketingu<ref>Zob. więcej: L. Witek, ''Zjawisko greenwashingu a zachowania konsumentów'', “Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego” 2013. Problemy Zarządzania, Finansów i Marketingu 32, 123-134.</ref> i sprowadzany do powierzchownego hasła „eko”, edukacja klimatyczna skupia uwagę na kluczowym kryzysie XXI wieku – globalnym ociepleniu i jego konsekwencjach. Dzięki temu pojęcie edukacji klimatycznej czy klimatyczno-środowiskowej skuteczniej mobilizuje społeczeństwo, zwłaszcza młode pokolenie, do aktywnego działania na rzecz ochrony klimatu oraz przygotowuje je do nowych ról społecznych i zawodów w dobie zielonej transformacji, np.: zadziczacz(ka) przyrody, architekt(ka) cienia, przewodnik(czka) kąpieli leśnych, projektant(ka) magazynów energii, projektant(ka) zintegrowanych systemów dachowych, kontroler(ka) jakości powietrza, specjalista(ka) recyklingu materiałów złożonych, projektant(ka) zero waste, rekultywator(ka) gleb, specjalista(ka) ds. ESG<ref>Zob. https://mapakarier.org/blog/155/zielone-zawody-czyli-jak-rozwijac-kariere-oraz-ratowac-planete/ (10.09.2025).</ref>.
			<gallery mode="packed" heights="300" style="margin: 0 auto;">
			Plik:12. Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej – powstawanie mozaiki bioróżnorodnościowej.jpg\|Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej – powstawanie mozaiki bioróżnorodnościowej
			Plik:13. Praca nauczycieli w sali w ramach Akademii Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej, edukacja wczesnoszkolna – tworzenie kreatywnych pomysłów dydaktycznych (fo.jpg\|Praca nauczycieli w sali w ramach Akademii Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej, edukacja wczesnoszkolna – tworzenie kreatywnych pomysłów dydaktycznych (fot. M. Christ)
			</gallery>

	== Edukacja klimatyczna w Katowicach – pierwszy pogram samorządowy ==		== Edukacja klimatyczna w Katowicach – pierwszy pogram samorządowy ==

Praktykant: /* Na pograniczu przemysłu i przyrody – początki edukacji ekologicznej w regionie śląskim */

2026-02-25T07:46:45Z

Na pograniczu przemysłu i przyrody – początki edukacji ekologicznej w regionie śląskim

← poprzednia wersja		Wersja z 09:46, 25 lut 2026
Linia 86:		Linia 86:

	Na przełomie lat 80. i 90. wiele innych organizacji i instytucji zajmowało się edukacją ekologiczną w regionie. Były to np.: Towarzystwo na rzecz Ziemi, Federacja Zielonych (oddziały lokalne na Śląsku działały m.in. w Katowicach i [[Gliwice\|Gliwicach]]), Kuratorium Oświaty w Katowicach (wspierało ekologiczne programy edukacyjne w szkołach), Ośrodki Doradztwa Rolniczego (edukacja ekologiczna na terenach wiejskich), Uniwersytet Śląski w Katowicach (Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Wydział Nauk o Ziemi, działalność popularyzatorska i badawcza), Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego (działalność od 1975 roku, rozwinęła się w latach 80. i 90., edukacja terenowa, wycieczki, akcje ekologiczne), Leśne Ośrodki Edukacji Ekologicznej przy nadleśnictwach i regionalnych dyrekcjach Lasów Państwowych, Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Bielsku-Białej (działania w latach 90.).		Na przełomie lat 80. i 90. wiele innych organizacji i instytucji zajmowało się edukacją ekologiczną w regionie. Były to np.: Towarzystwo na rzecz Ziemi, Federacja Zielonych (oddziały lokalne na Śląsku działały m.in. w Katowicach i [[Gliwice\|Gliwicach]]), Kuratorium Oświaty w Katowicach (wspierało ekologiczne programy edukacyjne w szkołach), Ośrodki Doradztwa Rolniczego (edukacja ekologiczna na terenach wiejskich), Uniwersytet Śląski w Katowicach (Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Wydział Nauk o Ziemi, działalność popularyzatorska i badawcza), Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego (działalność od 1975 roku, rozwinęła się w latach 80. i 90., edukacja terenowa, wycieczki, akcje ekologiczne), Leśne Ośrodki Edukacji Ekologicznej przy nadleśnictwach i regionalnych dyrekcjach Lasów Państwowych, Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Bielsku-Białej (działania w latach 90.).
	<gallery mode="packed" heights="~~300~~" style="margin: 0 auto;">		<gallery mode="packed" heights="400" style="margin: 0 auto;">
	Plik:10. Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – próba kreatywnego pisania, tworzenie praw rzeki oraz zasad odpowiedzialności człowieka za rz.jpg\|Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – próba kreatywnego pisania, tworzenie praw rzeki oraz zasad odpowiedzialności człowieka za rzekę		Plik:10. Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – próba kreatywnego pisania, tworzenie praw rzeki oraz zasad odpowiedzialności człowieka za rz.jpg\|Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – próba kreatywnego pisania, tworzenie praw rzeki oraz zasad odpowiedzialności człowieka za rzekę
	Plik:11. Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – praca twórcza uczestników, formułowanie praw rzeki i zasad odpowiedzialności człowieka.jpg\|Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – praca twórcza uczestników, formułowanie praw rzeki i zasad odpowiedzialności człowieka		Plik:11. Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – praca twórcza uczestników, formułowanie praw rzeki i zasad odpowiedzialności człowieka.jpg\|Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – praca twórcza uczestników, formułowanie praw rzeki i zasad odpowiedzialności człowieka

