Aglomeracja częstochowska - Historia wersji

Praktykant o 08:50, 15 sty 2019

2019-01-15T08:50:50Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:50, 15 sty 2019
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	~~(ang. Roman Catholic Archdiocese of Katowice ,niem. Erzbistum Katowice)~~

	Autor: [[dr hab. Robert Krzysztofik]]		Autor: [[dr hab. Robert Krzysztofik]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Praktykant o 08:48, 15 sty 2019

2019-01-15T08:48:43Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:48, 15 sty 2019
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
			(ang. Roman Catholic Archdiocese of Katowice ,niem. Erzbistum Katowice)

	Autor: [[dr hab. Robert Krzysztofik]]		Autor: [[dr hab. Robert Krzysztofik]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 12:46, 9 mar 2016

2016-03-09T12:46:56Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:46, 9 mar 2016
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]		[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor: [[dr Robert Krzysztofik]]		Autor: [[dr hab. Robert Krzysztofik]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]		::::::::::::::::::::::::: [[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 1 (2014)\|TOM: 1 (2014)]]

Garbaczm o 12:37, 9 mar 2016

2016-03-09T12:37:42Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:37, 9 mar 2016
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Geografia]]		[[Kategoria:Geografia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 1 (2014)]]
	Autor: [[dr Robert Krzysztofik]]		Autor: [[dr Robert Krzysztofik]]
	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Garbaczm o 11:50, 24 cze 2015

2015-06-24T11:50:17Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:50, 24 cze 2015
Linia 5:		Linia 5:


	Aglomeracja częstochowska zlokalizowana jest w północnej części województwa śląskiego. Administracyjnie obejmuje ona miasto na prawach powiatu [[Częstochowa\|Częstochowę]] oraz część powiatu częstochowskiego (gminy: [[Janów]], [[Kamienica Polska]], [[Kłomnice]], [[Konopiska]], [[Kruszyna]], [[Mstów]], [[Mykanów]], [[Olsztyn]], [[Poczesna]], [[Rędziny]], [[Starcza]) i część powiatu kłobuckiego obejmującego miasto i gminę [[Kłobuck]], gmina [[Wręczyca Wielka]] (ryc. 1). W niektórych opracowaniach obszar aglomeracji częstochowskiej poszerzony jest o [[Powiat myszkowski\|powiat myszkowski]] lub jego część, a także obszar całego [[Powiat częstochowski\|powiatu częstochowskiego]] i [[Powiat kłobucki\|kłobuckiego]]. Ponieważ priorytetem w badaniach form osadniczych są atrybuty przestrzenno-funkcjonalne i terytorialno-administracyjne, rozszerzoną delimitację regionu należy widzieć bardziej w ramach obszaru funkcjonalnego Częstochowy niż jej aglomeracji.		Aglomeracja częstochowska zlokalizowana jest w północnej części województwa śląskiego. Administracyjnie obejmuje ona miasto na prawach powiatu [[Częstochowa\|Częstochowę]] oraz część powiatu częstochowskiego (gminy: [[Janów]], [[Kamienica Polska]], [[Kłomnice]], [[Konopiska]], [[Kruszyna]], [[Mstów]], [[Mykanów]], [[Olsztyn]], [[Poczesna]], [[Rędziny]], [[Starcza]]) i część powiatu kłobuckiego obejmującego miasto i gminę [[Kłobuck]], gmina [[Wręczyca Wielka]] (ryc. 1). W niektórych opracowaniach obszar aglomeracji częstochowskiej poszerzony jest o [[Powiat myszkowski\|powiat myszkowski]] lub jego część, a także obszar całego [[Powiat częstochowski\|powiatu częstochowskiego]] i [[Powiat kłobucki\|kłobuckiego]]. Ponieważ priorytetem w badaniach form osadniczych są atrybuty przestrzenno-funkcjonalne i terytorialno-administracyjne, rozszerzoną delimitację regionu należy widzieć bardziej w ramach obszaru funkcjonalnego Częstochowy niż jej aglomeracji.
	Ogólna powierzchnia całej formy osadniczej wynosi 1509 km², a liczba ludności w 2012 r. wynosiła 391,5 tys. mieszkańców. Aglomeracja częstochowska w całości zlokalizowana jest w obrębie historycznej Małopolski. Region miejski Częstochowy nie ma charakteru stricte metropolitalnego<ref>Krzysztofik, Szmytkie, 2011. </ref>, niemniej jednak w granicach samej Częstochowy istnieją instytucje, które częściowo pełnią funkcje o charakterze metropolitalnym w skali regionalnej i krajowej.		Ogólna powierzchnia całej formy osadniczej wynosi 1509 km², a liczba ludności w 2012 r. wynosiła 391,5 tys. mieszkańców. Aglomeracja częstochowska w całości zlokalizowana jest w obrębie historycznej Małopolski. Region miejski Częstochowy nie ma charakteru stricte metropolitalnego<ref>Krzysztofik, Szmytkie, 2011. </ref>, niemniej jednak w granicach samej Częstochowy istnieją instytucje, które częściowo pełnią funkcje o charakterze metropolitalnym w skali regionalnej i krajowej.

