Deglomeracja - Historia wersji

Garbaczm o 12:43, 9 mar 2016

2016-03-09T12:43:53Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:43, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Geografia]]		[[Kategoria:Geografia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor: [[prof. dr hab. Jerzy Runge]]		Autor: [[prof. dr hab. Jerzy Runge]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm: /* Bibliografia */

2015-07-01T08:23:47Z

Bibliografia

← poprzednia wersja		Wersja z 10:23, 1 lip 2015
Linia 58:		Linia 58:

	#Klasseen L.H, Paelinck J.H.S, The future of large towns, Envirinment and Planninbg, A, 11 (10), pp. 1095-1104, 1978.		#Klasseen L.H, Paelinck J.H.S, The future of large towns, Envirinment and Planninbg, A, 11 (10), pp. 1095-1104, 1978.
	#Runge A, Przemiany demograficzne w miastach Górnośląskiego Związku Metropolitalnego. w: Górnośląski Związek Metropolitalny. Zarys geograficzny, red. R. Dulias, A. Hibszer, wyd. Polskie Towarzystwo Geograficzne, Oddział Katowicki, Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Sosnowiec 2008.		#Runge A, Przemiany demograficzne w miastach Górnośląskiego Związku Metropolitalnego, w: Górnośląski Związek Metropolitalny. Zarys geograficzny, red. R. Dulias, A. Hibszer, wyd. Polskie Towarzystwo Geograficzne, Oddział Katowicki, Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Sosnowiec 2008.
	#Runge J, Kłosowski F, Changes in population and economy in śląskie voivodship in the context of the suburbanization process, Bulletin of Geography, "Socio-economic series" 2011, no 16/ 2011, wyd. UMK Toruń, pp. 89-106,		#Runge J, Kłosowski F, Changes in population and economy in śląskie voivodship in the context of the suburbanization process, Bulletin of Geography, "Socio-economic series" 2011, no 16/ 2011, wyd. UMK Toruń, pp. 89-106,
	#Runge J, Krzysztofik R, Spórna T, Cechy specyficzne umiastowienia województwa śląskiego na przełomie XX i XXI wieku, w: Koncepcje i problemy badawcze geografii, red. K. Marciniak, K. Sikora, D. Sokołowski, wyd. Wyższa Szkoła Gospodarki, Bydgoszcz 2011, s. 251-264.		#Runge J, Krzysztofik R, Spórna T, Cechy specyficzne umiastowienia województwa śląskiego na przełomie XX i XXI wieku, w: Koncepcje i problemy badawcze geografii, red. K. Marciniak, K. Sikora, D. Sokołowski, wyd. Wyższa Szkoła Gospodarki, Bydgoszcz 2011, s. 251-264.

Garbaczm: /* Plany i działania deglomeracyjne w obszarze województwa śląskiego */