Praktykant: /* Na pograniczu przemysłu i przyrody – początki edukacji ekologicznej w regionie śląskim */

2026-02-25T07:46:00Z

Na pograniczu przemysłu i przyrody – początki edukacji ekologicznej w regionie śląskim

← poprzednia wersja		Wersja z 09:46, 25 lut 2026
Linia 86:		Linia 86:

	Na przełomie lat 80. i 90. wiele innych organizacji i instytucji zajmowało się edukacją ekologiczną w regionie. Były to np.: Towarzystwo na rzecz Ziemi, Federacja Zielonych (oddziały lokalne na Śląsku działały m.in. w Katowicach i [[Gliwice\|Gliwicach]]), Kuratorium Oświaty w Katowicach (wspierało ekologiczne programy edukacyjne w szkołach), Ośrodki Doradztwa Rolniczego (edukacja ekologiczna na terenach wiejskich), Uniwersytet Śląski w Katowicach (Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Wydział Nauk o Ziemi, działalność popularyzatorska i badawcza), Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego (działalność od 1975 roku, rozwinęła się w latach 80. i 90., edukacja terenowa, wycieczki, akcje ekologiczne), Leśne Ośrodki Edukacji Ekologicznej przy nadleśnictwach i regionalnych dyrekcjach Lasów Państwowych, Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Bielsku-Białej (działania w latach 90.).		Na przełomie lat 80. i 90. wiele innych organizacji i instytucji zajmowało się edukacją ekologiczną w regionie. Były to np.: Towarzystwo na rzecz Ziemi, Federacja Zielonych (oddziały lokalne na Śląsku działały m.in. w Katowicach i [[Gliwice\|Gliwicach]]), Kuratorium Oświaty w Katowicach (wspierało ekologiczne programy edukacyjne w szkołach), Ośrodki Doradztwa Rolniczego (edukacja ekologiczna na terenach wiejskich), Uniwersytet Śląski w Katowicach (Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Wydział Nauk o Ziemi, działalność popularyzatorska i badawcza), Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego (działalność od 1975 roku, rozwinęła się w latach 80. i 90., edukacja terenowa, wycieczki, akcje ekologiczne), Leśne Ośrodki Edukacji Ekologicznej przy nadleśnictwach i regionalnych dyrekcjach Lasów Państwowych, Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Bielsku-Białej (działania w latach 90.).
			<gallery mode="packed" heights="300" style="margin: 0 auto;">
			Plik:10. Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – próba kreatywnego pisania, tworzenie praw rzeki oraz zasad odpowiedzialności człowieka za rz.jpg\|Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – próba kreatywnego pisania, tworzenie praw rzeki oraz zasad odpowiedzialności człowieka za rzekę
			Plik:11. Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – praca twórcza uczestników, formułowanie praw rzeki i zasad odpowiedzialności człowieka.jpg\|Ustalanie praw rzek i odpowiedzialności człowieka za rzeki – praca twórcza uczestników, formułowanie praw rzeki i zasad odpowiedzialności człowieka
			</gallery>

