Żydzi na ziemi częstochowskiej - Historia wersji

Praktykant o 09:00, 30 wrz 2019

2019-09-30T09:00:18Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:00, 30 wrz 2019
Linia 1:		Linia 1:
	[[Kategoria:Historia]]		[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Kultura i sztuka]]
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]		[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]

Praktykant o 09:17, 16 sty 2019

2019-01-16T09:17:38Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:17, 16 sty 2019
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]		[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
			(ang. Jews of Częstochowa,niem. Juden in Częstochowa)

	Autor: [[dr hab. Janusz Spyra]]		Autor: [[dr hab. Janusz Spyra]]

Praktykant: /* Los Żydów częstochowskich podczas II wojny światowej */

2017-04-27T09:23:05Z

Los Żydów częstochowskich podczas II wojny światowej

← poprzednia wersja		Wersja z 11:23, 27 kwi 2017
Linia 114:		Linia 114:

	==Los Żydów częstochowskich podczas II wojny światowej==		==Los Żydów częstochowskich podczas II wojny światowej==
			[[Plik:Getto w Częstochowie.jpg\|png\|400px\|thumb\|right\|Getto w Częstochowie]]

	Po wybuchu II wojny światowej region częstochowski został zajęty przez Wehrmacht zaraz w pierwszych dniach wojny. Wielu żydowskich mieszkańców zginęło w czasie przeprowadzonych nalotów. Częstochowa została zajęta 3 września 1939 roku. Następnego dnia („Krwawy Poniedziałek” Niemcy rozstrzelali kilkuset Polaków i ok. 150 Żydów. Obiekty kultu żydowskiego zdewastowano, następnie zamknięto. Zachodnia część regionu (m.in. Kłobuck) została włączona bezpośrednio do Rzeszy. Żydzi zostali pozbawieni wszelkich praw, skonfiskowano ich majątek, w końcu skoszarowano pod nadzorem tworzonych przez Niemców Rad Starszych [Judenrat;Ältestenrat], zmuszając do niewolniczej pracy. W Kłobucku Judenrat podporządkowano Centralnej Gminie Żydowskiej na Górnym Śląsku z siedzibą w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]], której zadaniem było dostarczanie siły roboczej do obozów pracy na Górnym Śląsku (powołano w tym celu specjalnego niemieckiego pełnomocnika do spraw zatrudnienia Żydów - „Sonderbeauftragte des Reichsführers SS für fremdvölkischen Arbeitseinsatz in Oberschlesien“ na czele z Albrechtem Schmeltem; popularnie tę organizację z siedzibą w Sosnowcu nazywano "Organisation Schmelt"). W Przyrowie w 1940 roku powstał obóz pracy, w którym Niemcy zgromadzili ponad 800 Żydów, we wrześniu 1942 roku (podobnie jak pozostałych jeszcze Żydów z Janowa) wywieziono ich do getta w Koniecpolu, a stąd 7 października 1942 roku do hitlerowskiego obozu zagłady w Treblince. W Krzepicach Niemcy utworzyli otwarte getto, w którym zgromadzili około 1800 Żydów. Na przełomie 1941 i 1942 roku wykwalifikowanych robotników przesiedlono do getta w Częstochowie, w czerwcu 1942 roku resztę wywieziono do hitlerowskiego obozu zagłady KL Auschwitz II. W październiku 1941 roku naziści utworzyli też getto w Kłobucku dla ponad 1500 osób. Latem 1942 roku pozostałych przy życiu Żydów popędzono do Krzepic, a potem wywieziono do obozu zagłady KL Auschwitz II<ref>Encyclopedia of Jewish Life Before & During Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, New York 2001, t.1, s. 561, 685, 1036; Kłobucko, w: The Yad Vashem Encyclopedia of the Ghettos during the Holocaust, t.1, Jerusalem 2009, ss. 322–323; Jan Pietrzykowski, Hitlerowcy w powiecie częstochowskim 1939-1945, Katowice 1972, s. 111-139.