2015-07-01T08:22:32Z

Plany i działania deglomeracyjne w obszarze województwa śląskiego

← poprzednia wersja		Wersja z 10:22, 1 lip 2015
Linia 51:		Linia 51:
	* niezrealizowana niemiecka koncepcja deglomeracji Bytomia poprzez utworzenie tzw. Trójmiasta (Bytom – Gliwice – [[Zabrze]]) w obrębie [[Rokitnica\|Zabrza-Rokitnicy]] (1927-1929);		* niezrealizowana niemiecka koncepcja deglomeracji Bytomia poprzez utworzenie tzw. Trójmiasta (Bytom – Gliwice – [[Zabrze]]) w obrębie [[Rokitnica\|Zabrza-Rokitnicy]] (1927-1929);
	* niezrealizowany niemiecki plan deglomeracji obszaru konurbacji katowickiej (1939-1945). Zakładał on między innymi rozwój Tychów do około 150 tys. mieszkańców, utworzenie dużego ośrodka miejskiego na północny – wschód od Dąbrowy Górniczej (rzędu 200 tys. mieszkańców), rozbudowę Pyskowic, Łabęd, Tarnowskich Gór. Największe ograniczenie zaludnienia miało dotyczyć Bytomia i Chorzowa (redukcja do 70 tys. mieszkańców), [[Sosnowiec\|Sosnowca]] (do 50 tys. ) i [[Będzin\|Będzina]] (do 15 tys. );		* niezrealizowany niemiecki plan deglomeracji obszaru konurbacji katowickiej (1939-1945). Zakładał on między innymi rozwój Tychów do około 150 tys. mieszkańców, utworzenie dużego ośrodka miejskiego na północny – wschód od Dąbrowy Górniczej (rzędu 200 tys. mieszkańców), rozbudowę Pyskowic, Łabęd, Tarnowskich Gór. Największe ograniczenie zaludnienia miało dotyczyć Bytomia i Chorzowa (redukcja do 70 tys. mieszkańców), [[Sosnowiec\|Sosnowca]] (do 50 tys. ) i [[Będzin\|Będzina]] (do 15 tys. );
	* polska powojenna koncepcja deglomeracji konurbacji katowickiej poprzez budowę nowych miast, głównie o funkcji mieszkaniowej. Powstały w 1953 r. I Plan Regionalny R. Pieńkowskiego nawiązywał w wielu elementach do koncepcji niemieckich. Zakładano zmniejszenie dysproporcji w rozmieszczeniu ludności między rdzeniem konurbacji (strefa A), a jej otoczeniem (strefa B). Miastami rozwojowymi, bądź nowymi miały być: Będzin, Dąbrowa Górnicza, [[Mikołów]], [[Mysłowice]], [[Piekary Śląskie]], [[Pyskowice]], [[Radzionków]], Tarnowskie Góry, Tychy. Najbardziej spektakularnym przejawem deglomeracji stały się jednak Tychy. Ta licząca jeszcze w 1939 r. 12,9 tys. mieszkańców niewielka gmina leżąca około 30 km na południe od Katowic rozwinęła do blisko 200 tysięcznego ośrodka miejskiego (prawa miejskie w 1951 r.). W znacznie mniejszym stopniu deglomeracja lat 50. XX wieku dotknęła [[Gołonóg]], Pyskowice, czy też Radzionków.		* polska powojenna koncepcja deglomeracji konurbacji katowickiej poprzez budowę nowych miast, głównie o funkcji mieszkaniowej. Powstały w roku 1953, I Plan Regionalny R. Pieńkowskiego nawiązywał w wielu elementach do koncepcji niemieckich. Zakładano zmniejszenie dysproporcji w rozmieszczeniu ludności między rdzeniem konurbacji (strefa A), a jej otoczeniem (strefa B). Miastami rozwojowymi, bądź nowymi miały być: Będzin, Dąbrowa Górnicza, [[Mikołów]], [[Mysłowice]], [[Piekary Śląskie]], [[Pyskowice]], [[Radzionków]], Tarnowskie Góry, Tychy. Najbardziej spektakularnym przejawem deglomeracji stały się jednak Tychy. Ta licząca jeszcze w 1939 roku, 12,9 tys. mieszkańców niewielka gmina leżąca około 30 km na południe od Katowic rozwinęła do blisko 200 tysięcznego ośrodka miejskiego (prawa miejskie w 1951 roku). W znacznie mniejszym stopniu deglomeracja lat 50. XX wieku dotknęła [[Gołonóg]], Pyskowice, czy też Radzionków.
	Zmniejszenie koncentracji zaludnienia w rdzeniu konurbacji i kreowanie ośrodków satelitarnych o funkcjach mieszkaniowych było zadaniem trudnym z wielu przyczyn. Presja przemysłów ciężkich, problemy finansowe, materiałowe, komunikacyjne, atrakcyjność wielu ośrodków miejskich – zwłaszcza w sferze usług – nie sprzyjało decyzjom o migracji poza rdzeń konurbacji. Brak było zwłaszcza zgodności w realizacji budownictwa mieszkaniowego z towarzyszącą infrastrukturą handlowo-usługową. Widać to było przez lata w porównaniach poszczególnych dzielnic Tychów. W północnej najstarszej części miasta owa zgodność była znaczna, zaś malała wraz z budową nowych osiedli w centralnej i południowej części miasta.		Zmniejszenie koncentracji zaludnienia w rdzeniu konurbacji i kreowanie ośrodków satelitarnych o funkcjach mieszkaniowych było zadaniem trudnym z wielu przyczyn. Presja przemysłów ciężkich, problemy finansowe, materiałowe, komunikacyjne, atrakcyjność wielu ośrodków miejskich – zwłaszcza w sferze usług – nie sprzyjało decyzjom o migracji poza rdzeń konurbacji. Brak było zwłaszcza zgodności w realizacji budownictwa mieszkaniowego z towarzyszącą infrastrukturą handlowo-usługową. Widać to było przez lata w porównaniach poszczególnych dzielnic Tychów. W północnej najstarszej części miasta owa zgodność była znaczna, zaś malała wraz z budową nowych osiedli w centralnej i południowej części miasta.
	Zwiększenie dystansu między miejscem pracy a miejscem zamieszkania powodowało także wzrost potrzeb transportowych. Dopiero w ramach industrializacji lat 70. XX wieku odnotowano pewne złagodzenie dysproporcji w wyposażeniu infrastrukturalnym między starymi miastami a ośrodkami, jak i dzielnicami nowymi. Dekadę lat 70. ubiegłego wieku można także rozpatrywać w kategoriach deglomeracji działalności gospodarczej. Lokalizacja [[Huta Katowice\|Huty Katowice]], FSM w Tychach i Bielsku-Białej, czy ~~tez~~ kopalń w konurbacji katowickiej miały miejsce w strefie otaczającej rdzeń konurbacji katowickiej, bądź daleko poza nią. O ile jednak deglomeracja lat 50. XX wieku wiązała się przede wszystkim z dywersyfikacją zaludnienia, o tyle lata 70. XX wieku to głównie przejaw dywersyfikacji gospodarczej. Powstanie dwóch największych w skali regionu zakładów przemysłowych przyczyniło się nie tylko do wzrostu zaludnienia, ale dzięki funkcji przemysłowej upodobniło Tychy do innych ośrodków miejskich konurbacji, zaś w Dąbrowie Górniczej wzmocniło ową funkcję. Jednocześnie w dużej mierze wyczerpane zostały potencjalne możliwości dalszego rozwoju ludnościowego w strefie zewnętrznej konurbacji. Dowodem jest bardzo skromny wymiar suburbanizacji po 1989 r. Jedynie powiat bieruńsko-lędziński i mikołowski wykazują jak i wykazywać będą do 2035 roku niewielkie tendencje wzrostu zaludnienia.		Zwiększenie dystansu między miejscem pracy a miejscem zamieszkania powodowało także wzrost potrzeb transportowych. Dopiero w ramach industrializacji lat 70. XX wieku odnotowano pewne złagodzenie dysproporcji w wyposażeniu infrastrukturalnym między starymi miastami a ośrodkami, jak i dzielnicami nowymi. Dekadę lat 70. ubiegłego wieku można także rozpatrywać w kategoriach deglomeracji działalności gospodarczej. Lokalizacja [[Huta Katowice\|Huty Katowice]], FSM w Tychach i Bielsku-Białej, czy też kopalń w konurbacji katowickiej miały miejsce w strefie otaczającej rdzeń konurbacji katowickiej, bądź daleko poza nią. O ile jednak deglomeracja lat 50. XX wieku wiązała się przede wszystkim z dywersyfikacją zaludnienia, o tyle lata 70. XX wieku to głównie przejaw dywersyfikacji gospodarczej. Powstanie dwóch największych w skali regionu zakładów przemysłowych przyczyniło się nie tylko do wzrostu zaludnienia, ale dzięki funkcji przemysłowej upodobniło Tychy do innych ośrodków miejskich konurbacji, zaś w Dąbrowie Górniczej wzmocniło ową funkcję. Jednocześnie w dużej mierze wyczerpane zostały potencjalne możliwości dalszego rozwoju ludnościowego w strefie zewnętrznej konurbacji. Dowodem jest bardzo skromny wymiar suburbanizacji po roku 1989. Jedynie [[Powiat bieruńsko-lędziński\|powiat bieruńsko-lędziński]] i [[Powiat mikołowski\|mikołowski]] wykazują jak i wykazywać będą do 2035 roku niewielkie tendencje wzrostu zaludnienia.