	== Oblicza edukacji ekologicznej w Śląskiem dzisiaj ==		== Oblicza edukacji ekologicznej w Śląskiem dzisiaj ==

Praktykant: /* Początki edukacji ekologicznej w Polsce na tle przemian społecznych i środowiskowych */

2026-02-25T07:41:22Z

Początki edukacji ekologicznej w Polsce na tle przemian społecznych i środowiskowych

← poprzednia wersja		Wersja z 09:41, 25 lut 2026
Linia 64:		Linia 64:

	2. Rozwijanie wrażliwości na problemy środowiska. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 15 lutego 1999 roku w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego.</ref>. Niestety, po 9 latach wycofano się z realizacji ścieżek międzyprzedmiotowych w szkołach, w tym edukacji ekologicznej jako ścieżki międzyprzedmiotowej.		2. Rozwijanie wrażliwości na problemy środowiska. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 15 lutego 1999 roku w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego.</ref>. Niestety, po 9 latach wycofano się z realizacji ścieżek międzyprzedmiotowych w szkołach, w tym edukacji ekologicznej jako ścieżki międzyprzedmiotowej.
			<gallery mode="packed" heights="300" style="margin: 0 auto;">
			Plik:7. Warsztaty „Edukacja terenowa nad rzeką Rawą”, Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli. Rozmowa na temat relacji z rzeką zurbanizowaną.jpg\| Warsztaty „Edukacja terenowa nad rzeką Rawą”, Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli. Rozmowa na temat relacji z rzeką zurbanizowaną w mieście Katowice, użycie karty do rozmowy z rzeką oraz hydrofonu do posłuchania, jak szumi rzeka (fot. M. Ochwat)
			Plik:8. Warsztaty „Edukacja terenowa nad rzeką Rawą” (fot. M. Ochwat).jpg\|Warsztaty „Edukacja terenowa nad rzeką Rawą” (fot. M. Ochwat)
			Plik:9. Warsztaty „Edukacja terenowa nad rzeką Rawą”, Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla nauczycieli – refleksja nad obecnością rzeki w mieście Katow.jpg\|Warsztaty „Edukacja terenowa nad rzeką Rawą”, Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla nauczycieli – refleksja nad obecnością rzeki w mieście Katowice (fot. M. Ochwat)
			</gallery>

	== Na pograniczu przemysłu i przyrody – początki edukacji ekologicznej w regionie śląskim ==		== Na pograniczu przemysłu i przyrody – początki edukacji ekologicznej w regionie śląskim ==

Praktykant: /* Wschód Ziemi – chwila, która obudziła sumienie świata */

2026-02-25T07:25:51Z

Wschód Ziemi – chwila, która obudziła sumienie świata

← poprzednia wersja		Wersja z 09:25, 25 lut 2026
Linia 29:		Linia 29:

