Bytomskie Państwo Stanowe - Historia wersji

Praktykant o 08:57, 15 sty 2019

2019-01-15T08:57:36Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:57, 15 sty 2019
Linia 3:		Linia 3:
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	(ang. State Country Bytom (Beuthen), niem. Standesherrschaft Beuthen)		(ang. State Country Bytom (Beuthen), niem. Standesherrschaft Beuthen)

	Autor:[[dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki]]		Autor:[[dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Praktykant o 08:57, 15 sty 2019

2019-01-15T08:57:23Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:57, 15 sty 2019
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
			(ang. State Country Bytom (Beuthen), niem. Standesherrschaft Beuthen)
	Autor:[[dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki]]		Autor:[[dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 11:32, 9 mar 2016

2016-03-09T11:32:09Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:32, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor:[[dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki]]		Autor:[[dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm: /* Źródła on-line */

2015-08-25T12:13:08Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 14:13, 25 sie 2015
Linia 98:		Linia 98:
	ŚBC: [http://www.sbc.org.pl/publication/54005 Eliasz Andrzej hrabia Henckel von Donnersmarck, właściciel bogumińskiego państwa stanowego upoważnia 13.02.1669 r. Friedricha Webersky'ego do reprezentowania go w sprawie sporu granicznego ];		ŚBC: [http://www.sbc.org.pl/publication/54005 Eliasz Andrzej hrabia Henckel von Donnersmarck, właściciel bogumińskiego państwa stanowego upoważnia 13.02.1669 r. Friedricha Webersky'ego do reprezentowania go w sprawie sporu granicznego ];

	[http://www.sbc.org.pl/publication/974 Chronik der Stadt Beuthen in Ober-Schlesien, Beuthen 1863~~];[http://www.sbc.org.pl/publication/23517 Schlesien. Eine Schilderung des Schlesierlandes von Dr. Franz Schroller, Bd. 3, Glogau 1849-~~];		[http://www.sbc.org.pl/publication/974 Chronik der Stadt Beuthen in Ober-Schlesien, Beuthen 1863];

			[http://www.sbc.org.pl/publication/23517 Schlesien. Eine Schilderung des Schlesierlandes von Dr. Franz Schroller, Bd. 3, Glogau 1849-];

	[http://www.sbc.org.pl/publication/9870 Der Kreis Beuthen in Oberschlesien mit besonderer Berücksichitgung der durch Bergbau und Hüttenbetrieb in ihm hervogerufenen eigenthümlichen Arbeiter - und Gemeinde-Verhältnisse, Breslau 1860]		[http://www.sbc.org.pl/publication/9870 Der Kreis Beuthen in Oberschlesien mit besonderer Berücksichitgung der durch Bergbau und Hüttenbetrieb in ihm hervogerufenen eigenthümlichen Arbeiter - und Gemeinde-Verhältnisse, Breslau 1860]

Garbaczm: /* Źródła on-line */

2015-08-25T12:12:45Z

Źródła on-line

← poprzednia wersja		Wersja z 14:12, 25 sie 2015
Linia 96:		Linia 96:
	==Źródła on-line==		==Źródła on-line==

	ŚBC: [http://www.sbc.org.pl/publication/54005 Eliasz Andrzej hrabia Henckel von Donnersmarck, właściciel bogumińskiego państwa stanowego upoważnia 13.02.1669 r. Friedricha Webersky'ego do reprezentowania go w sprawie sporu granicznego ]; [http://www.sbc.org.pl/publication/974 Chronik der Stadt Beuthen in Ober-Schlesien, Beuthen 1863];[http://www.sbc.org.pl/publication/23517 Schlesien. Eine Schilderung des Schlesierlandes von Dr. Franz Schroller, Bd. 3, Glogau 1849-]; [http://www.sbc.org.pl/publication/9870 Der Kreis Beuthen in Oberschlesien mit besonderer Berücksichitgung der durch Bergbau und Hüttenbetrieb in ihm hervogerufenen eigenthümlichen Arbeiter - und Gemeinde-Verhältnisse, Breslau 1860]		ŚBC: [http://www.sbc.org.pl/publication/54005 Eliasz Andrzej hrabia Henckel von Donnersmarck, właściciel bogumińskiego państwa stanowego upoważnia 13.02.1669 r. Friedricha Webersky'ego do reprezentowania go w sprawie sporu granicznego ];

			[http://www.sbc.org.pl/publication/974 Chronik der Stadt Beuthen in Ober-Schlesien, Beuthen 1863];[http://www.sbc.org.pl/publication/23517 Schlesien. Eine Schilderung des Schlesierlandes von Dr. Franz Schroller, Bd. 3, Glogau 1849-];


			[http://www.sbc.org.pl/publication/9870 Der Kreis Beuthen in Oberschlesien mit besonderer Berücksichitgung der durch Bergbau und Hüttenbetrieb in ihm hervogerufenen eigenthümlichen Arbeiter - und Gemeinde-Verhältnisse, Breslau 1860]

	OPC: [http://obc.opole.pl/dlibra/doccontent?id=1059&from=FBC Geographische naturhistorische und technologische Beschreibung des souverainen Herzogthums Schlesien. Tl.8. Die Fürstenthümer Pless, Oppeln, der Leobschützer Kreis und die freie Standesherrschaft Beuthen]		OPC: [http://obc.opole.pl/dlibra/doccontent?id=1059&from=FBC Geographische naturhistorische und technologische Beschreibung des souverainen Herzogthums Schlesien. Tl.8. Die Fürstenthümer Pless, Oppeln, der Leobschützer Kreis und die freie Standesherrschaft Beuthen]