	==Bibliografia==		==Bibliografia==

Ania: /* Źródła on-line */

2015-07-01T08:02:47Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 10:02, 1 lip 2015
Linia 69:		Linia 69:
	==Źródła on-line==		==Źródła on-line==

	[http://www.bulletinofgeography.umk.pl/16_2011/06_Runge.html Runge J, Kłosowski F, Changes in population and economy in śląskie voivodship in the context of the suburbanization process, Bulletin of Geography. Socio-economic series, UMK Toruń, no 16/ 2011, s. 95]		[http://www.bulletinofgeography.umk.pl/16_2011/06_Runge.html Runge J, Kłosowski F, Changes in population and economy in śląskie voivodship in the context of the suburbanization process, Bulletin of Geography. Socio-economic series, UMK Toruń, no 16/ 2011, s. 95.]

Ania: /* Spis rycin */

2015-07-01T08:02:25Z

Spis rycin

← poprzednia wersja		Wersja z 10:02, 1 lip 2015
Linia 66:		Linia 66:
	#Spórna T, Modele przemian urbanizacyjnych w województwie śląskim, wyd. Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Sosnowiec 2012.		#Spórna T, Modele przemian urbanizacyjnych w województwie śląskim, wyd. Wydział Nauk o Ziemi UŚ, Sosnowiec 2012.
	#Węgleński J, Urbanizacja bez modernizacji, wyd. PWN, Warszawa 1992.		#Węgleński J, Urbanizacja bez modernizacji, wyd. PWN, Warszawa 1992.

	~~==Spis rycin==~~

	Runge J, Kłosowski F, Changes in population and economy in śląskie voivodship in the context of the suburbanization process, Bulletin of Geography. Socio-economic series, UMK Toruń, no 16/ 2011, s. 95, 2011.

	==Źródła on-line==		==Źródła on-line==

	[http://www.bulletinofgeography.umk.pl/16_2011/06_Runge.html Runge J, Kłosowski F, Changes in population and economy in śląskie voivodship in the context of the suburbanization process, Bulletin of Geography. Socio-economic series, UMK Toruń, no 16/ 2011, s. 95]		[http://www.bulletinofgeography.umk.pl/16_2011/06_Runge.html Runge J, Kłosowski F, Changes in population and economy in śląskie voivodship in the context of the suburbanization process, Bulletin of Geography. Socio-economic series, UMK Toruń, no 16/ 2011, s. 95]

Ania: /* Źródła on-line */

2015-07-01T08:02:12Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 10:02, 1 lip 2015
Linia 73:		Linia 73:
	==Źródła on-line==		==Źródła on-line==

	[http://www.bulletinofgeography.umk.pl/16_2011/06_Runge.html Runge J, Kłosowski F, Changes in population and economy in śląskie voivodship in the context of the suburbanization process, Bulletin of Geography. Socio-economic series, UMK Toruń, no 16/ 2011]		[http://www.bulletinofgeography.umk.pl/16_2011/06_Runge.html Runge J, Kłosowski F, Changes in population and economy in śląskie voivodship in the context of the suburbanization process, Bulletin of Geography. Socio-economic series, UMK Toruń, no 16/ 2011, s. 95]

Ania: /* Aglomeracja Bielska-Białej */

2015-07-01T08:00:21Z

Aglomeracja Bielska-Białej

← poprzednia wersja		Wersja z 10:00, 1 lip 2015
Linia 40:		Linia 40:
	===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===		===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===