	Nicholas Mirzoeff w najbardziej aktualnym podręczniku krytycznego oglądu rzeczywistości ''zatytułowanym Jak zobaczyć świat'', pozwalającym otworzyć oczy na nowo, nie bez przyczyny rozpoczyna swoje rozważania od jeszcze innej fotografii Ziemi, zdjęcia NASA znanego jako ''Blue'' ''Marble'', które wykonano 7 grudnia 1972 roku. Autorem zdjęcia był astronauta Harrison Hagan „Jack” Schmitt, który uchwycił obraz planety z pokładu statku kosmicznego Apollo 17. Dziś jest to jedna z najczęściej reprodukowanych fotografii w historii. Na zdjęciu Ziemia jawi się jako błękitna kula – splecione ze sobą oceany, zielone połacie lądów i wirujące chmury tworzą sugestywny obraz planety jako całości. Publikacja fotografii na pierwszych stronach gazet na całym świecie miała ogromny rezonans<ref>N. Mirzoeff, ''Jak zobaczyć świat'', tłum. Ł. Zaremba, Wydawnictwo Karakter, Kraków-Warszawa 2016, s. 17-19.</ref>.		Nicholas Mirzoeff w najbardziej aktualnym podręczniku krytycznego oglądu rzeczywistości ''zatytułowanym Jak zobaczyć świat'', pozwalającym otworzyć oczy na nowo, nie bez przyczyny rozpoczyna swoje rozważania od jeszcze innej fotografii Ziemi, zdjęcia NASA znanego jako ''Blue'' ''Marble'', które wykonano 7 grudnia 1972 roku. Autorem zdjęcia był astronauta Harrison Hagan „Jack” Schmitt, który uchwycił obraz planety z pokładu statku kosmicznego Apollo 17. Dziś jest to jedna z najczęściej reprodukowanych fotografii w historii. Na zdjęciu Ziemia jawi się jako błękitna kula – splecione ze sobą oceany, zielone połacie lądów i wirujące chmury tworzą sugestywny obraz planety jako całości. Publikacja fotografii na pierwszych stronach gazet na całym świecie miała ogromny rezonans<ref>N. Mirzoeff, ''Jak zobaczyć świat'', tłum. Ł. Zaremba, Wydawnictwo Karakter, Kraków-Warszawa 2016, s. 17-19.</ref>.
	<gallery mode="packed" heights="~~200~~" style="margin: 0 auto;">		<gallery mode="packed" heights="300" style="margin: 0 auto;">
	Plik:2. Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat).jpg\|Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat)		Plik:2. Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat).jpg\|Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat)
	Plik:3. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)		Plik:3. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)

Praktykant: /* Wschód Ziemi – chwila, która obudziła sumienie świata */

2026-02-25T07:25:22Z

Wschód Ziemi – chwila, która obudziła sumienie świata

← poprzednia wersja		Wersja z 09:25, 25 lut 2026
Linia 29:		Linia 29:

	Nicholas Mirzoeff w najbardziej aktualnym podręczniku krytycznego oglądu rzeczywistości ''zatytułowanym Jak zobaczyć świat'', pozwalającym otworzyć oczy na nowo, nie bez przyczyny rozpoczyna swoje rozważania od jeszcze innej fotografii Ziemi, zdjęcia NASA znanego jako ''Blue'' ''Marble'', które wykonano 7 grudnia 1972 roku. Autorem zdjęcia był astronauta Harrison Hagan „Jack” Schmitt, który uchwycił obraz planety z pokładu statku kosmicznego Apollo 17. Dziś jest to jedna z najczęściej reprodukowanych fotografii w historii. Na zdjęciu Ziemia jawi się jako błękitna kula – splecione ze sobą oceany, zielone połacie lądów i wirujące chmury tworzą sugestywny obraz planety jako całości. Publikacja fotografii na pierwszych stronach gazet na całym świecie miała ogromny rezonans<ref>N. Mirzoeff, ''Jak zobaczyć świat'', tłum. Ł. Zaremba, Wydawnictwo Karakter, Kraków-Warszawa 2016, s. 17-19.</ref>.		Nicholas Mirzoeff w najbardziej aktualnym podręczniku krytycznego oglądu rzeczywistości ''zatytułowanym Jak zobaczyć świat'', pozwalającym otworzyć oczy na nowo, nie bez przyczyny rozpoczyna swoje rozważania od jeszcze innej fotografii Ziemi, zdjęcia NASA znanego jako ''Blue'' ''Marble'', które wykonano 7 grudnia 1972 roku. Autorem zdjęcia był astronauta Harrison Hagan „Jack” Schmitt, który uchwycił obraz planety z pokładu statku kosmicznego Apollo 17. Dziś jest to jedna z najczęściej reprodukowanych fotografii w historii. Na zdjęciu Ziemia jawi się jako błękitna kula – splecione ze sobą oceany, zielone połacie lądów i wirujące chmury tworzą sugestywny obraz planety jako całości. Publikacja fotografii na pierwszych stronach gazet na całym świecie miała ogromny rezonans<ref>N. Mirzoeff, ''Jak zobaczyć świat'', tłum. Ł. Zaremba, Wydawnictwo Karakter, Kraków-Warszawa 2016, s. 17-19.</ref>.
			<gallery mode="packed" heights="200" style="margin: 0 auto;">
			Plik:2. Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat).jpg\|Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat)
			Plik:3. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)
			Plik:4. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)
			Plik:5. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)
			Plik:6. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)
			</gallery>