Garbaczm o 11:24, 21 maj 2015

2015-05-21T11:24:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:24, 21 maj 2015
Linia 26:		Linia 26:
	W 1701 roku cesarz Leopold I Habsburg postanowił, że godność wolnego pana stanowego będzie dziedziczona na zasadzie primogenitury przez potomków Leona Ferdynanda, pod warunkiem wyznawania przez nich wiary katolickiej. Po wygaśnięciu tej linii Hencklów do dziedziczenia miano dopuścić kuzynów z linii tarnogórskiej, ale też pod warunkiem przejścia na katolicyzm.		W 1701 roku cesarz Leopold I Habsburg postanowił, że godność wolnego pana stanowego będzie dziedziczona na zasadzie primogenitury przez potomków Leona Ferdynanda, pod warunkiem wyznawania przez nich wiary katolickiej. Po wygaśnięciu tej linii Hencklów do dziedziczenia miano dopuścić kuzynów z linii tarnogórskiej, ale też pod warunkiem przejścia na katolicyzm.

	W połowie XVIII wieku Śląsk, w tym bytomskie państwo stanowe, znalazł się w granicach królestwa pruskiego. W 1748 roku król pruski wydał edykt na mocy którego godność bytomskiego wolnego pana stanowego miała przypadać zawsze seniorowi rodu. Uprawnienia panów stanowych były stopniowo ograniczane na rzecz mianowanych przez królów pruskich urzędników, np. starostów ([[~~landrat~~\|landratów]]). Uprawnienia te znacząco zostały ograniczone w czasie [[wojny napoleońskie\|wojen napoleońskich]], w wyniku [[Reformy Steina-Hardenberga\|reform Steina-Hardenberga]]. Ostatecznie dawne prawa feudalne zostały zniesione w czasie rewolucji [[Wiosna Ludów\|Wiosny Ludów]] (1848-1849). Henckel von Donnersmarckom pozostał tytuł wolnych panów stanowych Bytomia, dziedziczony formalnie do dziś na zasadzie senioratu, według edyktu królewskiego z 1748 roku.		W połowie XVIII wieku Śląsk, w tym bytomskie państwo stanowe, znalazł się w granicach królestwa pruskiego. W 1748 roku król pruski wydał edykt na mocy którego godność bytomskiego wolnego pana stanowego miała przypadać zawsze seniorowi rodu. Uprawnienia panów stanowych były stopniowo ograniczane na rzecz mianowanych przez królów pruskich urzędników, np. starostów ([[Landraci (Górny Śląsk)\|landratów]]). Uprawnienia te znacząco zostały ograniczone w czasie [[wojny napoleońskie\|wojen napoleońskich]], w wyniku [[Reformy Steina-Hardenberga\|reform Steina-Hardenberga]]. Ostatecznie dawne prawa feudalne zostały zniesione w czasie rewolucji [[Wiosna Ludów\|Wiosny Ludów]] (1848-1849). Henckel von Donnersmarckom pozostał tytuł wolnych panów stanowych Bytomia, dziedziczony formalnie do dziś na zasadzie senioratu, według edyktu królewskiego z 1748 roku.

	==Podziały terytorialne==		==Podziały terytorialne==

Garbaczm o 08:45, 21 maj 2015

2015-05-21T08:45:45Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:45, 21 maj 2015
Linia 19:		Linia 19:

	Początków zmiany statusu średniowiecznego księstwa bytomskiego można już upatrywać w momencie sprzedaży Bytomia i okolicznych ziem przez króla [[Maciej Korwin\|Macieja Korwina]] w 1477 roku. Janowi z Żerotina. Rycerz ten nie wywodził się z żadnej dynastii wcześniej lub później władającej ziemiami [[księstwa śląskie\|śląskich księstw]], nie używał tytułu księcia, tylko pana Bytomia. W 1498 roku ziemię bytomską kupił książę [[Jan II Dobry]] i przyłączył do [[Księstwo opolskie\|Księstwo opolsko]]-[[Księstwo raciborskie\|raciboskie]]. W 1526 roku otrzymał je jego spadkobierca książę karniowski [[Jerzy von Ansbach Hohenzollern\|Jerzy von Ansbach z rodu Hohenzollernów]]. W 1528 roku nowy król czeski [[Ferdynand I Habsburg]] doprowadził do unieważnienia traktatów Jerzego z Janem II, ale wobec ciągłych kłopotów finansowych trzy lata później zgodził się na przejęcie ziem księstwa opolsko-raciborskiego i państwa bytomskiego w zastaw za pożyczki, jakie wcześniej uzyskał od Jerzego.		Początków zmiany statusu średniowiecznego księstwa bytomskiego można już upatrywać w momencie sprzedaży Bytomia i okolicznych ziem przez króla [[Maciej Korwin\|Macieja Korwina]] w 1477 roku. Janowi z Żerotina. Rycerz ten nie wywodził się z żadnej dynastii wcześniej lub później władającej ziemiami [[księstwa śląskie\|śląskich księstw]], nie używał tytułu księcia, tylko pana Bytomia. W 1498 roku ziemię bytomską kupił książę [[Jan II Dobry]] i przyłączył do [[Księstwo opolskie\|Księstwo opolsko]]-[[Księstwo raciborskie\|raciboskie]]. W 1526 roku otrzymał je jego spadkobierca książę karniowski [[Jerzy von Ansbach Hohenzollern\|Jerzy von Ansbach z rodu Hohenzollernów]]. W 1528 roku nowy król czeski [[Ferdynand I Habsburg]] doprowadził do unieważnienia traktatów Jerzego z Janem II, ale wobec ciągłych kłopotów finansowych trzy lata później zgodził się na przejęcie ziem księstwa opolsko-raciborskiego i państwa bytomskiego w zastaw za pożyczki, jakie wcześniej uzyskał od Jerzego.
	W 1618 roku książę karniowski [[Jan Jerzy Hohenzollern]] został skazany na oddanie ziem bytomskiego i ~~[[Bogumińskie Państwo Stanowe\|~~bogumińskiego państwa stanowego]] [[Habsburgowie\|Habsburgom]]. Ci ostatni jednak mieli zwrócić sumy zastawne. Trzy lata później, po przegranej w pierwszym etapie wojny trzydziestoletniej, książę Jan Jerzy, który stanął na czele buntu stanów śląskich przeciwko Habsburgom, został skazany na banicję, a jego ziemie uległy konfiskacie.		W 1618 roku książę karniowski [[Jan Jerzy Hohenzollern]] został skazany na oddanie ziem bytomskiego i bogumińskiego państwa stanowego [[Habsburgowie\|Habsburgom]]. Ci ostatni jednak mieli zwrócić sumy zastawne. Trzy lata później, po przegranej w pierwszym etapie wojny trzydziestoletniej, książę Jan Jerzy, który stanął na czele buntu stanów śląskich przeciwko Habsburgom, został skazany na banicję, a jego ziemie uległy konfiskacie.