</ref>. Żydzi z Lelowa zostali deportowani we wrześniu 1942 bezpośrednio do obozu zagłady w Treblince<ref>E. Gawron, Lelowscy Żydzi w XIX i XX wieku, s. 36-37.</ref>.		Po wybuchu II wojny światowej region częstochowski został zajęty przez Wehrmacht zaraz w pierwszych dniach wojny. Wielu żydowskich mieszkańców zginęło w czasie przeprowadzonych nalotów. Częstochowa została zajęta 3 września 1939 roku. Następnego dnia („Krwawy Poniedziałek” Niemcy rozstrzelali kilkuset Polaków i ok. 150 Żydów. Obiekty kultu żydowskiego zdewastowano, następnie zamknięto. Zachodnia część regionu (m.in. Kłobuck) została włączona bezpośrednio do Rzeszy. Żydzi zostali pozbawieni wszelkich praw, skonfiskowano ich majątek, w końcu skoszarowano pod nadzorem tworzonych przez Niemców Rad Starszych [Judenrat;Ältestenrat], zmuszając do niewolniczej pracy. W Kłobucku Judenrat podporządkowano Centralnej Gminie Żydowskiej na Górnym Śląsku z siedzibą w [[Sosnowiec\|Sosnowcu]], której zadaniem było dostarczanie siły roboczej do obozów pracy na Górnym Śląsku (powołano w tym celu specjalnego niemieckiego pełnomocnika do spraw zatrudnienia Żydów - „Sonderbeauftragte des Reichsführers SS für fremdvölkischen Arbeitseinsatz in Oberschlesien“ na czele z Albrechtem Schmeltem; popularnie tę organizację z siedzibą w Sosnowcu nazywano "Organisation Schmelt"). W Przyrowie w 1940 roku powstał obóz pracy, w którym Niemcy zgromadzili ponad 800 Żydów, we wrześniu 1942 roku (podobnie jak pozostałych jeszcze Żydów z Janowa) wywieziono ich do getta w Koniecpolu, a stąd 7 października 1942 roku do hitlerowskiego obozu zagłady w Treblince. W Krzepicach Niemcy utworzyli otwarte getto, w którym zgromadzili około 1800 Żydów. Na przełomie 1941 i 1942 roku wykwalifikowanych robotników przesiedlono do getta w Częstochowie, w czerwcu 1942 roku resztę wywieziono do hitlerowskiego obozu zagłady KL Auschwitz II. W październiku 1941 roku naziści utworzyli też getto w Kłobucku dla ponad 1500 osób. Latem 1942 roku pozostałych przy życiu Żydów popędzono do Krzepic, a potem wywieziono do obozu zagłady KL Auschwitz II<ref>Encyclopedia of Jewish Life Before & During Holocaust, red. S. Spector, G. Wigoder, New York 2001, t.1, s. 561, 685, 1036; Kłobucko, w: The Yad Vashem Encyclopedia of the Ghettos during the Holocaust, t.1, Jerusalem 2009, ss. 322–323; Jan Pietrzykowski, Hitlerowcy w powiecie częstochowskim 1939-1945, Katowice 1972, s. 111-139.</ref>. Żydzi z Lelowa zostali deportowani we wrześniu 1942 bezpośrednio do obozu zagłady w Treblince<ref>E. Gawron, Lelowscy Żydzi w XIX i XX wieku, s. 36-37.</ref>.