	== Narodziny i rozwój edukacji ekologicznej w ujęciu międzynarodowym ==		== Narodziny i rozwój edukacji ekologicznej w ujęciu międzynarodowym ==

Praktykant: /* Wschód Ziemi – chwila, która obudziła sumienie świata */

2026-02-25T07:05:16Z

Wschód Ziemi – chwila, która obudziła sumienie świata

← poprzednia wersja		Wersja z 09:05, 25 lut 2026
Linia 29:		Linia 29:

	Nicholas Mirzoeff w najbardziej aktualnym podręczniku krytycznego oglądu rzeczywistości ''zatytułowanym Jak zobaczyć świat'', pozwalającym otworzyć oczy na nowo, nie bez przyczyny rozpoczyna swoje rozważania od jeszcze innej fotografii Ziemi, zdjęcia NASA znanego jako ''Blue'' ''Marble'', które wykonano 7 grudnia 1972 roku. Autorem zdjęcia był astronauta Harrison Hagan „Jack” Schmitt, który uchwycił obraz planety z pokładu statku kosmicznego Apollo 17. Dziś jest to jedna z najczęściej reprodukowanych fotografii w historii. Na zdjęciu Ziemia jawi się jako błękitna kula – splecione ze sobą oceany, zielone połacie lądów i wirujące chmury tworzą sugestywny obraz planety jako całości. Publikacja fotografii na pierwszych stronach gazet na całym świecie miała ogromny rezonans<ref>N. Mirzoeff, ''Jak zobaczyć świat'', tłum. Ł. Zaremba, Wydawnictwo Karakter, Kraków-Warszawa 2016, s. 17-19.</ref>.		Nicholas Mirzoeff w najbardziej aktualnym podręczniku krytycznego oglądu rzeczywistości ''zatytułowanym Jak zobaczyć świat'', pozwalającym otworzyć oczy na nowo, nie bez przyczyny rozpoczyna swoje rozważania od jeszcze innej fotografii Ziemi, zdjęcia NASA znanego jako ''Blue'' ''Marble'', które wykonano 7 grudnia 1972 roku. Autorem zdjęcia był astronauta Harrison Hagan „Jack” Schmitt, który uchwycił obraz planety z pokładu statku kosmicznego Apollo 17. Dziś jest to jedna z najczęściej reprodukowanych fotografii w historii. Na zdjęciu Ziemia jawi się jako błękitna kula – splecione ze sobą oceany, zielone połacie lądów i wirujące chmury tworzą sugestywny obraz planety jako całości. Publikacja fotografii na pierwszych stronach gazet na całym świecie miała ogromny rezonans<ref>N. Mirzoeff, ''Jak zobaczyć świat'', tłum. Ł. Zaremba, Wydawnictwo Karakter, Kraków-Warszawa 2016, s. 17-19.</ref>.
	~~<div style="display:flex; gap:20px; justify-content:center; flex-wrap:wrap;">~~
	~~<div>~~
	~~[[Plik:2. Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]~~
	~~<br>Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat)~~
	~~</div>~~
	~~<div>~~
	~~[[Plik:3. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]~~
	~~<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)~~
	~~</div>~~
	~~<div>~~
	~~[[Plik:4. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]~~
	~~<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)~~
	~~</div>~~
	~~<div>~~
	~~[[Plik:5. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]~~
	~~<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)~~
	~~</div>~~
	~~<div>~~
	~~[[Plik:6. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]~~
	~~<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)~~
	~~</div>~~
	~~</div>~~

	== Narodziny i rozwój edukacji ekologicznej w ujęciu międzynarodowym ==		== Narodziny i rozwój edukacji ekologicznej w ujęciu międzynarodowym ==