	W 1623 roku bytomskie państwo stanowe otrzymał w zastaw za udzielone kredyty Łazarz I Henckel von Donnersmarck (Starszy). Jego syn [[Łazarz II Henckel von Donnersmarck\|Łazarz II]] w 1629 roku, za niespłacone wcześniej sumy oraz za nowe kredyty o łącznej wartości ponad 367 tys. guldenów, otrzymał prawa dziedziczne i zwierzchnie do bytomskiego oraz bogumińskiego państwa stanowego wraz z miastami Bytomiem i [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskimi Górami]] <ref>Codex Diplomaticus Silesiae, Bd 21, Schlesiens Bergbau und Hüttenwesen, Urkunden und Akten (1529-1740), hrsg. Konrad Wutke, Breslau 1901, s. 178-185, nr 848-855 (tamże, s. 185, nr 855, wymieniona dokładnie suma zapłaty: 367 765 guldenów 27 krojców)</ref>. Państwa stanowe były "…na podstawie specjalnych przywilejów wyłączone z ogólnej administracji i jurysdykcji, (…) [a ich] właściciele podlegali bezpośrednio cesarzowi, z pominięciem książąt i starostów. Wolni panowie stanowi mieli swe sądowe forum tylko przed panującym lub przed praską izbą apelacyjną i zasiadali w sejmie śląskim w kurii książęcej. Od sytuacji książąt różniło ich w sejmie jedynie to, że posiadali oni wszyscy łącznie jeden głos (wotum), gdy tymczasem każdy z książąt rozporządzał własnym odrębnym głosem…"<ref>Historia Śląska, t. I, do roku 1763, pod red. K. Maleczyńskiego, cz. III, od końca XVI w. do 1763, pr. zb., Wrocław Warszawa Kraków 1963, s. 472</ref>.		W 1623 roku bytomskie państwo stanowe otrzymał w zastaw za udzielone kredyty Łazarz I Henckel von Donnersmarck (Starszy). Jego syn [[Łazarz II Henckel von Donnersmarck\|Łazarz II]] w 1629 roku, za niespłacone wcześniej sumy oraz za nowe kredyty o łącznej wartości ponad 367 tys. guldenów, otrzymał prawa dziedziczne i zwierzchnie do bytomskiego oraz bogumińskiego państwa stanowego wraz z miastami Bytomiem i [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskimi Górami]] <ref>Codex Diplomaticus Silesiae, Bd 21, Schlesiens Bergbau und Hüttenwesen, Urkunden und Akten (1529-1740), hrsg. Konrad Wutke, Breslau 1901, s. 178-185, nr 848-855 (tamże, s. 185, nr 855, wymieniona dokładnie suma zapłaty: 367 765 guldenów 27 krojców)</ref>. Państwa stanowe były "…na podstawie specjalnych przywilejów wyłączone z ogólnej administracji i jurysdykcji, (…) [a ich] właściciele podlegali bezpośrednio cesarzowi, z pominięciem książąt i starostów. Wolni panowie stanowi mieli swe sądowe forum tylko przed panującym lub przed praską izbą apelacyjną i zasiadali w sejmie śląskim w kurii książęcej. Od sytuacji książąt różniło ich w sejmie jedynie to, że posiadali oni wszyscy łącznie jeden głos (wotum), gdy tymczasem każdy z książąt rozporządzał własnym odrębnym głosem…"<ref>Historia Śląska, t. I, do roku 1763, pod red. K. Maleczyńskiego, cz. III, od końca XVI w. do 1763, pr. zb., Wrocław Warszawa Kraków 1963, s. 472</ref>.