	Do 1950 roku była przedzielona granicą, najpierw państwową, później wojewódzką. Zachodnia część miasta, tj. [[Bielsko]], uzyskało prawa miejskie już w drugiej połowie XVIII wieku, zaś wschodnia część dopiero w 1723 roku. Granicę między nimi stanowiła rzeka [[Biała]], która paradoksalnie obu częściom stwarzała warunki rozwoju gospodarczego (Bielsko – przemysł włókienniczy; [[Biała]] – tkactwo). W 1772 roku dotychczasowa granica państwowa między Austrią a Rzeczpospolitą przekształciła się w granicę wewnątrz austriacką – Biała weszła w skład austriackiej Galicji. W 1784 roku została zniesiona granica celna. Krótkim epizodem komplikującym tę sytuację było wcielenie Białej wraz z obszarem [[Księstwo oświęcimskie\|Księstwa oświęcimskiego]] do Związku Niemieckiego (1820-1850), co miało swój wcześniejszy odpowiednik w sytuacji [[Nowego Śląska~~\|Nowy Śląsk~~]] w latach 1795-1807, a wynikało z wzmocnienia militarnego Prus i poszerzenia roszczeń terytorialnych, na wschód w stosunku do uzyskanych terytoriów jeszcze w trakcie [[Wojny śląskie\|Wojen śląskich]] (połowa XVIII w). Prusy wraz z trzecim rozbiorem Polski wkraczają na obszary usytuowane na wschód od linii [[Przemsza\|Przemszy]] i [[Brynica\|Brynicy]], tworząc tzw. Nowy Śląsk. W 1850 roku Biała wraz z Małopolską wróciły do Austrii, zaś granica między Bielskiem a Białą ponownie przybrała status wewnątrz państwowej granicy administracyjnej. Dopiero w 1950 roku nastąpiło formalne połączenie obu organizmów w jedno miasto, a tym samym rozpoczął się proces odpowiedniego dostosowywania struktury przestrzenno-funkcjonalnej. Przejęcie w 1975 roku funkcji stolicy województwa sprzyjało rozwojowi zaludnienia, jak i gospodarki, zwłaszcza przemysłu samochodowego. Rozpoczął się proces suburbanizacji pośredniej, widoczny zwłaszcza w zachodniej części zaplecza miasta. Po 1989 roku tendencja ta została wzmocniona, zaś jedną z jej konsekwencji stanowi szybko rozwijające się [[Jaworze]].		Do 1950 roku była przedzielona granicą, najpierw państwową, później wojewódzką. Zachodnia część miasta, tj. [[Bielsko]], uzyskało prawa miejskie już w drugiej połowie XVIII wieku, zaś wschodnia część dopiero w 1723 roku. Granicę między nimi stanowiła rzeka [[Biała]], która paradoksalnie obu częściom stwarzała warunki rozwoju gospodarczego (Bielsko – przemysł włókienniczy; [[Biała]] – tkactwo). W 1772 roku dotychczasowa granica państwowa między Austrią a Rzeczpospolitą przekształciła się w granicę wewnątrz austriacką – Biała weszła w skład austriackiej Galicji. W 1784 roku została zniesiona granica celna. Krótkim epizodem komplikującym tę sytuację było wcielenie Białej wraz z obszarem [[Księstwo oświęcimskie\|Księstwa oświęcimskiego]] do Związku Niemieckiego (1820-1850), co miało swój wcześniejszy odpowiednik w sytuacji [[Nowy Śląsk\|Nowego Śląska]] w latach 1795-1807, a wynikało z wzmocnienia militarnego Prus i poszerzenia roszczeń terytorialnych, na wschód w stosunku do uzyskanych terytoriów jeszcze w trakcie [[Wojny śląskie\|Wojen śląskich]] (połowa XVIII w). Prusy wraz z trzecim rozbiorem Polski wkraczają na obszary usytuowane na wschód od linii [[Przemsza\|Przemszy]] i [[Brynica\|Brynicy]], tworząc tzw. Nowy Śląsk. W 1850 roku Biała wraz z Małopolską wróciły do Austrii, zaś granica między Bielskiem a Białą ponownie przybrała status wewnątrz państwowej granicy administracyjnej. Dopiero w 1950 roku nastąpiło formalne połączenie obu organizmów w jedno miasto, a tym samym rozpoczął się proces odpowiedniego dostosowywania struktury przestrzenno-funkcjonalnej. Przejęcie w 1975 roku funkcji stolicy województwa sprzyjało rozwojowi zaludnienia, jak i gospodarki, zwłaszcza przemysłu samochodowego. Rozpoczął się proces suburbanizacji pośredniej, widoczny zwłaszcza w zachodniej części zaplecza miasta. Po 1989 roku tendencja ta została wzmocniona, zaś jedną z jej konsekwencji stanowi szybko rozwijające się [[Jaworze]].

	===[[Aglomeracja częstochowska\|Aglomeracja Częstochowy]]===		===[[Aglomeracja częstochowska\|Aglomeracja Częstochowy]]===

Ania: /* Aglomeracja Bielska-Białej */

2015-07-01T08:00:02Z

Aglomeracja Bielska-Białej

← poprzednia wersja		Wersja z 10:00, 1 lip 2015
Linia 40:		Linia 40:
	===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===		===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===

