Delegatura Biskupia na Górnym Śląsku - Historia wersji

Praktykant o 06:38, 26 maj 2020

2020-05-26T06:38:22Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:38, 26 maj 2020
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:~~Wyznania i religie~~]]		[[Kategoria:Nauki społeczne]]
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]

Praktykant o 09:01, 15 sty 2019

2019-01-15T09:01:02Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:01, 15 sty 2019
Linia 4:		Linia 4:
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	(ang. Episcopal Delegation for Upper Silesia,niem. Bischöflische Delegatur in Oberschlesien)		(ang. Episcopal Delegation for Upper Silesia,niem. Bischöflische Delegatur in Oberschlesien)

	Autor: [[Anna Gudzik]]		Autor: [[Anna Gudzik]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Praktykant o 09:00, 15 sty 2019

2019-01-15T09:00:51Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:00, 15 sty 2019
Linia 3:		Linia 3:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
			(ang. Episcopal Delegation for Upper Silesia,niem. Bischöflische Delegatur in Oberschlesien)
	Autor: [[Anna Gudzik]]		Autor: [[Anna Gudzik]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 11:49, 9 mar 2016

2016-03-09T11:49:32Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:49, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Wyznania i religie]]		[[Kategoria:Wyznania i religie]]
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor: [[Anna Gudzik]]		Autor: [[Anna Gudzik]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 11:42, 24 sie 2015

2015-08-24T11:42:12Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:42, 24 sie 2015
Linia 11:		Linia 11:
	==Aspekty utworzenia Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku==		==Aspekty utworzenia Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku==