Garbaczm o 11:39, 24 cze 2015

2015-06-24T11:39:45Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:39, 24 cze 2015
Linia 5:		Linia 5:


	Aglomeracja częstochowska zlokalizowana jest w północnej części województwa śląskiego. Administracyjnie obejmuje ona miasto na prawach powiatu [[Częstochowa\|Częstochowę]] oraz część powiatu częstochowskiego (gminy: [[Janów]], [[Kamienica Polska]], [[Kłomnice]],[[Konopiska]], [[Kruszyna]], [[Mstów]], [[Mykanów]], [[Olsztyn]], [[Poczesna]], [[Rędziny]], [[Starcza]) i część powiatu kłobuckiego obejmującego miasto i gminę [[Kłobuck]], gmina [[Wręczyca Wielka]] (ryc. 1). W niektórych opracowaniach obszar aglomeracji częstochowskiej poszerzony jest o [[Powiat myszkowski\|powiat myszkowski]] lub jego część, a także obszar całego [[Powiat częstochowski\|powiatu częstochowskiego]] i [[Powiat kłobucki\|kłobuckiego]]. Ponieważ priorytetem w badaniach form osadniczych są atrybuty przestrzenno-funkcjonalne i terytorialno-administracyjne, rozszerzoną delimitację regionu należy widzieć bardziej w ramach obszaru funkcjonalnego Częstochowy niż jej aglomeracji.		Aglomeracja częstochowska zlokalizowana jest w północnej części województwa śląskiego. Administracyjnie obejmuje ona miasto na prawach powiatu [[Częstochowa\|Częstochowę]] oraz część powiatu częstochowskiego (gminy: [[Janów]], [[Kamienica Polska]], [[Kłomnice]], [[Konopiska]], [[Kruszyna]], [[Mstów]], [[Mykanów]], [[Olsztyn]], [[Poczesna]], [[Rędziny]], [[Starcza]) i część powiatu kłobuckiego obejmującego miasto i gminę [[Kłobuck]], gmina [[Wręczyca Wielka]] (ryc. 1). W niektórych opracowaniach obszar aglomeracji częstochowskiej poszerzony jest o [[Powiat myszkowski\|powiat myszkowski]] lub jego część, a także obszar całego [[Powiat częstochowski\|powiatu częstochowskiego]] i [[Powiat kłobucki\|kłobuckiego]]. Ponieważ priorytetem w badaniach form osadniczych są atrybuty przestrzenno-funkcjonalne i terytorialno-administracyjne, rozszerzoną delimitację regionu należy widzieć bardziej w ramach obszaru funkcjonalnego Częstochowy niż jej aglomeracji.
	Ogólna powierzchnia całej formy osadniczej wynosi 1509 km², a liczba ludności w 2012 r. wynosiła 391,5 tys. mieszkańców. Aglomeracja częstochowska w całości zlokalizowana jest w obrębie historycznej Małopolski. Region miejski Częstochowy nie ma charakteru stricte metropolitalnego<ref>Krzysztofik, Szmytkie, 2011. </ref>, niemniej jednak w granicach samej Częstochowy istnieją instytucje, które częściowo pełnią funkcje o charakterze metropolitalnym w skali regionalnej i krajowej.		Ogólna powierzchnia całej formy osadniczej wynosi 1509 km², a liczba ludności w 2012 r. wynosiła 391,5 tys. mieszkańców. Aglomeracja częstochowska w całości zlokalizowana jest w obrębie historycznej Małopolski. Region miejski Częstochowy nie ma charakteru stricte metropolitalnego<ref>Krzysztofik, Szmytkie, 2011. </ref>, niemniej jednak w granicach samej Częstochowy istnieją instytucje, które częściowo pełnią funkcje o charakterze metropolitalnym w skali regionalnej i krajowej.