Praktykant: /* Po powstaniu styczniowym */

2017-04-27T09:20:47Z

Po powstaniu styczniowym

← poprzednia wersja		Wersja z 11:20, 27 kwi 2017
Linia 55:		Linia 55:

	==Po powstaniu styczniowym==		==Po powstaniu styczniowym==
			[[Plik:Nagrobek nadrabina Nachuma Asza.jpg\|png\|400px\|thumb\|right\|Nagrobek nadrabina Nachuma Asza]]

	Po powstaniu styczniowym Polacy stopniowo zostali odsunięci od zarządu krajem, a władze rosyjskie likwidowały autonomię Królestwa Polskiego. Także stosunki ludności żydowskiej zależały teraz bezpośrednio od decyzji centralnych i lokalnych władz rosyjskich. Po powstaniu przeprowadzono w 1866 roku reformę administracyjną, większość regionu należała odtąd do powiatu częstochowskiego guberni piotrkowskiej, południowa część m.in. Żarki trafiła do [[Powiat będziński\|powiatu będzińskiego]]; zachodnia do guberni kieleckiej (Kromołów, [[Ogrodzieniec]], Pilica do powiatu olkuskiego; Lelów i Szczekociny do włoszczowskiego); zreformowano też zarząd miast, m.in. pozbawiając w 1870 roku praw miejskich te ośrodki, których nie było stać na utrzymywania stałych, opłacanych władz miejskich. Dotknęło to w 75 procent większości tradycyjnych miasteczek z dużą liczbą Żydów, m.in. Kłobuck, Krzepice, Przyrów, Janów, Koniecpol, Żarki.		Po powstaniu styczniowym Polacy stopniowo zostali odsunięci od zarządu krajem, a władze rosyjskie likwidowały autonomię Królestwa Polskiego. Także stosunki ludności żydowskiej zależały teraz bezpośrednio od decyzji centralnych i lokalnych władz rosyjskich. Po powstaniu przeprowadzono w 1866 roku reformę administracyjną, większość regionu należała odtąd do powiatu częstochowskiego guberni piotrkowskiej, południowa część m.in. Żarki trafiła do [[Powiat będziński\|powiatu będzińskiego]]; zachodnia do guberni kieleckiej (Kromołów, [[Ogrodzieniec]], Pilica do powiatu olkuskiego; Lelów i Szczekociny do włoszczowskiego); zreformowano też zarząd miast, m.in. pozbawiając w 1870 roku praw miejskich te ośrodki, których nie było stać na utrzymywania stałych, opłacanych władz miejskich. Dotknęło to w 75 procent większości tradycyjnych miasteczek z dużą liczbą Żydów, m.in. Kłobuck, Krzepice, Przyrów, Janów, Koniecpol, Żarki.

Praktykant: /* Rozwój osadnictwa żydowskiego na ziemi częstochowskiej w epoce nowożytnej */

2017-04-27T09:17:34Z

Rozwój osadnictwa żydowskiego na ziemi częstochowskiej w epoce nowożytnej

← poprzednia wersja		Wersja z 11:17, 27 kwi 2017
Linia 15:		Linia 15:

	==Rozwój osadnictwa żydowskiego na ziemi częstochowskiej w epoce nowożytnej==		==Rozwój osadnictwa żydowskiego na ziemi częstochowskiej w epoce nowożytnej==
			[[Plik:Ruiny kaplicy pogrzebowej na cmentarzu żydowskim w Częstochowie (1943).jpg\|\|png\|400px\|thumb\|right\|Ruiny kaplicy pogrzebowej na cmentarzu żydowskim w Częstochowie]]