	Zakończenie [[I wojny światowej (1914-1918)\|Pierwsza wojna światowa]] miało swoje dalekosiężne skutku również w sferze religijnej. Pod koniec 1918 r. obradująca we Wrocławiu [[Centralna Rada Ludowa\|Centralna Rada Ludowa dla Śląska]] zwróciła się do [[kard. Adolfa Bertrama\|Adolf Bertram]] z prośbą o utworzenie Delegatury książęco-biskupiej dla Górnego Śląska. Hierarcha udzielił wówczas odpowiedzi, iż powstanie delegatury jest uzależnione od decyzji politycznych w kwestiach granicznych. Do tej sprawy powrócono w 1921 r. po zakończeniu powstań śląskich oraz podjęciu przez Ligę Narodów decyzji w sprawie podziału [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]]. 13 października 1921 r. [[Józef Rymer]] i ks. [[Michał Lewek]] skierowali petycję do Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z apelem o jak najszybsze odłączenie Górnego Śląska od diecezji wrocławskiej i powołanie tutaj [[Administracja Apostolska dla Śląska Górnego\|Administracji Apostolskiej]]. Samo ministerstwo skłaniało się jednak bardziej ku utworzeniu wikariatu generalnego – to pozostawiałoby Śląsk nadal pod jurysdykcją biskupa wrocławskiego – na czele z ks. [[Jan Kapica\|Janem Kapicą]]. Ostateczną decyzję podjął jednak kard. Adolf Bertram, który 21 października 1921 r. wręczył ks. Kapicy nominację na delegata biskupiego – z uprawnieniami wikariusza generalnego – w części Górnego Śląska przyznanej Polsce. Mogło to dawać delegaturze sporą niezależność w stosunkach z diecezją wrocławską. Jednak już 23 października tegoż roku kard. Bertram sprawy Górnego Śląska przyznanego Polsce oddał pod zarząd wikariatu generalnego we Wrocławiu. Rozwiązanie to nawiązywało do wzoru cieszyńskiego. Tam też hierarchia wrocławska faktycznie sprawowała władzę za pośrednictwem wikariusza generalnego<ref>J. Myszor, Historia Diecezji Katowickiej, Katowice 1999, s.15-17; M. Lewek, Górnośląski Plebiscyt z roku 1921 oraz udział w nim duchowieństwa katolickiego, Chorzów 1991, s. 58; F. Maroń, Historia diecezji katowickiej, „Nasza Przeszłość” 1975, t. 44, s.10-11 i 16; H. Olszar, Duchowieństwo katolickie diecezji śląskiej (katowickiej) w Drugiej Rzeczypospolitej, Katowice 2000, s.41; Tenże, Kościół katolicki na Górnym Śląsku w życiu Kościoła katolickiego w Drugiej Rzeczypospolitej, [w:] Rola i miejsce Górnego Śląska w Drugiej Rzeczypospolitej. Materiały sesji naukowej zorganizowanej w dniach 15-16 czerwca 1992 roku w 70 rocznicę przyłączenia części odzyskanego Górnego Śląska do Macierzy, red. M.W. Wanatowicz, Bytom-Katowice 1995, s.120</ref>.		Zakończenie [[I wojny światowej (1914-1918)\|Pierwsza wojna światowa]] miało swoje dalekosiężne skutku również w sferze religijnej. Pod koniec 1918 r. obradująca we Wrocławiu [[Centralna Rada Ludowa\|Centralna Rada Ludowa dla Śląska]] zwróciła się do [[kard. Adolfa Bertrama\|Adolf Bertram]] z prośbą o utworzenie Delegatury książęco-biskupiej dla Górnego Śląska. Hierarcha udzielił wówczas odpowiedzi, iż powstanie delegatury jest uzależnione od decyzji politycznych w kwestiach granicznych. Do tej sprawy powrócono w 1921 r. po zakończeniu powstań śląskich oraz podjęciu przez Ligę Narodów decyzji w sprawie podziału [[Górny Śląsk\|Górnego Śląska]]. 13 października 1921 r. [[Józef Rymer]] i ks. [[Michał Lewek]] skierowali petycję do Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z apelem o jak najszybsze odłączenie Górnego Śląska od diecezji wrocławskiej i powołanie tutaj [[Administracja Apostolska dla Śląska Górnego\|Administracji Apostolskiej]]. Samo ministerstwo skłaniało się jednak bardziej ku utworzeniu wikariatu generalnego – to pozostawiałoby Śląsk nadal pod jurysdykcją biskupa wrocławskiego – na czele z ks. [[Jan Kapica\|Janem Kapicą]]. Ostateczną decyzję podjął jednak kard. Adolf Bertram, który 21 października 1921 r. wręczył ks. Kapicy nominację na delegata biskupiego – z uprawnieniami wikariusza generalnego – w części Górnego Śląska przyznanej Polsce. Mogło to dawać delegaturze sporą niezależność w stosunkach z diecezją wrocławską. Jednak już 23 października tegoż roku kard. Bertram sprawy Górnego Śląska przyznanego Polsce oddał pod zarząd wikariatu generalnego we Wrocławiu. Rozwiązanie to nawiązywało do wzoru cieszyńskiego. Tam też hierarchia wrocławska faktycznie sprawowała władzę za pośrednictwem wikariusza generalnego<ref>J. Myszor, Historia Diecezji Katowickiej, Katowice 1999, s.15-17; M. Lewek, Górnośląski Plebiscyt z roku 1921 oraz udział w nim duchowieństwa katolickiego, Chorzów 1991, s. 58; F. Maroń, Historia diecezji katowickiej, „Nasza Przeszłość” 1975, t. 44, s.10-11 i 16; H. Olszar, Duchowieństwo katolickie diecezji śląskiej (katowickiej) w Drugiej Rzeczypospolitej, Katowice 2000, s.41; Tenże, Kościół katolicki na Górnym Śląsku w życiu Kościoła katolickiego w Drugiej Rzeczypospolitej, [w:] Rola i miejsce Górnego Śląska w Drugiej Rzeczypospolitej. Materiały sesji naukowej zorganizowanej w dniach 15-16 czerwca 1992 roku w 70 rocznicę przyłączenia części odzyskanego Górnego Śląska do Macierzy, red. M. W. Wanatowicz, Bytom-Katowice 1995, s.120</ref>.

	Obszar Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku został wyznaczony przez granicę państwową pomiędzy Polską i Niemcami, 20 października 1921 r. ustaloną przez [[Rada Ambasadorów\|Radę Ambasadorów]].		Obszar Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku został wyznaczony przez granicę państwową pomiędzy Polską i Niemcami, 20 października 1921 r. ustaloną przez [[Rada Ambasadorów\|Radę Ambasadorów]].