Ania o 07:19, 24 kwi 2015

2015-04-24T07:19:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:19, 24 kwi 2015
Linia 11:		Linia 11:
	[[Plik:Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Slaskich.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich. Po II wojnie światowej pałac został przejęty przez kopalnię "Siemianowice", przez jakiś czas mieściły się w nim: szkoła górnicza, przedszkole oraz mieszkania, jednak obiekt ulegał coraz większej dewastacji i niszczeje do dziś, czekając na odrestaurowanie.]]		[[Plik:Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Slaskich.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich. Po II wojnie światowej pałac został przejęty przez kopalnię "Siemianowice", przez jakiś czas mieściły się w nim: szkoła górnicza, przedszkole oraz mieszkania, jednak obiekt ulegał coraz większej dewastacji i niszczeje do dziś, czekając na odrestaurowanie.]]
	[[Plik:Świerklaniec Nowy pałac w stylu wersalskim.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Nowy pałac linii świerklaniecko-tarnogróskiej Henckel von Donnersmarck. Wybudowany w latach 1868-1875/76 niedaleko starego zamku, pałac był reprezentacyjną siedzibą rodu, nawiązywał stylem do Wersalu. Pałac spłonął w 1945 roku.]]		[[Plik:Świerklaniec Nowy pałac w stylu wersalskim.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Nowy pałac linii świerklaniecko-tarnogróskiej Henckel von Donnersmarck. Wybudowany w latach 1868-1875/76 niedaleko starego zamku, pałac był reprezentacyjną siedzibą rodu, nawiązywał stylem do Wersalu. Pałac spłonął w 1945 roku.]]
			[[Plik:Świerklaniec stary pałac.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Stary pałac linii świerklaniecko-tarnogróskiej Henckel von Donnersmarck, hrabia Guido przebudował zamek w połowie XIX wieku w stylu neogotyckim "Tudorów", co miało decydujące znaczenie dla jego kształtu. Zamek spłonął w 1945 roku.]]

Ania o 07:10, 24 kwi 2015

2015-04-24T07:10:50Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:10, 24 kwi 2015
Linia 4:		Linia 4:
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]

	[[Plik:Wolne Państwo Stanowe Bytom.png\|400px\|thumb\|raight\|Opis geograficzny, administracyjny i technologiczny [http://obc.opole.pl/dlibra/doccontent?id=1059&from=FBC Bytomskiego Wolnego Państwa Stanowego]]]		[[Plik:Wolne Państwo Stanowe Bytom.png\|400px\|thumb\|raight\|Opis geograficzny, administracyjny i technologiczny [http://obc.opole.pl/dlibra/doccontent?id=1059&from=FBC Bytomskiego Wolnego Państwa Stanowego]]
	~~W historiografii pojęcie bytomskiego państwa stanowego wiążę się przede wszystkim z kompleksem ziem znajdujących się pod rządami potomków~~ [[~~Łazarz I~~ Henckel von ~~Donnersmarck\|Łazarza~~ I Henckel von Donnersmarck ~~zwanego Starszym]]~~. ~~Ten bogaty kupiec~~ i ~~bankier wywodzący się ze Spisza (tzw~~. ~~Górne Węgry, w graniach Królestwa Węgier~~, obecnie ~~polsko~~-~~słowackie pogranicze) posiadał węgierskie szlachectwo~~. ~~W 1623 roku,~~ w ~~czasie toczącej~~ się w ~~Europie Środkowej~~ [[~~wojna trzydziestoletnia~~\|~~wojny trzydziestoletniej]] otrzymał ziemie bytomskiego państwa stanowego~~. ~~Potem Bytomskie państwo stanowe znajdowało się pod rządami dwóch~~ linii ~~rodu [[~~Henckel von ~~Donnersmarck]]~~ - ~~bytomskiej i tarnogórskiej~~. ~~W 1697 roku hrabia [[Leon Ferdynand von Donnersmarck\|Leon Ferdynand~~]] z [[~~Bytom~~\|~~Bytomia]] wyniesiony~~ został do ~~godności [[Wolny Pan Stanowy\|wolnego pana stanowego~~]]~~. Po~~ [[~~Wojny śląskie~~\|~~wojnach śląskich]] Bytomskie państwo stanowe znalazło się~~ w ~~granicach Królestwa Pruskiego. Od 1740 roku tytuł wolnego pana stanowego~~ był ~~dziedziczony na zasadzie senioratu~~, ~~panowie stanowi w Królestwie Pruskim stopniowo tracili zaś na rzecz urzędników królewskich swe uprawnienia~~. ~~Ostatecznie instytucja panów stanowych straciła prawa feudalne~~ w ~~połowie XIX wieku. Od 2008~~ roku ~~tytularnym 21~~. ~~wolnym panem stanowym Bytomia jest hrabia [[Petrus Henckel von Donnersmarck~~]] ~~(ur. 1933).~~		[[Plik:Wolne Państwo stanowe Bytom.png\|400px\|thumb\|raight\|Plan miasta Bytomia\|Wolne państwo stanowe Bytom wg mapy z tzw. Atlasu Hommana z 1752 roku]]
			[[Plik:Bytom mapa3.png\|400px\|thumb\|raight\|Plan miasta Bytomia]]
			[[Plik:Karłuszowiec.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pierwsza rezydencja bytomskiej linii Henckel von Donnersmarcków. Pałac był jednocześnie siedzibą zarządu majątku. W połowie XIX wieku budynek przebudowano w stylu klasycystycznym, po I wojnie światowej mieściła się w nim dyrekcja spółki "The Henckel von Donnersmarck Beuthen Estates Limited", po II wojnie światowej budynek przysposobiono na potrzeby Szkoły Górniczej, jej miejsce w latach 50. i 60. zajął Zespół Szkół Odzieżowych, obecnie jest to Zespół Szkół Artystyczno-Projektowych. Również pozostałe zabudowania zostały po II wojnie światowej zagospodarowane: w willi administratora mieści się przedszkole, a w budynkach północnych zakład pulmonologii.]]
			[[Plik:Dawny Pałac Mieroszewskich. Wschodnie skrzydło pałacu.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich, widok na najstarszą cześć pałacu, wschodnie skrzydło utrzymane w stylu barokowym. Łazarz III wybrał pałac na siedzibę linii bytomsko-siemianowickiej rodziny Henckel von Donnresmarck. Budynki były kilkakrotnie przebudowane, młodsze skrzydła południowe (dziś już rozebrane) i południowo-zachodnie prezentowały styl klasycystyczny.]]
			[[Plik:Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Slaskich.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich. Po II wojnie światowej pałac został przejęty przez kopalnię "Siemianowice", przez jakiś czas mieściły się w nim: szkoła górnicza, przedszkole oraz mieszkania, jednak obiekt ulegał coraz większej dewastacji i niszczeje do dziś, czekając na odrestaurowanie.]]
			[[Plik:Świerklaniec Nowy pałac w stylu wersalskim.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Nowy pałac linii świerklaniecko-tarnogróskiej Henckel von Donnersmarck. Wybudowany w latach 1868-1875/76 niedaleko starego zamku, pałac był reprezentacyjną siedzibą rodu, nawiązywał stylem do Wersalu. Pałac spłonął w 1945 roku.]]