	W XVI-XVII wieku, wraz z rozwojem gospodarki folwarcznej, coraz chętniej osiedlała Żydów w swoich dobrach szlachta, oddając im w najem przysługujące uprawnienia związane ze zbytem płodów rolnych oraz produkcją i sprzedażą alkoholu. W wybranych prywatnych miasteczkach szlacheckich notowane są większe grupy wyznawców judaizmu, inni działali czasowo w poszczególnych miejscowościach jako arendarze feudalnych panów. W Koniecpolu pierwsi Żydzi pojawili się na początku XVII wieku, gdy ówczesny właściciel, hetman Stanisław Koniecpolski, chciał przyśpieszyć rozwój miasta. W 1675 roku żydowscy kupcy z Koniecpola obecni byli na targach lipskich, w tym czasie gmina żydowska posiadała synagogę, budynek kahalny oraz cmentarz. Pierwszym znanym rabinem (do 1724 roku) był Awigdor Margoliot, jeden z jego następców, Salomon Wolf, był przez pewien czas skrybą Sejmu Czterech Ziemstw. W [[Janów\|Janowie]], lokowanym w 1696 roku z inicjatywy Jana Stanisława Koniecpolskiego, Żydzi mieszkali zapewne od samego początku istnienia miasta. Wcześniejsze było osadnictwo żydowskie w [[Żarki\|Żarkach]], gdzie w 1676 roku naliczono 5 żydowskich podatników<ref>Zenon Guldon, Ludność żydowska w miastach małopolskich w drugiej połowie XVIII wieku, w: Żydzi w Małopolsce. Studia z dziejów osadnictwa i życia społecznego, red. Feliks Kiryk, Przemyśl 1991, s. 93.</ref>, a w 1741 roku już 113 dorosłych Żydów. Zobowiązani byli płacić rocznie na rzecz kościoła 150 zł., mieli swoją synagogę, w XVIII wieku zbudowano drugi dom modlitwy, jednocześnie cheder. W [[Mstów\|Mstowie]] już w 1697 roku istniała w mieście synagoga. Żydzi w Krzepicach wzmiankowani są w 1633 roku, ale długo było ich niewielu, w 1720 roku cztery rodziny, w 1765 roku ich liczba wzrosła do 116 osób. Powstała wówczas położona poza murami miejskimi dzielnica żydowska, którą nazywano Nowym Miastem Krzepice. Już w 1730 roku przystąpili do budowy synagogi, choć zgodę na to uzyskali dopiero po 1749 roku<ref>Stanisław Muznerowski, Krzepice w przeszłości, Włocławek 1914, s. 58-59.</ref>. Tutejsi Żydzi podlegali kahałowi w Działoszynie. W pierwszej połowie XVIII wieku funkcje kahału powiatowego, sprawującego nadzór nad wspólnotami w Janowie, [[Szczekociny\|Szczekocinach]], Żarkach oraz [[Nakło\|Nakle]] i [[Pilica\|Pilicy]] pełniła gmina w Lelowie<ref>Zarubin, s. 15, za Encyclopaedia Judaica, vo. 10, Jerusalem 1978, s. 10.</ref>. Jednak po zniszczeniach wojennych z połowy XVII wieku w samym Lelowie liczba Żydów się zmniejszyła, w 1676 roku pogłówne zapłaciło jedynie 18. Później ich liczba wzrosła, ale utracili rolę pośredników w handlu z Krakowem.		