Garbaczm o 11:42, 21 maj 2015

2015-05-21T11:42:57Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:42, 21 maj 2015
Linia 23:		Linia 23:
	Dlatego 27 lutego 1922 r. [[Naczelna Rada Ludowa]] podjęła decyzję o konieczności wyłączenia Górnego Śląska spod jurysdykcji kard. Bertrama. Obecny na tymże posiedzeniu ks. Lewek wygłosił referat zawierający projekt powołania odrębnej diecezji śląskiej. W tymże wystąpieniu duchowny podkreślał m.in., że Kościół katolicki ma ogromny wpływ na życie polityczne, społeczne i kulturalne. Dlatego należy zerwać więź z nieprzychylną polskości kurią wrocławską i tym samym pozbawić „zaplecza” duchowieństwo przesiąknięte wpływami niemieckimi. Wystąpienie ks. Lewka zostało powtórzone 14 marca 1922 r. w [[Orzesze\|Orzeszu]]. W spotkaniu uczestniczyło wówczas 52 duchownych pod przewodnictwem ks. [[Paweł Brandys\|Pawła Brandysa]]. Z głównymi punktami referatu został także zapoznany kard. Bertram. Memoriały w tej kwestii zostały następnie zaprezentowane w Warszawie i Rzymie. Przedstawiano w nich m.in przyczyny oraz aspekty niemocy delegata biskupiego. Uzasadniano też potrzebę odłączenia Górnego Śląska od [[Diecezja wrocławska\|diecezji wrocławskiej]] z podkreśleniem kwestii narodowościowych i niechęci kard. Bertrama do polskości. W obydwu dokumentach przedstawiono też konkretne propozycje dotyczące organizacji przyszłej diecezji.		Dlatego 27 lutego 1922 r. [[Naczelna Rada Ludowa]] podjęła decyzję o konieczności wyłączenia Górnego Śląska spod jurysdykcji kard. Bertrama. Obecny na tymże posiedzeniu ks. Lewek wygłosił referat zawierający projekt powołania odrębnej diecezji śląskiej. W tymże wystąpieniu duchowny podkreślał m.in., że Kościół katolicki ma ogromny wpływ na życie polityczne, społeczne i kulturalne. Dlatego należy zerwać więź z nieprzychylną polskości kurią wrocławską i tym samym pozbawić „zaplecza” duchowieństwo przesiąknięte wpływami niemieckimi. Wystąpienie ks. Lewka zostało powtórzone 14 marca 1922 r. w [[Orzesze\|Orzeszu]]. W spotkaniu uczestniczyło wówczas 52 duchownych pod przewodnictwem ks. [[Paweł Brandys\|Pawła Brandysa]]. Z głównymi punktami referatu został także zapoznany kard. Bertram. Memoriały w tej kwestii zostały następnie zaprezentowane w Warszawie i Rzymie. Przedstawiano w nich m.in przyczyny oraz aspekty niemocy delegata biskupiego. Uzasadniano też potrzebę odłączenia Górnego Śląska od [[Diecezja wrocławska\|diecezji wrocławskiej]] z podkreśleniem kwestii narodowościowych i niechęci kard. Bertrama do polskości. W obydwu dokumentach przedstawiono też konkretne propozycje dotyczące organizacji przyszłej diecezji.