Garbaczm: /* Struktura aglomeracji częstochowskiej */

2015-06-24T11:39:29Z

Struktura aglomeracji częstochowskiej

← poprzednia wersja		Wersja z 13:39, 24 cze 2015
Linia 17:		Linia 17:
	==Struktura aglomeracji częstochowskiej==		==Struktura aglomeracji częstochowskiej==
	[[Plik:Tabela czest.png\|300px\|thumb\|right\|Tab. 1. Powierzchnia i ludność aglomeracji częstochowskiej. Opracowanie własne.]]		[[Plik:Tabela czest.png\|300px\|thumb\|right\|Tab. 1. Powierzchnia i ludność aglomeracji częstochowskiej. Opracowanie własne.]]
	Monocentryczna aglomeracja częstochowska składa się z trzech stref: rdzenia obejmującego miasto Częstochowę, strefy wewnętrznej obejmującej miasto Blachownię bez obszaru wiejskiego otaczającego tą miejscowość oraz strefy zewnętrznej w skład której wchodzą gmina miejsko-wiejska Kłobuck oraz obszar wiejski gminy Blachownia, a ponadto 10 gmin wiejskich z powiatu częstochowskiego i jedna gmina wiejska z powiatu kłobuckiego<ref>Spórna, 2012.</ref>. Monocentryczny rdzeń Częstochowy wyraźnie dominuje ~~ponad~~ wszystkimi pozostałymi strefami, zarówno pod kątem demograficznym, gospodarczym, jak i instytucjonalnym. Dominacja ta jest tym bardziej wyrazista, że stanowi on niespełna 10% obszaru powierzchni ~~ogółem~~ formy osadniczej aglomeracji częstochowskiej (tab. 1). Z innej perspektywy należy wspomnieć, że aglomeracja częstochowska jest przykładem aglomeracji nie-metropolitalnej, gdzie udział potencjału demograficznego rdzenia w stosunku do strefy peryferyjnej jest największy spośród wszystkich tego typu zespołów miejskich zlokalizowanych w południowej Polsce i wynosi ponad 90%<ref>Krzysztofik, Szmytkie, 2011. </ref>.		Monocentryczna aglomeracja częstochowska składa się z trzech stref: rdzenia obejmującego miasto Częstochowę, strefy wewnętrznej obejmującej miasto Blachownię bez obszaru wiejskiego otaczającego tą miejscowość oraz strefy zewnętrznej w skład której wchodzą gmina miejsko-wiejska Kłobuck oraz obszar wiejski gminy Blachownia, a ponadto 10 gmin wiejskich z powiatu częstochowskiego i jedna gmina wiejska z powiatu kłobuckiego<ref>Spórna, 2012.</ref>. Monocentryczny rdzeń Częstochowy wyraźnie dominuje nad wszystkimi pozostałymi strefami, zarówno pod kątem demograficznym, gospodarczym, jak i instytucjonalnym. Dominacja ta jest tym bardziej wyrazista, że stanowi on niespełna 10% obszaru powierzchni ogółu formy osadniczej aglomeracji częstochowskiej (tab. 1). Z innej perspektywy należy wspomnieć, że aglomeracja częstochowska jest przykładem aglomeracji nie-metropolitalnej, gdzie udział potencjału demograficznego rdzenia w stosunku do strefy peryferyjnej jest największy spośród wszystkich tego typu zespołów miejskich zlokalizowanych w południowej Polsce i wynosi ponad 90%<ref>Krzysztofik, Szmytkie, 2011. </ref>.

	Strefa wewnętrzna aglomeracji częstochowskiej jest najsłabiej rozwiniętą ze spośród wszystkich zespołów osadniczych województwa śląskiego. Obejmuje tylko jedno, niespełna 10-tysięczne miasto Blachownię. Sytuacja ta wskazuje na fakt, że aglomeracja częstochowska jest w swej trajektorii rozwojowej dopiero we wstępnej fazie ewolucji. Można ja określić jako aglomerację zalążkową. Istotne jest jednak to, że analiza systemu osadniczego otoczenia Częstochowy nie wskazuje na to, aby stan ten zmieniał się w ciągu najbliższych dwóch dekad. Dekoncentracja funkcji mieszkaniowych oraz niektórych usługowych i produkcyjnych poza granice Częstochowy nie jest jeszcze w stanie doprowadzić do emergencji nowego prężnego ośrodka miejskiego w jej najbliższym sąsiedztwie – strefie wewnętrznej.		Strefa wewnętrzna aglomeracji częstochowskiej jest najsłabiej rozwiniętą ze spośród wszystkich zespołów osadniczych województwa śląskiego. Obejmuje tylko jedno, niespełna 10-tysięczne miasto Blachownię. Sytuacja ta wskazuje na fakt, że aglomeracja częstochowska jest w swej trajektorii rozwojowej dopiero we wstępnej fazie ewolucji. Można ja określić jako aglomerację zalążkową. Istotne jest jednak to, że analiza systemu osadniczego otoczenia Częstochowy nie wskazuje na to, aby stan ten zmieniał się w ciągu najbliższych dwóch dekad. Dekoncentracja funkcji mieszkaniowych oraz niektórych usługowych i produkcyjnych poza granice Częstochowy nie jest jeszcze w stanie doprowadzić do emergencji nowego prężnego ośrodka miejskiego w jej najbliższym sąsiedztwie – strefie wewnętrznej.
Linia 26:		Linia 26:
	*miejscowości zatracające funkcje rolnicze o istotnym stopniu dojazdów do pracy w sąsiednich ośrodkach. W miejscowościach tych funkcje pozarolnicze są współdecydującymi, niejednokrotnie uwidacznia się także napływ migracyjny z Częstochowy, co znamionuje zalążkowy etap suburbanizacji.		*miejscowości zatracające funkcje rolnicze o istotnym stopniu dojazdów do pracy w sąsiednich ośrodkach. W miejscowościach tych funkcje pozarolnicze są współdecydującymi, niejednokrotnie uwidacznia się także napływ migracyjny z Częstochowy, co znamionuje zalążkowy etap suburbanizacji.