	Do 1950 roku była przedzielona granicą, najpierw państwową, później wojewódzką. Zachodnia część miasta, tj. [[Bielsko]], uzyskało prawa miejskie już w drugiej połowie XVIII wieku, zaś wschodnia część dopiero w 1723 roku. Granicę między nimi stanowiła rzeka [[Biała]], która paradoksalnie obu częściom stwarzała warunki rozwoju gospodarczego (Bielsko – przemysł włókienniczy; [[Biała]] – tkactwo). W 1772 roku dotychczasowa granica państwowa między Austrią a Rzeczpospolitą przekształciła się w granicę wewnątrz austriacką – Biała weszła w skład austriackiej Galicji. W 1784 roku została zniesiona granica celna. Krótkim epizodem komplikującym tę sytuację było wcielenie Białej wraz z obszarem [[Księstwo oświęcimskie\|Księstwa oświęcimskiego]] do Związku Niemieckiego (1820-1850), co miało swój wcześniejszy odpowiednik w ~~konurbacji katowickiej (~~[[Nowy Śląsk]] w ~~lata~~ 1795-1807), a wynikało z wzmocnienia militarnego Prus i poszerzenia roszczeń terytorialnych, na wschód w stosunku do uzyskanych terytoriów jeszcze w trakcie [[Wojny śląskie\|Wojen śląskich]] (połowa XVIII w). Prusy wraz z trzecim rozbiorem Polski wkraczają na obszary usytuowane na wschód od linii [[Przemsza\|Przemszy]] i [[Brynica\|Brynicy]], tworząc tzw. Nowy Śląsk. W 1850 roku Biała wraz z Małopolską wróciły do Austrii, zaś granica między Bielskiem a Białą ponownie przybrała status wewnątrz państwowej granicy administracyjnej. Dopiero w 1950 roku nastąpiło formalne połączenie obu organizmów w jedno miasto, a tym samym rozpoczął się proces odpowiedniego dostosowywania struktury przestrzenno-funkcjonalnej. Przejęcie w 1975 roku funkcji stolicy województwa sprzyjało rozwojowi zaludnienia, jak i gospodarki, zwłaszcza przemysłu samochodowego. Rozpoczął się proces suburbanizacji pośredniej, widoczny zwłaszcza w zachodniej części zaplecza miasta. Po 1989 roku tendencja ta została wzmocniona, zaś jedną z jej konsekwencji stanowi szybko rozwijające się [[Jaworze]].		Do 1950 roku była przedzielona granicą, najpierw państwową, później wojewódzką. Zachodnia część miasta, tj. [[Bielsko]], uzyskało prawa miejskie już w drugiej połowie XVIII wieku, zaś wschodnia część dopiero w 1723 roku. Granicę między nimi stanowiła rzeka [[Biała]], która paradoksalnie obu częściom stwarzała warunki rozwoju gospodarczego (Bielsko – przemysł włókienniczy; [[Biała]] – tkactwo). W 1772 roku dotychczasowa granica państwowa między Austrią a Rzeczpospolitą przekształciła się w granicę wewnątrz austriacką – Biała weszła w skład austriackiej Galicji. W 1784 roku została zniesiona granica celna. Krótkim epizodem komplikującym tę sytuację było wcielenie Białej wraz z obszarem [[Księstwo oświęcimskie\|Księstwa oświęcimskiego]] do Związku Niemieckiego (1820-1850), co miało swój wcześniejszy odpowiednik w sytuacji [[Nowego Śląska\|Nowy Śląsk]] w latach 1795-1807, a wynikało z wzmocnienia militarnego Prus i poszerzenia roszczeń terytorialnych, na wschód w stosunku do uzyskanych terytoriów jeszcze w trakcie [[Wojny śląskie\|Wojen śląskich]] (połowa XVIII w). Prusy wraz z trzecim rozbiorem Polski wkraczają na obszary usytuowane na wschód od linii [[Przemsza\|Przemszy]] i [[Brynica\|Brynicy]], tworząc tzw. Nowy Śląsk. W 1850 roku Biała wraz z Małopolską wróciły do Austrii, zaś granica między Bielskiem a Białą ponownie przybrała status wewnątrz państwowej granicy administracyjnej. Dopiero w 1950 roku nastąpiło formalne połączenie obu organizmów w jedno miasto, a tym samym rozpoczął się proces odpowiedniego dostosowywania struktury przestrzenno-funkcjonalnej. Przejęcie w 1975 roku funkcji stolicy województwa sprzyjało rozwojowi zaludnienia, jak i gospodarki, zwłaszcza przemysłu samochodowego. Rozpoczął się proces suburbanizacji pośredniej, widoczny zwłaszcza w zachodniej części zaplecza miasta. Po 1989 roku tendencja ta została wzmocniona, zaś jedną z jej konsekwencji stanowi szybko rozwijające się [[Jaworze]].

	===[[Aglomeracja częstochowska\|Aglomeracja Częstochowy]]===		===[[Aglomeracja częstochowska\|Aglomeracja Częstochowy]]===

Garbaczm o 07:51, 1 lip 2015

2015-07-01T07:51:59Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:51, 1 lip 2015
Linia 36:		Linia 36:
	===[[Konurbacja rybnicka]]===		===[[Konurbacja rybnicka]]===

	Czynniki środowiskowe takie jak dobre warunki dla rolnictwa, obecność cieków i zbiorników wodnych, warunki topoklimatyczne, czy też usytuowanie na szlaku komunikacyjnym łączącym ziemie polskie i czeskie, sprzyjały osadnictwu. Już w średniowieczu nastąpiła lokalizacja [[Żory\|Żor]] i [[Rybnik\|Rybnika]], zaś nieco później [[Wodzisław Śląski\|Wodzisławia Śląskiego]] Odkrycie zasobów węgla kamiennego wzmocniło dotychczasowe procesy urbanizacyjne. Tym samym XIX wiek to przede wszystkim rozwój centralnej części formującej się [[Konurbacja rybnicka\|konurbacji]]. Ruchy migracyjne mają w dużej mierze charakter dośrodkowy. Lata 1850-1939 to z jednej strony kontynuacja procesów urbanizacyjnych, zaś z drugiej - wraz z poszerzaniem węglowych pól eksploatacyjnych – tworzenie przesłanek do wzmacniania wielkoprzestrzennego charakteru przemian. Lata 50. XX wieku to nowa jakość w dotychczasowym obrazie urbanizacji. Decyzja o przekształceniu [[Jastrzębie-Zdrój\|Jastrzębia-Zdroju]] z niewielkiego ośrodka sanatoryjnego w duże miasto przemysłowe zmieniła w sposób istotny strukturę przestrzenną obszaru. Można mówić już o stabilizacji formy morfologicznej układu osadniczego. Tym samym w latach 60. i 70. nastąpiło „przejście” z fazy urbanizacji do suburbanizacji pośredniej. Rozwijają się nie tylko miejscowości bezpośrednio stykające się z głównymi miastami, ale także miejscowości dalej położone. Podobnie jak w przypadku konurbacji katowickiej, po 1989 roku odnotowujemy tutaj ubytek zaludnienia, wynikający z jednej strony z niewielkiego ubytku naturalnego, zaś z drugiej strony z niedostatku czynników przyciągających migrantów.		Czynniki środowiskowe takie jak dobre warunki dla rolnictwa, obecność cieków i zbiorników wodnych, warunki topoklimatyczne, czy też usytuowanie na szlaku komunikacyjnym łączącym ziemie polskie i czeskie, sprzyjały osadnictwu. Już w średniowieczu nastąpiła lokalizacja [[Żory\|Żor]] i [[Rybnik\|Rybnika]], zaś nieco później [[Wodzisław Śląski\|Wodzisławia Śląskiego]] Odkrycie zasobów węgla kamiennego wzmocniło dotychczasowe procesy urbanizacyjne. Tym samym XIX wiek to przede wszystkim rozwój centralnej części formującej się [[Konurbacja rybnicka\|konurbacji]]. Ruchy migracyjne mają w dużej mierze charakter dośrodkowy. Lata 1850-1939 to z jednej strony kontynuacja procesów urbanizacyjnych, zaś z drugiej – wraz z poszerzaniem węglowych pól eksploatacyjnych – tworzenie przesłanek do wzmacniania wielkoprzestrzennego charakteru przemian. Lata 50. XX wieku to nowa jakość w dotychczasowym obrazie urbanizacji. Decyzja o przekształceniu [[Jastrzębie-Zdrój\|Jastrzębia-Zdroju]] z niewielkiego ośrodka sanatoryjnego w duże miasto przemysłowe zmieniła w sposób istotny strukturę przestrzenną obszaru. Można mówić już o stabilizacji formy morfologicznej układu osadniczego. Tym samym w latach 60. i 70. nastąpiło „przejście” z fazy urbanizacji do suburbanizacji pośredniej. Rozwijają się nie tylko miejscowości bezpośrednio stykające się z głównymi miastami, ale także miejscowości dalej położone. Podobnie jak w przypadku konurbacji katowickiej, po 1989 roku odnotowujemy tutaj ubytek zaludnienia, wynikający z jednej strony z niewielkiego ubytku naturalnego, zaś z drugiej strony z niedostatku czynników przyciągających migrantów.