	Stolica Apostolska przed ostatecznym wydzieleniem z diecezji wrocławskiej przyznanej Polsce części Śląska czekała na decyzję polsko-niemieckiej komisji obradującej w Genewie. Ta zaś 15 maja 1922 r. ogłosiła tekst Polsko-niemieckiej [[Konwencja ~~genewska~~\|konwencji górnośląskiej]], w której art. 84-96 dotyczyły ochrony mniejszości wyznaniowych. W art. 93 znalazł się nakaz skierowany do związków wyznaniowych – a więc także Kościoła katolickiego – dotyczący dostosowania swojej organizacji do nowej sytuacji politycznej. Dlatego podjęto starania, aby doprowadzić na Śląsku do zmian w organizacji terytorialnej zarówno Kościoła katolickiego, jak i ewangelickiego. W przypadku tego pierwszego było to powstanie Administracji Apostolskiej; drugiego – [[Kościół ewangelicko-unijny\|Kościoła ewangelicko-unijnego]].		Stolica Apostolska przed ostatecznym wydzieleniem z diecezji wrocławskiej przyznanej Polsce części Śląska czekała na decyzję polsko-niemieckiej komisji obradującej w Genewie. Ta zaś 15 maja 1922 r. ogłosiła tekst Polsko-niemieckiej [[Polsko-Niemiecka Konwencja Górnośląska\|konwencji górnośląskiej]], w której art. 84-96 dotyczyły ochrony mniejszości wyznaniowych. W art. 93 znalazł się nakaz skierowany do związków wyznaniowych – a więc także Kościoła katolickiego – dotyczący dostosowania swojej organizacji do nowej sytuacji politycznej. Dlatego podjęto starania, aby doprowadzić na Śląsku do zmian w organizacji terytorialnej zarówno Kościoła katolickiego, jak i ewangelickiego. W przypadku tego pierwszego było to powstanie Administracji Apostolskiej; drugiego – [[Kościół ewangelicko-unijny\|Kościoła ewangelicko-unijnego]].
	To nie pozostawiało już duchowieństwu niemieckiemu na Górnym Śląsku wątpliwości, iż zostanie ono oderwane od diecezji wrocławskiej. Stąd też jego przedstawiciele 31 maja		To nie pozostawiało już duchowieństwu niemieckiemu na Górnym Śląsku wątpliwości, iż zostanie ono oderwane od diecezji wrocławskiej. Stąd też jego przedstawiciele 31 maja
	1922 r. zebrali się na probostwie w Załężu, po to, aby zastanowić się nad zasadami postępowania w nowej sytuacji kościelnej i politycznej. Przyjęto zasadę powstrzymywania się od działalności politycznej oraz zachowania posłuszeństwa wobec zwierzchnich władz kościelnych. Duchowni zebrani w [[Załęże\|Załężu]] – ks. [[Józef Kubis]], ks. [[Ludwik Skowronek]], ks. [[Józef Krupa]], ks. [[Franciszek Strzyż]], ks. [[Franciszek Sauermann]] – zgodzili się także z tym, że należy uwzględniać potrzeby językowe zarówno katolików narodowości niemieckiej, jak i polskiej. W podobnym tonie 3 czerwca 1922 r. zostało wydane Napomnienie pasterskie dla katolików na Górnym Śląsku, w którym kard. Bertram apelował o spokój i rozwagę równocześnie ubolewając nad utratą autorytetu przez wielu duchownych. Także delegat biskupi w wydanym w tym samym dniu apelu ''Do katolików województwa śląskiego'' pisał, że ta część Śląska, która została przyznana Polsce winna być miejscem przyjaznym zarówno dla Polaków, jak i dla Niemców. Zwracał przy tym uwagę, że im lepsze będą relacje pomiędzy Polakami i Niemcami, tym korzystniejsze będzie położenie Polaków w niemieckiej części Śląska<ref>M. Czapliński i in., Historia Śląska, Wrocław 2002, s.404; L. Krzyżanowski, Kościół katolicki i inne związki…, s.106-107</ref>. W kontekście przejęcia przez Polskę jurysdykcji nad częścią Górnego Śląska była także prowadzona korespondencja pomiędzy wojewodą Józefem Rymerem a kard. Bertramem. Ten pierwszy zwracał uwagę na zmienioną sytuację polityczną i w związku z tym zasadne utworzenie nowej organizacji diecezjalnej, obejmującej dwie części Śląska. Gdyby to jednak było niemożliwe, zdaniem wojewody wskazane było powołanie wikariatu generalnego posiadającego jurysdykcję biskupią. Kard. Bertram jednak całkowicie odrzucał możliwość dyskusji z władzami wojewódzkimi na temat podziału diecezji. Skłonny był za to dyskutować w kwestii rozszerzenia kompetencji delegata biskupiego. Ponadto hierarcha wyraził gotowość połączenia Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego – obydwa zostały wyłączone z diecezji wrocławskiej – a kompetencje wikariusza generalnego w Cieszynie rozszerzenia na polską część Śląska. Funkcję tę miałby sprawować ks. Jan Kapica, zaś stanowisko kanclerza zostałoby powierzone ks. [[Emil Szramek\|Emilowi Szramkowi]]. Tymczasowo – zdaniem hierarchy – siedzibą delegatury mógłby zostać dom ss. elżbietanek w Katowicach.		1922 r. zebrali się na probostwie w Załężu, po to, aby zastanowić się nad zasadami postępowania w nowej sytuacji kościelnej i politycznej. Przyjęto zasadę powstrzymywania się od działalności politycznej oraz zachowania posłuszeństwa wobec zwierzchnich władz kościelnych. Duchowni zebrani w [[Załęże\|Załężu]] – ks. [[Józef Kubis]], ks. [[Ludwik Skowronek]], ks. [[Józef Krupa]], ks. [[Franciszek Strzyż]], ks. [[Franciszek Sauermann]] – zgodzili się także z tym, że należy uwzględniać potrzeby językowe zarówno katolików narodowości niemieckiej, jak i polskiej. W podobnym tonie 3 czerwca 1922 r. zostało wydane Napomnienie pasterskie dla katolików na Górnym Śląsku, w którym kard. Bertram apelował o spokój i rozwagę równocześnie ubolewając nad utratą autorytetu przez wielu duchownych. Także delegat biskupi w wydanym w tym samym dniu apelu ''Do katolików województwa śląskiego'' pisał, że ta część Śląska, która została przyznana Polsce winna być miejscem przyjaznym zarówno dla Polaków, jak i dla Niemców. Zwracał przy tym uwagę, że im lepsze będą relacje pomiędzy Polakami i Niemcami, tym korzystniejsze będzie położenie Polaków w niemieckiej części Śląska<ref>M. Czapliński i in., Historia Śląska, Wrocław 2002, s.404; L. Krzyżanowski, Kościół katolicki i inne związki…, s.106-107</ref>. W kontekście przejęcia przez Polskę jurysdykcji nad częścią Górnego Śląska była także prowadzona korespondencja pomiędzy wojewodą Józefem Rymerem a kard. Bertramem. Ten pierwszy zwracał uwagę na zmienioną sytuację polityczną i w związku z tym zasadne utworzenie nowej organizacji diecezjalnej, obejmującej dwie części Śląska. Gdyby to jednak było niemożliwe, zdaniem wojewody wskazane było powołanie wikariatu generalnego posiadającego jurysdykcję biskupią. Kard. Bertram jednak całkowicie odrzucał możliwość dyskusji z władzami wojewódzkimi na temat podziału diecezji. Skłonny był za to dyskutować w kwestii rozszerzenia kompetencji delegata biskupiego. Ponadto hierarcha wyraził gotowość połączenia Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego – obydwa zostały wyłączone z diecezji wrocławskiej – a kompetencje wikariusza generalnego w Cieszynie rozszerzenia na polską część Śląska. Funkcję tę miałby sprawować ks. Jan Kapica, zaś stanowisko kanclerza zostałoby powierzone ks. [[Emil Szramek\|Emilowi Szramkowi]]. Tymczasowo – zdaniem hierarchy – siedzibą delegatury mógłby zostać dom ss. elżbietanek w Katowicach.