W XVI-XVII wieku, wraz z rozwojem gospodarki folwarcznej, coraz chętniej osiedlała Żydów w swoich dobrach szlachta, oddając im w najem przysługujące uprawnienia związane ze zbytem płodów rolnych oraz produkcją i sprzedażą alkoholu. W wybranych prywatnych miasteczkach szlacheckich notowane są większe grupy wyznawców judaizmu, inni działali czasowo w poszczególnych miejscowościach jako arendarze feudalnych panów. W Koniecpolu pierwsi Żydzi pojawili się na początku XVII wieku, gdy ówczesny właściciel, hetman Stanisław Koniecpolski, chciał przyśpieszyć rozwój miasta. W 1675 roku żydowscy kupcy z Koniecpola obecni byli na targach lipskich, w tym czasie gmina żydowska posiadała synagogę, budynek kahalny oraz cmentarz. Pierwszym znanym rabinem (do 1724 roku) był Awigdor Margoliot, jeden z jego następców, Salomon Wolf, był przez pewien czas skrybą Sejmu Czterech Ziemstw. W [[Janów\|Janowie]], lokowanym w 1696 roku z inicjatywy Jana Stanisława Koniecpolskiego, Żydzi mieszkali zapewne od samego początku istnienia miasta. Wcześniejsze było osadnictwo żydowskie w [[Żarki\|Żarkach]], gdzie w 1676 roku naliczono 5 żydowskich podatników<ref>Zenon Guldon, Ludność żydowska w miastach małopolskich w drugiej połowie XVIII wieku, w: Żydzi w Małopolsce. Studia z dziejów osadnictwa i życia społecznego, red. Feliks Kiryk, Przemyśl 1991, s. 93.</ref>, a w 1741 roku już 113 dorosłych Żydów. Zobowiązani byli płacić rocznie na rzecz kościoła 150 zł., mieli swoją synagogę, w XVIII wieku zbudowano drugi dom modlitwy, jednocześnie cheder. W [[Mstów\|Mstowie]] już w 1697 roku istniała w mieście synagoga. Żydzi w Krzepicach wzmiankowani są w 1633 roku, ale długo było ich niewielu, w 1720 roku cztery rodziny, w 1765 roku ich liczba wzrosła do 116 osób. Powstała wówczas położona poza murami miejskimi dzielnica żydowska, którą nazywano Nowym Miastem Krzepice. Już w 1730 roku przystąpili do budowy synagogi, choć zgodę na to uzyskali dopiero po 1749 roku<ref>Stanisław Muznerowski, Krzepice w przeszłości, Włocławek 1914, s. 58-59.</ref>. Tutejsi Żydzi podlegali kahałowi w Działoszynie. W pierwszej połowie XVIII wieku funkcje kahału powiatowego, sprawującego nadzór nad wspólnotami w Janowie, [[Szczekociny\|Szczekocinach]], Żarkach oraz [[Nakło\|Nakle]] i [[Pilica\|Pilicy]] pełniła gmina w Lelowie<ref>Zarubin, s. 15, za Encyclopaedia Judaica, vo. 10, Jerusalem 1978, s. 10.</ref>. Jednak po zniszczeniach wojennych z połowy XVII wieku w samym Lelowie liczba Żydów się zmniejszyła, w 1676 roku pogłówne zapłaciło jedynie 18. Później ich liczba wzrosła, ale utracili rolę pośredników w handlu z Krakowem.