	~~[[Plik:Wolne Państwo stanowe Bytom.png\|400px\|thumb\|raight\|Plan miasta Bytomia\|Wolne państwo stanowe Bytom wg mapy z tzw. Atlasu Hommana z 1752 roku]]~~

	[[~~Plik:Bytom mapa3~~.~~png~~\|~~400px~~\|~~thumb~~\|~~raight~~\|~~Plan miasta~~ Bytomia]]		W historiografii pojęcie bytomskiego państwa stanowego wiążę się przede wszystkim z kompleksem ziem znajdujących się pod rządami potomków [[Łazarz I Henckel von Donnersmarck\|Łazarza I Henckel von Donnersmarck zwanego Starszym]]. Ten bogaty kupiec i bankier wywodzący się ze Spisza (tzw. Górne Węgry, w graniach Królestwa Węgier, obecnie polsko-słowackie pogranicze) posiadał węgierskie szlachectwo. W 1623 roku, w czasie toczącej się w Europie Środkowej [[wojna trzydziestoletnia\|wojny trzydziestoletniej]] otrzymał ziemie bytomskiego państwa stanowego. Potem Bytomskie państwo stanowe znajdowało się pod rządami dwóch linii rodu [[Henckel von Donnersmarck]] - bytomskiej i tarnogórskiej. W 1697 roku hrabia [[Leon Ferdynand von Donnersmarck\|Leon Ferdynand]] z [[Bytom\|Bytomia]] wyniesiony został do godności [[Wolny Pan Stanowy\|wolnego pana stanowego]]. Po [[Wojny śląskie\|wojnach śląskich]] Bytomskie państwo stanowe znalazło się w granicach Królestwa Pruskiego. Od 1740 roku tytuł wolnego pana stanowego był dziedziczony na zasadzie senioratu, panowie stanowi w Królestwie Pruskim stopniowo tracili zaś na rzecz urzędników królewskich swe uprawnienia. Ostatecznie instytucja panów stanowych straciła prawa feudalne w połowie XIX wieku. Od 2008 roku tytularnym 21. wolnym panem stanowym Bytomia jest hrabia [[Petrus Henckel von Donnersmarck]] (ur. 1933).

	==Właściciele==		==Właściciele==

Ania: /* Panowie stanowi Bytomia, Tarnowskich Gór i wolni panowie stanowi Bytomia */

2015-04-24T07:10:12Z

Panowie stanowi Bytomia, Tarnowskich Gór i wolni panowie stanowi Bytomia

← poprzednia wersja		Wersja z 09:10, 24 kwi 2015
Linia 34:		Linia 34:

	==Panowie stanowi Bytomia, Tarnowskich Gór i wolni panowie stanowi Bytomia==		==Panowie stanowi Bytomia, Tarnowskich Gór i wolni panowie stanowi Bytomia==
	[[Plik:Karłuszowiec.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pierwsza rezydencja bytomskiej linii Henckel von Donnersmarcków. Pałac był jednocześnie siedzibą zarządu majątku. W połowie XIX wieku budynek przebudowano w stylu klasycystycznym, po I wojnie światowej mieściła się w nim dyrekcja spółki "The Henckel von Donnersmarck Beuthen Estates Limited", po II wojnie światowej budynek przysposobiono na potrzeby Szkoły Górniczej, jej miejsce w latach 50. i 60. zajął Zespół Szkół Odzieżowych, obecnie jest to Zespół Szkół Artystyczno-Projektowych. Również pozostałe zabudowania zostały po II wojnie światowej zagospodarowane: w willi administratora mieści się przedszkole, a w budynkach północnych zakład pulmonologii.]]
	[[Plik:Dawny Pałac Mieroszewskich. Wschodnie skrzydło pałacu.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich, widok na najstarszą cześć pałacu, wschodnie skrzydło utrzymane w stylu barokowym. Łazarz III wybrał pałac na siedzibę linii bytomsko-siemianowickiej rodziny Henckel von Donnresmarck. Budynki były kilkakrotnie przebudowane, młodsze skrzydła południowe (dziś już rozebrane) i południowo-zachodnie prezentowały styl klasycystyczny.]]
	[[Plik:Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Slaskich.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich. Po II wojnie światowej pałac został przejęty przez kopalnię "Siemianowice", przez jakiś czas mieściły się w nim: szkoła górnicza, przedszkole oraz mieszkania, jednak obiekt ulegał coraz większej dewastacji i niszczeje do dziś, czekając na odrestaurowanie.]]
	[[Plik:Plik:Świerklaniec Nowy pałac w stylu wersalskim.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Nowy pałac linii świerklaniecko-tarnogróskiej Henckel von Donnersmarck. Wybudowany w latach 1868-1875/76 niedaleko starego zamku, pałac był reprezentacyjną siedzibą rodu, nawiązywał stylem do Wersalu. Pałac spłonął w 1945 roku.]]
	===Panowie Bytomia===		===Panowie Bytomia===