Ania o 10:28, 30 kwi 2015

2015-04-30T10:28:05Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:28, 30 kwi 2015
Linia 4:		Linia 4:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]
			[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]
	[[Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]		[[Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]
	~~[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]~~
	[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]		[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]
	[[Plik:Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach, widok od strony północnej.]]		[[Plik:Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach, widok od strony północnej.]]

Ania o 10:27, 30 kwi 2015

2015-04-30T10:27:36Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:27, 30 kwi 2015
Linia 4:		Linia 4:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]
	[[~~Plik:~~Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]		[[Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]
	[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]		[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]
	[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]		[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]

Ania o 10:26, 30 kwi 2015

2015-04-30T10:26:08Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:26, 30 kwi 2015
Linia 4:		Linia 4:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]
			[[Plik:Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]
	[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]		[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]
	[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]		[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]

Ania: /* Kwestie polityczne związane z powołaniem delegatury */

2015-04-30T09:27:56Z

Kwestie polityczne związane z powołaniem delegatury

← poprzednia wersja		Wersja z 11:27, 30 kwi 2015
Linia 24:		Linia 24:
	Stolica Apostolska przed ostatecznym wydzieleniem z diecezji wrocławskiej przyznanej Polsce części Śląska czekała na decyzję polsko-niemieckiej komisji obradującej w Genewie. Ta zaś 15 maja 1922 r. ogłosiła tekst Polsko-niemieckiej [[Konwencja genewska\|konwencji górnośląskiej]], w której art. 84-96 dotyczyły ochrony mniejszości wyznaniowych. W art. 93 znalazł się nakaz skierowany do związków wyznaniowych – a więc także Kościoła katolickiego – dotyczący dostosowania swojej organizacji do nowej sytuacji politycznej. Dlatego podjęto starania, aby doprowadzić na Śląsku do zmian w organizacji terytorialnej zarówno Kościoła katolickiego, jak i ewangelickiego. W przypadku tego pierwszego było to powstanie Administracji Apostolskiej; drugiego – [[Kościół ewangelicko-unijny\|Kościoła ewangelicko-unijnego]].		Stolica Apostolska przed ostatecznym wydzieleniem z diecezji wrocławskiej przyznanej Polsce części Śląska czekała na decyzję polsko-niemieckiej komisji obradującej w Genewie. Ta zaś 15 maja 1922 r. ogłosiła tekst Polsko-niemieckiej [[Konwencja genewska\|konwencji górnośląskiej]], w której art. 84-96 dotyczyły ochrony mniejszości wyznaniowych. W art. 93 znalazł się nakaz skierowany do związków wyznaniowych – a więc także Kościoła katolickiego – dotyczący dostosowania swojej organizacji do nowej sytuacji politycznej. Dlatego podjęto starania, aby doprowadzić na Śląsku do zmian w organizacji terytorialnej zarówno Kościoła katolickiego, jak i ewangelickiego. W przypadku tego pierwszego było to powstanie Administracji Apostolskiej; drugiego – [[Kościół ewangelicko-unijny\|Kościoła ewangelicko-unijnego]].
	To nie pozostawiało już duchowieństwu niemieckiemu na Górnym Śląsku wątpliwości, iż zostanie ono oderwane od diecezji wrocławskiej. Stąd też jego przedstawiciele 31 maja		To nie pozostawiało już duchowieństwu niemieckiemu na Górnym Śląsku wątpliwości, iż zostanie ono oderwane od diecezji wrocławskiej. Stąd też jego przedstawiciele 31 maja