	===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===		===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===

Garbaczm o 07:50, 1 lip 2015

2015-07-01T07:50:53Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:50, 1 lip 2015
Linia 11:		Linia 11:
	==Prawo renty gruntowej i budowlanej==		==Prawo renty gruntowej i budowlanej==

	Jak dowodził D. Ricardo - jeden z twórców nauk ekonomicznych początku XIX stulecia - dochody uzyskiwane z gospodarowania w rolnictwie są podwójnie zróżnicowane. Po pierwsze wynikają z uwarunkowań przyrodniczych (wysokość nad poziomem morza, określona klasa bonitacyjna gleby, klimat, itp.), zaś po drugie są konsekwencją wielkości nakładów pozwalających dodatkowo zwiększyć wielkość plonów w rolnictwie (melioracja, nawożenie, mechanizacja). Tym samym cena ziemi jest zróżnicowana przestrzennie, będąc pochodną czynnika środowiskowego, jak i dodatkowego wkładu kapitału. Idea owego zróżnicowania wartości ziemi została określona przez Autora mianem teorii renty gruntowej.		Jak dowodził D. Ricardo – jeden z twórców nauk ekonomicznych początku XIX stulecia – dochody uzyskiwane z gospodarowania w rolnictwie są podwójnie zróżnicowane. Po pierwsze wynikają z uwarunkowań przyrodniczych (wysokość nad poziomem morza, określona klasa bonitacyjna gleby, klimat, itp.), zaś po drugie są konsekwencją wielkości nakładów pozwalających dodatkowo zwiększyć wielkość plonów w rolnictwie (melioracja, nawożenie, mechanizacja). Tym samym cena ziemi jest zróżnicowana przestrzennie, będąc pochodną czynnika środowiskowego, jak i dodatkowego wkładu kapitału. Idea owego zróżnicowania wartości ziemi została określona przez Autora mianem teorii renty gruntowej.
	Różnicowanie się wartości ziemi dotyczy zarówno obszarów wiejskich, jak i miast. Wysokie zainwestowanie centrów powoduje, iż ceny działek w śródmieściu są wyraźnie wyższe w porównaniu z terenami podmiejskimi, gdzie dostęp do takich mediów technicznych jak woda, kanalizacja, elektryczność, itp. jest wyraźnie słabszy. Prawidłowość tę opisał w 1903 r. R.M. Hurt w postaci tzw. renty budowlanej. Cena ziemi – zdaniem Autora – zależy od odległości od śródmieścia, które odpowiada pojęciu rynku zbytu w teorii renty gruntowej. W miarę rozwoju gospodarczego miasta oraz wzrostu jego wielkości, tereny położone coraz dalej od centrum nabierają stopniowo wartości, doprowadzając do stałego wypierania funkcji rolniczej. Granicę między oddziaływaniem rynku terenów miejskich od terenów wiejskich wyznacza linia, na której ceny terenów ustalone przez rynek są do siebie zbliżone. Rozróżnienie renty budowlanej od renty gruntowej doprowadziło do odrębnego traktowania rynku terenów miejskich i rynku terenów wiejskich.		Różnicowanie się wartości ziemi dotyczy zarówno obszarów wiejskich, jak i miast. Wysokie zainwestowanie centrów powoduje, iż ceny działek w śródmieściu są wyraźnie wyższe w porównaniu z terenami podmiejskimi, gdzie dostęp do takich mediów technicznych jak woda, kanalizacja, elektryczność, itp. jest wyraźnie słabszy. Prawidłowość tę opisał w 1903 r. R.M. Hurt w postaci tzw. renty budowlanej. Cena ziemi – zdaniem Autora – zależy od odległości od śródmieścia, które odpowiada pojęciu rynku zbytu w teorii renty gruntowej. W miarę rozwoju gospodarczego miasta oraz wzrostu jego wielkości, tereny położone coraz dalej od centrum nabierają stopniowo wartości, doprowadzając do stałego wypierania funkcji rolniczej. Granicę między oddziaływaniem rynku terenów miejskich od terenów wiejskich wyznacza linia, na której ceny terenów ustalone przez rynek są do siebie zbliżone. Rozróżnienie renty budowlanej od renty gruntowej doprowadziło do odrębnego traktowania rynku terenów miejskich i rynku terenów wiejskich.
	Rozwój komunikacji publicznej w drugiej połowie XIX wieku na początku następnego stulecia zintensyfikował proces deglomeracji miast, zaś najbardziej znaną koncepcją próbującą wyjaśnić zachodzące zmiany jest teoria urbanizacji.		Rozwój komunikacji publicznej w drugiej połowie XIX wieku na początku następnego stulecia zintensyfikował proces deglomeracji miast, zaś najbardziej znaną koncepcją próbującą wyjaśnić zachodzące zmiany jest teoria urbanizacji.