← poprzednia wersja		Wersja z 10:45, 21 maj 2015
Linia 19:		Linia 19:

	Początków zmiany statusu średniowiecznego księstwa bytomskiego można już upatrywać w momencie sprzedaży Bytomia i okolicznych ziem przez króla [[Maciej Korwin\|Macieja Korwina]] w 1477 roku. Janowi z Żerotina. Rycerz ten nie wywodził się z żadnej dynastii wcześniej lub później władającej ziemiami [[księstwa śląskie\|śląskich księstw]], nie używał tytułu księcia, tylko pana Bytomia. W 1498 roku ziemię bytomską kupił książę [[Jan II Dobry]] i przyłączył do [[Księstwo opolskie\|Księstwo opolsko]]-[[Księstwo raciborskie\|raciboskie]]. W 1526 roku otrzymał je jego spadkobierca książę karniowski [[Jerzy von Ansbach Hohenzollern\|Jerzy von Ansbach z rodu Hohenzollernów]]. W 1528 roku nowy król czeski [[Ferdynand I Habsburg]] doprowadził do unieważnienia traktatów Jerzego z Janem II, ale wobec ciągłych kłopotów finansowych trzy lata później zgodził się na przejęcie ziem księstwa opolsko-raciborskiego i państwa bytomskiego w zastaw za pożyczki, jakie wcześniej uzyskał od Jerzego.		Początków zmiany statusu średniowiecznego księstwa bytomskiego można już upatrywać w momencie sprzedaży Bytomia i okolicznych ziem przez króla [[Maciej Korwin\|Macieja Korwina]] w 1477 roku. Janowi z Żerotina. Rycerz ten nie wywodził się z żadnej dynastii wcześniej lub później władającej ziemiami [[księstwa śląskie\|śląskich księstw]], nie używał tytułu księcia, tylko pana Bytomia. W 1498 roku ziemię bytomską kupił książę [[Jan II Dobry]] i przyłączył do [[Księstwo opolskie\|Księstwo opolsko]]-[[Księstwo raciborskie\|raciboskie]]. W 1526 roku otrzymał je jego spadkobierca książę karniowski [[Jerzy von Ansbach Hohenzollern\|Jerzy von Ansbach z rodu Hohenzollernów]]. W 1528 roku nowy król czeski [[Ferdynand I Habsburg]] doprowadził do unieważnienia traktatów Jerzego z Janem II, ale wobec ciągłych kłopotów finansowych trzy lata później zgodził się na przejęcie ziem księstwa opolsko-raciborskiego i państwa bytomskiego w zastaw za pożyczki, jakie wcześniej uzyskał od Jerzego.
	W 1618 roku książę karniowski [[Jan Jerzy Hohenzollern]] został skazany na oddanie ziem bytomskiego i ~~[[Bogumińskie Państwo Stanowe\|~~bogumińskiego państwa stanowego]] [[Habsburgowie\|Habsburgom]]. Ci ostatni jednak mieli zwrócić sumy zastawne. Trzy lata później, po przegranej w pierwszym etapie wojny trzydziestoletniej, książę Jan Jerzy, który stanął na czele buntu stanów śląskich przeciwko Habsburgom, został skazany na banicję, a jego ziemie uległy konfiskacie.		W 1618 roku książę karniowski [[Jan Jerzy Hohenzollern]] został skazany na oddanie ziem bytomskiego i bogumińskiego państwa stanowego [[Habsburgowie\|Habsburgom]]. Ci ostatni jednak mieli zwrócić sumy zastawne. Trzy lata później, po przegranej w pierwszym etapie wojny trzydziestoletniej, książę Jan Jerzy, który stanął na czele buntu stanów śląskich przeciwko Habsburgom, został skazany na banicję, a jego ziemie uległy konfiskacie.

	W 1623 roku bytomskie państwo stanowe otrzymał w zastaw za udzielone kredyty Łazarz I Henckel von Donnersmarck (Starszy). Jego syn [[Łazarz II Henckel von Donnersmarck\|Łazarz II]] w 1629 roku, za niespłacone wcześniej sumy oraz za nowe kredyty o łącznej wartości ponad 367 tys. guldenów, otrzymał prawa dziedziczne i zwierzchnie do bytomskiego oraz bogumińskiego państwa stanowego wraz z miastami Bytomiem i [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskimi Górami]] <ref>Codex Diplomaticus Silesiae, Bd 21, Schlesiens Bergbau und Hüttenwesen, Urkunden und Akten (1529-1740), hrsg. Konrad Wutke, Breslau 1901, s. 178-185, nr 848-855 (tamże, s. 185, nr 855, wymieniona dokładnie suma zapłaty: 367 765 guldenów 27 krojców)</ref>. Państwa stanowe były "…na podstawie specjalnych przywilejów wyłączone z ogólnej administracji i jurysdykcji, (…) [a ich] właściciele podlegali bezpośrednio cesarzowi, z pominięciem książąt i starostów. Wolni panowie stanowi mieli swe sądowe forum tylko przed panującym lub przed praską izbą apelacyjną i zasiadali w sejmie śląskim w kurii książęcej. Od sytuacji książąt różniło ich w sejmie jedynie to, że posiadali oni wszyscy łącznie jeden głos (wotum), gdy tymczasem każdy z książąt rozporządzał własnym odrębnym głosem…"<ref>Historia Śląska, t. I, do roku 1763, pod red. K. Maleczyńskiego, cz. III, od końca XVI w. do 1763, pr. zb., Wrocław Warszawa Kraków 1963, s. 472</ref>.		W 1623 roku bytomskie państwo stanowe otrzymał w zastaw za udzielone kredyty Łazarz I Henckel von Donnersmarck (Starszy). Jego syn [[Łazarz II Henckel von Donnersmarck\|Łazarz II]] w 1629 roku, za niespłacone wcześniej sumy oraz za nowe kredyty o łącznej wartości ponad 367 tys. guldenów, otrzymał prawa dziedziczne i zwierzchnie do bytomskiego oraz bogumińskiego państwa stanowego wraz z miastami Bytomiem i [[Tarnowskie Góry\|Tarnowskimi Górami]] <ref>Codex Diplomaticus Silesiae, Bd 21, Schlesiens Bergbau und Hüttenwesen, Urkunden und Akten (1529-1740), hrsg. Konrad Wutke, Breslau 1901, s. 178-185, nr 848-855 (tamże, s. 185, nr 855, wymieniona dokładnie suma zapłaty: 367 765 guldenów 27 krojców)</ref>. Państwa stanowe były "…na podstawie specjalnych przywilejów wyłączone z ogólnej administracji i jurysdykcji, (…) [a ich] właściciele podlegali bezpośrednio cesarzowi, z pominięciem książąt i starostów. Wolni panowie stanowi mieli swe sądowe forum tylko przed panującym lub przed praską izbą apelacyjną i zasiadali w sejmie śląskim w kurii książęcej. Od sytuacji książąt różniło ich w sejmie jedynie to, że posiadali oni wszyscy łącznie jeden głos (wotum), gdy tymczasem każdy z książąt rozporządzał własnym odrębnym głosem…"<ref>Historia Śląska, t. I, do roku 1763, pod red. K. Maleczyńskiego, cz. III, od końca XVI w. do 1763, pr. zb., Wrocław Warszawa Kraków 1963, s. 472</ref>.