	1922 r. zebrali się na probostwie w Załężu, po to, aby zastanowić się nad zasadami postępowania w nowej sytuacji kościelnej i politycznej. Przyjęto zasadę powstrzymywania się od działalności politycznej oraz zachowania posłuszeństwa wobec zwierzchnich władz kościelnych. Duchowni zebrani w [[Załęże\|Załężu]] - ks. [[Józef Kubis]], ks. [[Ludwik Skowronek]], ks. [[Józef Krupa]], ks. [[Franciszek Strzyż]], ks. [[Franciszek Sauermann]] – zgodzili się także z tym, że należy uwzględniać potrzeby językowe zarówno katolików narodowości niemieckiej, jak i polskiej. W podobnym tonie 3 czerwca 1922 r. zostało wydane Napomnienie pasterskie dla katolików na Górnym Śląsku, w którym kard. Bertram apelował o spokój i rozwagę równocześnie ubolewając nad utratą autorytetu przez wielu duchownych. Także delegat biskupi w wydanym w tym samym dniu apelu ''Do katolików województwa śląskiego'' pisał, że ta część Śląska, która została przyznana Polsce winna być miejscem przyjaznym zarówno dla Polaków, jak i dla Niemców. Zwracał przy tym uwagę, że im lepsze będą relacje pomiędzy Polakami i Niemcami, tym korzystniejsze będzie położenie Polaków w niemieckiej części Śląska<ref>M. Czapliński i in., Historia Śląska, Wrocław 2002, s.404; L. Krzyżanowski, Kościół katolicki i inne związki…, s.106-107</ref>. W kontekście przejęcia przez Polskę jurysdykcji nad częścią Górnego Śląska była także prowadzona korespondencja pomiędzy wojewodą Józefem Rymerem a kard. Bertramem. Ten pierwszy zwracał uwagę na zmienioną sytuację polityczną i w związku z tym zasadne utworzenie nowej organizacji diecezjalnej, obejmującej dwie części Śląska. Gdyby to jednak było niemożliwe, zdaniem wojewody wskazane było powołanie wikariatu generalnego posiadającego jurysdykcję biskupią. Kard. Bertram jednak całkowicie odrzucał możliwość dyskusji z władzami wojewódzkimi na temat podziału diecezji. Skłonny był za to dyskutować w kwestii rozszerzenia kompetencji delegata biskupiego. Ponadto hierarcha wyraził gotowość połączenia Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego – obydwa zostały wyłączone z diecezji wrocławskiej – a kompetencje wikariusza generalnego w Cieszynie rozszerzenia na polską część Śląska. Funkcję tę miałby sprawować ks. Jan Kapica, zaś stanowisko kanclerza zostałoby powierzone ks. [[Emil Szramek\|Emilowi Szramkowi]]. Tymczasowo – zdaniem hierarchy – siedzibą delegatury mógłby zostać dom ss. elżbietanek w Katowicach.		1922 r. zebrali się na probostwie w Załężu, po to, aby zastanowić się nad zasadami postępowania w nowej sytuacji kościelnej i politycznej. Przyjęto zasadę powstrzymywania się od działalności politycznej oraz zachowania posłuszeństwa wobec zwierzchnich władz kościelnych. Duchowni zebrani w [[Załęże\|Załężu]] – ks. [[Józef Kubis]], ks. [[Ludwik Skowronek]], ks. [[Józef Krupa]], ks. [[Franciszek Strzyż]], ks. [[Franciszek Sauermann]] – zgodzili się także z tym, że należy uwzględniać potrzeby językowe zarówno katolików narodowości niemieckiej, jak i polskiej. W podobnym tonie 3 czerwca 1922 r. zostało wydane Napomnienie pasterskie dla katolików na Górnym Śląsku, w którym kard. Bertram apelował o spokój i rozwagę równocześnie ubolewając nad utratą autorytetu przez wielu duchownych. Także delegat biskupi w wydanym w tym samym dniu apelu ''Do katolików województwa śląskiego'' pisał, że ta część Śląska, która została przyznana Polsce winna być miejscem przyjaznym zarówno dla Polaków, jak i dla Niemców. Zwracał przy tym uwagę, że im lepsze będą relacje pomiędzy Polakami i Niemcami, tym korzystniejsze będzie położenie Polaków w niemieckiej części Śląska<ref>M. Czapliński i in., Historia Śląska, Wrocław 2002, s.404; L. Krzyżanowski, Kościół katolicki i inne związki…, s.106-107</ref>. W kontekście przejęcia przez Polskę jurysdykcji nad częścią Górnego Śląska była także prowadzona korespondencja pomiędzy wojewodą Józefem Rymerem a kard. Bertramem. Ten pierwszy zwracał uwagę na zmienioną sytuację polityczną i w związku z tym zasadne utworzenie nowej organizacji diecezjalnej, obejmującej dwie części Śląska. Gdyby to jednak było niemożliwe, zdaniem wojewody wskazane było powołanie wikariatu generalnego posiadającego jurysdykcję biskupią. Kard. Bertram jednak całkowicie odrzucał możliwość dyskusji z władzami wojewódzkimi na temat podziału diecezji. Skłonny był za to dyskutować w kwestii rozszerzenia kompetencji delegata biskupiego. Ponadto hierarcha wyraził gotowość połączenia Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego – obydwa zostały wyłączone z diecezji wrocławskiej – a kompetencje wikariusza generalnego w Cieszynie rozszerzenia na polską część Śląska. Funkcję tę miałby sprawować ks. Jan Kapica, zaś stanowisko kanclerza zostałoby powierzone ks. [[Emil Szramek\|Emilowi Szramkowi]]. Tymczasowo – zdaniem hierarchy – siedzibą delegatury mógłby zostać dom ss. elżbietanek w Katowicach.