	W strefie zewnętrznej aglomeracji częstochowskiej na skutek jej urbanizacji oczekiwane są zjawiska związane z jej punktowym umiastowieniem. Uwaga ta przede wszystkim dotyczy dawnych miast (Mstów, Olsztyn), jak również najbardziej zaludnionych wsi nie posiadających tradycji miejskich (Kłomnice, Konopiska, Rędziny). Spośród wymienionych największe szanse na umiastowienie posiada Olsztyn, w dalszym rzędzie Rędziny i Mstów.		W strefie zewnętrznej aglomeracji częstochowskiej na skutek jej urbanizacji oczekiwane są zjawiska związane z jej punktowym umiastowieniem. Uwaga ta przede wszystkim dotyczy dawnych miast (Mstów, Olsztyn), jak również najbardziej zaludnionych wsi nie posiadających tradycji miejskich (Kłomnice, Konopiska, Rędziny). Spośród wymienionych największe szanse na umiastowienie posiada Olsztyn, w dalszym rzędzie Rędziny i Mstów.




	==Bibliografia==		==Bibliografia==

Garbaczm: /* Bibliografia */

2015-06-24T11:30:31Z

Bibliografia

← poprzednia wersja		Wersja z 13:30, 24 cze 2015
Linia 33:		Linia 33:
	==Bibliografia==		==Bibliografia==

	Kantor-Pietraga I., Krzysztofik R., Rozwój demograficzny miast na obszarze województwa śląskiego od XIII do XXI wieku, Sosnowiec 2009.		#Kantor-Pietraga I., Krzysztofik R., Rozwój demograficzny miast na obszarze województwa śląskiego od XIII do XXI wieku, Sosnowiec 2009.
	#Krzysztofik R., Lokacje miejskie na obszarze Polski, Katowice. 2007.		#Krzysztofik R., Lokacje miejskie na obszarze Polski, Katowice 2007.
	#Krzysztofik R., Interurbacje na terenie Polski w ujęciu geograficzno-historycznym, "Geographia. Studia et Dissertationes" 2009, t. 31, s. 105-124.		#Krzysztofik R., Interurbacje na terenie Polski w ujęciu geograficzno-historycznym, "Geographia. Studia et Dissertationes" 2009, t. 31, s. 105-124.
	#Krzysztofik R., Szmytkie R., Studia nad procesami i strukturami osadniczymi sieci miast Polski Południowej, Sosnowiec 2011.		#Krzysztofik R., Szmytkie R., Studia nad procesami i strukturami osadniczymi sieci miast Polski Południowej, Sosnowiec 2011.