← poprzednia wersja		Wersja z 09:19, 24 kwi 2015
Linia 11:		Linia 11:
	[[Plik:Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Slaskich.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich. Po II wojnie światowej pałac został przejęty przez kopalnię "Siemianowice", przez jakiś czas mieściły się w nim: szkoła górnicza, przedszkole oraz mieszkania, jednak obiekt ulegał coraz większej dewastacji i niszczeje do dziś, czekając na odrestaurowanie.]]		[[Plik:Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Slaskich.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich. Po II wojnie światowej pałac został przejęty przez kopalnię "Siemianowice", przez jakiś czas mieściły się w nim: szkoła górnicza, przedszkole oraz mieszkania, jednak obiekt ulegał coraz większej dewastacji i niszczeje do dziś, czekając na odrestaurowanie.]]
	[[Plik:Świerklaniec Nowy pałac w stylu wersalskim.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Nowy pałac linii świerklaniecko-tarnogróskiej Henckel von Donnersmarck. Wybudowany w latach 1868-1875/76 niedaleko starego zamku, pałac był reprezentacyjną siedzibą rodu, nawiązywał stylem do Wersalu. Pałac spłonął w 1945 roku.]]		[[Plik:Świerklaniec Nowy pałac w stylu wersalskim.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Nowy pałac linii świerklaniecko-tarnogróskiej Henckel von Donnersmarck. Wybudowany w latach 1868-1875/76 niedaleko starego zamku, pałac był reprezentacyjną siedzibą rodu, nawiązywał stylem do Wersalu. Pałac spłonął w 1945 roku.]]
			[[Plik:Świerklaniec stary pałac.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Stary pałac linii świerklaniecko-tarnogróskiej Henckel von Donnersmarck, hrabia Guido przebudował zamek w połowie XIX wieku w stylu neogotyckim "Tudorów", co miało decydujące znaczenie dla jego kształtu. Zamek spłonął w 1945 roku.]]

← poprzednia wersja		Wersja z 09:10, 24 kwi 2015
Linia 4:		Linia 4:
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]