Praktykant o 12:43, 27 lut 2017

2017-02-27T12:43:29Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:43, 27 lut 2017
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]		[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
	Autor: [[~~prof.~~ dr hab. ~~Jerzy Sperka~~]]		Autor: [[dr hab. Janusz Spyra]]

	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Praktykant o 12:41, 27 lut 2017

2017-02-27T12:41:49Z

← poprzednia wersja		Wersja z 14:41, 27 lut 2017
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]		[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
	Autor: [[~~Adam Frużyński~~]]		Autor: [[prof. dr hab. Jerzy Sperka]]

	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Praktykant o 06:35, 27 lut 2017

2017-02-27T06:35:07Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:35, 27 lut 2017
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]		[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
			Autor: [[Adam Frużyński]]

	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 3 (2016)\|TOM: 3 (2016)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 3 (2016)\|TOM: 3 (2016)]]
	~~Autor: [[Adam Frużyński]]~~

	Dzieje ludności [[Żydzi\|żydowskiej]] w szeroko rozumianym regionie częstochowskim, który dzisiaj stanowi północną część obecnego [[Województwo Śląskie w III RP − jednostka administracyjna\|województwa śląskiego]] (powiaty [[Powiat myszkowski\|myszkowski]], [[Powiat częstochowski\|częstochowski]] i [[Powiat kłobucki\|kłobucki]]), związane były przed 1918 rokiem z losami Polski centralnej. W I Rzeczpospolitej większa jego część wchodziła do powiatu lelowskiego należącego do województwa krakowskiego, północno-zachodnia część (starostwo krzepickie, z miastami [[Krzepice]] i [[Kłobuck]]) do ziemi wieluńskiej, [[Koniecpol]] do województwa sieradzkiego. Choć przez region przebiegały ważne szlaki handlowe, jednak dowodów na obecność Żydów w większej liczbie na tym terenie w średniowieczu brakuje. Zapewne przemierzali je w celach handlowych<ref>W spisie gmin, które płaciły władcy za 1505 r. nie ma żadnej z interesującego nas terenu (M. Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce z 1507 r., BŻIH 1974, nr 3, s. 11-15.</ref>. Wyjątkiem jest [[Lelów]], [[Miasto królewskie\|miasto królewskie]] pełniące funkcje ośrodka powiatu. Przed pożarem miasta w 1547 roku mieszkało tu kilkanaście żydowskich rodzin, pierwsi Żydzi być może osiedli tu więc jeszcze w końcu XV wieku. W 1564 roku zostało ich jedynie sześciu, płacili na rzecz króla jednego złotego od każdego zajmowanego domu oraz pewną ilość korzeni, w momencie uboju zwierząt<ref>Lustracja województwa krakowskiego 1564, cz. 2, red. J. Małecki, W. 1964, s. 43.</ref>.		Dzieje ludności [[Żydzi\|żydowskiej]] w szeroko rozumianym regionie częstochowskim, który dzisiaj stanowi północną część obecnego [[Województwo Śląskie w III RP − jednostka administracyjna\|województwa śląskiego]] (powiaty [[Powiat myszkowski\|myszkowski]], [[Powiat częstochowski\|częstochowski]] i [[Powiat kłobucki\|kłobucki]]), związane były przed 1918 rokiem z losami Polski centralnej. W I Rzeczpospolitej większa jego część wchodziła do powiatu lelowskiego należącego do województwa krakowskiego, północno-zachodnia część (starostwo krzepickie, z miastami [[Krzepice]] i [[Kłobuck]]) do ziemi wieluńskiej, [[Koniecpol]] do województwa sieradzkiego. Choć przez region przebiegały ważne szlaki handlowe, jednak dowodów na obecność Żydów w większej liczbie na tym terenie w średniowieczu brakuje. Zapewne przemierzali je w celach handlowych<ref>W spisie gmin, które płaciły władcy za 1505 r. nie ma żadnej z interesującego nas terenu (M. Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce z 1507 r., BŻIH 1974, nr 3, s. 11-15.</ref>. Wyjątkiem jest [[Lelów]], [[Miasto królewskie\|miasto królewskie]] pełniące funkcje ośrodka powiatu. Przed pożarem miasta w 1547 roku mieszkało tu kilkanaście żydowskich rodzin, pierwsi Żydzi być może osiedli tu więc jeszcze w końcu XV wieku. W 1564 roku zostało ich jedynie sześciu, płacili na rzecz króla jednego złotego od każdego zajmowanego domu oraz pewną ilość korzeni, w momencie uboju zwierząt<ref>Lustracja województwa krakowskiego 1564, cz. 2, red. J. Małecki, W. 1964, s. 43.</ref>.

Praktykant o 06:34, 27 lut 2017

2017-02-27T06:34:01Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:34, 27 lut 2017
Linia 2:		Linia 2:
	[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]		[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
	[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]		[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
	~~Autor: [[Adam Frużyński]]~~

	::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO		::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
	:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 3 (2016)\|TOM: 3 (2016)]]		:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 3 (2016)\|TOM: 3 (2016)]]
	Autor: [[ ~~Dr hab. Janusz Spyra~~]]		Autor: [[Adam Frużyński]]