Garbaczm: /* Powstanie i rozwój aglomeracji częstochowskiej */

2015-06-24T11:29:48Z

Powstanie i rozwój aglomeracji częstochowskiej

← poprzednia wersja		Wersja z 13:29, 24 cze 2015
Linia 11:		Linia 11:
	[[Plik:Agl częstochowska.jpg\|300px\|thumb\|right\|Ryc. 1. Struktura przestrzenna aglomeracji częstochowskiej.Oznaczenia: 1 – miasta rdzenia aglomeracji częstochowskiej, 2 – miasta strefy wewnętrznej aglomeracji częstochowskiej, 3 – gminy strefy zewnętrznej aglomeracji częstochowskiej, 4 granice gmin lub obszarów miejskich i wiejskich w gminach, 5 – granice powiatów, 6 – granica województwa śląskiego, 7 – zasięg terytorialno-administracyjny aglomeracji częstochowskiej.		[[Plik:Agl częstochowska.jpg\|300px\|thumb\|right\|Ryc. 1. Struktura przestrzenna aglomeracji częstochowskiej.Oznaczenia: 1 – miasta rdzenia aglomeracji częstochowskiej, 2 – miasta strefy wewnętrznej aglomeracji częstochowskiej, 3 – gminy strefy zewnętrznej aglomeracji częstochowskiej, 4 granice gmin lub obszarów miejskich i wiejskich w gminach, 5 – granice powiatów, 6 – granica województwa śląskiego, 7 – zasięg terytorialno-administracyjny aglomeracji częstochowskiej.
	Źródło: Opracowanie własne.]]		Źródło: Opracowanie własne.]]
	Dziedzictwo form zaglomerowanych na obszarze dzisiejszej aglomeracji częstochowskiej sięga okresu feudalnego. Jako pierwszy należy odnotować przypadek prawdopodobnej translokacji Kłobucka. Przeniesienie tego miasta na nowe miejsce wiązało się z istnieniem tzw. starego miasta i nowego miasta, które w krótkim czasie mogły współistnieć ze sobą. Miejskie dzieje Kłobucka kontynuuje XIV-wieczne nowe miasto. Do początków XVIII wieku na obszarze współczesnej aglomeracji częstochowskiej powstały jeszcze Częstochowa, [[Mstów]], Olsztyn i Janów. Jakkolwiek najstarszym ośrodkiem w wymienionej grupie był Mstów to pewną przewagę w średniowiecznej sieci osadniczej uzyskała lokowana w II połowie XIV wieku Częstochowa. Atrybutem, który o z tym zadecydował była niewątpliwie bliskość kościoła i klasztoru Paulinów na Jasnej Górze. Sąsiedztwo klasztoru i miasta skutkowało wytworzeniem się specyficznej relacji, z której pomimo licznych konfliktów, korzystały oba elementy tego zespołu. Swoiste sprzężenie zwrotne zaczęło się szczególnie rozwijać w epoce wczesnonowożytnej, kiedy to Częstochowa uzyskała już zdecydowaną przewagę potencjału ludnościowego i gospodarczego w tej części zachodniej Małopolski. Wzajemna siła oddziaływania oraz zdynamizowanie ruchu pątniczego doprowadziło ostatecznie do powstania w 1717 r. duchownego miasta bliźniaczego Nowej Częstochowy (inne nazwy: Częstochówka, Jasna Góra). Powstanie zespołu Częstochowa-Nowa Częstochowa na ponad 100 lat utrwaliło istnienie zespołu miejskiego o charakterze tzw. interurbacji, gdzie jeden z ośrodków pełni funkcje centralne, a drugi skrajnie wyspecjalizowane<ref>Krzysztofik, 2009, 2012. </ref>. Nadmienić jednak należy, że rozwój funkcji skrajnie wyspecjalizowanych Częstochówki odbywał się, zwłaszcza w pierwszych dekadach jej istnienia kosztem Częstochowy. Kres układowi miast bliźniaczych: Częstochowa – Częstochówka przyniosła integracja obu ośrodków w roku 1826. Połączenie obu miast w istotny sposób wzmocniło pozycję Częstochowy w stosunku do innych miast regionu. Kres miejskim dziejom Janowa, Mstowa i Olsztyna przyniosły dodatkowo reformy zaborcy rosyjskiego pozbawiające te miasta praw miejskich w roku 1870. W tym czasie prawa miejskie stracił także Kłobuck; odzyskał je jednak już w 1919 r.Powstanie aglomeracji częstochowskiej należy wiązać przede wszystkim z rozwojem przestrzennym, demograficznym i gospodarczym