	[[Plik:Wolne Państwo Stanowe Bytom.png\|400px\|thumb\|raight\|Opis geograficzny, administracyjny i technologiczny [http://obc.opole.pl/dlibra/doccontent?id=1059&from=FBC Bytomskiego Wolnego Państwa Stanowego]]]		[[Plik:Wolne Państwo Stanowe Bytom.png\|400px\|thumb\|raight\|Opis geograficzny, administracyjny i technologiczny [http://obc.opole.pl/dlibra/doccontent?id=1059&from=FBC Bytomskiego Wolnego Państwa Stanowego]]
	~~W historiografii pojęcie bytomskiego państwa stanowego wiążę się przede wszystkim z kompleksem ziem znajdujących się pod rządami potomków~~ [[~~Łazarz I~~ Henckel von ~~Donnersmarck\|Łazarza~~ I Henckel von Donnersmarck ~~zwanego Starszym]]~~. ~~Ten bogaty kupiec~~ i ~~bankier wywodzący się ze Spisza (tzw~~. ~~Górne Węgry, w graniach Królestwa Węgier~~, obecnie ~~polsko~~-~~słowackie pogranicze) posiadał węgierskie szlachectwo~~. ~~W 1623 roku,~~ w ~~czasie toczącej~~ się w ~~Europie Środkowej~~ [[~~wojna trzydziestoletnia~~\|~~wojny trzydziestoletniej]] otrzymał ziemie bytomskiego państwa stanowego~~. ~~Potem Bytomskie państwo stanowe znajdowało się pod rządami dwóch~~ linii ~~rodu [[~~Henckel von ~~Donnersmarck]]~~ - ~~bytomskiej i tarnogórskiej~~. ~~W 1697 roku hrabia [[Leon Ferdynand von Donnersmarck\|Leon Ferdynand~~]] z [[~~Bytom~~\|~~Bytomia]] wyniesiony~~ został do ~~godności [[Wolny Pan Stanowy\|wolnego pana stanowego~~]]~~. Po~~ [[~~Wojny śląskie~~\|~~wojnach śląskich]] Bytomskie państwo stanowe znalazło się~~ w ~~granicach Królestwa Pruskiego. Od 1740 roku tytuł wolnego pana stanowego~~ był ~~dziedziczony na zasadzie senioratu~~, ~~panowie stanowi w Królestwie Pruskim stopniowo tracili zaś na rzecz urzędników królewskich swe uprawnienia~~. ~~Ostatecznie instytucja panów stanowych straciła prawa feudalne~~ w ~~połowie XIX wieku. Od 2008~~ roku ~~tytularnym 21~~. ~~wolnym panem stanowym Bytomia jest hrabia [[Petrus Henckel von Donnersmarck~~]] ~~(ur. 1933).~~		[[Plik:Wolne Państwo stanowe Bytom.png\|400px\|thumb\|raight\|Plan miasta Bytomia\|Wolne państwo stanowe Bytom wg mapy z tzw. Atlasu Hommana z 1752 roku]]
			[[Plik:Bytom mapa3.png\|400px\|thumb\|raight\|Plan miasta Bytomia]]
			[[Plik:Karłuszowiec.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pierwsza rezydencja bytomskiej linii Henckel von Donnersmarcków. Pałac był jednocześnie siedzibą zarządu majątku. W połowie XIX wieku budynek przebudowano w stylu klasycystycznym, po I wojnie światowej mieściła się w nim dyrekcja spółki "The Henckel von Donnersmarck Beuthen Estates Limited", po II wojnie światowej budynek przysposobiono na potrzeby Szkoły Górniczej, jej miejsce w latach 50. i 60. zajął Zespół Szkół Odzieżowych, obecnie jest to Zespół Szkół Artystyczno-Projektowych. Również pozostałe zabudowania zostały po II wojnie światowej zagospodarowane: w willi administratora mieści się przedszkole, a w budynkach północnych zakład pulmonologii.]]
			[[Plik:Dawny Pałac Mieroszewskich. Wschodnie skrzydło pałacu.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich, widok na najstarszą cześć pałacu, wschodnie skrzydło utrzymane w stylu barokowym. Łazarz III wybrał pałac na siedzibę linii bytomsko-siemianowickiej rodziny Henckel von Donnresmarck. Budynki były kilkakrotnie przebudowane, młodsze skrzydła południowe (dziś już rozebrane) i południowo-zachodnie prezentowały styl klasycystyczny.]]
			[[Plik:Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Slaskich.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Pałac Mieroszewskich w Siemianowicach Śląskich. Po II wojnie światowej pałac został przejęty przez kopalnię "Siemianowice", przez jakiś czas mieściły się w nim: szkoła górnicza, przedszkole oraz mieszkania, jednak obiekt ulegał coraz większej dewastacji i niszczeje do dziś, czekając na odrestaurowanie.]]
			[[Plik:Świerklaniec Nowy pałac w stylu wersalskim.jpg\|400px\|thumb\|raight\|Nowy pałac linii świerklaniecko-tarnogróskiej Henckel von Donnersmarck. Wybudowany w latach 1868-1875/76 niedaleko starego zamku, pałac był reprezentacyjną siedzibą rodu, nawiązywał stylem do Wersalu. Pałac spłonął w 1945 roku.]]

	~~[[Plik:Wolne Państwo stanowe Bytom.png\|400px\|thumb\|raight\|Plan miasta Bytomia\|Wolne państwo stanowe Bytom wg mapy z tzw. Atlasu Hommana z 1752 roku]]~~

	[[~~Plik:Bytom mapa3~~.~~png~~\|~~400px~~\|~~thumb~~\|~~raight~~\|~~Plan miasta~~ Bytomia]]		W historiografii pojęcie bytomskiego państwa stanowego wiążę się przede wszystkim z kompleksem ziem znajdujących się pod rządami potomków [[Łazarz I Henckel von Donnersmarck\|Łazarza I Henckel von Donnersmarck zwanego Starszym]]. Ten bogaty kupiec i bankier wywodzący się ze Spisza (tzw. Górne Węgry, w graniach Królestwa Węgier, obecnie polsko-słowackie pogranicze) posiadał węgierskie szlachectwo. W 1623 roku, w czasie toczącej się w Europie Środkowej [[wojna trzydziestoletnia\|wojny trzydziestoletniej]] otrzymał ziemie bytomskiego państwa stanowego. Potem Bytomskie państwo stanowe znajdowało się pod rządami dwóch linii rodu [[Henckel von Donnersmarck]] - bytomskiej i tarnogórskiej. W 1697 roku hrabia [[Leon Ferdynand von Donnersmarck\|Leon Ferdynand]] z [[Bytom\|Bytomia]] wyniesiony został do godności [[Wolny Pan Stanowy\|wolnego pana stanowego]]. Po [[Wojny śląskie\|wojnach śląskich]] Bytomskie państwo stanowe znalazło się w granicach Królestwa Pruskiego. Od 1740 roku tytuł wolnego pana stanowego był dziedziczony na zasadzie senioratu, panowie stanowi w Królestwie Pruskim stopniowo tracili zaś na rzecz urzędników królewskich swe uprawnienia. Ostatecznie instytucja panów stanowych straciła prawa feudalne w połowie XIX wieku. Od 2008 roku tytularnym 21. wolnym panem stanowym Bytomia jest hrabia [[Petrus Henckel von Donnersmarck]] (ur. 1933).

	==Właściciele==		==Właściciele==