	Dzieje ludności [[Żydzi\|żydowskiej]] w szeroko rozumianym regionie częstochowskim, który dzisiaj stanowi północną część obecnego [[Województwo Śląskie w III RP − jednostka administracyjna\|województwa śląskiego]] (powiaty [[Powiat myszkowski\|myszkowski]], [[Powiat częstochowski\|częstochowski]] i [[Powiat kłobucki\|kłobucki]]), związane były przed 1918 rokiem z losami Polski centralnej. W I Rzeczpospolitej większa jego część wchodziła do powiatu lelowskiego należącego do województwa krakowskiego, północno-zachodnia część (starostwo krzepickie, z miastami [[Krzepice]] i [[Kłobuck]]) do ziemi wieluńskiej, [[Koniecpol]] do województwa sieradzkiego. Choć przez region przebiegały ważne szlaki handlowe, jednak dowodów na obecność Żydów w większej liczbie na tym terenie w średniowieczu brakuje. Zapewne przemierzali je w celach handlowych<ref>W spisie gmin, które płaciły władcy za 1505 r. nie ma żadnej z interesującego nas terenu (M. Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce z 1507 r., BŻIH 1974, nr 3, s. 11-15.</ref>. Wyjątkiem jest [[Lelów]], [[Miasto królewskie\|miasto królewskie]] pełniące funkcje ośrodka powiatu. Przed pożarem miasta w 1547 roku mieszkało tu kilkanaście żydowskich rodzin, pierwsi Żydzi być może osiedli tu więc jeszcze w końcu XV wieku. W 1564 roku zostało ich jedynie sześciu, płacili na rzecz króla jednego złotego od każdego zajmowanego domu oraz pewną ilość korzeni, w momencie uboju zwierząt<ref>Lustracja województwa krakowskiego 1564, cz. 2, red. J. Małecki, W. 1964, s. 43.</ref>.		Dzieje ludności [[Żydzi\|żydowskiej]] w szeroko rozumianym regionie częstochowskim, który dzisiaj stanowi północną część obecnego [[Województwo Śląskie w III RP − jednostka administracyjna\|województwa śląskiego]] (powiaty [[Powiat myszkowski\|myszkowski]], [[Powiat częstochowski\|częstochowski]] i [[Powiat kłobucki\|kłobucki]]), związane były przed 1918 rokiem z losami Polski centralnej. W I Rzeczpospolitej większa jego część wchodziła do powiatu lelowskiego należącego do województwa krakowskiego, północno-zachodnia część (starostwo krzepickie, z miastami [[Krzepice]] i [[Kłobuck]]) do ziemi wieluńskiej, [[Koniecpol]] do województwa sieradzkiego. Choć przez region przebiegały ważne szlaki handlowe, jednak dowodów na obecność Żydów w większej liczbie na tym terenie w średniowieczu brakuje. Zapewne przemierzali je w celach handlowych<ref>W spisie gmin, które płaciły władcy za 1505 r. nie ma żadnej z interesującego nas terenu (M. Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce z 1507 r., BŻIH 1974, nr 3, s. 11-15.</ref>. Wyjątkiem jest [[Lelów]], [[Miasto królewskie\|miasto królewskie]] pełniące funkcje ośrodka powiatu. Przed pożarem miasta w 1547 roku mieszkało tu kilkanaście żydowskich rodzin, pierwsi Żydzi być może osiedli tu więc jeszcze w końcu XV wieku. W 1564 roku zostało ich jedynie sześciu, płacili na rzecz króla jednego złotego od każdego zajmowanego domu oraz pewną ilość korzeni, w momencie uboju zwierząt<ref>Lustracja województwa krakowskiego 1564, cz. 2, red. J. Małecki, W. 1964, s. 43.</ref>.

Praktykant o 06:33, 27 lut 2017

2017-02-27T06:33:35Z

← poprzednia wersja		Wersja z 08:33, 27 lut 2017
Linia 1:		Linia 1:
			[[Kategoria:Historia]]
			[[Kategoria:Indeks haseł – alfabetyczny]]
			[[Kategoria:Tom 3 (2016)]]
			Autor: [[Adam Frużyński]]

			::::::::::::::::::::::::: ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO
			:::::::::::::::::::::::::[[ENCYKLOPEDIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Tom 3 (2016)\|TOM: 3 (2016)]]
	Autor: [[ Dr hab. Janusz Spyra]]		Autor: [[ Dr hab. Janusz Spyra]]