	==Projekt uposażenia delegatury biskupiej==		==Projekt uposażenia delegatury biskupiej==

← poprzednia wersja		Wersja z 12:28, 30 kwi 2015
Linia 4:		Linia 4:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]
			[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]
	[[Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]		[[Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]
	~~[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]~~
	[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]		[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]
	[[Plik:Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach, widok od strony północnej.]]		[[Plik:Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach, widok od strony północnej.]]

← poprzednia wersja		Wersja z 12:27, 30 kwi 2015
Linia 4:		Linia 4:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]
	[[~~Plik:~~Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]		[[Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]
	[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]		[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]
	[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]		[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]

← poprzednia wersja		Wersja z 12:26, 30 kwi 2015
Linia 4:		Linia 4:
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]
			[[Plik:Plik:Delegatura na Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Wykaz dekanatów Delegatury Biskupiej na Górnym Śląsku, Katolik, 1921, R. 54, nr 130]]
	[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]		[[Plik:Ks. Jan Kapica.jpg\|\|400px\|thumb\|right\|Ks. Jan Kapica]]
	[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]		[[Plik:Kościół p.w. św. Marii Magdaleny 1910.jpg\|400px\|thumb\|right\|Kościół św. Marii Magdaleny w Tychach był miejscem urzędowania Delegata, z racji pełnienia w tej parafii również funkcji proboszcza. Pocztówka przedstawia widok z początku XX wieku.]]