← poprzednia wersja		Wersja z 10:00, 1 lip 2015
Linia 40:		Linia 40:
	===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===		===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===

	Do 1950 roku była przedzielona granicą, najpierw państwową, później wojewódzką. Zachodnia część miasta, tj. [[Bielsko]], uzyskało prawa miejskie już w drugiej połowie XVIII wieku, zaś wschodnia część dopiero w 1723 roku. Granicę między nimi stanowiła rzeka [[Biała]], która paradoksalnie obu częściom stwarzała warunki rozwoju gospodarczego (Bielsko – przemysł włókienniczy; [[Biała]] – tkactwo). W 1772 roku dotychczasowa granica państwowa między Austrią a Rzeczpospolitą przekształciła się w granicę wewnątrz austriacką – Biała weszła w skład austriackiej Galicji. W 1784 roku została zniesiona granica celna. Krótkim epizodem komplikującym tę sytuację było wcielenie Białej wraz z obszarem [[Księstwo oświęcimskie\|Księstwa oświęcimskiego]] do Związku Niemieckiego (1820-1850), co miało swój wcześniejszy odpowiednik w sytuacji [[Nowego Śląska~~\|Nowy Śląsk~~]] w latach 1795-1807, a wynikało z wzmocnienia militarnego Prus i poszerzenia roszczeń terytorialnych, na wschód w stosunku do uzyskanych terytoriów jeszcze w trakcie [[Wojny śląskie\|Wojen śląskich]] (połowa XVIII w). Prusy wraz z trzecim rozbiorem Polski wkraczają na obszary usytuowane na wschód od linii [[Przemsza\|Przemszy]] i [[Brynica\|Brynicy]], tworząc tzw. Nowy Śląsk. W 1850 roku Biała wraz z Małopolską wróciły do Austrii, zaś granica między Bielskiem a Białą ponownie przybrała status wewnątrz państwowej granicy administracyjnej. Dopiero w 1950 roku nastąpiło formalne połączenie obu organizmów w jedno miasto, a tym samym rozpoczął się proces odpowiedniego dostosowywania struktury przestrzenno-funkcjonalnej. Przejęcie w 1975 roku funkcji stolicy województwa sprzyjało rozwojowi zaludnienia, jak i gospodarki, zwłaszcza przemysłu samochodowego. Rozpoczął się proces suburbanizacji pośredniej, widoczny zwłaszcza w zachodniej części zaplecza miasta. Po 1989 roku tendencja ta została wzmocniona, zaś jedną z jej konsekwencji stanowi szybko rozwijające się [[Jaworze]].		Do 1950 roku była przedzielona granicą, najpierw państwową, później wojewódzką. Zachodnia część miasta, tj. [[Bielsko]], uzyskało prawa miejskie już w drugiej połowie XVIII wieku, zaś wschodnia część dopiero w 1723 roku. Granicę między nimi stanowiła rzeka [[Biała]], która paradoksalnie obu częściom stwarzała warunki rozwoju gospodarczego (Bielsko – przemysł włókienniczy; [[Biała]] – tkactwo). W 1772 roku dotychczasowa granica państwowa między Austrią a Rzeczpospolitą przekształciła się w granicę wewnątrz austriacką – Biała weszła w skład austriackiej Galicji. W 1784 roku została zniesiona granica celna. Krótkim epizodem komplikującym tę sytuację było wcielenie Białej wraz z obszarem [[Księstwo oświęcimskie\|Księstwa oświęcimskiego]] do Związku Niemieckiego (1820-1850), co miało swój wcześniejszy odpowiednik w sytuacji [[Nowy Śląsk\|Nowego Śląska]] w latach 1795-1807, a wynikało z wzmocnienia militarnego Prus i poszerzenia roszczeń terytorialnych, na wschód w stosunku do uzyskanych terytoriów jeszcze w trakcie [[Wojny śląskie\|Wojen śląskich]] (połowa XVIII w). Prusy wraz z trzecim rozbiorem Polski wkraczają na obszary usytuowane na wschód od linii [[Przemsza\|Przemszy]] i [[Brynica\|Brynicy]], tworząc tzw. Nowy Śląsk. W 1850 roku Biała wraz z Małopolską wróciły do Austrii, zaś granica między Bielskiem a Białą ponownie przybrała status wewnątrz państwowej granicy administracyjnej. Dopiero w 1950 roku nastąpiło formalne połączenie obu organizmów w jedno miasto, a tym samym rozpoczął się proces odpowiedniego dostosowywania struktury przestrzenno-funkcjonalnej. Przejęcie w 1975 roku funkcji stolicy województwa sprzyjało rozwojowi zaludnienia, jak i gospodarki, zwłaszcza przemysłu samochodowego. Rozpoczął się proces suburbanizacji pośredniej, widoczny zwłaszcza w zachodniej części zaplecza miasta. Po 1989 roku tendencja ta została wzmocniona, zaś jedną z jej konsekwencji stanowi szybko rozwijające się [[Jaworze]].