Częstochowy. W pewnym stopniu także jej strefy podmiejskiej. Ograniczone znaczenie miało w tym kontekście miejscowe górnictwo rud żelaza. W przeciwieństwie do regionu konurbacji katowickiej nie wykształciło sieci silnych ośrodków miejskich. Jego wpływ należy widzieć natomiast na [[Urbanizacja\|urbanizacji]] ekonomicznej i społecznej wsi zlokalizowanych wokół Częstochowy. Wyjątek stanowi jedynie miasto [[Blachownia]], które prawa miejskie uzyskało w 1967 r., a od 1956 r. miało status osiedla miejskiego. Jego rozwój wiąże się ściśle z tradycjami górniczo-hutniczymi rud żelaza sięgającymi co najmniej wieku XVII.		Dziedzictwo form zaglomerowanych na obszarze dzisiejszej aglomeracji częstochowskiej sięga okresu feudalnego. Jako pierwszy należy odnotować przypadek prawdopodobnej translokacji Kłobucka. Przeniesienie tego miasta na nowe miejsce wiązało się z istnieniem tzw. starego miasta i nowego miasta, które w krótkim czasie mogły współistnieć ze sobą. Miejskie dzieje Kłobucka kontynuuje XIV-wieczne nowe miasto. Do początków XVIII wieku na obszarze współczesnej aglomeracji częstochowskiej powstały jeszcze Częstochowa, Mstów, Olsztyn i Janów. Jakkolwiek najstarszym ośrodkiem w wymienionej grupie był Mstów to pewną przewagę w średniowiecznej sieci osadniczej uzyskała lokowana w II połowie XIV wieku Częstochowa. Atrybutem, który o z tym zadecydował była niewątpliwie bliskość kościoła i klasztoru Paulinów na Jasnej Górze. Sąsiedztwo klasztoru i miasta skutkowało wytworzeniem się specyficznej relacji, z której pomimo licznych konfliktów, korzystały oba elementy tego zespołu. Swoiste sprzężenie zwrotne zaczęło się szczególnie rozwijać w epoce wczesnonowożytnej, kiedy to Częstochowa uzyskała już zdecydowaną przewagę potencjału ludnościowego i gospodarczego w tej części zachodniej Małopolski. Wzajemna siła oddziaływania oraz zdynamizowanie ruchu pątniczego doprowadziło ostatecznie do powstania w 1717 r. duchownego miasta bliźniaczego Nowej Częstochowy (inne nazwy: Częstochówka, Jasna Góra). Powstanie zespołu Częstochowa-Nowa Częstochowa na ponad 100 lat utrwaliło istnienie zespołu miejskiego o charakterze tzw. interurbacji, gdzie jeden z ośrodków pełni funkcje centralne, a drugi skrajnie wyspecjalizowane<ref>Krzysztofik, 2009, 2012. </ref>. Nadmienić jednak należy, że rozwój funkcji skrajnie wyspecjalizowanych Częstochówki odbywał się, zwłaszcza w pierwszych dekadach jej istnienia kosztem Częstochowy. Kres układowi miast bliźniaczych: Częstochowa – Częstochówka przyniosła integracja obu ośrodków w roku 1826. Połączenie obu miast w istotny sposób wzmocniło pozycję Częstochowy w stosunku do innych miast regionu. Kres miejskim dziejom Janowa, Mstowa i Olsztyna przyniosły dodatkowo reformy zaborcy rosyjskiego pozbawiające te miasta praw miejskich w roku 1870. W tym czasie prawa miejskie stracił także Kłobuck; odzyskał je jednak już w 1919 r.Powstanie aglomeracji częstochowskiej należy wiązać przede wszystkim z rozwojem przestrzennym, demograficznym i gospodarczym Częstochowy. W pewnym stopniu także jej strefy podmiejskiej. Ograniczone znaczenie miało w tym kontekście miejscowe górnictwo rud żelaza. W przeciwieństwie do regionu konurbacji katowickiej nie wykształciło sieci silnych ośrodków miejskich. Jego wpływ należy widzieć natomiast na [[Urbanizacja\|urbanizacji]] ekonomicznej i społecznej wsi zlokalizowanych wokół Częstochowy. Wyjątek stanowi jedynie miasto [[Blachownia]], które prawa miejskie uzyskało w 1967 r., a od 1956 r. miało status osiedla miejskiego. Jego rozwój wiąże się ściśle z tradycjami górniczo-hutniczymi rud żelaza sięgającymi co najmniej wieku XVII.