Praktykant: /* Wschód Ziemi – chwila, która obudziła sumienie świata */

2026-02-25T07:04:30Z

Wschód Ziemi – chwila, która obudziła sumienie świata

← poprzednia wersja		Wersja z 09:04, 25 lut 2026
Linia 29:		Linia 29:

	Nicholas Mirzoeff w najbardziej aktualnym podręczniku krytycznego oglądu rzeczywistości ''zatytułowanym Jak zobaczyć świat'', pozwalającym otworzyć oczy na nowo, nie bez przyczyny rozpoczyna swoje rozważania od jeszcze innej fotografii Ziemi, zdjęcia NASA znanego jako ''Blue'' ''Marble'', które wykonano 7 grudnia 1972 roku. Autorem zdjęcia był astronauta Harrison Hagan „Jack” Schmitt, który uchwycił obraz planety z pokładu statku kosmicznego Apollo 17. Dziś jest to jedna z najczęściej reprodukowanych fotografii w historii. Na zdjęciu Ziemia jawi się jako błękitna kula – splecione ze sobą oceany, zielone połacie lądów i wirujące chmury tworzą sugestywny obraz planety jako całości. Publikacja fotografii na pierwszych stronach gazet na całym świecie miała ogromny rezonans<ref>N. Mirzoeff, ''Jak zobaczyć świat'', tłum. Ł. Zaremba, Wydawnictwo Karakter, Kraków-Warszawa 2016, s. 17-19.</ref>.		Nicholas Mirzoeff w najbardziej aktualnym podręczniku krytycznego oglądu rzeczywistości ''zatytułowanym Jak zobaczyć świat'', pozwalającym otworzyć oczy na nowo, nie bez przyczyny rozpoczyna swoje rozważania od jeszcze innej fotografii Ziemi, zdjęcia NASA znanego jako ''Blue'' ''Marble'', które wykonano 7 grudnia 1972 roku. Autorem zdjęcia był astronauta Harrison Hagan „Jack” Schmitt, który uchwycił obraz planety z pokładu statku kosmicznego Apollo 17. Dziś jest to jedna z najczęściej reprodukowanych fotografii w historii. Na zdjęciu Ziemia jawi się jako błękitna kula – splecione ze sobą oceany, zielone połacie lądów i wirujące chmury tworzą sugestywny obraz planety jako całości. Publikacja fotografii na pierwszych stronach gazet na całym świecie miała ogromny rezonans<ref>N. Mirzoeff, ''Jak zobaczyć świat'', tłum. Ł. Zaremba, Wydawnictwo Karakter, Kraków-Warszawa 2016, s. 17-19.</ref>.
	~~{\| class="wikitable"~~ style="~~margin~~: ~~0 auto~~; ~~text~~-~~align~~: center;"		<div style="display:flex; gap:20px; justify-content:center; flex-wrap:wrap;">
	\|-		<div>
	\| [[Plik:2. Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat).jpg\|~~frameless~~\|~~300px~~]]<br>Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat)		[[Plik:2. Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]
	\| [[Plik:3. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|~~frameless~~\|~~300px~~]]<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)		<br>Karty do kąpieli leśnych. Praca z kartami do kąpieli leśnych (fot. M. Ochwat)
	\| [[Plik:4. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|~~frameless~~\|~~300px~~]]<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)		</div>
	\|-		<div>
	\| [[Plik:5. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|~~frameless~~\|~~300px~~]]<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)		[[Plik:3. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]
	\| [[Plik:6. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|~~frameless~~\|~~300px~~]]<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)		<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)
	\|		</div>
	\|}		<div>
			[[Plik:4. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]
			<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)
			</div>
			<div>
			[[Plik:5. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]
			<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)
			</div>
			<div>
			[[Plik:6. Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat).jpg\|link=\|alt=]]
			<br>Karty do kąpieli leśnych – praca z kartami dla dzieci (fot. M. Ochwat)
			</div>
			</div>

	== Narodziny i rozwój edukacji ekologicznej w ujęciu międzynarodowym ==		== Narodziny i rozwój edukacji ekologicznej w ujęciu międzynarodowym ==