	===[[Aglomeracja częstochowska\|Aglomeracja Częstochowy]]===		===[[Aglomeracja częstochowska\|Aglomeracja Częstochowy]]===

← poprzednia wersja		Wersja z 10:00, 1 lip 2015
Linia 40:		Linia 40:
	===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===		===[[Aglomeracja bielska\|Aglomeracja Bielska-Białej]]===

	Do 1950 roku była przedzielona granicą, najpierw państwową, później wojewódzką. Zachodnia część miasta, tj. [[Bielsko]], uzyskało prawa miejskie już w drugiej połowie XVIII wieku, zaś wschodnia część dopiero w 1723 roku. Granicę między nimi stanowiła rzeka [[Biała]], która paradoksalnie obu częściom stwarzała warunki rozwoju gospodarczego (Bielsko – przemysł włókienniczy; [[Biała]] – tkactwo). W 1772 roku dotychczasowa granica państwowa między Austrią a Rzeczpospolitą przekształciła się w granicę wewnątrz austriacką – Biała weszła w skład austriackiej Galicji. W 1784 roku została zniesiona granica celna. Krótkim epizodem komplikującym tę sytuację było wcielenie Białej wraz z obszarem [[Księstwo oświęcimskie\|Księstwa oświęcimskiego]] do Związku Niemieckiego (1820-1850), co miało swój wcześniejszy odpowiednik w ~~konurbacji katowickiej (~~[[Nowy Śląsk]] w ~~lata~~ 1795-1807), a wynikało z wzmocnienia militarnego Prus i poszerzenia roszczeń terytorialnych, na wschód w stosunku do uzyskanych terytoriów jeszcze w trakcie [[Wojny śląskie\|Wojen śląskich]] (połowa XVIII w). Prusy wraz z trzecim rozbiorem Polski wkraczają na obszary usytuowane na wschód od linii [[Przemsza\|Przemszy]] i [[Brynica\|Brynicy]], tworząc tzw. Nowy Śląsk. W 1850 roku Biała wraz z Małopolską wróciły do Austrii, zaś granica między Bielskiem a Białą ponownie przybrała status wewnątrz państwowej granicy administracyjnej. Dopiero w 1950 roku nastąpiło formalne połączenie obu organizmów w jedno miasto, a tym samym rozpoczął się proces odpowiedniego dostosowywania struktury przestrzenno-funkcjonalnej. Przejęcie w 1975 roku funkcji stolicy województwa sprzyjało rozwojowi zaludnienia, jak i gospodarki, zwłaszcza przemysłu samochodowego. Rozpoczął się proces suburbanizacji pośredniej, widoczny zwłaszcza w zachodniej części zaplecza miasta. Po 1989 roku tendencja ta została wzmocniona, zaś jedną z jej konsekwencji stanowi szybko rozwijające się [[Jaworze]].		Do 1950 roku była przedzielona granicą, najpierw państwową, później wojewódzką. Zachodnia część miasta, tj. [[Bielsko]], uzyskało prawa miejskie już w drugiej połowie XVIII wieku, zaś wschodnia część dopiero w 1723 roku. Granicę między nimi stanowiła rzeka [[Biała]], która paradoksalnie obu częściom stwarzała warunki rozwoju gospodarczego (Bielsko – przemysł włókienniczy; [[Biała]] – tkactwo). W 1772 roku dotychczasowa granica państwowa między Austrią a Rzeczpospolitą przekształciła się w granicę wewnątrz austriacką – Biała weszła w skład austriackiej Galicji. W 1784 roku została zniesiona granica celna. Krótkim epizodem komplikującym tę sytuację było wcielenie Białej wraz z obszarem [[Księstwo oświęcimskie\|Księstwa oświęcimskiego]] do Związku Niemieckiego (1820-1850), co miało swój wcześniejszy odpowiednik w sytuacji [[Nowego Śląska\|Nowy Śląsk]] w latach 1795-1807, a wynikało z wzmocnienia militarnego Prus i poszerzenia roszczeń terytorialnych, na wschód w stosunku do uzyskanych terytoriów jeszcze w trakcie [[Wojny śląskie\|Wojen śląskich]] (połowa XVIII w). Prusy wraz z trzecim rozbiorem Polski wkraczają na obszary usytuowane na wschód od linii [[Przemsza\|Przemszy]] i [[Brynica\|Brynicy]], tworząc tzw. Nowy Śląsk. W 1850 roku Biała wraz z Małopolską wróciły do Austrii, zaś granica między Bielskiem a Białą ponownie przybrała status wewnątrz państwowej granicy administracyjnej. Dopiero w 1950 roku nastąpiło formalne połączenie obu organizmów w jedno miasto, a tym samym rozpoczął się proces odpowiedniego dostosowywania struktury przestrzenno-funkcjonalnej. Przejęcie w 1975 roku funkcji stolicy województwa sprzyjało rozwojowi zaludnienia, jak i gospodarki, zwłaszcza przemysłu samochodowego. Rozpoczął się proces suburbanizacji pośredniej, widoczny zwłaszcza w zachodniej części zaplecza miasta. Po 1989 roku tendencja ta została wzmocniona, zaś jedną z jej konsekwencji stanowi szybko rozwijające się [[Jaworze]].

	===[[Aglomeracja częstochowska\|Aglomeracja Częstochowy]]===		===[[Aglomeracja częstochowska\|Aglomeracja Częstochowy]]===