	Rozwój terytorialny Częstochowy, szczególnie po aneksji wsi podmiejskich w 1977 roku spowodował, że miasto „zbliżyło się” do sąsiednich miast na odległość kilku, kilkunastu kilometrów. Należy jednak zaznaczyć, że w żadnym przypadku nie uzyskano bezpośredniego sąsiedztwa dwóch miast. Częstochowę od Blachowni oddziela terytorium gminy wiejskiej Blachownia, a konkretnie teren zurbanizowanej wsi [[Wyrazów]].		Rozwój terytorialny Częstochowy, szczególnie po aneksji wsi podmiejskich w 1977 roku spowodował, że miasto „zbliżyło się” do sąsiednich miast na odległość kilku, kilkunastu kilometrów. Należy jednak zaznaczyć, że w żadnym przypadku nie uzyskano bezpośredniego sąsiedztwa dwóch miast. Częstochowę od Blachowni oddziela terytorium gminy wiejskiej Blachownia, a konkretnie teren zurbanizowanej wsi [[Wyrazów]].

Garbaczm: /* Powstanie i rozwój aglomeracji częstochowskiej */

2015-06-24T11:29:20Z

Powstanie i rozwój aglomeracji częstochowskiej

← poprzednia wersja		Wersja z 13:29, 24 cze 2015
Linia 11:		Linia 11:
	[[Plik:Agl częstochowska.jpg\|300px\|thumb\|right\|Ryc. 1. Struktura przestrzenna aglomeracji częstochowskiej.Oznaczenia: 1 – miasta rdzenia aglomeracji częstochowskiej, 2 – miasta strefy wewnętrznej aglomeracji częstochowskiej, 3 – gminy strefy zewnętrznej aglomeracji częstochowskiej, 4 granice gmin lub obszarów miejskich i wiejskich w gminach, 5 – granice powiatów, 6 – granica województwa śląskiego, 7 – zasięg terytorialno-administracyjny aglomeracji częstochowskiej.		[[Plik:Agl częstochowska.jpg\|300px\|thumb\|right\|Ryc. 1. Struktura przestrzenna aglomeracji częstochowskiej.Oznaczenia: 1 – miasta rdzenia aglomeracji częstochowskiej, 2 – miasta strefy wewnętrznej aglomeracji częstochowskiej, 3 – gminy strefy zewnętrznej aglomeracji częstochowskiej, 4 granice gmin lub obszarów miejskich i wiejskich w gminach, 5 – granice powiatów, 6 – granica województwa śląskiego, 7 – zasięg terytorialno-administracyjny aglomeracji częstochowskiej.
	Źródło: Opracowanie własne.]]		Źródło: Opracowanie własne.]]
	Dziedzictwo form zaglomerowanych na obszarze dzisiejszej aglomeracji częstochowskiej sięga okresu feudalnego. Jako pierwszy należy odnotować przypadek prawdopodobnej translokacji Kłobucka. Przeniesienie tego miasta na nowe miejsce wiązało się z istnieniem tzw. starego miasta i nowego miasta, które w krótkim czasie mogły współistnieć ze sobą. Miejskie dzieje Kłobucka kontynuuje XIV-wieczne nowe miasto. Do początków XVIII w. na obszarze współczesnej aglomeracji częstochowskiej powstały jeszcze Częstochowa, Mstów, Olsztyn i Janów. Jakkolwiek najstarszym ośrodkiem w wymienionej grupie był Mstów to pewną przewagę w średniowiecznej sieci osadniczej uzyskała lokowana w II połowie XIV w. Częstochowa. Atrybutem, który o z tym zadecydował była niewątpliwie bliskość kościoła i klasztoru Paulinów na Jasnej Górze. Sąsiedztwo klasztoru i miasta skutkowało wytworzeniem się specyficznej relacji, z której pomimo licznych konfliktów, korzystały oba elementy tego zespołu. Swoiste sprzężenie zwrotne zaczęło się szczególnie rozwijać w epoce wczesnonowożytnej, kiedy to Częstochowa uzyskała już zdecydowaną przewagę potencjału ludnościowego i gospodarczego w tej części zachodniej Małopolski. Wzajemna siła oddziaływania oraz zdynamizowanie ruchu pątniczego doprowadziło ostatecznie do powstania w 1717 r. duchownego miasta bliźniaczego Nowej Częstochowy (inne nazwy: Częstochówka, Jasna Góra). Powstanie zespołu Częstochowa-Nowa Częstochowa na ponad 100 lat utrwaliło istnienie zespołu miejskiego o charakterze tzw. interurbacji, gdzie jeden z ośrodków pełni funkcje centralne, a drugi skrajnie wyspecjalizowane<ref>Krzysztofik, 2009, 2012. </ref>. Nadmienić jednak należy, że rozwój funkcji skrajnie wyspecjalizowanych Częstochówki odbywał się, zwłaszcza w pierwszych dekadach jej istnienia kosztem Częstochowy. Kres układowi miast bliźniaczych: Częstochowa – Częstochówka przyniosła integracja obu ośrodków w 1826 r. Połączenie obu miast w istotny sposób ~~pogłębiło~~ pozycję Częstochowy w stosunku do innych miast regionu. Kres miejskim dziejom Janowa, Mstowa i Olsztyna przyniosły dodatkowo reformy zaborcy rosyjskiego pozbawiające te miasta praw miejskich w 1870 r. W tym czasie prawa miejskie stracił także Kłobuck; odzyskał je jednak już w 1919 r.Powstanie aglomeracji częstochowskiej należy wiązać przede wszystkim z rozwojem przestrzennym, demograficznym i gospodarczym Częstochowy. W pewnym stopniu także jej strefy podmiejskiej. Ograniczone znaczenie miało w tym kontekście miejscowe górnictwo rud żelaza. W przeciwieństwie do regionu konurbacji katowickiej nie wykształciło sieci silnych ośrodków miejskich. Jego wpływ należy widzieć natomiast na [[Urbanizacja\|urbanizacji]] ekonomicznej i społecznej wsi zlokalizowanych wokół Częstochowy. Wyjątek stanowi jedynie miasto Blachownia, które prawa miejskie uzyskało w 1967 r., a od 1956 r. miało status osiedla miejskiego. Jego rozwój wiąże się ściśle z tradycjami górniczo-hutniczymi rud żelaza sięgającymi co najmniej XVII w.		Dziedzictwo form zaglomerowanych na obszarze dzisiejszej aglomeracji częstochowskiej sięga okresu feudalnego. Jako pierwszy należy odnotować przypadek prawdopodobnej translokacji Kłobucka. Przeniesienie tego miasta na nowe miejsce wiązało się z istnieniem tzw. starego miasta i nowego miasta, które w krótkim czasie mogły współistnieć ze sobą. Miejskie dzieje Kłobucka kontynuuje XIV-wieczne nowe miasto. Do początków XVIII wieku na obszarze współczesnej aglomeracji częstochowskiej powstały jeszcze Częstochowa, [[Mstów]], Olsztyn i Janów. Jakkolwiek najstarszym ośrodkiem w wymienionej grupie był Mstów to pewną przewagę w średniowiecznej sieci osadniczej uzyskała lokowana w II połowie XIV wieku Częstochowa. Atrybutem, który o z tym zadecydował była niewątpliwie bliskość kościoła i klasztoru Paulinów na Jasnej Górze. Sąsiedztwo klasztoru i miasta skutkowało wytworzeniem się specyficznej relacji, z której pomimo licznych konfliktów, korzystały oba elementy tego zespołu. Swoiste sprzężenie zwrotne zaczęło się szczególnie rozwijać w epoce wczesnonowożytnej, kiedy to Częstochowa uzyskała już zdecydowaną przewagę potencjału ludnościowego i gospodarczego w tej części zachodniej Małopolski. Wzajemna siła oddziaływania oraz zdynamizowanie ruchu pątniczego doprowadziło ostatecznie do powstania w 1717 r. duchownego miasta bliźniaczego Nowej Częstochowy (inne nazwy: Częstochówka, Jasna Góra). Powstanie zespołu Częstochowa-Nowa Częstochowa na ponad 100 lat utrwaliło istnienie zespołu miejskiego o charakterze tzw. interurbacji, gdzie jeden z ośrodków pełni funkcje centralne, a drugi skrajnie wyspecjalizowane<ref>Krzysztofik, 2009, 2012. </ref>. Nadmienić jednak należy, że rozwój funkcji skrajnie wyspecjalizowanych Częstochówki odbywał się, zwłaszcza w pierwszych dekadach jej istnienia kosztem Częstochowy. Kres układowi miast bliźniaczych: Częstochowa – Częstochówka przyniosła integracja obu ośrodków w roku 1826. Połączenie obu miast w istotny sposób wzmocniło pozycję Częstochowy w stosunku do innych miast regionu. Kres miejskim dziejom Janowa, Mstowa i Olsztyna przyniosły dodatkowo reformy zaborcy rosyjskiego pozbawiające te miasta praw miejskich w roku 1870. W tym czasie prawa miejskie stracił także Kłobuck; odzyskał je jednak już w 1919 r.Powstanie aglomeracji częstochowskiej należy wiązać przede wszystkim z rozwojem przestrzennym, demograficznym i gospodarczym Częstochowy. W pewnym stopniu także jej strefy podmiejskiej. Ograniczone znaczenie miało w tym kontekście miejscowe górnictwo rud żelaza. W przeciwieństwie do regionu konurbacji katowickiej nie wykształciło sieci silnych ośrodków miejskich. Jego wpływ należy widzieć natomiast na [[Urbanizacja\|urbanizacji]] ekonomicznej i społecznej wsi zlokalizowanych wokół Częstochowy. Wyjątek stanowi jedynie miasto [[Blachownia]], które prawa miejskie uzyskało w 1967 r., a od 1956 r. miało status osiedla miejskiego. Jego rozwój wiąże się ściśle z tradycjami górniczo-hutniczymi rud żelaza sięgającymi co najmniej wieku XVII.

	Rozwój terytorialny Częstochowy, szczególnie po aneksji wsi podmiejskich w 1977 r. spowodował, że miasto „zbliżyło się” do sąsiednich miast na odległość kilku, kilkunastu kilometrów. Należy jednak zaznaczyć, że w żadnym przypadku nie uzyskano bezpośredniego sąsiedztwa dwóch miast. Częstochowę od Blachowni oddziela terytorium gminy wiejskiej [[Blachownia]], a konkretnie teren zurbanizowanej wsi [[Wyrazów]].		Rozwój terytorialny Częstochowy, szczególnie po aneksji wsi podmiejskich w 1977 roku spowodował, że miasto „zbliżyło się” do sąsiednich miast na odległość kilku, kilkunastu kilometrów. Należy jednak zaznaczyć, że w żadnym przypadku nie uzyskano bezpośredniego sąsiedztwa dwóch miast. Częstochowę od Blachowni oddziela terytorium gminy wiejskiej Blachownia, a konkretnie teren zurbanizowanej wsi [[Wyrazów]].

	==Struktura aglomeracji częstochowskiej==		==Struktura aglomeracji częstochowskiej==